Planhigfa Goed yn agor ei drysau ar gyfer Wythnos Genedlaethol y Coed

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn gwahodd ymwelwyr i ddarganfod sut mae coed yn cael eu tyfu o hadau yn ystod taith dywys o amgylch y blanhigfa goed ar 26 Tachwedd, o 11am tan 1pm, i ddathlu Wythnos Genedlaethol y Coed.

Cynhelir y daith ym Mhlanhigfa Goed Cyngor Sir Ddinbych, Fferm Greengates, Cwttir Lane, Llanelwy, LL17 0LF, yn ystod Wythnos Genedlaethol y Coed, a gynhelir o 21 i 29 Tachwedd.

Bydd ymwelwyr yn dysgu am wahanol ofynion coed fel derwen a draenen wen, a sut y defnyddir technegau fel hidlo ac arnofio i brosesu hadau.

Mae’r blanhigfa gymunedol yn arbenigo mewn hadau coed a geir yn lleol a thyfu coed hyd at aeddfedrwydd.  Bydd y daith dywys yn cynnig golwg tu ôl i’r llen ar y casgliad o hadau a’r technegau lluosogi.

Yn cael ei gynnal gan dîm Bioamrywiaeth ac Ecoleg y Cyngor, mae’r blanhigfa’n tyfu 35,000 o goed bob blwyddyn ac mae capasiti ar gyfer 80,000.  Mae eu gwaith yn cefnogi’r ymdrechion i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd a natur a ddatganwyd gan Lywodraeth Cymru.

Mae’r blanhigfa’n tyfu rhywogaethau prin ac mewn perygl gan gynnwys poplysen ddu, aethnen, y gerddinen wyllt a phisgwydden deilen fach.  Mae mwyafrif y coed yn cael eu plannu yn y warchodfa natur gyfagos, sydd hefyd yn cynnwys tir caeedig i afancod, gydag afancod yn cyrraedd yn fuan.

Bydd y daith yn dangos sut mae’r tîm a’r gwirfoddolwyr yn casglu a lluosogi coed o hadau, gan greu cyfleoedd i fioamrywiaeth sefydlu a ffynnu.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Byddwn yn annog pobl i ddod yn ystod Wythnos Genedlaethol y Coed a darganfod y gwaith sy’n cael ei gyflawni yn ein planhigfa goed.  Mae’r daith yn gyfle i weld sut mae hadau a gesglir yn lleol yn cael eu tyfu yn goed a dysgu mwy am eu gofal.

“Mae gwaith y blanhigfa’n bwysig i gefnogi bioamrywiaeth.  Trwy dyfu coed a geir yn lleol, gan gynnwys rhywogaethau prin, mae’r tîm a’r gwirfoddolwyr yn helpu i greu cyfleoedd i natur ffynnu. 

Er mwyn mynychu’r daith defnyddiwch y ddolen  

Ychwanegiad newydd i’r fflyd yn pweru gwasanaeth

Mae ychwanegiad newydd i Fflyd Cyngor Sir Ddinbych yn helpu i yrru’r gwasanaeth yn ei flaen.

Mae swyddogion fflyd y Cyngor wedi caffael fan trydan Kia PV5 a fydd yn rhan annatod o leihau allyriadau carbon yn Nepo Fflyd Bodelwyddan.

Bydd y fan (wedi’i ariannu gyda chymorth o Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru) ac sy’n gallu teithio am bellter o 258 milltir, yn cael ei ddefnyddio ar gyfer gweithrediadau cefnogi’r fflyd o ddydd i ddydd. Serch hynny, pan na fydd yn cael ei ddefnyddio, bydd gan y Kia PV5 rôl wahanol yn cefnogi’r gwasanaeth. 

Ar ôl cael ei barcio yn y depo, bydd y cerbyd sy’n cael ei bweru gan fatri trydan yn cael ei gysylltu i bwynt gwefru ‘Vehicle 2 Volume Energy Yield’ y depo, prosiect a arweiniwyd gan gwmni peirianneg Hangar19 mewn partneriaeth gyda CrowdCharge a DriveElectric.

Mae’r peiriant gwefru yn defnyddio cerrynt eiledol, yn hytrach na cherrynt uniongyrchol arferol. Mae hyn yn cyflwyno gwefru dau-gyfeiriad, gan alluogi i gerbydau trydan megis y Kia PV5 gymryd pŵer o’r grid trydan ac anfon pŵer yn ôl iddo.

