Gwaith ar ardal chwarae newydd i blant yn dechrau ym Marchnad y Frenhines

Mae gwaith adeiladu ar ardal chwarae newydd i blant a adeiladwyd ar safle Marchnad y Frenhines wedi dechrau'r wythnos hon.

Bydd yr ardal chwarae ym Marchnad y Frenhines yn cael ei lleoli yn agos at y mynedfeydd ochr, wrth ymyl Maes Parcio Stryd y Frenhines, a bydd yn cymryd tua 3 wythnos i'w chwblhau.

Ar ôl cwblhau’r gwaith, bydd y comisiynu a’r profi yn dechrau, cyn agor yn llawn i'r cyhoedd.

Bydd yr ardal chwarae gynhwysol yn cynnwys mwy nag 20 o nodweddion chwarae, a bydd yn gallu darparu ar gyfer dros 40 o ddefnyddwyr ar unrhyw adeg benodol. Mae'r ardal chwarae wedi'i chynllunio ar gyfer plant o 0 - 10 oed a hŷn, a bydd yn cynnwys byrddau chwarae rhyngweithiol a synhwyraidd hefyd.

Wedi'i hadeiladu gyda Marchnad y Frenhines mewn golwg, thema'r ardal chwarae fydd bwyd a diod, gyda’r thema 'caffi' a 'hufen iâ' wedi'u hymgorffori yn rhai o'r offer chwarae.

Meddai Prif Weithredwr Cyngor Sir Dinbych, Graham Boase:

“Mae’r ardal chwarae hon yn enghraifft wych o gydweithio, sy’n sicrhau bod lle gwych a chynhwysol arall yn y Rhyl i blant chwarae drwy gydol y flwyddyn, y tro hwn yn lleoliad eiconig Marchnad y Frenhines.

Rydym yn disgwyl i'r gwaith adeiladu gymryd tua thair wythnos i'w gwblhau, cyn y gellir dechrau profi a chomisiynu. Edrychaf ymlaen at weld ased gwych arall i'r lleoliad hwn yn agor yn y dyfodol agos.”

Meddai llefarydd ar ran KOMPAN UK:

“Gweithiodd KOMPAN UK gyda Marchnad y Frenhines i ddatblygu Ardal Chwarae sy’n ategu swyddogaeth y Farchnad yn berffaith, gyda thro hwyliog a chwareus.

Mae plant yn gallu defnyddio eu dychymyg a'u sgiliau chwarae rôl i weini neu fod yn gwsmer yn eu caffi eu hunain!

Mae'r Ardal Chwarae hon wedi'i chynllunio gyda phlant o bob lefel gallu mewn golwg. Mae’n sicrhau bod gweithgareddau chwarae nad ydynt i gyd yn gofyn am gryfder corfforol, ond hefyd yn cynnig gweithgareddau i ddatblygu sgiliau echddygol bras a manwl drwy ddringo, cropian ac archwilio'r nodweddion chwarae. Mae chwarae yma yn datblygu sgiliau gwybyddol hefyd gyda gemau hwyliog a byrddau chwarae creadigol.

Rydym yn falch iawn o allu dylunio a gosod yr Ardal Chwarae hon ym Marchnad y Frenhines ac yn edrych ymlaen at osod mwy o gyfleusterau chwarae a ffitrwydd awyr agored cyffrous yn y Rhyl yn y misoedd nesaf! Dewch i ni Chwarae!”

Hafan Deg yn cynnal Digwyddiad Haf llwyddiannus

Fe gynhaliodd Canolfan Ddydd Hafan Deg yn Y Rhyl Ddigwyddiad Haf yn ddiweddar a gwahoddwyd y cyhoedd i ymuno yn hwyl yr haf gydag ystod o weithgareddau ar gyfer y teulu cyfan.

Fel rhan o hwyl yr haf roedd amrywiaeth o Adloniant i Blant, Raffl, sesiwn Bingo, Bric a Brac ar werth a chafwyd ymweliad gan Scaly Safari Co a ddaeth â chyfeillion cennog i’r ymwelwyr eu gweld.

Gallai ymwelwyr hefyd gael celf henna wedi’i wneud ac roedd yna hefyd sesiwn greu barcud ar gyfer ymwelwyr iau.

Roedd lluniaeth gan gynnwys te, coffi a byrbrydau hefyd ar gael ar y diwrnod yn ogystal â danteithion wedi eu pobi.

Mae Canolfan Ddydd Hafan Deg yn cynnig ystod eang o gyfleusterau ac mae’n ganolbwynt i lawer o’r bobl hŷn sy’n byw yn yr ardal.  Ar hyn o bryd mae’r ganolfan ar agor 3 diwrnod yr wythnos fel canolfan gofal dydd ac mae amrywiaeth o weithgareddau yn cael eu cynnal i’r bobl sy’n mynychu.

Fe wnaed gwaith adnewyddu allweddol i’r ganolfan ers iddi ddod yn ôl i ddwylo’r Cyngor yn 2023.

Dywedodd Ann Lloyd, Pennaeth Gofal Cymdeithasol i Oedolion a Digartrefedd:

“Mae Hafan Deg yn lle sy’n gofalu am y gymuned leol sy’n byw yn ardal y ganolfan ddydd ac roedd heddiw yn enghraifft hyfryd o hyn gyda’r hen a’r ifanc yn dod draw i fwynhau’r cyfleuster, yn ogystal â rhai ffrindiau cennog hefyd!”

Prawf Rhybudd Argyfwng Cenedlaethol ar 7 Medi

Bydd Llywodraeth y DU yn anfon Rhybudd Argyfwng prawf i ffonau symudol ledled y DU tua 3pm ddydd Sul, 7 Medi 2025.

Defnyddir y system Rhybuddion Argyfwng i rybuddio os oes perygl i fywyd gerllaw, gan gynnwys tywydd eithafol. Mae'n caniatáu anfon gwybodaeth a chyngor hanfodol at bobl yn gyflym mewn argyfwng.

Yn ystod y prawf, bydd ffonau symudol yn dirgrynu ac yn gwneud sŵn siren uchel am tua deg eiliad, hyd yn oed os yw’r sain i ffwrdd. Bydd neges hefyd yn ymddangos ar sgrin ffonau, gan ei gwneud hi'n glir mai prawf yn unig yw'r rhybudd.

Hwn fydd yr ail brawf o’i fath ac mae'n dilyn ymrwymiad y llywodraeth i brofi'r system yn rheolaidd i sicrhau ei bod yn gweithio ac er mwyn i’r cyhoedd ymgyfarwyddo â'r rhybuddion. Mae hyn yn unol ag arfer safonol mewn gwledydd eraill.

Cyn y prawf cenedlaethol, mae'r llywodraeth wedi bod yn cynnal ymgyrch gwybodaeth gyhoeddus i hysbysu pobl bod y prawf yn digwydd, gan gynnwys targedu cyfathrebu at grwpiau agored i niwed, fel dioddefwyr cam-drin domestig. Bydd yr ymgyrch hefyd yn cynnwys deunyddiau yn Iaith Arwyddion Prydain.

Optio allan

Gallwch ddarganfod sut i optio allan o rybuddion brys drwy ymweld â'r wefan ganlynol a fydd yn darparu cyfarwyddiadau ar gyfer gwahanol ddyfeisiau - https://www.gov.uk/alerts/opting-out.cy

Cyngor Sir Ddinbych yn mabwysiadu darpariaethau pellach ar gyfer staff sy’n Maethu

Fel rhan o’i ymrwymiad i staff sy’n penderfynu dod yn Ofalwyr Maeth, mae’r Cyngor wedi mabwysiadu polisi absenoldeb sy’n Cefnogi Maethu, gan gynnig trefniadau gweithio’n hyblyg sy’n ymateb i anghenion Gofalwyr Maeth sy’n gweithio i’r Cyngor.

Mae’r polisi’n cadarnhau ymrwymiad y Cyngor i gefnogi staff sy’n Maethu, ac yn caniatáu 5 diwrnod ychwanegol o absenoldeb arbennig mewn cyfnod o 12 mis ar gyfer y rhai sy’n Maethu drwy raglen Maethu Cymru.

Mae modd i Ofalwyr Maeth sy’n gweithio i’r Cyngor ddefnyddio’r absenoldeb ychwanegol ar gyfer cyfnodau allweddol fel asesu a hyfforddi cyn eu cymeradwyo fel Gofalwyr Maeth a chyfarfodydd adolygu plant, cyfarfod adolygu blynyddol Gofalwyr Maeth a hyfforddiant. 

Gellir cymryd yr absenoldeb fel diwrnodau llawn neu hanner diwrnodau.

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Bydd y newid mewn polisi yn galluogi ein staff i gael mwy o amser a gofod i helpu gyda’u rolau pwysig fel Gofalwyr Maeth. 

Mae’r newid mewn polisi’n adlewyrchu ein hymrwymiad i’r aelodau anhygoel o staff sy’n penderfynu Maethu.” 

Meddai Rhiain Morrlle, Pennaeth y Gwasanaethau Plant:

“Rwy’n falch iawn fod y polisi ar waith, mae’n arddangos ymrwymiad Sir Ddinbych i gefnogi staff sy’n dymuno maethu a’r rhai sydd eisoes yn maethu gyda ni. 

Mae gennym nifer o aelodau o staff ymroddedig a dawnus ar draws y Cyngor, rydym yn hyderus y byddai nifer ohonynt yn ofalwyr maeth rhagorol ac yn gobeithio bod y polisi hwn yn annog aelodau o staff i gysylltu â’r Tîm Maethu i drafod.”

Mae'r polisi newydd hwn hefyd yn un ffordd mae'r Cyngor yn trawsnewid un o'i wasanaethau i arbed arian yn y tymor hir.

Drwy gynyddu nifer y gofalwyr maeth yn y sir, mae'n galluogi'r Cyngor i ddarparu canlyniadau gwell i bobl ifanc mewn ffordd sydd hefyd yn fwy cost-effeithiol.

Carchar Rhuthun yn Derbyn Gwobr Traveller’s Choice Tripadvisor

Mae Carchar Rhuthun, carchar Fictoraidd hanesyddol yng nghanol Sir Ddinbych, sydd erbyn hyn yn amgueddfa, yn falch o gyhoeddi ei fod wedi ennill gwobr fawreddog  Tripadvisor Traveller’s Choice Award unwaith eto ar gyfer 2025.

Mae hyn yn nodi’r ail flwyddyn yn olynol y mae Carchar Rhuthun wedi ennill y wobr yma, gan ei osod ymysg y prif atyniadau yng ngogledd Cymru, ac mae’n cydnabod ei ragoriaeth barhaus yn darparu profiadau rhagorol i ymwelwyr. 

Mae’r Traveller’s Choice Award gan Tripadvisor yn cael ei ddyfarnu’n flynyddol i atyniadau, darparwyr llety, a bwytai sy’n cael adolygiadau eithriadol o dda yn gyson ar blatfform Tripadvisor gan ymwelwyr.

Gall ymwelwyr â Charchar Rhuthun ymgolli eu hunain yn realiti bywyd mewn carchar Fictoraidd o dan y ‘system dawel’ enwog. Gyda’i isloriau atmosfferig, llawr uchaf sydd yn arddull Pentonville, a straeon am garcharorion enwog megis Coch Bach y Bala, mae’r Carchar yn cynnig cymysgedd o hanes a phensaernïaeth.  Mae arddangosfeydd rhyngweithiol, tywysydd sain cynhwysfawr, a gweithgareddau sy’n addas i’r teulu cyfan, yn sicrhau bod y carchar yn gadael argraff ar bob ymwelydd.

Dywedodd Philippa Jones, Rheolwr Gweithredu a Datblygu:

“Rydym wrth ein boddau ein bod wedi ennill Gwobr Traveller's Choice am yr ail flwyddyn. Mae wir yn brawf o ymroddiad ein tîm, sy’n gweithio’n galed gydol y flwyddyn i ddod â straeon y Carchar yn fyw mewn ffyrdd creadigol a difyr.

“Rydym ni mor ddiolchgar i’n hymwelwyr am eu geiriau caredig a’u cefnogaeth barhaus. Mae gwybod bod pobl yn gadael wedi’u hysbrydoli i adael adolygiadau mor gadarnhaol yn golygu popeth i ni.”

Meddai’r Cynghorydd Emrys Wynne, Aelod Arweiniol y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Mae Carchar Rhuthun yn atyniad hynod boblogaidd yr ydym yn ffodus iawn i’w gael ar ein carreg drws yma yn Sir Ddinbych.

“Mae’r gydnabyddiaeth yma eto yn taflu goleuni ar ymrwymiad diwyro Carchar Rhuthun i gadw ei dreftadaeth unigryw tra’n cynnig profiadau deniadol, addysgiadol a chofiadwy i bobl o bob oed”.

I gael mwy o wybodaeth am Garchar Rhuthun ac i gynllunio eich ymweliad, ewch i www.sirddinbych.gov.uk/treftadaeth neu e-bostiwch dîm Gwasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych treftadaeth@sirddinbych.gov.uk   

Disgyblion Rhuddlan yn dysgu am yr hanes o dan eu hystafelloedd dosbarth

O ganlyniad i sgwrs gan Archeolegydd Heneb, Ian Grant, cafodd aelodau’r clwb haf (Clwb Hwyl Jester’s) yn Ysgol y Castell yn Rhuddlan gyfle i ddysgu am yr hanes sydd o dan dir eu hysgol.

Disgyblion, cynrychiolwyr o'r Cyngor, Bryn Build a Heneb o flaen y gwaith newydd yn Ysgol y Castell, Rhuddlan.

Ar hyn o bryd mae gwaith ymestyn yn cael ei wneud yn Ysgol y Castell a fydd yn golygu bod 16 metr sgwâr o ofod ystafelloedd dosbarth ychwanegol yn cael ei ychwanegu at 4 ystafell ddosbarth, a fydd yn cynhyrchu estyniad cyfan o 64 metr sgwâr y bydd yn cael ei ddefnyddio gan ddisgyblion, a bydd cyfleusterau dysgu newydd yn cael eu hychwanegu ar yr un pryd. Gan fod yr ysgol wedi'i lleoli ar safle a ddiogelir, mae’n rhaid i archeolegydd fonitro'r gwaith cloddio, ac mae’r gwaith diweddaraf, sef cloddio tir ar gyfer y tanc gwanhau ac estyniad yr iard, hefyd yn dod dan y gofyniad hwn.

Yn ystod y sgwrs, cafodd y disgyblion gyfle i ddysgu am Ruddlan a safle eu hysgol drwy’r oesoedd, a sut mae’r dirwedd a’r darganfyddiadau archeolegol wedi helpu archeolegwyr i ddysgu rhagor am batrymau ymddygiad pobl o wahanol oesoedd allweddol, gan gynnwys yr oesoedd canol, ac yn gynt na hynny hyd yn oed.

Disgyblion yn mynychu sgwrs cyn ymweld â'r safle.

Cafodd y disgyblion weld rhai o’r darganfyddiadau archeolegol a ddarganfuwyd ar y safle o nifer o gloddiadau gwahanol (nid y gwaith cloddio mwyaf diweddar), a oedd yn cynnwys darnau o grochenwaith canoloesol, hen esgyrn anifeiliaid a darnau o offer a ddarganfuwyd.

Archeolegydd Heneb, Ian Grant.

Ar ôl y sgwrs a’r daith o’r hyn a ddarganfuwyd ar safle’r ysgol, cafodd y disgyblion weld y cynnydd ar y gwaith sy’n digwydd yn yr ysgol gan Bryn Build, sy’n ymgymryd â’r gwaith, a oedd yn cynnwys gweld iard yr ysgol sydd wedi’i hymestyn a’r lle a gloddiwyd ar gyfer y tanc gwanhau.

Dywedodd y Cynghorydd Diane King, Aelod Cabinet Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Roedd yn wych bod yn bresennol ar gyfer y sgwrs a’r daith yn Ysgol y Castell. Dysgais lawer am hanes diddorol safle'r ysgol, sy'n dyddio'n ôl ymhellach nag yr oeddwn i'n ei sylweddoli.

Roedd hefyd yn wych gweld y cynnydd ar y gwaith ymestyn, a fydd yn uwchraddio ac yn gwella dysgu a lles y disgyblion, a bydd cyfleusterau dysgu newydd yn cael eu hychwanegu yr un pryd ag y bydd yr estyniad yn cael ei adeiladu.”

Dywedodd y Cynghorydd Arwel Roberts, Llywodraethwr Ysgol, Cynghorydd Sir ar gyfer Ward Rhuddlan a Chadeirydd y Cyngor:

“Mae mor bwysig bod disgyblion yn dysgu am hanes eu hardal, a’r straeon gwerthfawr a diddorol sydd o dan eu traed nhw. 

Mae ymgysylltu â'u hanes lleol yn helpu disgyblion i ddysgu rhagor ynghylch sut a pham y mae’r ardal maen nhw’n byw ynddi fel y mae heddiw. Mae gan ddisgyblion Ysgol y Castell y cyfle prin i ddysgu am yr hanes sydd yn llythrennol o dan eu traed nhw, yng nghae eu hysgol.”

Dywedodd y Cynghorydd Ann Davies, Cynghorydd Sir Ward Rhuddlan:

“Yn y cyfarfod roedd o’n braf gweld pa mor ymgysylltiedig a gwybodus oedd y plant.

Roedd nhw’n amlwg yn awyddus iawn i weld y gloddfa archaeolegol a’r arteffactau a oedd ar ddangos.

Mae'n bwysig i'r plant wybod am yr hanes, a bod rhai o'r creiriau a geir wrth ymyl yr ysgol yn Rhuddlan hyd at 9000 o flynyddoedd oed. Hoffwn ddiolch i staff Heneb am y cyflwyniad rhagorol ac i bawb a oedd yn rhan o'r gloddfa archaeolegol.

Ar ôl bod yn gweithio gyda'r ysgol am y 50 mlynedd diwethaf, rwyf wrth fy modd bod yr estyniad angenrheidiol yn mynd rhagddo.”

Mae cam cyntaf y prosiect hwn wedi derbyn arian cyfatebol o 65% gan Lywodraeth Cymru drwy’r Rhaglen Cymunedau Dysgu Cynaliadwy.  Mae 35% o’r cyllid sy’n weddill wedi dod yn bennaf o gyfraniad datblygwr a ddarparwyd gan ddatblygiad tai Tirionfa yn Rhuddlan.

Codi ymwybyddiaeth o fasnachwyr twyllodrus yn Sir Ddinbych

Yn dilyn cynnydd yn nifer yr adroddiadau am fasnachwyr twyllodrus, mae Tîm Safonau Masnach Cyngor Sir Ddinbych yn rhybuddio preswylwyr am y peryglon o droseddau stepen drws.

Gall masnachwyr twyllodrus effeithio ar unrhyw un, ond yn aml caiff yr henoed a phobl ddiamddiffyn eu targedu gan bobl sy’n cynnig gwasanaethau gwelliannau i’r cartref.

Gall galwyr gynnig gwasanaethau megis glanhau ffenestri/gwteri, gwaith atgyweirio ar lwybrau a dreifs, gwaith to neu adeiladu, garddio a chynnal a chadw coed, a chael gwared ar fwsog oddi ar doeau a gallant ymddangos yn unigolion dymunol, ond maent yn troi i fod yn benderfynol ac yn ddarbwyllol yn gyflym iawn wrth ddechrau mynd drwy eu ‘sgript’ gwerthu.

Yn aml defnyddir technegau codi braw megis dweud bod gwteri’n gollwng a fydd yn achosi tamprwydd, gwreiddiau coed a fydd yn difrodi sylfaeni. Gall fod yn hawdd iawn i bobl gael eu twyllo gan bobl o’r fath.

Mae rhai masnachwyr hefyd yn ymweld â thai pobl i werthu cynnyrch cartref, gan honni eu bod wedi cael eu rhyddhau o’r carchar yn ddiweddar a bod y gwaith hwn yn rhan o’u cynllun adsefydlu.  Defnyddir y twyll hwn yn aml i ddarganfod ble mae’r henoed a phobl ddiamddiffyn yn byw, a bydd y masnachwyr yn aml yn pasio’r wybodaeth hon ymlaen. 

Mae Tîm Safonau Masnach y Cyngor yn rhybuddio preswylwyr i fod yn wyliadwrus iawn wrth agor y drws i alwyr diwahoddiad, a pheidio â chytuno i’r gwaith neu brynu nwyddau neu wasanaethau drwy alwad stepen drws. 

Anogir trigolion hefyd i gadw llygad allan am eu cymdogion diamddiffyn a allai fod yn wynebu risg uwch o gael eu twyllo a rhoi gwybod am unrhyw bryderon i’r heddlu a’r Safonau Masnach.

Meddai’r Cynghorydd Alan James, Aelod Arweiniol Datblygu Lleol a Chynllunio:

 “Mae masnachwyr twyllodrus a throseddau stepen drws yn peri risg, yn enwedig i breswylwyr hŷn a diamddiffyn yn Sir Ddinbych, felly mae’n bwysig bod pobl yn gwybod beth i’w wneud os ydyn nhw’n amau bod masnachwr sydd wedi bod i’w cartref yn masnachu’n amhriodol.

“Mae’n bwysig nad yw trigolion yn coelio’r tactegau codi braw, dulliau o werthu dan bwysau neu ostyngiadau o ran pris, ni fydd galwyr dilys yn meindio aros neu ddod yn ôl ar ôl i chi gael amser i wirio eu gwybodaeth.

“Rydym yn annog preswylwyr yn gryf i ymgyfarwyddo â chanllawiau’r Cyngor ar fasnachwyr twyllodrus a throseddau stepen drws trwy fynd i’n gwefan bwrpasol.”

I roi gwybod am fasnachwyr twyllodrus i Safonau Masnach, ffoniwch linell gymorth Gwasanaeth Dinasyddion Cyngor ar Bopeth ar 0808 223 1133. I gysylltu â chynghorydd sy'n siarad Cymraeg 0808 223 1144. Mewn argyfwng ffoniwch 999. Neu am ragor o wybodaeth ar sut i osgoi masnachwyr twyllodrus ewch i'n gwefan.

Morag y Munro yn serennu yn y sioe

Mae cerbyd 4x4 trydan cyntaf y DU yn cael blas ar ucheldiroedd Sir Ddinbych yn Sioe Dinbych a Fflint.

Bydd Morag y Munro yn cael ei arddangos yn stondin Gwasanaethau Fflyd Sir Ddinbych yn sioe 2025 ar Awst 21.

Gyda phâr o gyrn ar fymper y cerbyd mewn teyrnged i'w wreiddiau o’r Alban, bydd ymwelwyr hen ac ifanc yn gallu ymgynefino â’r ychwanegiad newydd a fydd yn toc yn nodwedd gyfarwydd wrth symud ar draws tirwedd Bryniau Clwyd.

