Mae llyfrgelloedd yn taflu goleuni ar gymorth dementia yn ystod Wythnos Gweithredu ar Ddementia

Mae Llyfrgelloedd Sir Ddinbych yn helpu i godi ymwybyddiaeth o ddementia a’r cymorth sydd ar gael yn ystod Wythnos Gweithredu ar Ddementia 2026, a gynhelir rhwng 18–24 Mai.

Eleni, mae’r gwasanaeth llyfrgelloedd wedi bod yn gweithio ochr yn ochr â Making Sense i hyrwyddo casgliad unigryw o flychau atgofion, sydd ar gael i’w benthyca’n rhad ac am ddim o lyfrgelloedd lleol.

Mae’r blychau atgofion thematig yn cynnwys gwrthrychau trin ac eitemau cyfarwydd o wahanol ddegawdau, wedi’u cynllunio i sbarduno sgyrsiau, datgloi atgofion ac annog hel atgofion. O daith hiraethus i’r sinema gyda blwch sinema’r 1950au a’i hambwrdd swyddoges draddodiadol, i atgofion am ddyddiau ysgol, gwyliau glan môr, siediau, prosiectau DIY a gweithleoedd y gorffennol, mae’r casgliadau’n cynnig cyfleoedd ystyrlon ar gyfer cysylltu a sgwrsio.

Blychau atgofion

Mae’r blychau atgofion yn ddelfrydol i’w defnyddio mewn cartrefi gofal, grwpiau cymunedol a sesiynau hel atgofion, tra bod llyfrgelloedd hefyd yn cynnig bagiau atgofion llai ar gyfer defnydd un-i-un, ynghyd â jig-sos sydd wedi’u cynllunio i gefnogi ymlacio ac ysgogiad meddyliol.

Mae Llyfrgelloedd Sir Ddinbych hefyd yn darparu mynediad at gasgliad Darllen yn Well ar gyfer Dementia, sy’n argymell llyfrau ac adnoddau digidol ar gyfer pobl sy’n byw gyda dementia, yn ogystal â gwybodaeth a chymorth i deuluoedd, ffrindiau a gofalwyr. Mae’r casgliad yn cynnwys straeon personol, cyngor ymarferol a llyfrau addas i blant.

Blychau sinema

Mae trigolion yn cael eu hannog i fynychu digwyddiad arbennig yn Llyfrgell Llanelwy ddydd Llun 18 Mai am 2.30pm, lle bydd Making Sense yn lansio fideo hyrwyddo newydd yn swyddogol sy’n arddangos prosiect y blychau atgofion.

Bydd ymwelwyr yn cael cyfle i fwynhau lluniaeth, archwilio’r casgliadau a darganfod mwy am y cymorth a’r adnoddau sydd ar gael yn lleol i bobl sy’n byw gyda dementia a’r rhai sy’n gofalu amdanynt.

Dywedodd y Cynghorydd Emrys Wynne, Aelod Arweiniol y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Mae dementia yn effeithio ar lawer o deuluoedd a chymunedau ledled Sir Ddinbych, ac mae’n bwysig bod pobl yn gwybod bod help a chymorth ar gael. Mae’r Blychau Atgofion gwych hyn yn cynnig ffordd syml ond bwerus o sbarduno atgofion, annog sgyrsiau a chefnogi lles.

“Byddwn yn annog unrhyw un sydd â diddordeb i ddod i’r digwyddiad am yn Llyfrgell Llanelwy ar 18 Mai i ddarganfod yr adnoddau sydd ar gael a dysgu mwy am y gwaith partneriaeth gwych sy’n digwydd ledled y sir.”

Dywedodd y Cynghorydd Elen Heaton, Aelod Arweiniol dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol:

“Gall byw gyda dementia gyflwyno heriau dyddiol nid yn unig i unigolion, ond hefyd i deuluoedd, ffrindiau a gofalwyr. Mae mentrau fel y blychau atgofion yn darparu cysur, cysylltiad a chyfleoedd ar gyfer rhyngweithio ystyrlon, gan helpu pobl i deimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi a’u cefnogi.

“Mae’n wych gweld sefydliadau ledled Sir Ddinbych yn gweithio gyda’i gilydd i godi ymwybyddiaeth a chreu cymunedau sy’n gyfeillgar i ddementia. Mae’r gefnogaeth sydd ar gael trwy ein llyfrgelloedd yn cynnig llinell fywyd bwysig, a byddwn yn annog trigolion i archwilio’r adnoddau a’r cyngor sydd ar gael yn ystod Wythnos Gweithredu Dementia.”

Mae casgliadau’r blychau atgofion a’r fideo hyrwyddo wedi’u datblygu gan Making Sense mewn partneriaeth â chartrefi gofal a llyfrgelloedd lleol, gyda chymorth ariannol gan raglen Grantiau Ymwybyddiaeth Dementia DVSC.