Bydd cysylltu’r ychwanegiad newydd y fflyd i’r peiriant gwefru arloesol yma’n helpu i gefnogi defnyddio llai o bŵer a chreu arbedion gan arwain at ôl-troed carbon is ar gyfer y safle. 

Eglurodd Martin Griffiths, Swyddog Arweiniol Symudedd y Fflyd yng Nghyngor Sir Ddinbych: “Mae hi’n wych cynnwys y Kia PV5 a gafodd ei gaffael yn rhan o’n hymrwymiadau i leihau’r nifer o gerbydau sy’n defnyddio tanwydd ffosil, yn rhan o’r system gwefru cerbyd i’r grid.

“Mae’r fenter hon, sy’n gysylltiedig â’r paneli solar a batris storio a osodwyd yn ddiweddar yn nepo’r fflyd, yn rhoi’r potensial i ni leihau dibyniaeth ar y system grid hyd yn oed ymhellach.”

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Yn rhan o’n Hargyfwng Hinsawdd a ddatganwyd yn 2019, rydym yn parhau’n ymroddedig i leihau’r nifer o gerbydau sy’n defnyddio tanwydd ffosil ar draws ein fflyd, a’u disodli gyda cherbydau trydan pan yn briodol drwy gyllid grant neu pan maent yn dod i ddiwedd eu hoes.

“Mae hyn yn galluogi i ni leihau ein costau rhedeg a chynnal a chadw hirdymor, lleihau ein hôl-troed carbon ac yn bwysicach lleihau dibyniaeth ar gyflenwadau petrol a disel.  Mae cyflwyno fan Kia PV5 i gysylltu â’r system gwefru clyfar yn galluogi i ni fwrw ymlaen â’r ymrwymiad hwn yn y Gwasanaethau Fflyd.”

Achos o dipio anghyfreithlon yn cael ei recordio gan un o gamerâu’r Cyngor

Mae achos o dipio anghyfreithlon wedi cael ei recordio gan un o gamerâu troseddau amgylcheddol y Cyngor ac wedi arwain at adnabod y troseddwr a rhoi Rhybudd Cosb Benodedig iddo.

Cafodd y digwyddiad ei recordio gan un o gamerâu cudd y Cyngor, a ddefnyddir mewn lleoliadau lle mae achosion ailadroddus o droseddau amgylcheddol.

Yn dilyn y digwyddiad, cynhaliodd Tîm Troseddau Amgylcheddol a Newid Ymddygiad Cyngor Sir Ddinbych ymchwiliad trylwyr, gan adolygu’r lluniau a oedd ar gael a chasglu gwybodaeth bellach i ganfod pwy oedd yn gyfrifol.

Llwyddodd yr ymchwiliad i adnabod yr unigolyn dan sylw, a rhoddwyd Rhybudd Cosb Benodedig iddo am y drosedd tipio anghyfreithlon.

Meddai Jonathan Brittain-Hughes, Rheolwr Troseddau Amgylcheddol:

“Dyma enghraifft wych o’r ffordd y gall ein camerâu troseddau amgylcheddol wneud gwahaniaeth go iawn.

“Dim ond un rhan o’r broses yw gosod camera. Ar ôl hynny mae’r gwaith pwysig yn digwydd, sef adolygu’r lluniau, casglu gwybodaeth, adnabod y rheiny sy’n gyfrifol a chreu sylfaen tystiolaeth sy’n caniatáu i ni gymryd camau priodol.

“Yn yr achos hwn, cynhaliodd ein tîm ymchwiliad trylwyr a llwyddwyd i adnabod yr unigolyn a oedd yn gyfrifol, gan arwain at roi Rhybudd Cosb Benodedig iddo.

“Rydym am i’n cymunedau fod yn lân, yn ddiogel ac yn lleoedd y mae preswylwyr yn falch o fyw ynddyn nhw. Byddwn yn parhau i gyfuno atal ac addysg gyda gorfodaeth gymesur i fynd i’r afael â throseddau amgylcheddol ledled y sir.”

Mae gan Gyngor Sir Ddinbych nifer o gamerâu cylch cyfyng cudd mewn lleoliadau lle mae tipio anghyfreithlon a throseddau amgylcheddol eraill wedi cael eu nodi fel problemau parhaus.