Mae dyfodiad Morag, y cyntaf o'i fath yn unrhyw le yn y DU, wedi'i wneud yn bosibl oherwydd cyllid gan Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru a'r angen i ddisodli tryc codi sy'n cael ei bweru gan danwydd ffosil sydd wedi cyrraedd diwedd ei oes yn y fflyd.

Mae'r ychwanegiad hwn yn rhan o ymgyrch barhaus y Cyngor i leihau ôl troed carbon ei Fflyd.

Bydd y Munro Series-M M280 yn cael ei ddefnyddio gan geidwaid Tirweddau Cenedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy i helpu gyda dyletswyddau dyddiol ar y bryniau a bydd wedi'i leoli ym Mharc Sirol Loggerheads.

Mae ganddo ystod gyrru trydan ‘yn byd go iawn’ o 170 milltir, capasiti tynnu o 3.5 tunnell ac mae'n gerbyd cynnyrch cyfres cyntaf o'r Alban mewn mwy na 40 mlynedd.

Wedi'i enwi'n Morag oherwydd ei natur debyg i'w gymheiriaid gwartheg yr Ucheldir, dewiswyd y Munro am ei allu i ymdopi â thirwedd Bryniau Clwyd a safleoedd bryniog eraill, ar ôl cael ei brofi'n drylwyr ar bob math o sefyllfaoedd oddi ar y ffordd a gallu ymdopi â graddiannau uwchlaw 40 gradd.

Mae cyflwyno Munro yn rhan o ymdrech barhaus Cyngor Sir Ddinbych i leihau allyriadau carbon y fflyd, gwella ansawdd yr aer, a lleihau costau cynnal a chadw a gwasanaeth hirdymor drwy ddisodli cerbydau ar ddiwedd eu hoes gyda cherbydau trydan cyfwerth.

Meddai’r Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  "Bydd Morag yn ychwanegiad gwych i gefnogi'r ceidwaid gyda gwaith ar draws tirwedd Clwyd a bydd yn hawdd i ymwelwyr â'r ardal ei weld hefyd.  Mae hefyd yn wych cael cerbyd trydan cyntaf, a ddatblygwyd gan y gwledydd cartref yn y DU, yn helpu i gynnal tirweddau Sir Ddinbych.

“Bydd yr ychwanegiad newydd hwn yn darparu milltiroedd mwy gwyrdd a glanach am gost tanwydd is a chyda'r costau cynnal a chadw cyffredinol yn llai hefyd, bydd yn darparu arbedion tymor hir.

“Mae'n gerbyd addas i weithredu yn yr ardal hon o harddwch naturiol eithriadol a byddwn yn annog pawb i ddod i weld Morag a sgwrsio â'n staff fflyd i ddysgu mwy yn y sioe.”

Tipio anghyfreithlon yn Llanferres

Bu digwyddiad sylweddol o dipio anghyfreithlon yn oriau mân fore Iau mewn cilfach yn Llanferres oddi ar yr A494.

Credir bod lori fawr wedi tipio tua 20 tunnell o wastraff rhwng 10pm nos Fercher, 13 Awst a 6am nos Iau, 14 Awst. Oherwydd y cyfaint enfawr o wastraff, mae Cyngor Sir Dinbych, Cyfoeth Naturiol Cymru a Heddlu Gogledd Cymru yn cynnal ymchwiliad trylwyr i'r mater hwn.

Dywedodd Tony Ward, Cyfarwyddwr Corfforaethol yr Economi a'r Amgylchedd yn y Cyngor: “Hoffem sicrhau trigolion bod staff o'r Cyngor wedi trefnu i glirio’r gwastraff ddydd Llun, 18 Awst.

“Rydym am atgoffa pawb yn y sir fod ganddynt ddyletswydd gyfreithiol i sicrhau bod eu gwastraff yn cael ei waredu'n gywir. Gall tipio anghyfreithlon a gwaredu gwastraff anghyfreithlon gael effaith niweidiol ar yr amgylchedd a gall hefyd arwain at ddirwyon sylweddol i'r rhai sy'n gyfrifol.

Os oes gan drigolion unrhyw luniau teledu cylch cyfyng neu gamera dash o’ch car neu unrhyw wybodaeth arall, gallwch ei gofnodi drwy un o’r ffyrdd canlynol:

Ffoniwch Cyngor Sir Ddinbych ar 01824 706 000 (8.30am – 5pm, dydd Llun i ddydd Gwener)

Adroddwch arlein ar dudalen ‘Rhoi gwybod am dipio anghyfreithlon’ ar y wefan.

Llinell adrodd 24 awr Cyfoeth Naturiol Cymru ar 0300 065 3000 

Gwaith ar brosiect hen Ysbyty Gogledd Cymru i ddechrau yn fuan

(Cyn Ysbyty Gogledd Cymru)

Mae gwaith ar cyn Ysbyty Gogledd Cymru yn Ninbych wedi cyrraedd carreg filltir allweddol, ac mae’r contract wedi'i ddyfarnu ar gyfer y gweithgaredd ecolegol cychwynnol.

Mae Cyngor Sir Ddinbych, pwy sy'n berchen ar y safle, wedi penodi Jones Bros Civil Engineering UK ar gyfer cam cynnar y gwaith diogelu ecoleg, gan gynnwys adeiladu dwy ysgubor ystlumod.

Mae'n gam hanfodol yn amserlen y prosiect, a fydd yn caniatáu ar gyfer dymchwel adeiladau presennol, cam a fydd yn gwella iechyd a diogelwch ar y safle ac yn cefnogi cam nesaf y datblygiad.

Nod cynllun cyn Ysbyty Gogledd Cymru yw cyflawni rhaglen o welliannau adfywio mewn tri cham gwahanol dros gyfnod o 12 mlynedd, ac ar hyn o bryd mae'n cael ei arwain gan Gyngor Sir Ddinbych a chefnogaeth gan bartneriaid allweddol gan gynnwys Uchelgais Gogledd Cymru.

Bydd y cynllun yn ailddatblygu'r safle diffaith 53 erw ac yn cynnwys adfer yr adeilad rhestredig Gradd 2*, cartrefi newydd, unedau masnachol, yn ogystal â mannau cymunedol gwyrdd.

Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi cael ychydig yn llai na £20 miliwn o gyllid Llywodraeth y DU ar gyfer prosiectau y cytunwyd arnynt yn etholaeth Dyffryn Clwyd trwy ei gais 'Balchder Bro a’r Amgylchedd Naturiol'. 

Dyrannwyd £3 miliwn o'r cyllid hwn yn y cais a gymeradwywyd tuag at gam un y prosiect drwy Raglen Dyffryn Clwyd.

Mae hyn yn ychwanegol at y £6.94 miliwn ar gyfer y prosiect a gafwyd drwy Uchelgais Gogledd Cymru fel rhan o Gynllun Twf Gogledd Cymru, sy’n cael ei hariannu gan lywodraethau’r DU a Chymru.

Dywedodd y Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd Cyngor Sir Ddinbych ac Aelod Arweiniol Rhaglen Tir ac Eiddo y Cynllun Twf:

“Rwy’n falch iawn bod y cam cyntaf hwn mor agos at ddechrau.  

“Mae hon yn garreg filltir bwysig arall yn natblygiad prosiect cyn Ysbyty Gogledd Cymru.

“Mae’r cynlluniau hyn yn bwriadu adfywio tirnod hanesyddol amlwg yn Sir Ddinbych yn ogystal â chefnogi twf yr economi leol.”

Dywedodd Hedd Vaughan-Evans, Pennaeth Gweithrediadau Uchelgais Gogledd Cymru:

“Rydym ni’n croesawu’r penderfyniad gan Gyngor Sir Ddinbych i gymeradwyo’r cyllid o £3 miliwn gan Lywodraeth y DU ar gyfer gwaith Cam 1 yn cyn Ysbyty Gogledd Cymru yn Ninbych.

“Mae hon yn garreg filltir bwysig i’r prosiect ac yn hanfodol o ran hwyluso datblygiad y safle a chyflawni’r prosiect cyfan. 

“Bydd y buddsoddiad mewn datblygu a darparu cyfleoedd cyflogaeth a hyfforddiant newydd ar y safle yn gatalydd ar gyfer adfywio’r dref a thwf economaidd ehangach ar draws y sir a’r rhanbarth.”

Dywedodd llefarydd Jones Bros:

“Mae adeiladau cyn Ysbyty Gogledd Cymru yn adfeiliedig, yn cynnwys asbestos, ac yn fregus yn strwythurol, ac mae hyn yn bryder iechyd a diogelwch.

“Mae Jones Bros wedi diogelu’r safle ac mae ganddyn nhw ddiogelwch ar y safle i atal pobl rhag mynd i mewn iddo.

“Iechyd a diogelwch yw ein prif flaenoriaeth, a bydd y garreg filltir hon i adeiladu ysguboriau ystlumod yn chwarae rhan hanfodol i gynnal arolygon pellach, cysylltu â’r cyngor i alluogi opsiynau adfer a dymchwel y safle.”

Cynllun grant i gefnogi gwelliannau i eiddo masnachol yn agor

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn agor ei Grant Datblygu Eiddo Masnachol unwaith eto.

Mae’r grant ar agor i eiddo masnachol sydd wedi’u lleoli yng nghanol wyth prif dref a dinas ar draws y Sir ac mae’n rhaid iddynt fod o fewn ffiniau canol y ddinas neu dref yn un o’r canlynol i fod yn gymwys:  Corwen, Dinbych, Llangollen, Prestatyn, Rhuddlan, y Rhyl, Rhuthun, Llanelwy.

Mae’r Cyngor wedi sicrhau cyllid o Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU er mwyn cynnig grantiau buddsoddi cyfalaf i adfywio eiddo masnachol canol dinas a threfi Sir Ddinbych.

Gall y cynllun grant, sy’n ffurfio rhan o Brosiect Cynllun Gwella Eiddo Masnachol yn ehangach, ddarparu grant o £5,000 i £50,000 i brosiectau unigol er mwyn datblygu a diweddaru eiddo masnachol.

Mae cyllid ar gyfer hyd at 70% o brosiect ar gael i wella tu allan eiddo masnachol drwy’r cynllun hwn. Yr uchafswm y gellir gwneud cais amdano yw £50,000. 

Mae disgwyl i ymgeiswyr allu ariannu gweddill cost y prosiect eu hunain.

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Mae Grant Datblygu Eiddo Masnachol Sir Ddinbych yn fenter wych sydd yn targedu eiddo gwag, segur neu flêr mewn canol trefi ar draws Sir Ddinbych er mwyn gwella amwynderau gweledol, hybu buddsoddiad, creu mwy o waith a chyfleoedd a gwneud canol trefi yn lleoedd mwy bywiog.

 “Bydd y cynllun newydd yma’n ased i unrhyw eiddo busnes neu fasnachol sydd wedi’u lleoli mewn canol trefi ar draws y Sir sydd eisiau gwella tu allan eu hadeiladau i helpu i wella eu heiddo a denu rhagor o fusnes. Nid yn unig y bydd o fudd i fusnesau sy’n derbyn y cyllid, ond bydd hefyd yn arwain at ganol trefi sy’n edrych yn well ar draws Sir Ddinbych a fydd yn gwella teimlad a chanfyddiad o’r ardaloedd, gan annog pobl leol i gymryd balchder yng nghanol eu tref.”

I gael mwy o wybodaeth am y cynllun a sut i ymgeisio am grant, ewch i wefan Cyngor Sir Ddinbych: https://www.denbighshire.gov.uk/cy/busnes/cyllid-a-grantiau/grant-datblygu-eiddo-masnachol-sir-ddinbych.aspx

Y Cyngor yn llongyfarch disgyblion ar ganlyniadau Lefel A

Mae Cyngor Sir Dinbych yn llongyfarch disgyblion Sir Ddinbych sy'n derbyn eu canlyniadau Lefelau A ag AS heddiw (Dydd Iau, 14eg Awst).

Dywedodd y Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol dros Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Ar ran y Cyngor, hoffwn longyfarch disgyblion Sir Ddinbych sydd wedi derbyn eu canlyniadau Lefel A ag AS heddiw. Mae hwn yn ddiwrnod enfawr iddyn nhw, ac yn gamp enfawr sy'n helpu i lunio eu camau nesaf.

Mae disgyblion wedi gweithio'n galed iawn unwaith eto eleni, a hoffwn eu llongyfarch ar y gamp hon.

Hoffwn hefyd estyn fy niolch i'r staff sy'n gweithio'n ddiflino yn ein ysgolion, ac yn helpu i wneud y dyddiau hyn yn bosibl. Mae gwaith partneriaeth gwych wedi sicrhau bod ein myfyrwyr wedi cyflawni'r canlyniadau gorau posibl, a hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cefnogi ein myfyrwyr gweithgar eto eleni.

Hoffem ddymuno'r gorau i bob dysgwr ar eu camau nesaf, mae'r dyfodol ar agor iddyn nhw, a byddwn yn eu hannog i'w afael â'r ddwy law.”

Gwelliannau i neuadd fwyta a diogelwch Ysgol dros yr haf

Mae gwaith wedi dechrau yr haf hwn ar welliannau yn Ysgol Dinas Bran, Llangollen.

Mae Tîm Eiddo Cyngor Sir Ddinbych yn rheoli dau faes gwaith yn yr ysgol i helpu i fod o fudd i ddisgyblion a staff ar y safle.

Er mwyn cefnogi lles disgyblion a staff, caiff gwaith ei wneud i ddisodli’r gwydr yn y neuadd fwyta bresennol.

Caiff ei ddisodli â tho fflat wedi’i inswleiddio, a fydd yn cynnwys goleuadau to polycarbonad newydd. Mae disgwyl i’r gwaith gael ei gwblhau erbyn diwedd mis Awst.

Mae’r tîm eiddo hefyd yn dechrau ail gam o waith sydd â’r nod o wella diogelwch ar safle’r ysgol.

Bydd Cam 2 Cynllun Diogelu Ysgol Dinas Bran yn gweld gwaith yn cael ei wneud ar y safle i wella dulliau rheoli traffig cerddwyr a cherbydau. Bydd y datblygiad yn cynyddu gwahaniad oddi wrth risg posibl ar ochr y ffordd, er mwyn gwella diogelwch disgyblion yn yr ysgol.

Disgwylir i’r gwaith gael ei orffen erbyn diwedd mis Hydref. 

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Rydym am gynnal yr amgylchedd gorau yn ein hysgolion ar draws Sir Ddinbych er mwyn cefnogi datblygiad disgyblion a hybu dysgu cryf. Rwy’n falch bod y gwaith hwn yn digwydd yn Ysgol Dinas Bran a hoffwn ddiolch i’r ysgol am eu gwaith ac i’r Tîm Eiddo am reoli’r prosiectau hyn.” 

Prom y Rhyl wedi'i ail-ddychmygu a'i hailwampio i ailagor

Ar ôl cau ar gyfer adnewyddu fel rhan o'r gwaith amddiffyn môr hanfodol y Cynllun Amddiffyn Arfordirol Canol y Rhyl, mae'r prom yn y Rhyl am ailagor i'r cyhoedd ar Awst 15fed.

Y Prom

Mae'r prom sydd wedi'i ailwampio wedi'i godi i amddiffyn yr arfordir ac mae ganddo arwyneb newydd. Mae rampiau mynediad newydd hefyd wedi'u hychwanegu at y dyluniad newydd i helpu gyda hygyrchedd.

Mae gwaith diweddar a wnaed ar y prom wedi gweld grisiau concrit wedi'u rhag-gastio wedi'u gosod, lefel y ddaear wedi'i chodi i ddarparu amddiffyniad rhag llifogydd. Hefyd mae draeniad, arwyneb a phalmant wedi'u gosod.

Ynghyd â'r gwaith hwn, mae goleuadau stryd wedi'u gosod ar gyfer lle mwy diogel a mwy disglair ac mae dodrefn stryd newydd, gatiau llifogydd a chanllawiau wedi'u hychwanegu.

Mi fydd y prom hefyd yn cael ei ddatblygu i gynnwys ardal ymarfer corff awyr agored i oedolion ar lan y môr, paneli chwarae gemau, paneli chwarae cerddorol, paneli cyfathrebu, paneli chwarae dychmygus gyda thema'r cefnfor, gêm ryngweithiol bywyd morol 'Dod o hyd i'r creaduriaid morol brodorol' yn ogystal â delweddau ffitrwydd ar y llawr ac ardal chwarae ryngweithiol. Mae’r gwaith gosod hyn dal ar y gweill.

Dan arweiniad yr artist Ffion Pritchard, a gafodd gymorth nifer o grwpiau cymunedol, bydd cyfres o furluniau newydd bywiog wedi'u hysbrydoli gan y gymuned hefyd yn cael eu gosod, a fydd yn ymestyn dros yr amddiffynfeydd arfordirol newydd.

Yn ogystal ag agor y prom newydd, mae ardal chwarae newydd Parc Drifft am agor yn ei lleoliad gwreiddiol, gyda dyluniad newydd a ddewiswyd gan y gymuned ym mis Medi.

Parc Drifft

Dywedodd y Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd y Cyngor ac Aelod Arweiniol dros Dwf Economaidd a Mynd i'r Afael ag Amddifadedd:

“Rydym wrth ein bodd yn cyhoeddi y bydd y prom yn y Rhyl yn ailagor i'r cyhoedd ar Awst 15fed. Ar ôl y gwaith codi fel rhan o'r Gwaith Amddiffyn Môr, bydd y promenâd eiconig wedi'i ailwampio a'i ail-ddychmygu ar agor unwaith eto i'r cyhoedd ei fwynhau.

Mae'r gwaith a wnaed fel rhan o'r prosiect Amddiffyn Môr wedi bod yn hanfodol ac yn angenrheidiol i amddiffyn ein harfordir, ein cartrefi a'n busnesau rhag llifogydd a digwyddiadau tywydd garw  sydd ar gynnydd. Mae'r prom wedi'i godi'n sylweddol, ac mae mesurau amddiffyn rhag llifogydd newydd wedi'u gweithredu. Hoffem ddiolch i'r cyhoedd am eu hamynedd a'u cydweithrediad yn ystod y cyfnod hwn. Mae'r prosiect bron â'i gwblhau.

Mae'r gwaith ar Gynllun Amddiffyn Arfordirol Canol y Rhyl yn gam pwysig o ran amddiffyn ein harfordir, ynghyd â Chynllun Amddiffyn Arfordirol Canol Prestatyn a gwblhawyd ac a agorwyd yn swyddogol yn ddiweddar.

Mae'r gwaith hwn yn rhan o'r cynlluniau adfywio ehangach ar gyfer y Rhyl.

Gyda Marchnad y Frenhines sydd newydd ei hailagor yn gweld niferoedd gwych o ymwelwyr, a Pharc Drifft sydd ar fin agor, ynghyd â Sinema newydd y Strand, mae hwn yn gyfnod cyffrous iawn i'r Rhyl.”

Adeiladau’r Frenhines - dros 120 mlynedd o hanes eiconig yn y Rhyl

Gyda dyfodiad y rheilffordd i’r Rhyl ganol yr 1800au, golyga amser teithio haws a chyflymach i ymwelwyr dydd a thwristiaid, a ddaeth yn bennaf o ardaloedd diwydiannol y gorllewin-ganolbarth a gogledd-orllewin i ymweld â phier haearn modern newydd y Rhyl, Gerddi’r Gaeaf a myrdd o westai a thai llety oedd i’w gweld ar hyd y blaen. 

Ynghyd â’r traeth tywodlyd eang enwog y gwyddom amdano heddiw, sy’n cynnig llecyn hardd i fwynhau’r machlud haul a llwybr cerdded ymlaciol ar lan y môr, daeth y Rhyl yn gyrchfan glan y môr yr oedd rhaid ymweld â hi, ac yn em ar arfordir gogledd Cymru.

Adeiladwyd fel ‘Palas y Frenhines’ yn 1902, roedd Adeilad y Frenhines gwreiddiol yn rhyfeddod brics coch oedd yn llawn ystafelloedd dawnsio a theatrau, cyn i dân dinistriol dim ond pum mlynedd yn ddiweddarach yn 1907 olygu y bu’n rhaid ailadeiladu, a arweiniodd at enw newydd, sef ‘Theatr ac Ystafell Ddawnsio y Frenhines’. Daeth yn ganolbwynt yng nghanol y Rhyl gydag arlwy unigryw megis sglefr-rolio a pherfformiadau cerddorfaol min nos.

Daeth y theatr a’r ystafell ddawnsio yn ffynhonnell o ryddhad yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ac fe gynhaliodd y lleoliad Gymdeithas Gwasanaeth Milwrol Adloniant (ENSA), a oedd yn gwmni wedi'i gefnogi gan y Llywodraeth oedd yn helpu i roi hwb i forâl yn ystod un o gyfnodau anoddaf Prydain.

Croesawodd y lleoliad lawer o enwau enwog drwy’r fynedfa enwog yn cynnwys y ddeuawd gomedi enwog Laurel a Hardy ar eu taith olaf, Marty Wilde & The Wildcats a Sir Cliff Richard & The Shadows.

Yn ystod y 1960’s a’r 70au, bu newid yn y modd yr oedd y gymuned yn defnyddio’r lleoliad.  Ar ôl i’r theatr gau, cafodd yr ardal ei ailddatblygu’n gyflym mewn i’r farchnad enwog, a ddaeth yn farchnad dan do bywiog a phrysur a oedd yn gwerthu swfenîrs i dwristiaid, a daeth yn boblogaidd bob tywydd gyda thrigolion lleol, oedd yn gallu cyfarfod yno, waeth beth oedd y tywydd.

Er bod tueddiadau ar y stryd fawr yn newid, llwyddodd y lleoliad i gadw ymdeimlad cryf o gymuned, ac roedd lleoliad y farchnad yn darparu cysylltiad cryf o’r stryd fawr i’r promenâd.  Llwyddodd y stondinau i oresgyn, ond dros amser, daeth yr adeilad yn anniogel ac yn anaddas at y diben. Roedd angen diweddariad ac ailwampiad.

Yn 2018, rhoddwyd cynlluniau ar waith i greu delwedd newydd a modern ar gyfer Adeilad y Frenhines. 

Caffaelwyd yr hen adeiladau, ac yna cafodd y mwyafrif eu dymchwel oherwydd pryderon diogelwch, er mwyn gwneud lle ar gyfer yr adeilad rydym bellach yn ei alw’n Marchnad y Frenhines. Cafodd y fynedfa ar Stryd Sussex ei gadw a’i gynnwys mewn i’r dyluniad newydd.

Mae’r gofod newydd ar ei newydd wedd, a agorodd fis diwethaf yn cynnwys gwerthwyr bwyd annibynnol, bar dwy ochr, gofod lledlawr gyda gemau ac adloniant, a llwyfan modern, sy’n cynnal nosweithiau adloniant yn aml.  Mae Marchnad y Frenhines yn prysur droi yn ganolbwynt i’r gymuned yng nghanol y Rhyl, ac mae’n darparu bwyd blasus ac adloniant cyffrous i bobl y Rhyl a thu hwnt, gan roi bywyd newydd mewn i’r gofod eiconig yma unwaith eto. 