Mae Tîm Troseddau Amgylcheddol a Newid Ymddygiad y Cyngor yn defnyddio cyfuniad o addysg, mesurau atal, gwybodaeth, gwaith partneriaeth a gorfodaeth i fynd i’r afael â thipio anghyfreithlon a gwella amgylcheddau lleol.

Wedi gweld achos o dipio anghyfreithlon? Rhowch wybod amdano!

Os oes gennych wybodaeth am achos o dipio anghyfreithlon, rhowch wybod i’r Cyngor. Pan fo’n bosibl, nodwch y lleoliad, dyddiad ac amser, disgrifiad o’r unigolyn neu’r cerbyd dan sylw ac unrhyw rifau cofrestru cerbydau.

Gall y wybodaeth hon helpu swyddogion i ymchwilio i ddigwyddiadau ac adnabod y rheiny sy’n gyfrifol.

Prosiect Cyflogwyr Cynhwysol yn helpu cyflogwyr lleol gyda’u recriwtio

Mae busnesau yn Sir Ddinbych yn elwa ar gymorth AD arbenigol wedi’i ariannu’n llawn i’w helpu i ddenu, recriwtio a chadw staff.

Mae’r Prosiect Cyflogwyr Cynhwysol yn cael ei gyflawni gan Sir Ddinbych yn Gweithio ar ran cynllun Peilot Arloesi Llywodraeth Cymru. Nod y prosiect yw cefnogi 20 o fusnesau lleol i drawsnewid eu dulliau recriwtio er mwyn eu gwneud yn fwy cynhwysol a sicrhau eu bod yn hygyrch i ystod ehangach o bobl sy’n chwilio am waith.

Mae rhedeg busnes yn golygu bod angen cydbwyso blaenoriaethau a delio â phwysau ariannol. Mae’r Prosiect wedi bod yn helpu busnesau i ganolbwyntio ar wneud newidiadau ymarferol sy’n addas i’w busnes, er mwyn iddynt allu denu, recriwtio a chadw staff. Mae hyn nid yn unig yn arbed amser ac arian iddynt, ond hefyd yn eu galluogi i ddatblygu dull recriwtio mwy cynaliadwy ar gyfer y dyfodol.

Ychwanegodd y Cynghorydd Hugh Evans OBE, Arweinydd y Cyngor ac Aelod Arweiniol dros Dwf Economaidd, Llywodraethu Corfforaethol a Mynd i'r Afael ag Amddifadedd:

“Mae agor cyfleoedd gwaith i ystod ehangach o bobl sy’n chwilio am waith, yn enwedig pobl sydd am ddychwelyd i’r gwaith ar ôl bod yn sâl neu ar ôl cyfnod hir yn gofalu am rywun, neu bobl sydd â nam, yn golygu bod ein busnesau nid yn unig yn gallu dod o hyd i dalent leol y gallent fod wedi’i cholli fel arall, ond eu bod hefyd yn cyrraedd pobl sy’n aml yn cael eu hanwybyddu ac sy’n ei chael hi’n anodd gwella eu cyfleoedd mewn bywyd.”

Os ydych yn fusnes yn Sir Ddinbych ac yn awyddus i recriwtio ar hyn o bryd, ond y gallai rhywfaint o gymorth fod o fudd i chi, cysylltwch â ni – byddem wrth ein bodd yn clywed gennych.

Cysylltwch â dawn.johnson@sirddinbych.gov.uk i gael rhagor o wybodaeth.

Disgyblion Ysgol Pen Barras yn dysgu am bŵer ailgylchu

Cafodd disgyblion Ysgol Pen Barras eu cyflwyno i ddau fasgot newydd sy’n gweithio i helpu i ailgylchu yn y gymuned, yn ystod ymweliad arbennig.

Daeth Tîm Addysg Ailgylchu Cyngor Sir Ddinbych â’r pwnc yn fyw trwy drafodaethau a gweithgareddau ymarferol wedi’u cynllunio i gynyddu gwybodaeth a hyder disgyblion yn ystod ymweliad deuddydd â’r ysgol.

Bu disgyblion yn dysgu beth sy’n digwydd i ddeunydd y mae modd ei ailgylchu ar ôl iddo gael ei gasglu a buont yn rhannu syniadau am sut gall lleihau gwastraff fod o fudd i aelwydydd, cymunedau lleol a’r amgylchedd ehangach.

Cafodd y masgotiaid ailgylchu, Troli-bob a Cadi groeso cynnes gan y grwpiau blwyddyn, gan helpu disgyblion i nodi eitemau cyfarwydd y cartref a phenderfynu ym mha gynwysyddion ailgylchu y dylent fod.

Roedd digonedd o waith tîm wrth i’r plant gymryd rhan mewn gêm ddidoli ymarferol gyda phapur, caniau, plastigau cymysg, poteli gwydr a jariau. Roedd y gweithgaredd hwn yn dangos sut mae gwahanu eitemau’n ofalus yn golygu bod deunydd gwerthfawr yn dal i gael ei ddefnyddio, gan helpu i leihau gwastraff.

Un o uchafbwyntiau’r ymweliad oedd pan gafodd y disgyblion gyfle i gwrdd ag un o gerbydau’r Gwasanaeth Gwastraff ac Ailgylchu sydd ag enw, a ddefnyddir i gasglu deunydd i’w ailgylchu o gartrefi ar draws Sir Ddinbych.

Wrth fwynhau gweld y cerbyd yn agos, gwelodd disgyblion sut mae rhannau ar wahân yn cadw deunydd ar wahân yn ystod casgliadau, cyn iddynt fynd i’r Orsaf Trosglwyddo Gwastraff yn Ninbych i’w prosesu.

Yn ystod yr ymweliad, cyflwynwyd system Trolibocs y Cyngor hefyd, sy’n helpu i ddidoli papur, caniau a phlastigau cymysg, a photeli gwydr a jariau ar ymyl y palmant. Cafodd disgyblion gyfle i weld sut mae ailgylchu’n gywir adref yn gwella ansawdd deunydd a gaiff ei gasglu ac yn cefnogi ymdrechion i leihau gwastraff ac allyriadau carbon.

Meddai Jonathan Brittain-Hughes, Rheolwr Troseddau Amgylcheddol Cyngor Sir Ddinbych: “Roedd yn hyfryd gweld y disgyblion yn Ysgol Pen Barras yn gofyn cwestiynau, cefnogi ei gilydd a chymryd rhan ym mhob gweithgaredd. Gobeithio eu bod yn teimlo’n falch o’r hyn wnaethon nhw ei ddysgu a’u bod wedi mynd â’r brwdfrydedd adref, gan wybod bod pob eitem a gaiff ei hailgylchu’n gywir yn gallu gwneud gwahaniaeth.”

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Mae ymweliadau fel hyn yn rhoi ffordd gofiadwy i ddisgyblion weld sut mae ailgylchu’n gweithio. Roedd yn wych clywed bod Ysgol Pen Barras wedi croesawu’r sesiwn, a gobeithio y bydd y disgyblion yn rhannu eu gwybodaeth newydd gyda theulu a ffrindiau wrth i ni gydweithio i ailgylchu mwy a gwastraffu llai.”

Gwaith cynnal a chadw hanfodol wedi’i gynllunio ar ffyrdd Sir Ddinbych

Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi trefnu gwaith cynnal a chadw hanfodol mewn lleoliadau ar hyd a lled y Sir, a bydd y gwaith yn dechrau ar 2 Tachwedd 2026.

Bydd y gwaith yn cynnwys gwagio gylïau, ysgubo a chynnal a chadw arwyddion.  Bydd traffig yn cael ei reoli drwy ddefnyddio byrddau Stop/Go ac mae’n bosibl y bydd rhywfaint o oedi ac amhariad.

Mae’r holl waith yn dibynnu ar amodau’r tywydd ac fe allai gael ei ohirio yn fyr rybudd os bydd y tywydd yn wael. 

Y gwaith sydd wedi’i drefnu yw

• A525 Ffordd Dinbych Uchaf, Llanelwy: O gyffordd Bryn Polyn i fynedfa Tweedmill. Bydd gwaith yn dechrau ar 2 Tachwedd 2026 ac yn para am ddau ddiwrnod.
• A543 Ffordd Groes, Dinbych: At ffin y sir. Bydd gwaith yn dechrau ar 2 Tachwedd 2026 ac yn para am hyd at bump diwrnod.
• A542 Bwlch yr Oernant: O gylchfan Tafarn Dywyrch i fynedfa’r Eisteddfod. Bydd gwaith yn dechrau ar 16 Tachwedd 2026 ac yn para am hyd at bump diwrnod.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Fe fydd y gwaith hanfodol yma’n gwella’r llwybrau yma i breswylwyr a busnesau lleol.  Fe hoffem ddiolch i bawb sy’n defnyddio’r ffyrdd yma am eu cefnogaeth a’u hamynedd tra’n bod yn gwneud y gwaith pwysig yma.”