Mae dros 120 mlynedd wedi mynd heibio ers i’r lleoliad agor fel ‘Palas y Frenhines’ yn ôl yn 1902, ond mae’r gwerthoedd craidd a wnaeth yr adeilad enwog mor eiconig yn dal i fodoli hyd heddiw, mae’r ysbryd cymunedol i’w deimlo ar du allan a thu mewn i Farchnad y Frenhines a’r gofod digwyddiadau.

Ers i’r drysau agor, mae miloedd wedi heidio i ymweld, i ymgynnull, i sgwrsio, i ganu, i ddawnsio a chyfarfod yn lleoliad Parêd y Gorllewin sydd yn prysur sicrhau ei le fel lleoliad y mae’n rhaid ymweld ag o ar arfordir gogledd Cymru.

Gwaith adnewyddu yn dechrau mewn ysgol ym Mhrestatyn

Mae gwaith wedi dechrau'r haf hwn i adnewyddu rhan o ysgol ym Mhrestatyn.

Mae Tîm Eiddo Cyngor Sir Dinbych, gyda chefnogaeth Addysg a Gwasanaethau Plant y Cyngor, yn rheoli rhaglen adnewyddu ar gyfer Bloc 1 deulawr yn Ysgol Uwchradd Prestatyn.

Bydd yr adnewyddu mewnol llawn yn cynnwys nenfydau crog newydd, gorchuddion llawr, gorffeniadau wal, sgertins derw a rheiliau dado.

Bydd y gwaith hefyd yn gweld drysau tân newydd yn cael eu gosod ynghyd ag uwchraddiadau mecanyddol a thrydanol.

Disgwylir i’r gwaith adnewyddu gael ei gwblhau erbyn diwedd mis Hydref. 

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd: “Rydym yn falch o allu bwrw ymlaen â’r gwaith hwn i adnewyddu’r ardal hon o’r ysgol.  Bydd adnewyddu Bloc 1 yn Ysgol Uwchradd Prestatyn yn gwella’r amgylchedd dysgu i ddisgyblion ac athrawon yn fawr.

“Rydym yn ddiolchgar i’r ysgol am eu cefnogaeth tra bod y gwaith pwysig hwn yn cael ei wneud.” 

Gwelliannau pellach i Bromenâd y Rhyl

Fe fydd gwaith yn cael ei wneud i wella ardaloedd ar hyd Promenâd y Rhyl.

Wedi’i ariannu gan brosiect Amddiffynfeydd Arfordirol a Chyllid Trosiannol Y Gronfa Ffyniant Gyffredin, fe fydd y gwaith yn cael ei gydlynu a’i wneud gan adran Gwasanaethau Stryd Cyngor Sir Ddinbych.

Mae’n dilyn gwaith diweddar a wnaed gan y tîm drwy gyllid Ffyniant Gyffredin i wella’r ardal, yn cynnwys ailwampio’r pedwar pwll ar hyd y promenâd.

Yn dilyn arolygon safle a gynhaliwyd yn ddiweddar, fe fydd y rownd nesaf o waith yn mynd i’r afael â phroblemau a ganfuwyd. 

Fe fydd prosiect Amddiffynfeydd yr Arfordir yn ariannu'r gwaith canlynol:

• Ailosod canllawiau a phaneli sydd wedi rhydu. Fe fydd y rhain yn cael eu paentio i gyd-fynd â’r canllawiau a phaneli sydd eisoes yno.
• Trin y strwythur gwylanod sydd wedi rhydu, a’i weldio a’i uno gyda deunydd gwrth-rydu, ei lanhau a’i ail-baentio i roi amddiffyniad ychwanegol.
• Paentio’r colofnau a chanllawiau drws nesaf i’r Arena Digwyddiadau/Sealife Centre, fe fydd y goleuadau stryd a chanllawiau drws nesaf i’r ardal yma’n cael eu paentio hefyd.
• Fe fydd hadau’n cael eu hau a bydd tirlunio meddal yn cael ei osod ar hyd wal yr amddiffynfeydd morol.

Fe fydd cyllid y Gronfa Ffyniant Gyffredin yn cael ei ddyrannu er mwyn cwblhau’r gwaith canlynol, sydd bennaf o fewn yr Arena Digwyddiadau.

• Fe fydd y lloches seddi’n cael ei ddiweddaru oherwydd problemau rhwd.
• Cael gwared ar byst y seddi a chanopïau to. Mae’r strwythurau to presennol yn anniogel, felly mae’n rhaid eu tynnu. Mae ymddygiad gwrth-gymdeithasol wedi bod yn yr ardaloedd yma hefyd, ac i fynd i’r afael â hyn, fe fydd y pyst cefnogi a chanopïau'n cael eu tynnu i adael y seddi’n unig.
• Paentio paneli dur addurniadol i gyd-fynd â’r gwaith paent presennol, sydd wedi cael ei wneud yn ddiweddar.
• Trwsio cerrig copa sydd wedi'u difrodi mewn dau le, a bydd angen eu hailosod/amnewid.

Meddai’r Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant Cyngor Sir Ddinbych: “Mae’n bleser gennym barhau â’r gwelliannau ar hyd Promenâd y Rhyl drwy’r cyllid y bu modd i ni gael gafael arno.  Fe fydd y gwaith yma’n cyd-fynd â’r ardaloedd sydd eisoes wedi cael eu gwella trwy gyfarwyddyd Gwasanaethau Stryd i wella’r rhan bwysig yma o’r Rhyl ymhellach."

Rhagwelir y bydd y rhaglen yma o waith yn cael ei gwblhau cyn gynted â phosibl cyn cyfnod y gaeaf.                    

Gwaith gwella wedi dechrau ym Mharc Gwledig Loggerheads

Mae gwaith i wella Parc Gwledig Loggerheads, porth i Dirwedd Cenedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, wedi dechrau.

Yn dilyn cwblhau’r gwaith ar amddiffynfeydd rhag llifogydd ar y safle yn gynharach eleni, bydd gwaith uwchraddio pellach yn dechrau yn y parc gwledig.

Yn 2023, gwnaeth Llywodraeth y DU gadarnhau eu bwriad i roi £10.95 miliwn o gyllid grant i 10 o brosiectau cyfalaf sydd â’r nod o ddiogelu treftadaeth, lles a chymunedau gwledig unigryw Gorllewin Clwyd.

Mae’r cyllid wedi’i ddyfarnu'n arbennig ar gyfer y prosiectau llwyddiannus sydd wedi’u cynnwys yng Ngorllewin Clwyd ac ni ellir ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau eraill.

Bydd y prosiect yn cynnwys adnewyddu’r ganolfan ymwelwyr a’r caffi ynghyd â gwelliannau pellach i’r toiledau a gwaith tirlunio allanol, gan gynnwys sicrhau bod y safle yn fwy cynaliadwy trwy ychwanegu paneli solar.

Mae’r contract wedi’i ddyfarnu i ParkCity Multitrade Ltd, sy’n seiliedig yn Llanelwy a bydd y gwaith yn dechrau ganol fis Awst gan bara tan ddechrau mis Mawrth 2026.

Bydd Parc Gwledig Loggerheads ar agor i ymwelwyr trwy gydol y gwaith. Bydd darpariaethau amgen ar waith yn ystod y gwaith, fel toiledau dros dro, cyfleuster arlwyo dros dro newydd a chyffrous, gan arddangos cynnyrch o ogledd ddwyrain Cymru a mannau gwybodaeth i ymwelwyr.

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd y Cyngor ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Rydym wedi gweld cynnydd o ran nifer yr ymwelwyr â Pharc Gwledig Loggerheads dros y blynyddoedd diweddar a bydd prosiectau fel rhain, pan fyddan nhw wedi’u cwblhau, yn helpu i ddiogelu’r parc ar gyfer y dyfodol a bodloni disgwyliadau ymwelwyr.

“Mae’r safleoedd hyn yn ardaloedd Tirwedd Cenedlaethol poblogaidd, ac mae’n bwysig ein bod yn parhau i gynnal a chadw a datblygu safleoedd fel rhain wrth iddyn nhw ddod yn fwyfwy poblogaidd i sicrhau bod modd i bawb sy’n ymweld â nhw barhau i’w mwynhau.”

Mae cynlluniau ar gyfer gwaith gwella Loggerheads i’w gweld ar wefan Cyngor Sir Ddinbych.

Lleihad allyriadau carbon diolch i fflyd gwyrddach

Mae allyriadau carbon maint jymbo-jet heb eu gwastraffu, diolch i fflyd wyrddach un gwasanaeth.

Ar hyn o bryd, mae tua 15 y cant o Fflyd Gwastraff y Cyngor wedi’u pweru gan drydan a’u defnyddio ar lwybrau addas ar gyfer casglu gwastraff.

Mae’r fflyd hon wedi gweld newidiadau ers 2022 er mwyn helpu i leihau ei hôl-troed carbon, ac ôl-troed carbon y Cyngor, wrth gasglu gwastraff ar draws y sir.

Ar ddechrau 2023, cyflwynwyd dwy lori casglu gwastraff e-Collect Dennis Eagle ar lwybrau yng ngogledd y sir. Mae’r cerbydau yn gallu teithio hyd at 100 milltir a chodi 1000 o finiau gydag un gwefriad.

Mae’r lorïau hyn yn darparu arbedion cost hirdymor trwy gostau rhedeg is o’u cymharu â cherbydau tanwydd ffosil, a chostau cynnal a chadw is oherwydd bod llai o rannau i’w cynnal ar y lorïau.

O fewn y deunaw mis diwethaf, daeth pum lori ailgylchu Electra e-Cargo yn rhan o’r fflyd. Mae’r cerbydau yn gallu teithio hyd at 155 milltir, sydd unwaith eto’n cynnig milltiroedd gwyrddach am gost is, a chostau cynnal a chadw is. Gellir eu gweld allan ar y ffordd hefyd, oherwydd mae enw ar flaen pob un, gallwch weld Christal Clean ar y ffyrdd.

Ar hyn o bryd, mae defnyddio’r cerbydau wedi arwain at arbedion carbon o 409,493kg yn erbyn y cerbydau disel cyfatebol. I roi hyn mewn persbectif, mae hyn yr un fath â Jumbo-jet 747 neu Airbus A380 wedi’u llwytho, tua 67 o eliffantod Affricanaidd gwrywaidd yn eu llawn dwf, neu tua phedwar Flying Scotsman.

Meddai’r Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Rydym wedi edrych ar ein fflyd yn gyffredinol i weld lle gallwn ni leihau allyriadau trwy gyflwyno cerbydau trydan i ddisodli stoc sydd ar ddiwedd eu hoes a thrwy gefnogaeth ariannol.

“Mae’r gwasanaeth gwastraff yn bwysig, ac mae’r lorïau trydan hyn yn rhan annatod o helpu i leihau’r allyriadau carbon mae’r fflyd yn eu creu bob dydd.

“Mae ein hadran fflyd yn monitro ffyrdd addas o ddarparu gwasanaethau er mwyn lleihau ôl-troed carbon ein cerbydau yn rheolaidd, ac mae defnyddio cerbydau trydan yn enghraifft dda o hyn, a bydd yn helpu i leihau costau hirdymor hefyd, o’u cymharu â rhedeg cerbydau tanwydd ffosil.”

Bron i 3,500 yn Niwrnod Chwarae am Ddim yn y Rhyl

Ar 6 Awst daeth bron 3,500 o deuluoedd lleol i’r Diwrnod Chwarae Cenedlaethol Am Ddim a gynhaliwyd ar Gaeau Chwarae Christchurch gan wasanaeth Ceidwaid Chwarae Cyngor Sir Ddinbych.

Caeau Chwarae Christchurch

Yn dilyn digwyddiad llwyddiannus iawn y llynedd, hwn oedd y 10fed tro i’r Diwrnod Chwarae Cenedlaethol gael ei ddathlu yn Sir Ddinbych, sy’n hyrwyddo pwysigrwydd chwarae i blant ac yn helpu plant a theuluoedd i fwynhau’r gwyliau haf.

Cymerodd y plant ran mewn amrywiaeth o weithgareddau, yn cynnwys llithren ddŵr, parti ewyn, adeiladu cuddfannau, llanast mawr, gwersyll ninja, ysgol goedwig, celf a chrefft a dinas bocsys cardbord.

Meddai Dawn Anderson, Rheolwr Gofal Plant a Datblygu Chwarae Sir Ddinbych:

“Hwn oedd y Diwrnod Chwarae prysuraf a’r un gorau ers i Sir Ddinbych gynnal y digwyddiad cyntaf un yn ôl yn 2015.

Dros y deng mlynedd ddiwethaf mae’r digwyddiad wedi mynd o nerth i nerth, ac wedi dod yn weithgareddau gwyliau haf allweddol i blant a theuluoedd ar hyd a lled y sir.

Mae chwarae yn rhan hanfodol o fywydau plant ac mae hybu lles plant yn un o flaenoriaethau’r Cyngor.”

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Roeddwn i wrth fy modd yn cael mynd i’r digwyddiad blynyddol hynod boblogaidd a phwysig yma unwaith eto eleni, sy’n cael ei gynnal yn rhad ac am ddim i bobl Sir Ddinbych.

Yn ôl yr arfer, bu i bawb fwynhau eu hunain.

Hoffaf ddiolch i’r holl staff a gwirfoddolwyr a helpodd i wneud y 10fed Diwrnod Chwarae yn un arbennig.”

Lucy Cowley yn ennill Dysgwr y Flwyddyn yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru

Llongyfarchiadau i Lucy Cowley o Langollen ar ennill Tlws Dysgwr y Flwyddyn yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Wrecsam 2025.

Lucy Cowley gyda'r Cynghorydd Emrys Wynne

Cafodd Lucy ei magu dafliad carreg i ffwrdd ym mhentref Is-y-coed, ar gyrion Wrecsam.  Roedd hi’n un o bedwar i gyrraedd rownd derfynol Dysgwr y Flwyddyn eleni.

Mae Lucy yn byw yn Llangollen ac mae’n athrawes yn Ysgol Gynradd Holt.  Ymdrodd at ddysgu’r Gymraeg yn 2019 ac mae hi bellach yn ymuno gydag eraill sy’n siaradwyr Cymraeg newydd ym mar gwin Gales yn Llangollen a hynny pob pythefnos.  Mae’r grwp yn cyd-drafod ac yn trefnu ymweliadau, gigiau a thripiau, a hynny dros lasied o win! 

Roedd Leanne Parry o Brestatyn hefyd ar y rhestr fer ar gyfer y tlws, ynghyd a Rachel Bedwin o Fangor a Hammad Hassan Rind, sy’n byw yng Nghaerdydd.

Tiwtor Cymraeg Lucy oedd Non ap Emlyn, sydd wedi disgrifio datblygiad Lucy yn y Gymraeg yn “anhygoel”. Meddai Non: “Daeth hi fewn yn 2019 yn brin ei Chymraeg.  Roedd hi’n frwfrydig iawn … ac yn ymroi i bob tasg yn ardderchog, hefo llawer o hiwmor ac mae hi wedi gwella a gwella a bellach yn rhugl . Iddi hi mae’r Gymraeg yn fwy na iaith, mae’n ffordd o fyw a mae hi eisiau rhannu hwnna hefo pobl eraill."

Dywedodd y Cynghorydd Emrys Wynne, Aelod Arweiniol dros y Gymraeg: “Mae llwyddiant Lucy yn meistroli’r Gymraeg yn cadarnhau bod cyrraedd y nod o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 er yn heriol, ond yn bosibl wrth i ni ennill rhagor o siaradwyr Cymraeg newydd.  Wrth longyfarch Lucy a dysgwyr eraill y Gymraeg ar eu llwyddiannau, rhaid diolch i’w tiwtoriaid sydd wedi eu harwain ar eu taith iaith cyffrous."

Cymeradwyaeth ar gyfer hwb cymunedol newydd yng Ngwyddelwern

(Argraff Arlunydd)

Mae prosiect sy'n bwriadu darparu ystafell ddosbarth a chyfleuster cymunedol newydd i bentref yn Sir Ddinbych wedi cael ei broses dendro wedi'i chymeradwyo gan y Cabinet yn ddiweddar.

Bydd y prosiect, sydd wedi'i leoli ar safle Ysgol Bro Elwern, yn darparu ystafell ddosbarth, cegin a mannau ategol newydd ar gyfer yr ysgol ochr yn ochr â'r canolbwynt cymunedol newydd.

Mae'r prosiect gwerth £2.7 miliwn yn cael ei ariannu gan Lywodraeth Cymru trwy ei grant Cyfalaf yr Iaith Gymraeg a Phrydau Ysgol am ddim i ddarparu ystafell ddosbarth newydd a chegin o'r radd flaenaf ar gyfer yr ysgol gynradd, ac mae'r canolbwynt cymunedol yn cael ei ariannu gan Lywodraeth y DU fel rhan o gyllid grant ar gyfer 10 prosiect cyfalaf sydd â'r nod o ddiogelu treftadaeth unigryw, lles a chymunedau gwledig Rhuthun.

Bydd y canolbwynt cymunedol newydd yn cynnwys neuadd fawr a lle cyfarfod i ddarparu cyfleusterau gwell ar gyfer ymgysylltiadau cymdeithasol i'r gymuned leol.  Bydd yn cael ei reoli gan y Cyngor Cymuned a bydd yn cael ei ddefnyddio gan y Cylch Meithrin yn rheolaidd. Bydd y cyfleuster hefyd yn cael ei ddefnyddio gan grwpiau cymunedol lleol eraill gan gynnwys Merched y Wawr a'r Swyddfa Bost.

Dywedodd y Cynghorydd Hugh Evans, Aelod Lleol Gwyddelwern:

“Mae’n gyfnod cyffrous i’r pentref cyfan fod y prosiect hwn bellach yn symud ymlaen i’r cam nesaf.  Mae wedi bod yn llawer o waith caled i gyrraedd y pwynt hwn, fodd bynnag, rwy’n siŵr pan fydd y gwaith ar ddarparu canolfan gymunedol newydd, ochr yn ochr ag ystafell ddosbarth newydd a chegin o’r radd flaenaf ar gyfer Ysgol Bro Elwern wedi’i gwblhau, y bydd yn dod yn ased gwerthfawr i bobl Gwyddelwern”.

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Mae’n bleser clywed y gall y gwaith arfaethedig ar safle Ysgol Bro Elwern symud ymlaen i’r broses dendro nawr.  Bydd y prosiect nid yn unig yn darparu cyfleusterau newydd o’r radd flaenaf ar gyfer un o’n hysgolion, ond bydd hefyd yn darparu canolfan gymunedol hanfodol i’r trigolion.

“Hoffwn ddiolch i’r aelod lleol a’r Cyngor Cymuned am eu hymrwymiad drwy gydol y broses hon ac mae Cyngor Sir Dinbych yn gyffrous i gefnogi’r prosiect wrth iddo fynd rhagddo”.

Tîm newydd yn dechrau i helpu yrru prosiect adferiad natur yn ei flaen

Mae rôl newydd, dros dro wedi cael ei lansio i helpu i gadw a gwella dolydd blodau gwyllt y Sir ymhellach. 

Mae Gweithwyr Gwasanaethau Stryd i Adfer Natur wedi cael eu penodi i helpu i gefnogi’r gwaith cynnal a chadw parhaus ar Ddolydd Blodau Gwyllt y Sir. 

Mae ein Prosiect Dolydd Blodau Gwyllt yn helpu ac yn amddiffyn natur leol ac yn cefnogi lles cymunedol ar draws y Sir. Llywodraeth Cymru sydd yn ei ariannu drwy gynllun Galluogi Adnoddau Naturiol a Lles Partneriaethau Natur Lleol Cymru.

Yn ystod tymor 2024, cofnodwyd 297 o wahanol rywogaethau o flodau gwyllt ar y safleoedd hyn a chyfanswm o 5,269 o flodau unigol, llawer iawn mwy nag sy’n tyfu mewn caeau lle torrir y gwair yn gyson.

Mae gweithwyr Gwasanaethau Stryd yn cydweithio â thîm Bioamrywiaeth y Cyngor i reoli’r dolydd yn y Sir, ochr yn ochr â’u dyletswyddau cynnal a chadw eraill.

Mae’r rôl newydd yma’n galluogi rheolaeth fwy dynodedig o ddolydd ar draws Sir Ddinbych i gynorthwyo â rheoli a gwella’r safleoedd yn rhan o’r ymateb i’r Argyfwng Hinsawdd ac Ecolegol a phrosiect Dolydd Blodau Gwyllt Cyngor Sir Ddinbych. Mae hi’n amser pwysig iawn o’r flwyddyn lle mae’r rheolaeth gywir yn hollbwysig i sicrhau bod y safleoedd yn sefydlu ac yn datblygu. 

Efallai y byddwch chi’n gweld ein gweithwyr allan yn torri a chasglu yn fuan yn rhai o’n safleoedd dolydd blodau gwyllt.  Fe fydd rhai o’r safleoedd sydd â nifer isel o flodau gwyllt yn elwa ar ôl cael ei dorri’n fuan i gael gwared â maetholion o’r safle er mwyn lleihau twf gwair ac annog rhagor o flodau gwyllt i ffynnu.

Fe fydd y tîm newydd hefyd yn helpu â gwaith arall sy’n ymwneud â natur a chynnal a chadw coed ledled y Sir y tu allan i dymor y blodau gwyllt.

 Meddai’r Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant, a Chefnogwr Bioamrywiaeth: “Fe fydd Cynorthwywyr Gwasanaethau Stryd i Adfer Natur yn ein helpu i wella i reoli ein dolydd ar draws y Sir. Fe fydd y tîm yn ein helpu i fod yn fwy uniongyrchol yn y modd yr ydym yn cynnal a chadw ein safleoedd, yn enwedig y rhai allai fod angen ymyrraeth fwy dwys i’w helpu i ffynnu’n gryfach i fod yn adnodd gwell ar gyfer natur leol. 

 “Fe fydd y tîm yma, ochr yn ochr â’n swyddogion Bioamrywiaeth yn cydweithio i gael effaith gwirioneddol a chadarnhaol ar gadwraeth rhywogaethau a chynefinoedd pwysig yn Sir Ddinbych, ac ychwanegu amrywiaeth a lliw ar draws ein safleoedd i bobl o bob oed eu mwynhau ynghyd â’r peillwyr mewn perygl sy’n helpu i roi’r bwyd ar y bwrdd.”