“Fe wnawn ni bob ymdrech i gwblhau’r gwaith mor gyflym ac effeithlon ag y gallwn ni, gan darfu cyn lleied ag sy’n bosib ar ein preswylwyr.”

Prosiect newydd ‘Bywydau Egnïol’ yn helpu trigolion i gysylltu, bod yn egnïol a theimlo’n rhan o’u cymuned

Mae prosiect newydd dan arweiniad y gymuned yn cyfuno gweithgareddau awyr agored, cymorth lleol a chyfleoedd i feithrin cysylltiadau ystyrlon, gan helpu trigolion i gymryd rhan mewn ffyrdd sy’n addas iddyn nhw.

Mae trigolion ledled Sir Ddinbych yn cael eu gwahodd i gymryd rhan mewn amrywiaeth o weithgareddau, o brosiectau cadwraeth a gweithgareddau awyr agored i sesiynau galw heibio anffurfiol yn y gymuned, diolch i fenter newydd sydd wedi’i chynllunio i helpu pobl i fod yn fwy egnïol, i feithrin cysylltiadau ac i gymryd mwy o ran mewn bywyd lleol.

Wedi’i lansio ym mis Awst 2026, mae prosiect Arloesi Bywydau Egnïol yn dod â dwy raglen lwyddiannus, Cymunedau Actif a Natur er Budd Iechyd, ynghyd i greu cynnig ledled y sir sydd wedi’i lunio gan bobl leol a’u cymunedau.

Yn hytrach na darparu rhaglen sy’n ceisio cynnig yr un peth i bawb, mae Bywydau Egnïol yn mabwysiadu dull sy’n seiliedig ar le, gan weithio gyda thrigolion i ddeall beth sy’n bwysig iddyn nhw a datblygu cyfleoedd sy’n adlewyrchu diddordebau, cryfderau a dyheadau lleol.

Mae’r prosiect yn cael ei ddarparu gan Wasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych a chanolfan gymunedol Grŵp Cynefin, HWB Dinbych, gyda chefnogaeth gydlynu gan Dîm Cydnerthedd Cymunedol Cyngor Sir Ddinbych.

Yn HWB Dinbych Grŵp Cynefin yn Ninbych, mae Swyddog Actif, Meg Moores, yn gweithio’n uniongyrchol gyda phobl leol i ddeall eu hamgylchiadau, nodi’r rhwystrau sy’n eu hatal rhag cymryd rhan a’u cysylltu â chyfleoedd a all eu helpu i gymryd mwy o ran ym mywyd y gymuned.

Mae sesiynau Galw Heibio Te a Choffi wythnosol, sy’n cael eu cynnal bob dydd Iau, yn darparu lle croesawgar lle gall pobl gwrdd ag eraill, cael gafael ar gymorth a darganfod gweithgareddau mewn awyrgylch hamddenol ac anffurfiol.

Mae’r prosiect eisoes yn ymateb i adborth gan y gymuned, gyda gweithgareddau fel sesiynau ymarfer corff o gadair freichiau yn cael eu cyflwyno yn seiliedig ar yr hyn y mae cyfranogwyr wedi dweud yr hoffent ei weld.

Mae’r dull hyblyg hwn yn sicrhau bod pobl leol yn helpu i lunio’r prosiect o’r cychwyn cyntaf, gan greu gweithgareddau sy’n adlewyrchu anghenion y gymuned mewn gwirionedd.

Meddai Elain Lloyd, Cydlynydd yn HWB Dinbych:

“Yn HWB Dinbych, rydym yn gweld bob dydd pa mor bwysig yw hi i bobl wybod bod cymorth ar gael pan fydd ei angen arnyn nhw. Mae Bywydau Egnïol yn ymwneud â chreu cyfleoedd croesawgar i bobl gymryd rhan mewn ffyrdd sy’n addas iddyn nhw. Drwy wrando ar bobl leol ac ymateb i’r hyn sy’n bwysig iddyn nhw, rydym yn helpu i feithrin hyder, cryfhau cysylltiadau cymunedol a chefnogi llesiant ledled Sir Ddinbych.”