Cefnogaeth am ddim i fusnesau sy’n cael problemau gyda’r rhyngrwyd

Mewn partneriaeth â Chadwyn Clwyd, mae gwasanaeth Swyddog Digidol Cyngor Sir Ddinbych yn cefnogi busnesau yn Sir Ddinbych sy’n cael trafferthion efo’r rhyngrwyd.

Mae cysylltiad da yn hanfodol i fusnesau, ond mae llawer o fusnesau yn wynebu heriau wrth drio cael cysylltiad dibynadwy a chyflym. Gyda sawl cynllun llywodraeth ar gael ac Openreach yn dal i ehangu eu cysylltiad ffibr y rhanbarth, gall fod yn anodd i berchnogion busnes ddal i fyny efo’r opsiynau sydd ar gael.

I helpu, mae’r Cyngor yn cynnig gwasanaeth ymgynghorol rhad ac am ddim, lle mae Swyddog Digidol penodol yn gallu darparu cyngor perthnasol, ymchwilio i faterion ar eich rhan, holi Openreach a darparu adroddiad manwl ar eich cysylltiad a’r atebion sydd ar gael.

Dyma oedd gan y Cynghorydd Emrys Wynne, Aelod Arweiniol y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth, i’w ddweud:

“Mae cysylltiad digidol yn hanfodol ar gyfer twf a chynaliadwyedd busnesau. Drwy’r gwasanaeth yma rydym ni’n gwneud yn siŵr nad yw busnesau Sir Ddinbych yn cael eu gadael ar ôl a bod ganddyn nhw fynediad at y gefnogaeth sydd ei hangen arnyn nhw i ffynnu yn yr oes ddigidol.

“Rydym ni’n deall y pwysau sydd ar fusnesau lleol, ac mae’r gwasanaeth hwn yn un ffordd rydym ni’n helpu i oresgyn rhwystrau a chreu cyfleoedd ar gyfer twf.”

Mae’r gwasanaeth wedi’i ariannu gan Lywodraeth y DU drwy’r Gronfa Ffyniant Gyffredin ac ar gael i bob busnes yn y sir yn rhad ac am ddim.

Am fwy o wybodaeth neu i gael cefnogaeth, cysylltwch â Philip Burrows, y Swyddog Digidol, ar philip.burrows@sirddinbych.gov.uk. 

#CronfaFfyniantGyffredin

Ymweliad Ysgrifennydd Cabinet Tai a Llywodraeth Leol â Marchnad y Frenhines

Ymwelodd yr Ysgrifennydd Cabinet Tai a Llywodraeth Leol, Jayne Bryant AS â Marchnad y Frenhines sydd newydd agor yn y Rhyl, ddydd Mawrth (5 o Awst).

Fe’i croesawyd gan Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Jason McLellan, ac fe fwynhaodd yr Ysgrifennydd Cabinet daith o’r cyfleuster mis oed, yng nghwmni Cadeirydd y Cyngor, y Cynghorydd Arwel Roberts, Aelod Arweiniol Datblygu Lleol a Chynllunio, y Cynghorydd Alan James, AS dros Fro Clwyd, Gareth Davies a Rheolwyr Rhaglen ar gyfer y prosiect.

Yn ogystal â chael taith o amgylch y gofodau marchnad a’r gofod digwyddiadau, cwrddodd yr Ysgrifennydd Cabinet gyda’r stondinwyr sy’n gweithio yn y gofod eiconig a Chyfarwyddwyr Rheoli o’r cwmni sy’n gweithredu’r cyfleuster.

Mae’r datblygiad newydd yn cynnwys 16 o unedau bwyd a manwerthu unigol, bar dwy ochr a gofod digwyddiadau mawr.  Mae’r ardal tu allan i’r farchnad yn cynnwys decin wedi’i godi a’i orchuddio sy’n rhoi lle i ymwelwyr fwyta tu allan.  Mae’r gofod digwyddiadau mawr wedi cynnal nifer o gyngherddau a sioeau poblogaidd iawn ers agor mis diwethaf.

Dywedodd Ysgrifennydd Cabinet Tai a Llywodraeth Leol, Jayne Bryant:

“Rwy’n falch o fod yn ôl yn y Rhyl a gweld Marchnad y Frenhines drosof fy hun, un o safleoedd allweddol yn y gwaith ailddatblygu canol tref y Rhyl, a phrosiect sydd wedi elwa o tua £6.5 miliwn o gymorth trwy Gronfa Trawsnewid Trefi Llywodraeth Cymru.

Gan gynnig amrywiaeth o fanwerthwyr a mannau bwys, ardal ddigwyddiadau a gofod bwyta tu allan, bydd y gofod newydd hwn yn creu swyddi, denu ymwelwyr a rhoi bywyd newydd i ganol y dref.”

Dywedodd y Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd y Cyngor:

“Mae’r cyfleuster anhygoel hwn wedi bod ar agor ers bron i fis bellach, ac rydym yn hynod o falch o’r ffordd mae’r wythnosau cyntaf wedi mynd. Dyma un o’r prosiectau allweddol o ran ymdrechion i adfywio’r Rhyl.

Mae’r farchnad yn llawn stondinwyr dawnus, ansawdd uchel, sydd wedi creu amgylchedd cymunedol cydweithredol yma. Mae adloniant poblogaidd wedi cael eu cynnal yn y gofod digwyddiadau, ac mae adborth y gymuned am y gofod marchnad wedi bod yn gadarnhaol iawn.

Mae’r lleoliad wedi bod yn hynod o brysur ers i’r drysau agor fis diwethaf, ac rwy’n hynod o falch o’r cynnig modern o ansawdd uchel y mae’r lleoliad yn ei gynnig i bobl y Rhyl a thu hwnt. Rwy’n falch o weld y prosiect yn gweithredu ar ôl cyfnod agor llwyddiannus iawn. Mae dros 120 mlynedd o hanes yn y safle hwn, ac mae’n wych gweld y bennod ddiweddaraf yn dechrau.”

Mae prosiect Marchnad y Frenhines wedi cael cyllid gan Lywodraeth Cymru, yn bennaf trwy ei Raglen Trawsnewid Trefi.

Mae’r prosiect wedi cael cyllid gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU.

Mae hefyd wedi cael cyllid gan Lywodraeth y DU trwy’r Rhaglen Balchder Bro a’r Amgylchedd Naturiol: Y Rhyl, Prestatyn a Dinbych.

Ariennir y prosiect hefyd gan Gyngor Sir Ddinbych.

Yn ogystal ag ariannu adeilad y farchnad newydd, mae’r cyllid hwn wedi helpu’r Cyngor i gaffael safle Adeiladau’r Frenhines gyfan, dymchwel yr adeiladau presennol a oedd wedi adfeilio ac yn anniogel, ac adeiladu Marchnad y Frenhines newydd sef cam cyntaf datblygu’r safle eiconig ar y promenâd.   

Gwaith cynnal a chadw tymhorol yn dechrau mewn dolydd

Mae gwaith torri a chasglu gwair wedi dechrau mewn dolydd blodau gwyllt ar draws y sir y mis hwn.

Mae’r tîm Bioamrywiaeth a swyddogion Gwasanaethau Stryd Cyngor Sir Ddinbych yn gweithio gyda’i gilydd i drefnu i dorri gwair ar safleoedd er mwyn cynnal a chefnogi’r dolydd. 

Sefydlwyd Prosiect Dolydd Blodau Gwyllt y Cyngor yn 2019, a luniwyd i ddod â chynefinoedd blodau gwyllt brodorol yn ôl i helpu i ddiogelu natur leol drwy greu ardaloedd gwyrdd a threfol cysylltiedig, yn ogystal â darparu gofod ar gyfer lles cymunedol a hamdden ar draws y sir.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi cyfrannu’n ariannol drwy brosiect Galluogi Adnoddau Naturiol a Llesiant Partneriaethau Natur Lleol Cymru.

Cofnodwyd bron i 300 o wahanol rywogaethau o flodau gwyllt ar y safleoedd hyn a chyfanswm o 5,269 o flodau unigol y llynedd, llawer iawn mwy nag sy’n tyfu mewn caeau lle torrir y gwair yn gyson.

Gyda’r tymor blodau yn dod i ben, yn arbennig yn sgil y tywydd sych dros y gwanwyn a’r haf eleni, bydd staff yn ymweld â dolydd gyda chyfarpar torri arbenigol i wneud y gwaith torri a chasglu tymhorol.  

Mae’n bosibl y byddwch yn sylwi ein bod yn torri rhai o’n dolydd blodau gwyllt yn gynt na’r arfer.  Mae hyn yn rhan o gynllun cynnal a chadw’r flwyddyn hon lle mae rhai safleoedd, sydd angen rhywfaint o gymorth ychwanegol i sefydlu, yn cael eu torri a’u casglu unwaith y bydd y blodau gwyllt wedi’u hadu.  Mae ein blodau gwyllt brodorol yn ffynnu mewn priddoedd gwael, felly mae’r holl doriadau yn cael eu clirio er mwyn lleihau’r maetholion yn y pridd a helpu’r blodau gwyllt brodorol i dyfu’n gryfach a hadu y tymor nesaf.

Bydd y gwaith torri a chasglu arferol yn cael ei gwblhau ar y safleoedd sy’n weddill drwy gydol mis Awst a Medi, ac mae rhywfaint o waith gwella pellach ar y gweill ar gyfer rhai safleoedd.

Meddai’r Cyng. Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant, a’r Cefnogwr Bioamrywiaeth: “Rydym yn dechrau’r gwaith torri a chasglu rŵan gan fod nifer o flodau eisoes wedi’u hadu a bydd hyn yn ein helpu i gynnal a gwella’r cynefinoedd ar gyfer y flwyddyn nesaf.  Mae ein Tîm Bioamrywiaeth eisoes wedi dechrau gwaith i gasglu hadau o’r dolydd blodau er mwyn cynhyrchu eginblanhigion yn ein planhigfa goed i’w plannu yn ôl yn y dolydd. 

“Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cefnogi’r prosiect eleni, sy’n rhoi hwb mawr i bryfed peillio a bywyd gwyllt eraill.  Mae’r gwaith yma’n bwysig i gryfhau’r cynefin hwn er mwyn cefnogi natur yn ogystal â’n lles, a hynny ar ôl colli bron i 97% o’n dolydd yn ystod y can mlynedd ddiwethaf.

Wrth i ni weld mwy o flodau gwyllt yn tyfu byddan nhw’n helpu i gynyddu bioamrywiaeth a lliw fel y gall cymunedau fwynhau’r ardal ac er mwyn cefnogi pryfed peillio sydd mewn perygl, sy’n helpu i roi bwyd ar ein byrddau.

Ychwanegodd: “Mae dolydd blodau gwyllt y sir yn fuddiol i les pobl leol a bywyd gwyllt ac yn bwysicach fyth, i genedlaethau’r dyfodol sef ein pobl ifanc yn Sir Ddinbych.”

Gadewch i ddychymyg eich plentyn flodeuo gyda Sialens Ddarllen yr Haf!

Mae Sialens Ddarllen yr Haf wedi cychwyn ar draws ein llyfrgelloedd, gyda dros 1,000 o blant eisoes wedi cofrestru! Ydych chi wedi ymuno â’r antur eto?

Mae thema hyfryd eleni, sef Gardd o Straeon - Anturiaethau ym Myd Natur a’r Awyr Agored, yn gwahodd plant i archwilio’r cysylltiad hudolus rhwng adrodd straeon a byd natur. Mae’r sialens, a grëwyd gan yr Asiantaeth Ddarllen ac a gyflwynir mewn partneriaeth â’r llyfrgelloedd cyhoeddus, yn ffordd hwyliog o ddiddori darllenwyr ifanc yn rhad ac am ddim drwy gydol yr haf.

Gall plant gofrestru ar gyfer Sialens Ddarllen yr Haf am ddim ac maen nhw’n cael gwobr bob tro maen nhw’n dychwelyd llyfr. Mae gan ein llyfrgelloedd ddetholiad gwych o lyfrau i ddewis ohonyn nhw, yn llyfrau lluniau, llyfrau stori, comics neu lyfrau gwybodaeth - mae yna rywbeth i bawb.

Dyma oedd gan y Cynghorydd Emrys Wynne, Aelod Arweiniol y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth, i’w ddweud:

“Mae Sialens Ddarllen yr Haf yn ffordd wych o ysbrydoli plant i ddarllen er pleser a chael mwynhad o lyfrau yn ystod gwyliau'r haf. Mae thema eleni’n cyfuno dychymyg a natur mewn ffordd hyfryd, gan annog darllenwyr ifanc i gysylltu â’r byd o’u cwmpas. Byddwn yn annog pob teulu i fynd draw i’w llyfrgell leol i gymryd rhan yn y gweithgareddau hwyliog sydd ar gael, ac i helpu eu plant i feithrin cariad oes at ddarllen.”

Mae llyfrgelloedd ar hyd a lled y sir hefyd yn cynnig amrywiaeth o weithgareddau rhad ac am ddim i gefnogi sialens eleni, ac rydym yn edrych ymlaen at gael croesawu teuluoedd draw i gymryd rhan.

🎭Amser Stori gyda Mama G – Mae ein hoff gymeriad pantomeim yn dychwelyd i gyflwyno sesiynau stori bywiog yn y Rhyl, Prestatyn a Dinbych.

🦎Gweithdai Gwyddoniaeth Gwyllt – Dewch i gyfarfod yr anifeiliaid y tu ôl i’r straeon a dysgu popeth am eu cynefinoedd a’u hymddygiad mewn sesiynau rhyngweithiol llawn hwyl ym mhob llyfrgell.

🌱Natur er Budd Iechyd – Dewch i greu crefftau yn Llyfrgell Llangollen, a mwynhau sesiynau stori yng Ngardd Gymunedol Corwen.

Ydych chi’n barod am haf hudol llawn darllen, anturiaethau a dychymyg?

I weld lle mae eich llyfrgell agosaf ac i gael mwy o wybodaeth am Sialens Ddarllen yr Haf, ewch draw i’n gwefan. 

Y gymuned yn dod i gefnogi nythfa adar enwog

Mae’r gymuned wedi bod yn hynod gefnogol eleni o’r adar sydd dan fygythiad.

Mae Gwasanaethau Cefn Gwlad Sir Ddinbych, Grŵp Môr-wenoliaid Bach Gogledd Cymru a gwirfoddolwyr eraill yn edrych ar ôl nythfa 2025 ar Dwyni Tywod Gronant.

Mae’r safle yn croesawu’r adar yr holl ffordd o arfordir gorllewinol Affrica. Codwyd ffens derfyn 3.5km a ffens drydan 3km ar hyd y traeth i warchod yr adar rhag ymosodiadau ar y tir. Bydd y ddwy ffens yn cael eu tynnu ar ddiwedd y tymor i sicrhau polisi dim olion yn yr ardal sydd hefyd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA).

Y llynedd, cofnodwyd 166 o barau bridio a chyfanswm o 158 o gywion bach, a oedd ychydig yn fwy na nifer y cywion a gafwyd yn nhymor 2023.

Mae’r ganolfan ymwelwyr a’r guddfan wrth ymyl y nythfa wedi galluogi pobl i wylio’r adar o bellter diogel.

Y tymor hwn mae’r nythfa wedi cael dau ymweliad gan ddisgyblion Ysgol y Llys ac ymweliadau gan Glwb Rhedeg Prestatyn a Gŵyl Gerdded Prestatyn.

Eglurodd Claudia Smith, Ceidwad Arfordir Gogledd Sir Ddinbych: “Mae cael cefnogaeth leol i’r nythfa yn wych. Mae pawb wedi bod yn gefnogol a brwdfrydig iawn ar eu hymweliadau, ac eisiau clywed mwy am y gwaith rydym ni’n ei wneud i ddiogelu’r adar bach yma.

“Mae’r nythfa yn ased pwysig iawn i Sir Ddinbych a Chymru er mwyn i’r môr-wenoliaid bach ffynnu a goroesi a chael dyfodol disglair, ac mae cael cefnogaeth y gymuned yn helpu i amlygu cyfraniad y safle at ddiogelu’r adar yma.”

Parcio yng Nghefn Gwlad Llangollen dros wyliau'r haf

Bydd swyddogion y Cyngor yn monitro parcio yn Rhaeadr y Bedol, Llangollen, a’r ardal gyfagos dros wyliau’r haf.

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn annog rhai sy’n ymweld â’r gyrchfan boblogaidd i barcio’n gyfrifol dros yr haf ac ystyried cynllunio ymlaen llaw i ymweld ag atyniadau eraill sydd ar gael ar draws Dyffryn Dyfrdwy, os bydd yr ardal yn brysur.

Mae llawer o baratoadau wedi’u gwneud eisoes i reoli cynnydd yn nifer yr ymwelwyr:

• Bydd ceidwaid cefn gwlad ychwanegol o gwmpas i reoli’r ardal a darparu cymorth a gwybodaeth i ymwelwyr.
• Bydd swyddogion gorfodi sifil hefyd yn monitro’r safle a’r ardal gyfagos, yn enwedig yn ystod yr adegau a ragwelir brysuraf.
• Mae ffensys wedi’u gosod ger mynedfa maes parcio Rhaeadr y Bedol er mwyn atal pobl rhag parcio ar yr ymylon glaswellt a rhwystro traffig arall.
• Mae arwyddion ymwybyddiaeth yn amlwg ar y safle gan gynghori gyrwyr i barcio’n gyfrifol.
• Bydd y Cyngor yn cysylltu â phartneriaid hefyd gan gynnwys Heddlu Gogledd Cymru er mwyn monitro unrhyw gynnydd o ran materion traffig yn y safle.

Meddai’r Cynghorydd Alan James, Aelod Arweiniol dros Ddatblygu Lleol a Chynllunio ar Gabinet Sir Ddinbych: “Rydym am i ymwelwyr fwynhau Rhaeadr y Bedol a’r ardaloedd cyfagos ond byddem yn argymell yn gryf iddynt gofio bod cyfyngiadau parcio yn bwysig o ran diogelwch y ffyrdd a sicrhau bod cyfle teg i bawb gael lle i barcio. Mae angen i yrrwyr fod yn ymwybodol wrth ymweld y gall swyddogion gorfodi sifil roi Rhybudd Talu Cosb i unrhyw un nad ydynt yn cydymffurfio â’r rheoliadau parcio.

“Mae ein ceidwaid yn gweithio yn Rhaeadr y Bedol i ddarparu cyngor ac arweiniad i ymwelwyr sy’n dod i’r safle a byddwn yn gofyn i’r cyhoedd hefyd barchu’r rôl maen nhw yno i’w gwneud.

“Cynlluniwch eich diwrnod ymlaen llaw, a gwnewch yn siŵr eich bod wedi cynllunio dewisiadau eraill i ymweld â nhw ac o ran parcio os na fydd modd i chi ymweld â’ch dewis cyntaf o leoliad. Mae digonedd o atyniadau i ymweld â nhw yn Nyffryn Dyfrdwy.”

Yr ysgol sy’n cynnal Diwrnod Mabolgampau yn wahanol

Mae Diwrnod Mabolgampau Ysgol Dinas Brân sydd wedi’i leoli ar fryn, o dan gastell Canoloesol yn Llangollen, yn disgyn ar ddiwrnod olaf y tymor eleni ac mae ychydig yn wahanol i'r hyn sy’n cael ei gynnal fel arfer.

Diwrnod Mabolgampau o'r awyr

Bydd gwasanaeth yn cychwyn y diwrnod, a chyflwyniad o lwyddiannau’r flwyddyn yn cael eu harddangos ar wal y Neuadd Chwaraeon, ynghyd â thrac sain gan fand o ddisgyblion, sy'n canu nifer o ganeuon mwyaf poblogaidd Oasis. Roedd y cyflwyniad hefyd yn cynnwys straeon athrawon am eu hanes nhw ym myd chwaraeon, gan nodi pwysigrwydd chwaraeon yn yr ysgol.

Pan fydd y cyflwyniad wedi gorffen, bydd y Diwrnod Mabolgampau (sydd wedi cael ei alw’n 'Gemau Olympaidd Dinas Brân' o’r blaen hefyd) yn dechrau.

Band a ffurfiwyd gan ddisgyblion yn chwarae yn y cyflwyniad

Mae trefnu'r diwrnod yn dasg fawr, ac mae'n dechrau'n gynnar wrth i Bennaeth yr Adran Addysg Gorfforol, Neil Garvey a staff eraill gyrraedd am 6am i baratoi.

Erbyn 9am, bydd caeau pêl-droed 5 bob ochr, cwrs golff gwallgof â sawl twll a chwrs rhwystrau wedi’i lenwi ag aer wedi'u gosod yng nghanol cae'r ysgol. Ymhellach ar hyd y cae mae bwrdd dartiau enfawr wedi’i lenwi ag aer ar gyfer 'dartiau pêl-droed' (defnyddir peli pêl-droed yn lle dartiau), wal ddringo, a goliau ymarfer anelu pêl-droed a rygbi. Yn ogystal â hyn, mae cystadleuaeth tynnu rhaff, canŵio ar y gamlas gerllaw, sesiynau Just Dance a digwyddiadau mwy traddodiadol fel rasys rhedeg (100m, 400m) a thaflu pwysau.

Wal ddringo

Bydd fan hufen iâ a stondin byrbrydau yn cyflenwi bwyd ar y dydd a bydd yr athrawon yn dewis y trac sain ar gyfer y digwyddiadau. Er y bydd elfen o gystadleuaeth mewn rhai digwyddiadau, mae'r diwrnod hwn wedi'i drefnu er mwyn i bawb gael hwyl a rhoi cynnig ar brofiadau newydd.

Pan fyddan nhw ar y cae, bydd rhai disgyblion yn rhuthro i baratoi i ddringo'r wal ddringo, tra bod eraill yn gafael yn dynn yn eu pytwyr wrth iddyn nhw fynd draw at adran golff gwallgof y cae. Mae'r amrywiaeth sydd ar gael yn golygu bod llu o ddiddordebau a gweithgareddau yn cael eu cynrychioli ar y Diwrnod Mabolgampau hwn.

Nid oes unrhyw dablau, siartiau na safleoedd ar gyfer y mwyafrif helaeth o'r gweithgareddau sy’n cael eu cynnig heddiw, gan mai cymryd rhan yw nod y diwrnod mabolgampau hwn, a’r syniad yw y bydd yr amrywiaeth eang o weithgareddau yn helpu gyda chyfranogiad ac ymgysylltiad disgyblion.

Bydd pob blwyddyn yn cymryd eu tro yn ystod y dydd i gymryd rhan yn y llu o weithgareddau sydd wedi'u gwasgaru ar draws dau gae yr ysgol (a rhan o Gamlas enwog Llangollen) wrth iddyn nhw redeg, dringo, cicio, pytio, padlo a neidio yn rhan o Ddiwrnod Mabolgampau gwahanol, sy'n teimlo'n fwy o ddathliad na chystadleuaeth.