Mae Bywydau Egnïol hefyd yn cynnig cyfleoedd i bobl ymgysylltu â’u cymunedau drwy’r amgylchedd naturiol. Mae sesiynau rheolaidd dan arweiniad ceidwaid cefn gwlad, a ddarperir gan dîm Gwasanaethau Cefn Gwlad Sir Ddinbych, yn cynnig ffordd groesawgar o ddysgu sgiliau newydd, gwella llesiant a threulio amser yn yr awyr agored.

O reoli coetiroedd a gwella cynefinoedd i gynnal a chadw llwybrau a gwaith cadwraeth ymarferol, gall cyfranogwyr chwarae rhan weithredol yn y gwaith o ofalu am fannau gwyrdd lleol, gan feithrin hyder, gwneud cysylltiadau a phrofi manteision byd natur ar yr un pryd.

Yn bwysig, mae Bywydau Egnïol yn cydnabod nad yw gwasanaethau cymorth traddodiadol yn addas i bawb. Gall trigolion alw heibio HWB Dinbych i gael sgwrs dros baned, neu ymuno â sesiwn ymarferol yn yr awyr agored gyda Cheidwad Cefn Gwlad, gan sicrhau bod y prosiect yn cynnig ffordd anffurfiol a di-bwysau i bobl archwilio diddordebau newydd, cwrdd ag eraill a chymryd mwy o ran yn eu cymuned.

Mae’r pwyslais ar sgyrsiau ystyrlon, meithrin perthnasoedd a helpu pobl i deimlo eu bod yn gysylltiedig, yn cael eu gwerthfawrogi ac yn rhan o’u cymunedau lleol.

Meddai Tina Foulkes, Rheolwr Rhaglen Arloesi Anweithgarwch Economaidd yn Sir Ddinbych yn Gweithio:

“Mae prosiect Arloesi Bywydau Egnïol yn ymwneud â chreu cyfleoedd sy’n adlewyrchu anghenion pobl leol mewn gwirionedd. Drwy ein partneriaeth â HWB Dinbych a Gwasanaethau Cefn Gwlad, rydym yn helpu trigolion i wella eu llesiant, meithrin hyder, datblygu cysylltiadau newydd a chymryd mwy o ran yn eu cymunedau. Yr hyn sy’n gwneud y prosiect hwn yn arbennig yw ei fod yn dechrau drwy wrando. Mae’r gweithgareddau’n cael eu llunio gan y bobl sy’n cymryd rhan, gan helpu i sicrhau bod y cymorth yn hygyrch, yn groesawgar ac yn ystyrlon i bawb.”

Dywedodd y Cynghorydd Will Price, Aelod Arweiniol dros Gynllunio, Cefn Gwlad a Chymunedau Mwy Diogel:

“Mae prosiect Bywydau Egnïol yn cynnig cyfle i drigolion gael gafael ar y cymorth sydd ei angen arnyn nhw mewn amgylchedd gwahanol i leoliadau mwy traddodiadol, gan ddysgu sgiliau ymarferol a gwneud gwahaniaeth gweladwy i’w cymunedau lleol ar yr un pryd.

“Drwy’r bartneriaeth hon, y gobaith yw y gall trigolion gael y cymorth maen nhw’n chwilio amdano, wrth archwilio diddordebau newydd, cwrdd â phobl newydd a chwarae rhan yn y gwaith o ofalu am fannau gwyrdd Sir Ddinbych.”

Ymunwch â mudiad Bywydau Egnïol

Gall trigolion alw heibio i sesiynau Te a Choffi wythnosol HWB Dinbych bob dydd Iau neu ymuno ag un o’r gweithgareddau awyr agored sy’n cael eu cynnal ledled y sir.

Mae’r sesiynau sydd ar y gweill yn cynnwys rheoli coetiroedd, gwella cynefinoedd, cynnal a chadw llwybrau a phrosiectau amgylcheddol mewn lleoliadau gan gynnwys y Rhyl, Dinbych, Corwen a Llangollen.

Gwasanaethau Cefn Gwlad

Alice.Cousens@sirddinbych.gov.uk / 07385 491616

HWB Dinbych

hwb@hwbdinbych.org / 01745 818485

P’un a ydych chi’n awyddus i gwrdd â phobl newydd, treulio mwy o amser yn yr awyr agored, dysgu sgiliau newydd neu roi cynnig ar rywbeth gwahanol, mae Bywydau Egnïol yn cynnig ffordd groesawgar o gymryd rhan yn eich cymuned.