Yn y prynhawn, tro’r staff fydd hi a byddan nhw’n cymryd rhan mewn rasys sachau. Bydd athrawon gwyddoniaeth a daearyddiaeth yn neidio yn erbyn ei gilydd i gyrraedd y llinell derfyn yn gyntaf, a’r disgyblion i gyd yn eu cefnogi nhw.

Esboniodd Neil Garvey, Pennaeth yr Adran Addysg Gorfforol:

“Mae ein Diwrnod Mabolgampau ni ychydig yn wahanol i’ch Diwrnod Mabolgampau traddodiadol. Gwnaethom ni newid ein dull o gynnal Diwrnod Mabolgampau tua 12 mlynedd yn ôl i geisio cynyddu nifer y disgyblion sy'n cymryd rhan yn y digwyddiadau.

Y Pennaeth Adran blaenorol, Helen Davies, sefydlodd hyn, a gwnaethom ni gyfarfod fel tîm i lunio syniadau i helpu i newid yr holl syniad o ‘Ddiwrnod Mabolgampau’ er mwyn ceisio cael mwy o ddisgyblion i gymryd rhan. Ei syniad hi oedd hwn, ac mae'n rhywbeth yr ydym ni wedi adeiladu arno bob blwyddyn. Bob blwyddyn, yr ydym ni wedi ychwanegu digwyddiadau newydd, ac wedi gweithio gyda busnesau lleol yn yr ardal i gael pethau fel cwrs rhwystrau mawr wedi’i lenwi ag aer a'r wal ddringo.

Ers i ni wneud y newidiadau, mae nifer y disgyblion sy'n cymryd rhan wedi cynyddu’n fawr. Mae'r disgyblion yn mwynhau'r dull hwn o gynnal Diwrnod Mabolgampau yn fawr iawn - gallwch ei weld ar eu hwynebau nhw.”

Dywedodd Jimi, disgybl yn Ysgol Dinas Brân:

“Dw i’n credu mai diwrnod mabolgampau Dinas Brân yw’r diwrnod mabolgampau gorau y gallech chi ei gael! Mae gennych chi bob math o ddigwyddiadau fel dringo, pêl-droed, popeth y byddech chi eisiau ei wneud, wir. 

Eleni, gwnes i fwynhau'r wal ddringo fwyaf gan nad oeddwn wedi gwneud hyn o’r blaen. Gwnes i hefyd fwynhau ychydig o’r athletau.”

Dartiau pêl-droed

Dywedodd Maggie, disgybl arall yn Ysgol Dinas Brân:

“Mae Ysgol Dinas Brân yn cynnal Diwrnod Mabolgampau gwych ac mae’n rhoi cyfle i ddisgyblion nad ydyn nhw fel arfer yn cymryd diddordeb mewn chwaraeon i roi cynnig ar weithgareddau newydd.

Gwnes i fwynhau cymryd rhan yn y cwrs rhwystrau wedi’i lenwi ag aer gyda fy ffrindiau yn ogystal â’r rasys.

Dywedodd Mark Hatch, Pennaeth Ysgol Dinas Brân:

“Pwrpas y fformat hwn yw iechyd a lles, a rhoi cynnig arni. Mae'n ddiwrnod cynhwysol ac mae pawb yn cael rhoi cynnig ar rywbeth newydd, gwneud ymarfer corff a mwynhau eu hunain.

Mae'n ymwneud â rhoi cyfle i ddisgyblion fwynhau rhywbeth newydd a rhoi profiadau hollol wahanol iddyn nhw, a chreu diwrnod llawn hwyl hefyd.”

Planhigfa yn creu dyfodol cadarn i fyd natur lleol

Mae coeden sy’n gysylltiedig â llymaid mewn hen dafarn a phlanhigyn hynod o brin yng Nghymru yn elfennau o fyd natur Sir Ddinbych sydd wedi cael bywyd newydd diolch i safle arbennig yn y sir.

Ers 2021, mae planhigfa goed y Cyngor ar fferm Green Gates, Llanelwy wedi mynd o nerth i nerth.

Mae gwirfoddolwyr ac aelodau ymroddedig o dîm Bioamrywiaeth y Cyngor wedi bod yn brysur iawn yn datblygu’r blanhigfa, sy’n tyfu miloedd o goed a blodau gwyllt o hadau er mwyn eu plannu ar hyd a lled y sir i ddiogelu a rhoi hwb i fyd natur.

Dyma flas i chi o rai o’r prosiectau llwyddiannus sydd wedi dwyn ffrwyth ar y safle.

Yn 2022, daethpwyd o hyd i blanhigyn tafod y ci – rhywogaeth sy’n prinhau, yn nôl arfordirol Prestatyn Beach Road West. Yn y 116 o flynyddoedd diwethaf, nid oes ond 18 cofnod o’r planhigyn hwn yn Sir Ddinbych.

Cymerwyd hadau o’r ddôl i’w plannu yn y blanhigfa, a diolch i ymdrechion y tîm eginodd blanhigion newydd i’w plannu mewn dolydd arfordirol eraill yn y sir.

Yn ystod 2023 gwnaethpwyd gwaith i ddiogelu a chefnogi dyfodol coeden hynafol yn Sir Ddinbych.

Casglodd y tîm a’r gwirfoddolwyr dros 15,000 o fes a’u plannu yn y blanhigfa.

Mae coed derw yn cael effaith bwysig ar fioamrywiaeth drwy gynnal mwy o ffurfiau ar fywyd nag unrhyw goeden gynhenid arall. Gall y goeden gynnal cannoedd o bryfed, ac mae hynny’n darparu ffynhonnell gyfoethog o fwyd i adar. Drwy gydol yr hydref bydd gwiwerod, moch daear a cheirw hefyd yn bwyta mes.

Yn 2024 rhoddodd y blanhigfa sylw i lwyn prin yn Sir Ddinbych.

Mae meryw’n brin yn Sir Ddinbych a dim ond mewn un man ar ael bryn ym Mhrestatyn y deuir o hyd iddynt. Mae’r llwyn yn rhywogaeth â blaenoriaeth i’w amddiffyn yn y Deyrnas Unedig, wedi dirywiad brawychus oherwydd pori gormodol a diflaniad porfeydd addas.

Gwnaed ymdrech i amddiffyn un llwyn meryw yn Sir Ddinbych yn 2008 pan fu’r Cyngor yn gweithio â Sw Caer wrth blannu llwyni ifanc ar ael y bryn ym Mhrestatyn er mwyn annog twf y meryw oedd yno eisoes.

Ymwelodd aelodau o’r tîm Bioamrywiaeth â’r safle i gasglu hadau i’w plannu yn ôl yn y blanhigfa goed gan fod meryw yn darparu cynefin gwerthfawr a bwyd i amrywiaeth o rywogaethau, yn cynnwys pryfed, adar a mamaliaid.

Eleni mae’r blanhigfa goed hefyd wedi cynnig llwncdestun i goeden hanesyddol a phrin yn y sir.

Mae tîm y blanhigfa wedi rhoi hwb i’r gerddinen. Mae dros 300 o’r 500 o hadau a gasglodd y tîm y llynedd wedi egino yn y blanhigfa.

Mae’r gerddinen yn goeden brin yn y sir ac yn hanesyddol fe'i gelwir hefyd yn goeden ‘chequers’ yn Saesneg oherwydd y ffrwythau y dywedir eu bod yn blasu'n debyg i ddatys ac a roddwyd i blant yn y gorffennol fel fferins.

Yn draddodiadol, roedd ffrwythau o’r goeden hefyd yn cael eu gwneud yn ddiod feddwol tebyg i gwrw wedi’i eplesu, a chredir bod y ddiod hon wedi dylanwadu ar enwi llawer o dafarndai yn ‘Chequers’ ledled y Deyrnas Unedig.

Mae’r prosiectau eleni wedi cynnwys tyfu dros 1,000 o goed ysgaw drwy gymryd toriadau o ysgaw a oedd eisoes yn tyfu ar y safle. Yn hanesyddol defnyddiwyd yr ysgawen, sy’n ffynhonnell llifynnau, i wneud y patrwm ar frethyn Harris.

Ac mae cenhedlaeth newydd o goed sydd dan fygythiad yn paratoi i helpu i gefnogi glöyn byw prin.

Mae’r blanhigfa wedi bod yn tyfu cnwd o lwyfenni llydanddail i helpu’r rhywogaeth sydd dan fygythiad oherwydd clefyd llwyfen yr Isalmaen. Mae llawer o goed aeddfed wedi’u torri oherwydd y clefyd hwn, gan leihau twf a lledaeniad coed ifanc.

Mae dros 1,800 o lwyfenni llydanddail wedi’u tyfu o hadau a gasglwyd o Barc Gwledig Loggerheads y llynedd i helpu’r goeden i atgyfodi yn Sir Ddinbych. Yn y pen draw, bydd y rhain yn cael eu plannu yn natblygiad Gwarchodfa Natur Green Gates ger y blanhigfa goed.

Mae’r llwyfenni llydanddail yn blanhigion bwyd larfaol pwysig i’r Brithribin Gwyn, a gofnodwyd yn Loggerheads ychydig o flynyddoedd yn ôl, ond mae bellach yn brin iawn yn y sir.

Mae coeden a oedd yn bwysig i’r Celtiaid ac sydd i’w gweld yn enw Ynys Afallon yn chwedl y Brenin Arthur hefyd ar gynnydd yn Sir Ddinbych.

Mae dros 2,500 o goed afalau surion yn adrodd stori newydd yn 2025 diolch i gefnogaeth y blanhigfa goed.

Mae cysylltiad hanesyddol cryf wedi bod rhwng coed afalau surion a chariad a phriodi. Byddai pobl ers talwm yn taflu hadau’r afalau i’r tân wrth ddweud enw eu cariad, ac os oeddent yn ffrwydro, byddai’r cariad yn para hyd byth. Roedd y Celtiaid yn llosgi’r prennau yn ystod gwyliau a defodau ffrwythlondeb.

Fe soniodd William Shakespeare am y goeden afalau surion yng nghyd-destun cariad yn ‘A Midsummers Night’s Dream’ a ‘Love Labours Lost’ hefyd.

Gall coed afalau surion dyfu’n 10 metr o uchder a byw am gan mlynedd, ac mae’r dail yn ffynhonnell o fwyd i wyfynod, yn cynnwys y gwyfyn tuswog llwyd, y smwtyn gwyrdd a’r gwalchwyfyn llygadog.

Mae’n ffynhonnell fwyd wych i fyd natur; mae adar wrth eu boddau â’r ffrwythau a llygod y maes, llygod cwta a moch daear hefyd yn mwynhau porthi ar yr afalau.

Profiadau byd natur gwerthfawr i gefnogi bioamrywiaeth

Mae gwaith yn mynd rhagddo ar draws tiroedd a dyfroedd Sir Ddinbych i helpu i adfer natur, sy’n wynebu pwysau cynyddol yn sgil effeithiau dynol a newid hinsawdd.

Mae Llais y Sir wedi cael sgwrs ag Evie Challinor, Swyddog Bioamrywiaeth i ddarganfod sut mae hi wedi cyrraedd y swydd hon, sy’n cefnogi natur ar draws ein sir.

Treuliodd Evie’r rhan gyntaf o’i bywyd yn archwilio beth oedd gan awyr agored canolbarth Cymru i’w gynnig i unigolyn ifanc anturus. 

Dywedodd:  “Mae llawer o amaethyddiaeth yng nghanolbarth Cymru; mae’n wahanol iawn i fan hyn.  Mae safleoedd cadwraeth yno, ond nid oedd llawer ohonynt yn lleol i mi.  Fodd bynnag, treuliais oriau o’m bywyd cynnar yn ymgymryd ag anturiaethau amrywiol, sblasio mewn pyllau, dringo coed, dilyn afonydd; lle bynnag y gallwn i grwydro.”

Wrth ystyried ei hastudiaethau Lefel A, magodd Evie ddiddordeb mewn gyrfa yn yr awyr agored ar ôl cael ei hysbrydoli gan ei hanturiaethau yn ei blynyddoedd cynnar. 

“Mae’r byd naturiol wedi bod yn ddiddordeb bwysig i mi erioed, yn arbennig ecosystemau a chysylltedd y byd naturiol. Roedd gennyf feddwl academaidd, a’r cam nesaf naturiol i mi oedd dilyn gyrfa mewn Bioleg.  

“Yn dilyn rhywfaint o waith ymchwil, dois o hyd i gwrs Sŵoleg, a phenderfynais mai hwn oedd y cam nesaf i mi.  Mynychais Brifysgol Bangor lle treuliais 3 blynedd yn astudio Sŵoleg.  Roedd yn wych cael Eryri ac Ynys Môn ar garreg drws ar gyfer dysgu a hamdden… roedd yn Brifysgol wych.”

Mae pobl sy’n caru anifeiliaid yn aml yn tueddu i astudio Sŵoleg i gynnal eu hangerdd am gadwraeth.

Eglurodd Evie: “Credaf fod nifer o bobl yn sylweddoli ar ôl cyrraedd na ellir astudio anifeiliaid yn unig.  Mae’n rhaid dysgu am blanhigion hefyd, ac mae hynny’n wir am fy swydd bresennol.  Mae planhigion yn sylfaen i bopeth.”

“Wrth astudio fy nghwrs israddedig, ymddiddorais mewn sŵoleg gymharol, sef astudio addasiadau unigryw anifeiliaid a’u hymddygiad.  Mae hyn wedi fy arwain i lawr y llwybr anthropoleg ac esblygu, gan gynnwys ystyried sut mae anifeiliaid a phlanhigion wedi addasu i’w hamgylchiadau.   Datblygodd hyn i fod yn ddiddordeb mewn cadwraeth, a’m hysgogodd i aros a chwblhau cwrs Meistr mewn Cadwraeth a Rheoli Tir.”

Llwyddodd Evie i ennill profiad yn ystod ei chyfnod ym Mangor, gan dreulio cyfnod yn gwirfoddoli gydag Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru a Chymdeithas Eryri.

“Roedd Cymdeithas Eryri’n weithredol iawn yn yr ardal ac yn sefydliad gwych i fyfyrwyr ennill profiad â hwy.  Roeddent yn darparu cludiant, a oedd o gymorth mawr i mi fel myfyriwr heb gar.  Cefais gyfle i wneud llawer o waith rheoli cynefinoedd ymarferol o ganlyniad.

“Roedd gennyf hefyd ffrindiau a oedd yn gwneud llawer o waith â’r Ymddiriedolaeth Cadwraeth Amffibiaid ac Ymlusgiaid yn yr ardal hon, felly fe wnes i rywfaint o waith rheoli cynefinoedd iddynt yn Ynys Môn hefyd.   Treuliais amser gydag Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru hefyd, ac roeddwn yn ddiogn ffodus i gwblhau hyfforddiant arolygu llygoden bengron y dŵr gyda nhw.  Dechreuais ymgymryd â rhywfaint o waith gwirfoddol tuag at ddiwedd fy nghwrs meistr.” 

Cyn graddio gyda’i chwrs meistr, llwyddodd Evie i gael swydd gyda’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn gweithio ar draws Cymru.

“Roedd yn seiliedig ar lefel strategol; roeddent yn ceisio dod â’u cynlluniau rheoli ar gyfer eu portffolios gwahanol at ei gilydd a dechrau gwireddu eu sgyrsiau ymarferol drwy baru prosiectau â chyllid.”

“Ymunais â’r tîm i helpu â chydlynu. Roedd yn swydd wych, yn enwedig i rywun a oedd newydd adael y Brifysgol - cefais brofiadau gwerthfawr iawn.”

Yn anffodus i Evie, fel miloedd o bobl eraill, daeth y swydd hon i ben yn sgil y pandemig Covid gan iddi dderbyn diswyddiad gwirfoddol o ganlyniad i’r effaith enfawr a gafodd y cyfnod hwn ar nifer o sefydliadau gwahanol yn y DU.

Fodd bynnag, llwyddodd Evie i ddod o hyd i swydd arall yn fuan iawn o fewn adran aelodaeth Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Swydd Gaer, yn ogystal â gweithio fel ceidwad coedwig gyda chwmni arall.

Cymerodd Evie ei chamau cyntaf yn Sir Ddinbych yn fuan ar ôl iddi symud i Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy fel ceidwad yn Nyffryn Dyfrdwy. 

Yn dilyn haf yn gweithio gyda thîm Dyffryn Dyfrdwy, treuliodd y naw mis nesaf yn Loggerheads, cyn symud ymlaen i weithio i Glandŵr Cymru.

Fe esboniodd: “Roeddwn wrth fy modd â’r swydd hon am sawl rheswm, ond yn teimlo nad oedd yn rhoi digon o amser i mi ymroi i ddatblygu rhai o’r sgiliau yr oeddwn yn teimlo oedd ar goll gennyf.  Fe wnaeth fy swydd newydd fel ymgynghorydd ecolegol ar gyfer Glandŵr Cymru fy ngalluogi i ennill rhywfaint o’r profiad hwn a helpu i adfer Camlas Trefaldwyn.”

Cyfaddefodd Evie, yn dilyn blwyddyn â Glandŵr Cymru, gwelodd hysbyseb am ei swydd ddelfrydol, sef ei swydd bresennol.

Dywedodd:  “Roedd gennyf brofiad ymarferol o reoli cynefinoedd a digon o brofiad ymgynghorol, ond un peth yr oeddwn yn awyddus iawn i’w ddatblygu oedd yr arolygon rhywogaethau a chynefinoedd, sy’n rhan wobrwyol iawn o’r sector.  

“Teimlaf fod fy mod wedi gwneud cynnydd sylweddol yn fy arbenigedd arolygu drwy dreulio amser allan yn crwydro.  Mae’n gwneud i mi deimlo’n dda; rwy’n cyrraedd adref ar ddiwedd y dydd yn teimlo’n hapus.  Teimlaf fod ein prosiectau’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol.  Mae hynny’n ffordd dda iawn o fesur bodlonrwydd rhywun mewn swydd yn fy marn i.”

Mae uchafbwyntiau Evie yn ei swydd fel Swyddog Bioamrywiaeth hyd yma’n cynnwys dod ar draws madfall ddŵr gribog am y tro cyntaf ar un o’i safleoedd gwaith, a dod ar draws pathew am y tro cyntaf hefyd.  

“Rwyf hefyd wrth fy modd yn cynnal arolygon madfall ddŵr gribog.  Rydym wedi bod yn gwirio blychau a sicrhau bod y safleoedd yn cyrraedd y safon ofynnol… rydym yn codi’r caead ac yn cael cipolwg i weld a oes unrhyw beth yno!  Mae’n hyfryd,  yn enwedig pan geir arwyddion o feddiannaeth drwy weld trwyn bach yn pipian allan”. 

Cyngor Evie i’r holl gefnogwyr natur o gwmpas sy’n awyddus i ddilyn ei olion traed yw: “ewch allan i wirfoddoli”. 

Fe esboniodd: “Mae cael eich troed yn y drws yn arwydd o angerdd.  Bydd datblygu’r cysylltiadau hynny gyda’r bobl gywir yn dysgu llawer i chi.”

A’i huchelgeisiau yn y swydd? 

“Rwy’n gweithio’n galed ar hyn o bryd i gael fy nhrwydded gyntaf, sef trwydded madfall ddŵr gribog.  Bydd ennill fy nhrwydded gyntaf yn garreg filltir enfawr i mi, a gobeithiaf y bydd mwy o’r rhain i ddod yn y dyfodol. 

“Rwyf hefyd yn awyddus i gwblhau prosiect pyllau; mae gennyf nifer o ddyheadau mewn perthynas â hyn.  Hoffwn greu pyllau newydd a rhwydwaith o bobl i rannu gwybodaeth â hwy ar draws Sir Ddinbych, a chreu adain ledaenu.

Ychwanegodd:  “Felly rwy’n cynnal llawer o arolygon ar hyn o bryd ac yn chwilio ar draws safleoedd am blanhigion ar gyfer y blanhigfa goed er mwyn eu lledaenu a sicrhau ffynhonnell hadau lleol ar ein cyfer.  Mae’n llawer o hwyl!”

Athrawon ar daith elusennol i Affrica

Yn ddiweddar, fe wnaeth tair athrawes adael Sir Ddinbych i fynd draw i dde cyfandir Affrica wrth iddynt gychwyn ar daith i gefnogi plant ag anghenion ychwanegol mewn pentref pellennig yn y mynyddoedd.

Mae Rachel Costeloe, Tina Hughes, a Kathryn Packer yn athrawon cymwysedig sy’n gweithio i dîm cynhwysiant Cyngor Sir Ddinbych ac fe aethant ar daith 8,000 o filltiroedd o Sir Ddinbych i Lesotho, gwlad a’i ffiniau yn gyfan gwbl o fewn gwlad De Affrica, yn gynharach eleni.

Rachel Costeloe, Tina Hughes, a Kathryn Packer

Fe aeth y tair athrawes ar y daith yn eu hamser sbâr ar gyfer yr elusen ‘One Day’.

Yn rhan o griw o wirfoddolwyr yn gweithio ar gyfer yr elusen, bu’r tair athrawes yn helpu plant amddifad, a rhai ag anghenion dysgu ychwanegol sydd angen lefel o ofal sy’n anodd ei darparu yn lleol heb gymorth. Yn ystod eu pythefnos yno, bu Rachel, Tina a Kathryn yn darparu hyfforddiant i ysgol leol a dwy ysgol arbennig. Fe wnaethant hefyd gynnal rhaglen gefnogaeth i’r gymuned, yn darparu cymorth i rai oedd yn agored i niwed a rhai oedd ag anghenion dysgu ychwanegol.

Wrth ymweld ag un o’r ysgolion arbennig, fe wnaethant weithio mewn partneriaeth â’r 'Lesotho Sport and Recreation Commission’ a darparu gweithgareddau chwarae a chwaraeon, yn cynnwys chwarae synhwyraidd. 

Gan fod Lesotho wedi’i gefeillio â Chymru, fe wnaeth y tîm gynnal diwrnod diwylliannol, lle bu’r tair yn cynnal Eisteddfod fechan oedd yn cynnwys dawnsio gwerin a dawnsio i gerddoriaeth gyfoes gan y band Candelas. 

Dywedodd Rachel Costeloe, Athrawes Ymgynghorol Anghenion Dysgu Ychwanegol:

“Rydw i’n teimlo’n freintiedig iawn o fod wedi cael bod yn rhan o’r tîm. Fe wnes i ddarparu hyfforddiant trawma i’r athrawon yn yr ysgolion pan aethom ni yno, ac i rieni cartref y plant amddifad. 

Alla’ i ddim diolch digon i fy nheulu a fy ffrindiau am eu holl gefnogaeth.

Mae’r holl brofiad wedi newid fy mywyd i ac rydw i’n cynllunio fy nhaith nesaf i Lesotho yn barod, a’r tro yma, fe fyddaf yn mynd â fy merch gyda mi.”