Ariennir Sir Ddinbych yn Gweithio yn rhannol gan Lywodraeth y DU a nifer o raglenni, gan gynnwys Cymunedau am Waith a Mwy Llywodraeth Cymru, menter Arloesi Cymru a’r DU sy’n targedu anweithgarwch economaidd, y Gronfa Twf Lleol i Gymru (LGF), a Cysylltu â Gwaith.

Gwaith uwchraddio wedi ei gynllunio ar gyfer meysydd chwarae’r sir

Mae deg o feysydd chwarae’r sir yn mynd i gael eu hadnewyddu.

Mae Gwasanaethau Stryd Cyngor Sir Ddinbych wedi bod yn llwyddiannus yn sicrhau cyllid o Gronfa Effaith Balchder Bro Llywodraeth y DU i alluogi gwaith adnewyddu i feysydd chwarae ledled y sir.

Dewiswyd y meysydd chwarae hyn o ganlyniad i broffil oedran yr offer a phryderon iechyd a diogelwch a amlygwyd mewn perthynas â’r offer eu hunain neu’r arwynebau chwarae.

Dyma’r deg safle a ddewiswyd ar gyfer gwaith uwchraddio:

• Cae Canol, Trefnant
• Clos Deganwy, Bodelwyddan
• Maes-y-Dre, Rhuthun
• Y Wern, Llandrillo
• Cae’r Ysgol, Carrog
• Nant-y-Pandy, Glyndyfrdwy
• Coed Afon, Llangollen
• Gerddi’r Coroni, Prestatyn
• Gerddi Coffa, Gallt Melyd
• Ffordd Penrhwylfa, Prestatyn.

Mae’r contract ar gyfer cyflawni’r gwaith hwn wedi ei osod ar dendr, a disgwylir i’r gwaith ddechrau rhywdro ym mis Tachwedd, pan fo’r contractwr ar gael a’r tywydd yn caniatáu.

Bydd yr amser a gymerir i gwblhau pob safle’n amrywio, gan fod angen gwaith mwy cymhleth ar rai meysydd chwarae nag eraill.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant: “Mae ein meysydd chwarae yn fannau lle gall plant chwarae, lle gall teuluoedd dreulio amser gyda’i gilydd a lle gall gymdogion gyfarfod. Bydd y gwaith uwchraddio hwn yn darparu lleoedd chwarae modern a diogel sy’n angenrheidiol i gymunedau, gyda mwy o offer cynhwysol a hygyrch i blant sydd ag anghenion ychwanegol. Edrychwn ymlaen at groesawu teuluoedd lleol yn ôl pan fo’r gwaith wedi ei gwblhau, fel y gallant fwynhau’r gwelliannau gyda’i gilydd.”

Newidiadau i wasanaethau ffôn - Cymorth ar gael i drigolion Sir Ddinbych

Mae trigolion Sir Ddinbych, yn enwedig y rhai sy’n byw mewn ardaloedd gwledig, yn cael eu hannog i ofyn am gyngor os ydynt yn ansicr ynghylch newidiadau i’w gwasanaethau ffôn wrth i’r DU symud o linellau ffôn traddodiadol i systemau ffôn digidol sy’n defnyddio’r rhyngrwyd.

Mae’r newidiadau’n golygu bod gwasanaethau ffôn traddodiadol sy’n defnyddio ceblau copr yn cael eu diffodd, a bod darparwyr yn symud cwsmeriaid i wasanaethau ffôn digidol sy’n defnyddio cysylltiad rhyngrwyd i wneud a derbyn galwadau.

I lawer o gartrefi, yn enwedig y rhai sydd â chysylltiad band eang ffibr cyflym, dylai’r newid fod yn un syml. Fodd bynnag, gall trigolion sydd â chysylltiad rhyngrwyd araf neu annibynadwy gael gwybodaeth ddryslyd neu wybodaeth sy’n gwrth-ddweud ei gilydd gan eu darparwyr gwasanaethau ffôn a rhyngrwyd ynghylch beth mae’r newidiadau’n ei olygu iddynt.