Dywedodd Tina Hughes, Athrawes Ymgynghorol Anghenion Dysgu Ychwanegol:

“Roedden ni’n ffodus iawn o gael ymweld â dwy ysgol arbennig tra oeddem ni yno – un yn Butha-Buthe a’r llall yn Leribe.

Fe fuom ni’n gweithio gydag academi chwaraeon Lesotho a rhai o’r chwaraewyr rygbi rhyngwladol i hyrwyddo sesiynau chwaraeon anabledd.

Fe fuom ni hefyd yn gweithio gyda staff addysgu, yn darparu hyfforddiant ac yn rhannu technegau ar ddatblygu cyfathrebu gan ddefnyddio byrddau craidd.”

Dywedodd Kathryn Packer, Athrawes Allgymorth Cefnogi Ymddygiad:

“Fe wnes i fynd â’r wybodaeth a’r adnoddau sydd gen i i Lesotho i ddarparu hyfforddiant 6 bricsen i’r athrawon, y plant a rhieni’r cartref.

Mae’r gemau a’r gweithgareddau’n canolbwyntio ar y cof, sgiliau motor, datrys problemau, creadigrwydd a hyblygrwydd gwybyddol.

Roedd yn brofiad anhygoel, yn fraint ac yn bleser.”

Ers dychwelyd adref, mae’r cydweithwyr wedi parhau i gefnogi’r achos o bell, ond mae ganddynt eu tair gynlluniau i ddychwelyd i Lesotho yn y dyfodol, i barhau i gefnogi’r gwaith sy’n cael ei wneud yno.

Cariad at natur yn arwain at yrfa yn y sector cefn gwlad

Mae cariad diddiwedd un dyn at natur wedi ei helpu i ddiogelu a meithrin coed a phlanhigion lleol Sir Ddinbych. 

Cafodd Llais y Sir sgwrs gyda’n Cynorthwyydd Planhigfa Goed, Sam Brown i ddysgu sut mae ei arferion diogelu natur dros y blynyddoedd wedi arwain at yrfa yn y sector awyr agored.

Ganed Sam yn Ysbyty Maelor Wrecsam, ac fe’i magwyd yn Acrefair, pentref bychan hanner ffordd rhwng Llangollen a Wrecsam.

Mae’n cofio ei fam a’i dad yn ei helpu i ddysgu am bwysigrwydd yr awyr agored yn fachgen ifanc. 

Meddai: “Mae fy rhieni wedi fy magu i garu natur, arferwn fynd i leoliadau’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, gwarchodfeydd yr RSPB, Erddig (sydd ar garreg drws i ni), Castell y Waun, a Pharc Gwledig Tŷ Mawr.  Roeddwn wrth fy modd yn crwydro a cherdded yn fy esgidiau glaw ar benwythnosau ac ar ôl ysgol… datblygodd fy nghariad at natur yn gynnar iawn yn fy mywyd.

“Roeddwn yn geidwad iau ym Mharc Gwledig Tŷ Mawr gyda Chyngor Wrecsam, roeddent yn ei gynnal fel clwb mewn ffordd, dechreuais pan oeddwn i’n 8 oed a daliais i fynd nes yr oeddwn i’n 15 oed.  Roeddwn yn gwneud hyn ar ôl ysgol, felly byddwn yn newid o’m gwisg ysgol, yn mynd i lawr yno yn fy esgidiau glaw erbyn 4 o’r gloch, ac yn cymryd rhan mewn gweithgareddau gyda nhw.”

Datblygodd Sam ei sgiliau cefn gwlad fel ceidwad iau drwy garthu’r anifeiliaid, rhwydo mewn pyllau ac arolygu gloÿnnod byw yn y parc.

“Roeddwn wrth fy modd yn gwneud hyn, a datblygais rai gwerthoedd proffesiynol, fel sut i ofalu am yr anifeiliaid, bod yn gyfeillgar a sgwrsio â phobl, a dilyn hyfforddiant hefyd, megis cwrs diogelwch afonydd.

Yn yr ysgol, derbyniodd Sam ddiagnosis o Ddyspracsia wrth astudio, ond fe wnaeth ei gariad tuag at natur ei helpu drwy hyn. 

Eglurodd: “Roeddwn i’n mwynhau’r ysgol, ond doeddwn i ddim yn academaidd iawn, roeddwn yn aml yn edrych drwy’r ffenest yn gwylio’r adar a’r colomennod tu allan.  Roedd gennyf lawer mwy o ddiddordeb yn hynny na’r gwersi. 

“Ond roedd rhai o’r athrawon, gan gynnwys Miss Mills, fy athrawes wyddoniaeth, wedi sylwi ar hyn rywbryd.  Pan oedd pawb arall yn gwneud tasgau gwyddonol ymarferol, gofynnodd i mi a’m ffrindiau fynd allan i gynnal arolwg adar ar gaeau’r ysgol.  Cynhaliodd glwb garddio ar ôl ysgol hefyd, lle cawsom wneud pob mathau o bethau.”

Roedd Sam yn ystyried ei opsiynau ar ôl gorffen yr ysgol gan gynnwys gyrfa mewn Mecaneg neu Fioleg Môr, a oedd wedi bod ar ei feddwl ers yr oedd yn fachgen ifanc, ond roedd ei gariad at natur a’r cefn gwlad yn parhau i fod yn sbardun enfawr yn y cefndir.  

“Roeddwn hefyd wrth fy modd â pheirianneg a cheir, ond nid oedd gennyf sgiliau mathemateg da, felly roeddwn i’n teimlo efallai y byddai hynny wedi bod yn anodd i mi.”

Fodd bynnag, roedd ei gariad at natur yn parhau, a chyfaddefodd Sam ei fod wedi cymryd y camau cyntaf tuag at yr yrfa mae’n ei fwynhau heddiw’n sydyn iawn. 

Eglurodd: “Roeddem yn pori drwy’r cyrsiau yng Ngholeg Cambria, a dois o hyd i gwrs yng Ngholeg Llysfasi, sef Rheoli Cefn Gwlad, ac roedd Coedwigaeth a Chadwraeth yn opsiwn arall i mi hefyd.”

Cymerodd Sam ran mewn diwrnod agored yn y coleg yn gwneud rhywfaint o waith, ac roedd wrth ei fodd.  Ymunodd â cham Lefel 2 o’r cwrs a threuliodd dair blynedd yn y coleg yn gweithio i gyflawni Lefel 3.

“Cwrddais â phobl wych, ac rwy’n dal i gysylltu â nhw o bryd i’w gilydd.  Hyd heddiw, rwy’n dal i weithio gyda rhai ohonyn nhw hefyd.  Mi wnes i wirioneddol fwynhau fy amser yn y coleg.  Teimlaf fod y tiwtoriaid wedi fy ysbrydoli, ac roeddent bob amser yn barod i helpu. 

Roedd un o’i diwtoriaid yn fotanegydd, ac fe helpodd Sam i ddatblygu ei wybodaeth am blanhigion, a dysgodd sgiliau gweithio mewn cefn gwlad gan diwtor arall. 

“Pan orffennais i yn y Coleg, roeddwn rhwng dau feddwl i fynd i’r Brifysgol neu beidio, roeddwn i’n teimlo’n rhy ifanc, er bod y mwyafrif o bobl yr un oed â mi’n mynd… doeddwn i ddim yn teimlo’n barod i symud i ffwrdd o’m cartref.”

Cyfaddefodd Sam ei fod wedi chwarae â’r syniad o fynd i Brifysgol Aberystwyth neu John Moores yn Lerpwl i astudio Bioleg Môr, ond drwy ei ddiddordeb parhaus mewn natur a chefn gwlad, cafodd gyfle gwych, ac nid yw wedi edrych yn ôl ers hynny. 

“Mynychais gyfweliad am swydd fel ceidwad cefn gwlad yn nhîm Dyffryn Dyfrdwy, ni lwyddais i gael y swydd hon, ond cefais fy rhoi ar y rhestr o geidwaid wrth gefn.  Byddwn yn gweithio diwrnod gyda nhw yma ac acw yn ystod cyfnodau prysur yn plannu coed a phethau felly, felly cefais brofiad da gyda nhw.

“Roeddwn i’n gwybod fy mod yn caru’r tir, a’r bobl a’r pethau ar y tir.  Sylwais fy mod yn caru coed; mae Dyspracsia yn achosi i bobl i ddatblygu obsesiwn dros bethau.  Roeddwn i’n gallu cofio’r rhywogaethau coed brodorol yn syth, a dois i adnabod y blodau gwyllt yn dda iawn hefyd.  O oedran ifanc, roeddwn yn gwybod yng nghefn fy meddwl mai dyma’r oeddwn i wirioneddol eisiau ei wneud.”

Mae Sam yn Gristion, ac mae ei ffydd bob amser wedi bod yn bwysig iddo, ac mae natur, ynghyd â’i gredoau, yn sbardun enfawr ar gyfer ei ymrwymiad a’i waith. 

“Rwy’n angerddol iawn am natur… Rwy’n Gristion, rwy’n credu mai Duw sydd wedi creu natur a’i fod yn haeddu parch, yr anifeiliaid, a’r planhigion.  Mae’n adnodd gwych ar gyfer ein hiechyd ysbrydol, a’n iechyd cyffredinol, ac mae angen i ni gydnabod hynny a deall fod y Ddaear yn adnodd gwerthfawr, ac rwy’n awyddus i edrych ar ei hôl.”

Datblygodd Sam i fod yn arddwr angerddol pan adawodd y coleg gan dyfu planhigion gartref, ac mae’n cyfaddef mai yn ei ardd y mae hapusaf.

Treuliodd Sam gyfnod fel warden yn gofalu am aderyn prin yn nythfa’r Môr-wenoliaid Bach yng Ngronant hefyd.

“Cefais amser da iawn â’r Môr-wenoliaid Bach.  “Roeddwn wrth fy modd yn gofalu amdanynt, roeddent yn anifeiliaid hyfryd.”

Gan ddilyn ei ddyletswyddau fel warden, derbyniodd Sam ei swydd bresennol fel Cynorthwyydd Planhigfa Goed ym mis Medi 2023, ac mae wedi bod yn brysur yn defnyddio ei sgiliau i hybu planhigion lleol a phoblogaeth goed y sir ers hynny. 

“Rwyf wedi cael modd i fyw. Mae’n hyfryd cael cyfle i ddefnyddio fy sgiliau a mwynhau gwneud gwahaniaeth i rywbeth sydd mor agos at fy nghalon.”

Dyma ei gyngor i unrhyw un sy’n awyddus i ddilyn yn ei olion traed: 

“Byddwn yn argymell i bawb achub ar bob cyfle i wirfoddoli.  Ble bynnag yr ydych chi’n byw yn y sir, bydd gennych Ymddiriedolaeth Natur neu leoliad Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn lleol, yn ogystal â gwasanaeth cefn gwlad y Cyngor lleol a allai fod yn cynnig cyfleoedd i wirfoddoli.

“Hefyd, fel gwirfoddolwr, rydych yn dangos parodrwydd i wirfoddoli.  Rwyf wedi dysgu gymaint drwy wirfoddoli.  Teimlaf fy mod wedi dysgu mwy drwy wirfoddoli nag y gwnes i mewn unrhyw ran arall o’m haddysg.  Felly mae gwirfoddoli’n bwysig, ac wrth gwrs… yr ymrwymiad a’r penderfyniad i ddal ati.”  

Darganfod trysorau natur Y Rhyl

A oeddech chi’n gwybod fod yna nifer o leoliadau natur ar hyd a lled Y Rhyl lle gallwch chi fynd ati i’w harchwilio?

O’r arfordir i’r dref mae yna ardaloedd sy’n llawn bywyd gwyllt yn blodeuo a golygfeydd i’w darganfod a all hefyd ddarparu lle gwych ar gyfer gweithgarwch corfforol.

Mae Llais y Sir yn mynd â chi ar wibdaith o amgylch yr ardaloedd natur yn Y Rhyl gan ddangos yr hyn sydd ganddynt i’w gynnig.

Yn nwyrain Y Rhyl mae gwarchodfa natur ifanc sydd o fewn cyrraedd i’r gymuned leol. Cafodd Gwarchodfa Natur Maes Gwilym ei chreu fel rhan o brosiect creu coetiroedd y Cyngor. Mae yna dros 2,500 o goed yn tyfu ar y safle a chafodd y coetir presennol ei hybu er mwyn gwella’r cynefin ar gyfer byd natur.

Cafodd llwybrau a fydd yn mynd â chi i’r warchodfa eu hadeiladu gan ddefnyddio deunydd wedi’i ailgylchu a’u gorffen gyda llwch calchfaen.

Elfen arbennig yng ngwarchodfa natur Maes Gwilym yw’r ardal o wlyptir sy’n cynnwys pwll bywyd gwyllt byrhoedlog, sydd wedi ei ddylunio i ddal lefel isel o ddŵr gan ddarparu cynefin gwych i nifer o rywogaethau.

Gallwch hefyd alw heibio’r guddfan adar ar y safle sy’n galluogi ymwelwyr i fwynhau’r bywyd gwyllt yn yr ardal, sy’n cynnwys nifer o rywogaethau adar ar y rhestr goch a’r rhestr oren.

Mae gwrychoedd sydd wedi eu plannu yn tyfu’n gryf ar y safle ochr yn ochr â dolydd blodau gwyllt lliwgar. Wrth gerdded o amgylch fe allwch fanteisio ar yr ardaloedd eistedd sydd wedi eu cyflwyno yn yr ardal.

Plannwyd gwrychoedd hefyd sy’n annog dolydd blodau gwyllt presennol a rhai newydd. Cyflwynwyd ardaloedd eistedd a gosodwyd ffensys a gatiau newydd yn lle’r rhai a oedd wedi’u difrodi.

I fyny’r ffordd mae Safle Natur Cymunedol newydd Llys Brenig, sy’n nythu yn Ystâd Park View. Cafodd ei greu yn 2024 a phlannwyd 1,885 o goed ar y safle yn ogystal â chreu pwll a gwlyptir er budd bywyd gwyllt lleol, gosodwyd ffensys newydd o amgylch y pwll a ffiniau’r safle a chrëwyd llwybrau a gosodwyd meinciau i alluogi preswylwyr lleol i gysylltu â byd natur ar garreg y drws.

Mae’n ardal fach wych i ymweld â hi ar ddiwrnod heulog, mae’n bosibl y gwelwch un neu ddau o gyfeillion pluog sydd wedi ymgartrefu yn y pyllau ar y safle.

Mae Gwarchodfa Natur Parc Bruton yn cynnig cyfle da i ymestyn eich coesau ar daith gylchol neu drwy archwilio’r llwybrau gan dorri drwy’r tiroedd tra’n mwynhau golygfeydd gwych o Fryniau Clwyd.

Fe welwch dirwedd amrywiol yn cynnwys coetir, gwrychoedd, dolydd blodau gwyllt a hyd yn oed coed ffrwythau wrth archwilio’r trysor hwn ac ochr yn ochr â’r planhigion a’r coed amrywiol cadwch lygad am y bywyd gwyllt lleol.

Gellir dod o hyd i daith gylchol wych arall i brofi natur wrth ymweld â Gwarchodfa Natur Pwll Brickfield.

Mae ceidwaid cefn gwlad a gwirfoddolwyr a gefnogwyd gan Natur er budd Iechyd wedi cyflawni gwaith sydd wedi arwain at agor perllan gymunedol a phwll gyda llwybr newydd a phont yn arwain at y safle hwn yng nghornel dawel y warchodfa.

Mae’r tîm wedi gwneud gwelliannau i’r llwybrau, wedi symud hen goed marw ac wedi tacluso’r golygfannau o amgylch y prif ddyfroedd.

Ac mae’n bosibl y gwelwch famal sy’n brin yn y DU wrth gerdded gan fod ardaloedd hefyd wedi eu gwella o amgylch y warchodfa natur i annog mwy o lygod pengrwn y dŵr i ymgartrefu ar y safle.

Yr haf hwn bydd mwy o liw i’w weld yn yr ardal ger y llwybr beicio yn arwain i’r warchodfa natur o ochr Ysgol Tir Morfa.

Yn ystod yr hydref a’r gaeaf cafodd gwaith ei wneud i glirio’r mieri. Fe symudwyd coed marw i alluogi mwy o olau i ddod i’r ardal i gefnogi’r natur sy’n goroesi, fe blannwyd coed pisgwydd a chymysgedd o’r gribell felen, gorudd a heuwyd cymysgedd o hadau blodau gwyllt y coetir i gefnogi peillwyr.

Yn well na dim i fwynhau’r golygfeydd o’r bywyd gwyllt ar y dyfroedd mae golygfannau newydd wedi eu hagor ar hyd y llwybr cylchol, gyda rhai yn cynnwys clwydi cyll sydd newydd eu creu fel ffensys, sy’n galluogi ymwelwyr i werthfawrogi bywyd ym Mhwll Brickfield.

Ewch i weld atyniadau Sir Ddinbych yn eich cerbyd trydan

Mae’r gwanwyn yma a’r haf ar ddod, a mwy o olau dydd yn creu cyfle perffaith i grwydro a gweld y gorau sydd gan Sir Ddinbych i’w gynnig.

Wrth deithio mewn cerbyd yn yr oes fodern, gallech fod yn defnyddio injan hybrid neu fodur trydan i’ch helpu i gyrraedd llefydd gyda llai o effaith ar ein hinsawdd.

Ers i bwyntiau gwefru cyhoeddus cyntaf Cyngor Sir Ddinbych ar gyfer cerbydau trydan gael eu gosod yn haf 2022, mae dros 1.5 miliwn o filltiroedd o deithio wedi’u darparu drwy fwy na 22,000 o sesiynau gwefru.

Ar gyfer perchnogion cerbydau trydan sy’n byw yn lleol a thu hwnt, mae Llais y Sir yn mynd â chi ar wibdaith o amgylch pwyntiau gwefru cerbydau trydan cyhoeddus y Cyngor i’ch helpu i gynllunio eich taith o amgylch yr ardal i weld y golygfeydd.

Mae’r rhwydwaith cerbydau trydan yn cynnig cyfle ardderchog i deithio o amgylch Sir Ddinbych yn mwynhau’r holl atyniadau sydd gan y sir i’w cynnig wrth wefru eich cerbyd ar un o’r safleoedd.

Eisiau blas ar deithio hen ffasiwn ar Reilffordd Llangollen? Gallwch gychwyn y profiad ym maes parcio Lôn Las yng Nghorwen, wrth orsaf y dref, lle mae pum pwynt gwefru cerbydau trydan i chi eu defnyddio, cyn mwynhau taith i’r oes o’r blaen i fyny ac i lawr y lein a chrwydro trefi Corwen a Llangollen tra mae’r car yn gwefru.

Wrth ddod at y rheilffordd o Langollen, mae pwyntiau gwefru ar gael ym maes parcio Heol y Farchnad a hefyd ym maes parcio’r Pafiliwn. Bydd y lleoliadau cyfleus yma hefyd yn rhoi amser i chi weld atyniadau fel Glanfa Llangollen, llwybr at Gastell Dinas Brân neu fwynhau’r golygfeydd o Afon Dyfrdwy’n llifo trwy ganol y dref.

Wrth neidio i’r car a gyrru draw i Ruthun, fel ddewch o hyd i bwyntiau gwefru ym maes parcio Cae Ddôl, sy’n eich rhoi chi o fewn tafliad carreg i ddysgu am Garchar Rhuthun a’i holl hanes, a gyda rhyw bum munud o gerdded, gallwch gyrraedd tŷ hanesyddol Nantclwyd y Dre.

Os ydych chi’n un am gelf a chrefft, mae cyfleusterau gwefru hefyd ar gael i’r cyhoedd yng Nghanolfan Grefft Rhuthun, er mwyn i chi allu pori drwy bopeth mae’r ganolfan yn ei gynnig wrth bweru’r car at y daith nesaf.

Draw yn Ninbych, mae pwyntiau gwefru ar Lôn y Post, sy’n rhoi cyfle perffaith i chi weld adfeilion Castell Dinbych sy’n dal i daflu ei gysgod dros y dref.

Heb fod ymhell, yn Llanelwy, mae maes parcio’r Lawnt Fowlio yn y ddinas, sy’n fan cychwyn gwych i fwynhau taith gerdded hardd ar hyd Afon Elwy neu i fynd i ryfeddu at bensaernïaeth hyfryd yr Eglwys Gadeiriol.

Gan deithio am yr arfordir, yn y Rhyl mae’r lle delfrydol i wefru eich cerbyd. Mae nifer o bwyntiau gwefru ym maes parcio Gorllewin Stryd Cinmel, gan gynnwys rhai cyflym. Oddi yma, gallwch gerdded trwy ganol y dref at y promenâd i fwynhau tywod euraidd y traeth, neu droi at ardal yr harbwr a’r Llyn Morol lle mae rheilffordd fechan hynaf y byd. Mae cyfleusterau gwefru hefyd ar gael ym maes parcio Ffordd Morley.

Ac yn olaf, wrth deithio i Brestatyn fel welwch chi bwyntiau gwefru (gan gynnwys rhai cyflym) ym meysydd parcio Rhodfa Rhedyn a Rhodfa’r Brenin, sy’n rhoi amser i chi fwynhau canol tref Prestatyn neu, os ydych chi’n teimlo’n ddewr, fynd am dro i lawr at lan y môr i fwynhau’r atyniadau sydd yno.

Mae’r rhwydwaith cyhoeddus gwefru cerbydau trydan yn rhan o gamau gweithredu cyffredinol y Cyngor i fynd i’r afael â newid hinsawdd yn dilyn datgan Argyfwng Hinsawdd ac Ecolegol yn 2019 drwy leihau ôl-troed carbon y sir.

I weld mwy o wybodaeth am y lleoliadau yma, ewch i'n gwefan.

Hyfforddiant Cerbydau Trydan mewnol yn hwb i effeithlonrwydd

Mae rhaglen fewnol o hyfforddiant i yrwyr yn helpu cannoedd o aelodau staff i groesawu cerbydau nad ydyn nhw’n defnyddio tanwydd ffosil.

Mae rhaglen hyfforddiant Fflyd Cerbydau Trydan Cyngor Sir Ddinbych wedi hyfforddi dros 500 o aelodau staff hyd yma.

Mae fflyd y Cyngor yn parhau i gael ei thrawsnewid i ddefnyddio cerbydau nad ydyn nhw’n gollwng unrhyw allyriadau drwy’r beipen fwg, er mwyn helpu lleihau allyriadau carbon i fynd i’r afael â’r argyfwng Hinsawdd a Natur a gyhoeddwyd gan yr awdurdod lleol yn 2019.

O’i gymharu â holl awdurdodau lleol Cymru, mae gan y Cyngor un o’r cyfrannau uchaf o gerbydau heb allyriadau (ZEVs) fel canran o’u fflyd, sef dros 20 y cant.

I gefnogi’r trawsnewid, lluniodd y Tîm Fflyd becyn hyfforddiant Cerbydau Trydan i holl aelodau staff y Cyngor a fyddai angen defnyddio cerbydau trydan yn ystod oriau gwaith, er mwyn eu helpu i yrru’r cerbydau’n ddiogel ac yn effeithlon.

Mae’r hyfforddiant mewnol yn cynnwys:

• Sut i ddefnyddio’r isadeiledd gwefru Cerbydau Trydan yn ddiogel ac yn effeithlon
• Defnydd effeithlon o systemau brecio atgynhyrchiol
• Dewis y ‘dull gyrru’ cywir ar gyfer amrywiol amodau / llwythi

Mae yna bedair lefel o gymhwyster ar gael i’r staff (mae’r hyfforddiant wedi cael ardystiad CBTM 1877):

• Lefel 1 Efydd – Ceir a faniau bychain
• Lefel 2 Arian – Fel lefel 1 + LGVs fel cerbydau ailgylchu gwastraff
• Lefel 3 Aur – Fel lefel 2 + Bysiau a Pheiriannau
• Lefel 4 Platinwm – Fel lefel 3 + Cymhwyster hyfforddwr

Eglurodd Martin Griffiths, Swyddog Arweiniol Symudedd y Fflyd, Cyngor Sir Ddinbych: “Fel rhan o strategaeth Newid Hinsawdd ac Adfer Natur y Cyngor, rydym wedi ymrwymo i leihau allyriadau carbon ar draws yr awdurdod lleol, sy’n cynnwys ein Fflyd.

“Wrth i’n cerbydau sy’n defnyddio tanwydd ffosil gyrraedd diwedd eu hoes, rydym wedi bod yn cyflwyno rhai trydan, gyda chefnogaeth sylweddol gan adrannau Llywodraethau Cymru a’r DU, er mwyn ein helpu i gwtogi ar yr allyriadau a gynhyrchir yn ogystal â lleihau ein costau hirdymor o ran milltiroedd a chynnal a chadw ar draws yr holl wasanaethau y mae ein Fflyd yn eu cyflenwi.”

Meddai David Baker, Uwch Swyddog Hyfforddi ac Asesu Gyrwyr,  “Rhan allweddol o hyn yw helpu staff i ddysgu mwy am effeithiau cadarnhaol Cerbydau Trydan ar deithio a’r amgylchedd a’u hyfforddi i wneud y mwyaf o’r offer hyn.

“Mae ein hyfforddwr mewnol yn eu helpu i ddeall sut mae brecio atgynhyrchiol yn gweithio er mwyn ehangu amrediad a thraul gonfensiynol ar freciau arferol. Maen nhw’n edrych ar sut i yrru’n fwy llyfn er mwyn peidio â chyflymu’n galed, sy’n effeithio perfformiad y batri.

“Gall yr elfennau eraill a addysgir gynnwys sut i gynllunio taith er mwyn defnyddio’r cerbyd yn effeithiol, dod i arfer â throrym sydyn y cerbydau er mwyn gyrru’n ddiogel, a bod yn fwy ymwybodol o’u hamgylchiadau yn sgil distawrwydd Cerbydau Trydan.

“I bob pwrpas, mae’r hyfforddiant yn helpu’r aelodau staff i wneud y mwyaf o allu’r ceir hyn er mwyn eu gwneud yn fwy effeithlon a lleihau costau hirdymor. Mae hefyd yn helpu aelodau staff unigol i wneud eu penderfyniadau eu hunain ynglŷn â defnyddio cerbydau trydan yn eu bywyd personol.”

Mae llwyddiant hyfforddiant Cerbydau Trydan mewnol y Tîm Fflyd wedi dal sylw awdurdodau lleol eraill Cymru sy’n ceisio lleihau allyriadau carbon eu cerbydau eu hunain.

Ychwanegodd Martin: “Rydym yn rhannu ein harferion da a’n profiadau gyda Chynghorau a Chyrff Sector Cyhoeddus eraill Cymru er mwyn eu helpu hwythau i bontio i ddefnyddio cerbydau heb allyriadau.

 “Mae gallu cynnal yr hyfforddiant yn fewnol a dysgu o brofiadau ein staff o ddefnyddio Cerbydau Trydan wedi bod yn fantais fawr i’n helpu i drefnu ein fflyd i fynd i’r afael ag allyriadau carbon yn y dyfodol.”

Natur ar garreg y drws yn eich cymuned

Mae safleoedd natur newydd yn dod yn fyw yng nghanol cymunedau Sir Ddinbych wrth i’r dyddiau ddod yn gynhesach ac yn hirach.

Yn 2024 cafodd pedair ardal natur gymunedol newydd eu creu ar draws y sir i ddarparu cynefinoedd cryfach ar gyfer natur a lle i gymunedau lleol fwynhau hyfrydwch yr awyr agored.

Mae’n hawdd iawn dod o hyd i’r rhain i gyd wrth fynd am dro ac yma fe gewch gipolwg ar yr hyn sydd gan bob safle i’w gynnig i’r rhai sy’n hoff o fyd natur.

Fe dorchodd disgyblion Ysgol Henllan eu llewys i helpu i greu darn o hanes byd natur ar gyfer eu pentref.

Yn nythu ar dir y tu ôl i Ffordd Meifod, cafodd ardal Natur Gymunedol Henllan ei chreu gyda chymorth y disgyblion ochr yn ochr â cheidwaid Gwasanaeth Cefn Gwlad Sir Ddinbych.

Fe fu’r disgyblion yn brysur yn palu gan helpu i blannu dros 1,700 o goed ar y safle. Hefyd cafodd llwybrau troed newydd eu creu, pwll, dolydd blodau gwyllt, man hamdden ac ardal bicnic, lloches i drychfilod (hynny yw “banc gwenyn”) ac ystafell ddosbarth awyr agored.

Mae ceidwaid cefn gwlad hefyd yn defnyddio techneg unigryw ar y safle i ddiogelu a chryfhau’r coed sy’n tyfu.

Defnyddiwyd cnu yn lle tomwellt o amgylch y coed gan ei fod yn cynnig ffordd fwy eco-gyfeillgar a charbon niwtral o gefnogi’r gwaith yn Henllan. Gallwch weld ardaloedd wedi eu gorchuddio gyda chnu o hyd sy’n helpu i ryddhau nitrogen i’r pridd gan ei fod yn pydru ac yn cadw lleithder yn dda yn y pridd o amgylch y coed.

I lawr y ffordd ar gyrion Llanelwy mae ardal natur gymunedol arall yn tyfu’n gryf.

O ganlyniad i gefnogaeth timau ieuenctid clwb pêl-droed y ddinas a Grŵp Gofal Elwy, mae Ardal Natur Gymunedol Glan Elwy yn gartref i bron i 2,000 o goed ar y safle. Mae’r ardal yn darparu ardaloedd cynefin cryfach i natur elwa ohonynt yn ogystal ag ardaloedd cymunedol i drigolion hen ac ifanc eu mwynhau a dysgu gan fywyd gwyllt lleol.

Mae’r ardal wedi ei lleoli ar hyd Afon Elwy a gallwch archwilio bywyd gwyllt yr ardal drwy gamu ar y llwyfan gwylio wrth y tir, mae yna lawer o anifeiliaid yn byw yma y gallwch gael cipolwg arnynt.

Fe helpodd Ysgol Bryn Hedydd Y Rhyl i roi bywyd newydd i Ardal Natur Gymunedol Llys Brenig.

Mae’r ardal wedi ei lleoli ger Ffordd Parc Elan ac fe helpodd y disgyblion, gyda chymorth y ceidwaid cefn gwlad, i blannu 1,885 o goed, cymysgedd o’r rhywogaethau llydanddail cynhenid sy’n briodol ar gyfer yr amodau lleol.

Roedd y perl hwn yng nghanol cymuned brysur hefyd yn cynnwys creu pwll a gwlyptir i gefnogi bywyd gwyllt, gosod ffensys newydd o amgylch y pwll ac o amgylch ffiniau’r safle a chreu llwybrau troed a gosod meinciau er mwyn galluogi pobl leol i gysylltu â natur ar garreg y drws.

Wrth ymweld heddiw fe allech chi weld cyfeillion pluog sydd eisoes yn mwynhau’r ardal newydd.

Ac mae ardal natur gymunedol fach gyda chalon fawr i’w gweld y tu allan i Glocaenog.

Yn Ardal Natur Gymunedol Clocaenog cafodd 18 o goed o wahanol rywogaethau eu plannu ar y safle, gyda phedair coeden ffrwythau a gwrychoedd terfyn.

Roedd gwaith arall ar y tir yn cynnwys gosod llwybr troed, ffensys a giât mynediad, dwy fainc, un bwrdd picnic a chreu ardal bwll, gan ei wneud y lle perffaith i wylio’r bywyd gwyllt yn mynd heibio yr haf hwn, yn arbennig gan fod blodau gwyllt lliwgar a blannwyd yn dechrau ymddangos.

Mae’r gwaith ar Ardaloedd Natur Cymunedol yn ystod 2024 a 2025 ochr yn ochr â gwaith creu coetiroedd mewn ysgolion ar hyd a lled y sir wedi cael cyllid o grant gwerth £800,000 gan Lywodraeth y DU drwy Gronfa Ffyniant Gyffredin y DU.

Caiff yr holl ardaloedd natur cymunedol eu datblygu i greu cynefin cryfach sy’n llawn rhywogaethau i natur elwa ohonynt yn ogystal ag ardal i ddisgyblion ysgol lleol a phreswylwyr ei fwynhau ac i ddysgu am y bywyd gwyllt sy’n ymweld â’r tir.

Mae’r ardaloedd hyn hefyd yn dod â manteision eraill gan gynnwys gwella ansawdd yr aer, oeri gwres trefol a chyfleoedd i gefnogi lles corfforol a meddyliol.

Murlun newydd yn dod i’r Rhyl

Mae artistiaid wrthi’n rhoi’r cyffyrddiadau olaf i furlun trawiadol newydd fydd yn ymddangos ar hyd amddiffynfeydd arfordirol y Rhyl – teyrnged weledol bwerus i adfywio parhaus y dref.

Dan arweiniad yr artist a’r hwylusydd Ffion Pritchard, estynwyd gwahoddiad i bobl greadigol o bob cwr o Sir Ddinbych i gyfrannu at ymgyrch Ein Rhyl.

Wedi’i gefnogi gan Fwrdd Cymdogaeth y Rhyl – cydweithfa annibynnol sy’n cynnwys trigolion, perchnogion busnesau, gwleidyddion, swyddogion y cyngor, sefydliadau llawr gwlad a Balfour Beatty, nod y murlun yw arddangos calon a threftadaeth y dref glan môr, gan adael etifeddiaeth barhaol i genedlaethau’r dyfodol.

“Mae’r ymateb wedi bod yn anhygoel,” meddai Ffion, o Fangor.

“’Da ni wedi gweithio gydag ystod eang o grwpiau cymunedol anhygoel ac wedi gweld faint o greadigrwydd a balchder sydd yma.

“O bobl ifanc i drigolion hŷn, mae gan bawb rywbeth gwerthfawr i’w rannu. Mae’r prosiect wedi dod â phobl ynghyd mewn ffordd bwerus, sy’n caniatáu iddyn nhw fynegi eu gweledigaeth o’r Rhyl – beth mae’n ei olygu iddyn nhw, y gorffennol a’r dyfodol. Mae wedi bod yn bleser gallu helpu i arwain y broses honno.”

Bydd y murlun yn ymestyn dros hyd at 60 o unedau ac yn cael ei argraffu ar ddeunyddiau gwydn fel alwminiwm.

Ochr yn ochr â'r prif osodiad, mae gweithdai gydag ysgolion lleol, grwpiau ieuenctid a theuluoedd wedi helpu i lunio murlun bywiog sy'n adlewyrchu gorffennol, presennol a dyfodol y Rhyl.

Dywedodd Craig Sparrow, Cadeirydd Bwrdd Cymdogaeth y Rhyl: “Rydym yn hynod ddiolchgar am yr ymroddiad a'r creadigrwydd sydd wedi mynd i'r prosiect hwn. Mae wedi bod yn wych gweld y gymuned yn dod at ei gilydd, o grwpiau’r trydydd sector i artistiaid unigol, mae pawb wedi chwarae rhan.

“Mae prosiectau fel hyn yn dangos faint o dalent sydd yn y Rhyl, a sut y gall celf helpu i fynegi ein hanesion mewn ffordd ystyrlon a pharhaol. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at weld y murlun gorffenedig.

“Fe fydd yn rhywbeth y gallwn fod yn falch ohono ac yn arddangos y gorau o'r Rhyl, i drigolion ac ymwelwyr.”

Mae cyfranogwyr wedi cynnwys Ysgol Tir Morfa, Prosiect Pobl Ifanc Gorllewin y Rhyl, Ieuenctid LHDT Viva Cymru, Brighter Futures, Willow Collective, Ysgol Bryn Hedydd, a theuluoedd drwy weithdai yn llyfrgell y dref. Bydd y prosiect yn cael ei gwblhau fis Awst.

Gan weithio ar ran Cyngor Sir Dinbych, roedd ailddatblygiad Balfour Beatty o Barêd y Dwyrain yn cynnwys cael gwared ar yr hen bromenâd a'r morgloddiau, lledu a chodi'r promenâd newydd i wella mynediad i gerddwyr a beicwyr, ac adeiladu wal gynnal concrit i leihau'r risg o lifogydd — gan amddiffyn dros 600 o eiddo yng Nghanol y Rhyl.

Rhaglen Ceidwaid Ifanc

Yr haf hwn, mae Tîm Ceidwaid Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy wedi ehangu’r rhaglen Ceidwaid Ifanc i gynnwys grŵp Ieuenctid+ ar gyfer oedolion ifanc 18-25 oed.

Fe fydd y grŵp newydd yma o Geidwaid Ieuenctid+ yn cael eu hyfforddi i helpu tîm y ceidwaid i gynnal arolygon o amgylch Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy. Fe fydd sesiynau gwirfoddoli yn cynnwys 4 sesiwn hyfforddi y flwyddyn gan ddysgu sgiliau arbenigol i gynnal arolygon ecolegol. Yna fe fydd y cyfranogwyr yn cael eu hannog i gynnal arolygon annibynnol drwy gydol y flwyddyn i fwydo’r data yn ôl i dîm y Ceidwaid.

Dylai unrhyw un sydd awydd ymuno e-bostio Imogen Hammond imogen.hammond@sirddinbych.gov.uk.

Diweddariad mis Medi – Gwaith cynnal a chadw ffyrdd

Mae ein tîm Priffyrdd wrthi’n cwblhau gwaith cynnal a chadw ar draws y sir.

Rydym yn gyfrifol am gynnal a chadw 1,400 cilomedr o ffyrdd yn Sir Ddinbych. Mae ein timoedd yn cwblhau rhaglen waith rheolaidd i gynnal a gwella ein ffyrdd, sy’n amrywio o drwsio tyllau yn y ffyrdd i brosiectau ail wynebu ffyrdd.

Mae’n bosibl y bydd angen cau ffyrdd er mwyn cwblhau gwaith trwsio, draenio a gwaith cefnogol arall.

Isod mae rhestr o waith Priffyrdd ar gyfer mis Medi :

Dywedodd y Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol dros yr Amgylchedd a Thrafnidiaeth, "Mae ein timau Priffyrdd yn gweithio'n rheolaidd drwy gydol y flwyddyn i gynnal a chadw'r ffyrdd ledled y sir. Hoffwn ddiolch i drigolion am eu hamynedd a'u cefnogaeth y mis hwn wrth i ni gwblhau'r gwaith pwysig hwn."

Gall dyddiadau gwaith newid oherwydd y tywydd neu ffactorau allanol eraill.

Am yr holl wybodaeth am waith ar draws ffyrdd Sir Ddinbych, gan gynnwys gwasanaethau eraill y Cyngor a chwmnïau cyfleustodau, ewch i'r ddolen hon am ragor o wybodaeth.

Y cyhoedd yn darganfod buddion natur mewn tŷ hanesyddol

Mae tŷ hanesyddol yn Rhuthun wedi helpu pobl o bob oed i ddysgu sut allent wneud gwahaniaeth ar gyfer natur leol. Yn ddiweddar cynhaliodd Bionet eu Diwrnod Natur 2025 yn Nantclwyd y Dre, Rhuthun.

Agorodd y tŷ hanesyddol ei ddrysau i’r cyhoedd ar ddydd Sul 10 Awst i helpu pobl o bob oed i ddysgu am natur a bywyd gwyllt sy’n amgylchynu eu cymunedau.

Roedd Prifysgol Caer, Planhigfa Goed Sir Ddinbych, Gwasanaethau Cefn Gwlad Sir Ddinbych, Ymddiriedolaeth Wiwerod Coch Clocaenog, Cyfeillion y Ddaear Rhuthun, Natur er Budd Iechyd, BTO, Sefydliad Sea Watch, Wild Ground a mwy wedi ymuno â BIONET ar y safle.

Cafodd ymwelwyr i’r digwyddiad hefyd y cyfle i gymryd rhan mewn gweithgareddau hwyliog teuluol, gan gynnwys paentio wynebau, sesiynau adrodd straeon byw a gweithgareddau gwehyddu helyg.

Mae Partneriaeth Natur Gogledd Ddwyrain Cymru, BIONET, yn cwmpasu Sir y Fflint, Conwy, Sir Ddinbych a Wrecsam, ac yn gweithio i warchod, diogelu a gwella bioamrywiaeth yn y rhanbarth ar gyfer cenedlaethau’r presennol a’r dyfodol.

Ariannwyd y Diwrnod Natur gan gynllun Partneriaeth Natur Lleol Llywodraeth Cymru drwy’r CGGC.

Parciau Ailgylchu a Gwastraf

Helpwch i siapio dyfodol Y Rhyl

Mae newidiadau mawr ar y gweill yn y Rhyl, gyda £20 miliwn o gyllid adfywio i’w fuddsoddi dros y 10 mlynedd nesaf.

Mae Bwrdd Cymdogaeth Y Rhyl wedi cael ei sefydlu er mwyn arwain y gwaith cyffrous, gan ddod â thrigolion lleol, busnesau, ymwelwyr, grwpiau gwirfoddol a lleisiau’r gymuned ynghyd er mwyn siapio gweledigaeth newydd feiddgar ar gyfer y dref.

Mae nhw eisiau clywed eich barn CHI!.

Cliciwch ar y ddolen i gwblhau arolwg byr er mwyn cael mynegi barn >>> https://www.surveymonkey.com/r/EinRhyl

Gallwch ddarllen mwy am waith y Bwrdd a gweld y newyddion ddiweddaraf ar wefan y Cyngor.

Hysbysiad o Etholiad

Cynhelir etholiadau ar gyfer un cynghorydd sir ac un cynghorydd tref ar gyfer Ward Canol Prestatyn ar ddydd Iau, 17 Gorffennaf.

Mae gwybodaeth lawn ar wefan y Cyngor.

Darganfod Sir Ddinbych...

Eisiau darganfod mwy o Sir Ddinbych?

Beth am gael ysbrydoliaeth o'n mapiau cerdded a beicio am syniadau newydd o leoedd i ymweld â nhw.

Am fwy o ysbrydoliaeth ar weithgareddau yn Sir Ddinbych a'r cyffiniau ewch i - https://www.northeastwales.wales/cy/ 

Awydd dysgu rhywbeth newydd?

Mae’r cynllun Llysgennad Twristiaeth Sir Ddinbych, yn gwrs hyfforddiant ar-lein am ddim i wella eich gwybodaeth am y sector twristiaeth yn Sir Ddinbych.

Mae 14 modiwl i ddewis ohonynt ar amrywiaeth o themâu gan gynnwys cerdded, becio. bwyd, celfyddydau, arfordir, hanes a thwristiaeth gynaliadwy.

Gwyliwch ein ffilm fer sy’n sôn am y cwrs.

Ewch i www.llysgennad.cymru a chychwyn arni heddiw.

Ysgawen yn cefnogi tyfiant iau

Mae un o hoelion wyth yr haf yn tyfu braich amddiffynnol dros safle sydd wedi ymrwymo i warchod coed a blodau gwyllt.

Mae dros 1,000 o goed ysgaw yn tyfu’n gryf eleni ym Mhlanhigfa Goed Cyngor Sir Ddinbych, gan osod y sylfaen i warchod tir lleol rhag pethau drwg.

Yn ôl yr hanes, mae plannu ysgawen ger eich cartref yn ddigon i gadw’r diafol draw ac mae ysgawen unig ar ffin y blanhigfa yn Llanelwy yn gwarchod drwy ei phlanhigion bach newydd. 

Yn hanesyddol, defnyddiwyd yr ysgawen, oedd yn ffynhonnell llifynnau, i wneud y patrwm ar frethyn Harris.

Cymerodd Dîm Bioamrywiaeth y Cyngor doriadau o’r goeden, buont yn brysur yn gweithio yn y blanhigfa ac o ganlyniad, maent wedi gwarchod llinach yr hen ysgawen sy’n gwylio dros y safle. 

Bydd llawer o’r coed ysgaw newydd yn cael eu plannu yng Ngwarchodfa Natur Green Gates, wrth ymyl y Blanhigfa Goed. Bydd y blodau ar y coed yn helpu i roi gwerth hyd at 60 mlynedd o neithdar i bryfed a bydd yr aeron yn fwyd i adar a mamaliaid.

Gall amrywiaeth o lindys gwyfynod fwydo ar ddail y coed yn cynnwys gloÿnnod cynffon gwennol, y gwyfyn dot, y gwyfyn smotiau gwyn a’r gwyfyn mannog llwydfelyn.

Meddai Sam Brown, Cynorthwyydd y Blanhigfa Goed:  “Mae gan yr ysgawen hanes cyfoethog o ran natur a phobl ac mae wedi bod yn wych tyfu cymaint o goed â’r hyn sydd gennym yma yn y blanhigfa. Mae’r goeden yn gymaint o gefnogaeth i ystod eang o natur ac mae’n braf meddwl bod yr un hŷn ar ein safle wedi helpu i roi cymaint o goed newydd i ni i’n helpu i ddod â phositifrwydd i’r natur a gwneud eu cartref ar Warchodfa Green Gates a safleoedd eraill yn y sir.”

Mwy o ardaloedd i dderbyn cymorth Dechrau’n Deg yn Sir Ddinbych

Mae mwy o ardaloedd yn Sir Ddinbych am dderbyn cymorth drwy gynllun gofal plant Dechrau’n Deg.

Mae’r ardaloedd ychwanegol yn cynnwys y Rhyl, Prestatyn, Gallt Melyd, Rhuddlan, Dyserth, Dinbych, Corwen, Llangollen, Llandrillo a Llanfair DC, ac mae’n berthnasol i deuluoedd sydd â phlentyn a gafodd ei ben-blwydd yn 2 oed rhwng 1 Medi 2024 a 31 Awst 2025.

Mae ehangu’r cynllun yn golygu y bydd teuluoedd yn yr ardaloedd newydd yn gymwys am 12 awr a hanner o ofal plant wedi’i ariannu yn ystod tymor yr ysgol. Gyda mwy o leoliadau yn cynnig Gofal Plant Dechrau'n Deg wedi'i ariannu, a chodau post newydd yn cael eu hychwanegu'n rheolaidd, anogir teuluoedd i wirio eu cod post gan ddefnyddio'r gwiriwr cod post ar y wefan.

Mae Dechrau’n Deg Sir Ddinbych yn rhaglen a ariennir gan Lywodraeth Cymru. Nod y rhaglen yw helpu plant i gael y cychwyn gorau posibl mewn bywyd er mwyn eu twf a’u datblygiad yn y dyfodol.

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Bydd yr ehangiad diweddaraf hwn i gynllun Dechrau’n Deg yn golygu y bydd mwy o deuluoedd Sir Dinbych bellach yn gallu cael mynediad at ddarpariaeth gofal plant am ddim. Mae’r cymorth hwn o fudd mawr i rieni a theuluoedd.

Gall preswylwyr yn yr ardaloedd newydd wirio a yw eu cod post yn gymwys gyda’r gwiriwr cod post.”

Am fwy o wybodaeth, ewch i: https://www.denbighshire.gov.uk/cy/gofal-plant-a-rhianta/teuluoedd-yn-gyntaf-a-dechraun-deg/dechraun-deg.aspx

Diweddariad Awst – Gwaith cynnal a chadw ffyrdd

Mae ein tîm Priffyrdd wrthi’n cwblhau gwaith cynnal a chadw ar draws y sir.

Rydym yn gyfrifol am gynnal a chadw 1,400 cilomedr o ffyrdd yn Sir Ddinbych. Mae ein timoedd yn cwblhau rhaglen waith rheolaidd i gynnal a gwella ein ffyrdd, sy’n amrywio o drwsio tyllau yn y ffyrdd i brosiectau ail wynebu ffyrdd.

Mae’n bosibl y bydd angen cau ffyrdd er mwyn cwblhau gwaith trwsio, draenio a gwaith cefnogol arall.

Isod mae rhestr o waith Priffyrdd ar gyfer mis Awst:

Dywedodd y Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol dros yr Amgylchedd a Thrafnidiaeth, "Mae ein timau Priffyrdd yn gweithio'n rheolaidd drwy gydol y flwyddyn i gynnal a chadw'r ffyrdd ledled y sir. Hoffwn ddiolch i drigolion am eu hamynedd a'u cefnogaeth y mis hwn wrth i ni gwblhau'r gwaith pwysig hwn."

Gall dyddiadau gwaith newid oherwydd y tywydd neu ffactorau allanol eraill.

A wyddoch chi fod 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd?

Mae 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd ac fel rhan o hyn, mae'r Cyngor yn archwilio oddeutu 720 o fwytai, caffis a lleoliadau pryd ar glud bob blwyddyn i sicrhau eu bod yn gweithredu'n ddiogel ar gyfer trigolioin Sir Ddinbych.

Yn ogystal, mae'r Cyngor yn ymateb i dros 1,200 o geisiadau bob blwyddyn sy'n berthnasol i dai a llygredd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant yn wythnosol

Fod Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant wythnosol am ddim ledled y sir – gan gynnwys galwadau heibio, teithiau cerdded llesiant, cefnogaeth i bobl ifanc, a gweithgareddau i hybu hyder. Maen nhw ar agor i holl drigolion Sir Ddinbych 16+ oed, ac yn hollol rhad ac am ddim! Edrychwch ar yr amserlen a’r digwyddiadau diweddaraf yma. 

A wyddoch chi mai 0.9% o wariant Treth y Cyngor sy'n mynd ar Wasanaeth Treftadaeth y sir?

Mae Gwasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych yn cyfrif am 0.9% o wariant Treth y Cyngor.

Am hyn, mae'n cadw ac yn hyrwyddo hanes unigryw'r sir, gan ofalu am safleoedd hanesyddol pwysig gan gynnwys Carchar Rhuthun, Plas Newydd, Nantclwyd Y Dre, Amgueddfa'r Rhyl (wedi'i lleoli yn y llyfrgell) a storfa gasgliadau fawr.

Drwy ddiogelu'r rhain mae'r gwasanaeth yn sicrhau bod hanes cyfoethog Sir Ddinbych yn parhau i fod yn hygyrch ar gyfer addysg, lles a mwynhad.

Trwy ein hatyniadau, digwyddiadau a rhaglenni dysgu, rydym yn cefnogi balchder lleol, twristiaeth ddiwylliannol a'r economi wrth amddiffyn treftadaeth ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol?

Mae 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol.

Am hyn, mae'r Cyngor yn cludo oddeutu 2,871 o ddisgyblion yn ddiogel i 75 ysgol ledled y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Llawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, papurau newydd ac yn y blaen

Gallwch chi lawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, cylchgronau digidol a phapurau newydd am ddim gan ddefnyddio ap Borrowbox? Y cyfan sydd ei angen arnoch chi yw eich cerdyn llyfrgell a'ch PIN. Ddim yn aelod o'r llyfrgell? Mae ymuno ar-lein am ddim www.sirddinbych.gov.uk/llyfrgelloedd.  

A wyddoch chi fod 1.1% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y gwasanaeth Cefn Gwlad?

Mae 1.1% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Cefn Gwlad sy'n rheoli dros 80 o safleoedd cefn gwlad, dros 1,200 hectar o fannau gwyrdd ar gyfer hamdden a chadwraeth.

Mae'r rhain yn amrywio o Barc Gwledig Loggerheads a Moel Fammau, Planhigfa Goed y Sir yn Llanelwy, Pwll Brickfield yn y Rhyl, Prestatyn Dyserth Way, Llantysilio Green yn Nyffryn Dyfrdwy a nifer o safleoedd cymunedol llai ar draws y Sir.

Mae gan y Gwasanaeth dîm arbenigol yn y maes Ecoleg a Choed ledled y Sir,  y dynodiad Tirwedd Genedlaethol, hamdden a hawliau tramwy, sy'n trefnu teithiau cerdded natur ar gyfer iechyd ac yn rheoli'r Ganolfan Cefn Gwlad yn Loggerheads ac arlwyo ym Mhlas Newydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi fod 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd?

Mae 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd.

Am hyn, mae’r Cyngor yn cynnal 11,763 o oleuadau stryd a 1,547 o arwyddion a physt wedi’u goleuo

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych

Fod Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych yn agored i bawb 11 i 25 oed. Mae nhw yn cynnig gweithgareddau a chyfleoedd cymdeithasol i ddatblygu diddordebau yn ogystal â helpu a chefnogi unrhyw un sydd ei angen. I ddod o hyd i glwb ieuenctid lleol neu i gael cymorth a chefnogaeth i blant a phobl ifanc, ewch i’n gwefan.

A wyddoch chi bod 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion?

Mae 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion.

A gyda 36.7% yn mynd i ysgolion ac addysg, mae hyn yn golygu bod dros 66% o’ch Treth Cyngor yn mynd i warchod y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

Mae Treth y Cyngor yn cynrychioli dim ond 25% o arian y Cyngor

Mae Treth y Cyngor ond yn cyfrif am 25% o gyfanswm cyllid y Cyngor. Pan fyddwch yn talu eich bil Treth y Cyngor blynyddol, mae 1.8% o hwnnw’n talu am gasgliadau gwastraff ac ailgylchu – sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar dreth gyngor eiddo Band D o £1,799.48 y flwyddyn). Mae'r rhan fwyaf o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y rhai mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas - ysgolion ac addysg yw'r gwariant mwyaf sy'n cyfrif am 36.7% tra bod gofal oedolion a gofal cymdeithasol yn cyfrif am 29.8%. Darganfyddwch fwy ar ein gwefan.

Prydau ysgol am ddim

Mae pob plentyn oed cynradd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim drwy'r cynllun Prydau Ysgol Cynradd Cynradd Cyffredinol. Mae hon yn fenter gan Lywodraeth Cymru sydd wedi'i sefydlu i helpu gyda'r costau byw cynyddol. Gallwch ddarganfod rhagor o wybodaeth ar wefan y Cyngor.

A wyddoch chi bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Oeddech chi'n gwybod bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Nid yw'r holl Dreth Cyngor a gesglir yn talu am ddim ond gwasanaethau'r cyngor, mae 2.5% yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân. I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi?

Mae 36.7% o'ch Treth Cyngor yn cael ei wario ar ysgolion ac addysg, a 29.8% yn cael ei wario ar ofal cymdeithasol, sy'n golygu bod dros 66% o'ch Treth Cyngor yn mynd ar amddiffyn y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi fod gan Sir Ddinbych yn Gweithio tudalennau ar ein gwefan?

Mae gan Sir Ddinbych yn Gweithio dudalennau ar wefan y Cyngor.

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yma i helpu preswylwyr 16 oed a hŷn a allai fod yn ei chael yn anodd neu sy’n poeni am arian. P’un ai a ydych chi’n chwilio am waith neu angen cefnogaeth i godi eich hun yn ôl ar eich traed, mae nhw yma i’ch arwain chi tuag at ddyfodol gwell. Ewch i'n gwefan i gael gweld beth sydd gennyn nhw i gynnig.

A wyddoch chi fod 1.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd.

O fewn hyn mae’r gwasanaeth yn gyfrifol am 1,419km o briffyrdd (ag eithrio cefnffyrdd), 601 o bontydd priffyrdd a cheuffosydd, 302 o waliau cynnal a 26,000 o geunentydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Wyddoch chi mai 1.8% o wariant Treth Cyngor sy’n mynd ar wagu biniau ac ailgylchu?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd ar wagio biniau ac ailgylchu sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar eiddo Band D).

Am hyn, mae’r Cyngor yn casglu oddeutu 73,000 o finiau o fwy na 47,000 o gartrefi bob wythnos ar draws y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Natur Cymunedol Glan Elwy

Ydych chi wedi stopio i edrych ar safle Natur Cymunedol Glan Elwy yr haf hwn?  Y llynedd bu i dimau ieuenctid clwb pêl-droed Llanelwy a Grŵp Gofal Elwy helpu’r ceidwaid cefn gwlad i blannu bron i 2000 o goed ar y safle i helpu natur lleol.

Safle Natur Cymunedol Henllan

Ydych chi wedi cerdded o amgylch Safle Natur Cymunedol Henllan yr haf hwn? Y llynedd bu disgyblion Ysgol Henllan yn brysur yn helpu’r ceidwaid i blannu dros 2,000 o goed ar y safle. Ar ben hynny, crëwyd llwybrau troed newydd, llyn bach, dolydd blodau gwyllt, man hamdden ac ardal bicnic, lloches i drychfilod (hynny yw, “banc gwenyn”) ac ystafell ddosbarth awyr agored.

Safle Natur Cymunedol Llys Brenig

Ydych chi wedi ymweld â safle Natur Cymunedol Llys Brenig yr haf hwn?  Y llynedd, bu disgyblion Ysgol Bryn Hedydd a gwirfoddolwyr o’r gymuned yn cynorthwyo Ceidwaid Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych i blannu 1,885 o goed ar y safle, yn gymysgedd o goed llydanddail cynhenid o fathau sy’n addas i’r ardal. Roedd y prosiect hefyd yn cynnwys creu pwll a gwlyptir er budd bywyd gwyllt, gosod ffensys newydd o amgylch y pwll a ffiniau’r safle a chreu llwybrau a gosod meinciau i alluogi pobl leol i fwynhau byd natur ar garreg y drws.

Coetir cymunedol yn Stryd Llanrhydd, Rhuthun

Dair blynedd ar ôl i'r plannu ddechrau, mae'r coetir cymunedol yn Stryd Llanrhydd, Rhuthun, wedi tyfu i fod yn gynefin cryf i natur leol yn ogystal â lle gwych i drigolion ddod i fwynhau tirwedd sy'n newid yn barhaus.

Plannwyd 800 o goed yn 2022, ochr yn ochr â chreu dolydd blodau gwyllt, pwll bywyd gwyllt newydd ac adeiladu ystafell ddosbarth awyr agored.

Cymerwch olwg ar y wefan isod 👇

Gwaith Gorfodaeth Cynllunio yn Llandegla

Yn ddiweddar ymgymerodd Cyngor Sir Ddinbych â gwaith mewn cysylltiad â hysbysiad gorfodi cynllunio yn y Sir.

I gael rhagor o wybodaeth am weithdrefnau cynllunio’r Cyngor ewch i’n gwefan

Ymgyrch Cŵn ar Dennyn

Rydym yn gofyn i berchnogion cŵn fod yn ofalus o gadw eu cŵn ar dennyn wrth gerdded trwy gefn gwlad. Gwyliwch y fideo isod i glywed gan ffermwr lleol am y gwaith mae'n nhw wedi bod yn ei wneud i gadw eu da byw yn ddiogel.

Cyhoeddi rhaglenni mawr i gynnal a chadw priffyrdd

Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi datgelu pa ffyrdd a fydd yn elwa ar waith cynnal a chadw mawr wedi’i ariannu gan Lywodraeth Cymru. Mwy yma.

Gwarchodfa Natur Maes Gwilym

Ydych chi wedi ymweld â Gwarchodfa Natur Maes Gwilym, Y Rhyl, yr haf hwn? Cafodd gwarchodfa natur Maes Gwilym ei chreu fel rhan o brosiect creu coetiroedd y Cyngor. Bu gwirfoddolwyr, staff y Cyngor ac aelodau lleol yn plannu 2,500 o goed ar y safle, yn ogystal â gwella’r ardal o goetir.

Crëwyd llwybrau gan ddefnyddio deunydd wedi'i ailgylchu a'u gorffen â llwch calchfaen. Er mwyn adfer yr ardal o wlyptir, cynlluniwyd pwll dŵr ar y safle i gynnwys lefel isel o ddŵr. Pwll bywyd gwyllt dros dro yw hwn ac mae'n darparu'r amodau gorau ar gyfer nifer o rywogaethau.

Mae gwylfa adar hefyd wedi'i sefydlu ar y safle sy'n galluogi ymwelwyr i fwynhau bywyd gwyllt yr ardal, sy'n cynnwys nifer o rywogaethau adar ar y rhestr goch a'r rhestr oren. Plannwyd perthi hefyd sy’n annog dolydd blodau gwyllt presennol a rhai newydd. Cyflwynwyd ardaloedd eistedd a chafodd ffensys a gatiau wedi’u difrodi eu disodli.

Ffordd Parc Bodnant

Ydych chi wedi galw heibio Ffordd Parc Bodnant yr haf hwn?

Cafodd yr ardal ei datblygu yn ystod 2023 gan dîm Newid Hinsawdd y Cyngor, staff y Gwasanaethau Cefn Gwlad a gwirfoddolwyr. Cafodd bron i 1,500 o goed, gan gynnwys perthi, eu plannu ar y safle.

Cafodd pwll ei ychwanegu i’r safle sydd wedi cael ei ddylunio i ddal lefel isel o ddŵr er mwyn darparu’r amodau gorau i nifer o rywogaethau ffynnu.  Gerllaw’r pwll mae yna ystafell ddosbarth bren awyr agored unigryw sydd wedi cael ei chreu yn lleol. Mae to ystlumod ar yr ystafell er mwyn rhoi lle i’r mamal nosol allu clwydo.

Mae staff Cefn Gwlad hefyd wedi gweithio i wella perllan ym Mharc Bodnant a datblygu dôl blodau gwyllt er mwyn i rywogaethau cynhenid ffynnu ar y safle.

Ffair swyddi Sir Ddinbych yn Gweithio yn dychwelyd fis Medi

Mae unigolion ar draws Sir Ddinbych yn cael eu gwahodd i Ffair Swyddi Sir Ddinbych yn Gweithio ddydd Mercher, 10 Medi, o 10am tan 2pm ym Mar a Bwyty 1891, Pafiliwn y Rhyl.

Wedi’i chynnal mewn partneriaeth â’r Ganolfan Byd Gwaith, mae’r digwyddiad rhad ac am ddim hwn yn dod ag amrywiaeth o gyflogwyr lleol a chenedlaethol ynghyd – a phob un yn recriwtio i swyddi gweigion mewn sectorau amrywiol. Yn dilyn llwyddiant ein digwyddiad diwethaf yn y gwanwyn, a ddenodd dros 50 o gyflogwyr, mae’r ffair ym mis Medi yn mynd i fod yn fwy ac yn well byth.

Mae’r cyflogwyr sydd wedi cadarnhau yn cynnwys y Lluoedd Arfog, Shotton Mill, Warner Hotels, Clwyd Alyn, Leader Optic a Kids Planet, a fydd yn cynnig rolau lletygarwch, gofal, gweithgynhyrchu, addysg a mwy.

Bydd yna hefyd awr dawel o 1pm tan 2pm i unrhyw un sydd eisiau amgylchedd llai prysur a mwy hygyrch.

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd Cyngor Sir Ddinbych ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Mae’n bleser gennym weithio mewn partneriaeth â’r Ganolfan Byd Gwaith i ddod â chyfleoedd yn uniongyrchol at ein cymunedau.

"Mae digwyddiadau fel hyn yn enghreifftiau gwych o gefnogi pobl leol i gael gwaith ac arddangos y busnesau gwych sy’n recriwtio ar draws Sir Ddinbych a thu hwnt.”

Dywedodd yr Adran Gwaith a Phensiynau:

“Mae ffeiriau swyddi yn rhoi cyfle gwych i drigolion Sir Ddinbych weld cyflogwyr wyneb yn wyneb i drafod y rolau sydd ar gael. Mewn llawer o achosion, mae ceiswyr gwaith yn cwrdd â nhw yr wythnos ganlynol ar gyfer cyfweliadau, a all arwain at gyflogaeth.

“Rydym yn falch o fod yn gweithio mewn partneriaeth â Sir Ddinbych yn Gweithio ar lawer o brosiectau amrywiol gan roi cyfle i’n cwsmeriaid dyfu a chyrraedd eu potensial.”

Mae’r digwyddiad ar agor i bawb, pa un ai ydych chi’n chwilio am swydd newydd, yn edrych ar eich opsiynau gyrfa neu angen hyfforddiant a chefnogaeth.

I gael y wybodaeth ddiweddaraf, ewch i'n gwefan neu dilynwch Sir Ddinbych yn Gweithio ar y cyfryngau cymdeithasol.

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yn cael ei ariannu’n rhannol drwy Raglen Cymunedau am Waith a Mwy Llywodraeth Cymru, sy’n cefnogi’r bobl sy’n wynebu’r anfantais fwyaf yn y farchnad lafur i oresgyn y rhwystrau sy’n eu hatal rhag cael gwaith.

Ariennir Sir Ddinbych yn Gweithio yn rhannol gan Lywodraeth y DU.

Ailadeiladu a Ffynnu: Sesiynau Lles Lego am ddim yn dod i Sir Ddinbych

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yn gwahodd oedolion (16+ oed) i gymryd rhan mewn cyfres unigryw o sesiynau lles creadigol yr hydref hwn, lle bydd Lego ar gael i oedolion.

Mae “Ailadeiladu a Ffynnu” yn rhaglen o sesiynau am ddim am bedair wythnos sy’n cael eu cynnal bob prynhawn Mawrth rhwng 12:30 a 2:30pm, gan ddechrau 16 Medi tan 7 Hydref 2025. Fe gynhelir y sesiynau yn Llyfrgell y Rhyl. 

Nod y sesiynau yw rhoi hwb i les, hyder a datblygiad personol drwy bleser syml ond pwerus adeiladu Lego.

Fe arweinir y sesiynau gan Floss Barrett, artist blodau LEGO a fu ar ei thaith ei hun o wella wedi’i ysbrydoli gan y rhaglen.  Fe ddechreuodd Floss adeiladu gyda LEGO yn dilyn ymosodiad â chyllell a’i gadawodd gydag anafiadau difrifol i’w dwy law.  Yn rhan o’i hadferiad corfforol, fe ddechreuodd ddefnyddio LEGO i ailadeiladu cryfder a symudedd yn ei bysedd, ond yn fuan fe ddarganfu ei fod yn adnodd hollbwysig i ailadeiladu ei lles.

Mae Floss yn wirfoddolwr angerddol sy’n arbenigo ym Mlodau Botanegol LEGO ac mae’n awyddus i gyflwyno pobl eraill i’r tawelwch, creadigrwydd a phleser y gall yr hobi unigryw yma ei ennyn.

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd Cyngor Sir Ddinbych ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Mae cefnogi pobl i deimlo’n well, i gredu yn eu hunain ac i archwilio cyfleoedd newydd wrth wraidd popeth yr ydym ni’n ei wneud. Mae Ailadeiladu a Ffynnu yn enghraifft wych o sut y gall creadigrwydd a chysylltiad ysbrydoli pobl i symud ymlaen.”

Caiff y fenter ei chyflwyno gan Barod, Sir Ddinbych yn Gweithio a Floss, ac mae’n cefnogi pobl i wella eu lles, magu hyder, a chymryd camau tuag at gyflogaeth neu hyfforddiant.

Meddai Floss Barrett, gwirfoddolwr gyda Sir Ddinbych yn Gweithio:

“Pan oeddwn i’n teimlo eithriadol o isel, rhoddodd LEGO ofod i mi ddianc. Fe ddaeth yn hafan ddiogel i mi, yn fyd lle gallwn i fod yn fi.  Rydw i eisiau i bobl eraill deimlo’r un tawelwch, ffocws a chreadigrwydd. Bu LEGO yn help i mi wella ac rydw i wir yn credu y gall helpu pobl eraill hefyd.”

Fe fydd y sesiynau yn ymlaciol, yn gynhwysol ac ar agor i bob oedolyn, pa unai ydych chi eisiau gwella eich lles, ail-fagu hyder, neu eisiau rhoi cynnig ar rywbeth newydd.  Nid oes angen profiad, ac fe fydd Floss a thîm Sir Ddinbych yn Gweithio wrth law i gynnig cefnogaeth i’r rhai sy’n bresennol drwy gydol.

Gallwch fynychu dim ond un sesiwn, neu’r pedwar, ond mae llefydd yn brin, felly mae’n rhaid archebu lle. I gadw eich lle, ewch i'n gwefan.

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yn cael ei ariannu’n rhannol drwy Raglen Cymunedau am Waith a Mwy Llywodraeth Cymru, sy’n cefnogi’r bobl sy’n wynebu’r anfantais fwyaf yn y farchnad lafur i oresgyn y rhwystrau sy’n eu hatal rhag cael gwaith.

Ariennir Sir Ddinbych yn Gweithio yn rhannol gan Lywodraeth y DU.