O dan reolau Ofcom, rhaid i ddarparwyr ddilyn gofynion penodol wrth symud cwsmeriaid i wasanaethau ffôn digidol. Mae’r rhain yn cynnwys sicrhau nad yw cwsmeriaid yn cael eu gadael heb wasanaeth ffôn, rhoi amddiffyniad ychwanegol i bobl sy’n cael eu hystyried yn agored i niwed, a sicrhau bod tariffau cymdeithasol yn parhau i fod ar gael i gwsmeriaid cymwys sydd ar incwm isel neu sy’n derbyn budd-daliadau penodol, fel Credyd Cynhwysol.

Peth pwysig arall i’w ystyried yw beth sy’n digwydd yn ystod toriad pŵer. Yn gyffredinol, mae llinellau ffôn traddodiadol yn cael eu pweru drwy’r rhwydwaith ffôn, ond mae gwasanaethau ffôn digidol yn dibynnu ar drydan i bweru’r llwybrydd a’r offer cysylltiedig. Mae hyn yn golygu, heb gyflenwad pŵer wrth gefn addas, efallai na fydd ffôn digidol yn gweithio yn ystod toriad pŵer.

Anogir trigolion sy’n poeni am eu gwasanaeth ffôn, sydd wedi derbyn gwybodaeth ddryslyd gan eu darparwr neu nad ydynt yn siŵr a yw eu cysylltiad rhyngrwyd yn addas ar gyfer y newid i ofyn am gyngor.

Mae Philip Burrows, Swyddog Digidol a Thechnolegau Newydd Cyngor Sir Ddinbych, ar gael i helpu trigolion i ddeall y newidiadau, ystyried eu dewisiadau a dod o hyd i wybodaeth bellach.

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol Addysg a Phlant, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Rydym yn deall y gall newidiadau i wasanaethau ffôn fod yn ddryslyd, yn enwedig i bobl sy’n byw mewn ardaloedd gwledig lle nad yw cysylltiadau rhyngrwyd bob amser yn ddibynadwy.

“Mae’n bwysig bod trigolion yn deall beth mae’r newidiadau hyn yn ei olygu iddynt ac yn gwybod ble i droi os oes ganddynt bryderon. Er y bydd y newid i wasanaethau ffôn digidol yn syml i lawer o gartrefi, mae’n bwysig bod pobl a allai gael eu heffeithio gan gysylltedd gwael, toriadau pŵer neu broblemau eraill yn cael y cyngor a’r cymorth cywir.

“Os nad ydych yn siŵr am unrhyw wybodaeth rydych wedi’i chael gan eich darparwr ffôn neu rhyngrwyd, neu os hoffech ddeall eich dewisiadau yn well, cysylltwch â’n Swyddog Digidol a Thechnolegau Newydd, Philip Burrows, a fydd yn hapus i helpu.”

Gall trigolion gysylltu â Philip drwy e-bostio philip.burrows@sirddinbych.gov.uk.

Canolfan gofal plant yn derbyn cludiant gwyrdd

Mae canolfan gofal plant yn y Rhyl wedi croesawu dull gwyrdd o deithio er mwyn cynorthwyo â’r gwasanaethau sy’n cael eu darparu. 

Mae Gwasanaethau Fflyd Cyngor Sir Ddinbych wedi trosglwyddo Bws Mini Toyota ProAce Verso 9 Sedd trydan i Ganolfan y Dderwen. 

Mae’r cerbyd hwn yn rhan o waith parhaus Gwasanaethau Fflyd y Cyngor i symud at lai o ddibyniaeth ar gerbydau sy’n llosgi tanwydd lle y bo’n briodol i helpu i dorri lawr ar gostau rhedeg a chynnal a chadw a llai o allyriadau carbon cyffredinol. 

Ar ôl i’r Cyngor ddatgan argyfwng hinsawdd ac argyfwng ecolegol yn 2019, mae’r Gwasanaethau Fflyd wedi symud i ddefnyddio cerbydau di-allyriadau yn ei fflyd. Ar hyn o bryd, mae dros 20% o’r cerbydau yn ei fflyd yn gerbydau di-allyriadau.

Mae staff hefyd yn cymryd rhan mewn pecyn hyfforddi gan yr Adran Fflyd, sy’n cynnwys sut i ddefnyddio isadeiledd gwefru cerbydau trydan yn ddiogel ac yn effeithlon, gwneud defnydd o systemau brecio atgynhyrchiol, a phryd i ddewis ‘dull gyrru’ yn seiliedig ar yr amodau neu lwythi.

Bydd y bws mini trydan, sy’n gallu teithio am dros 200 milltir, yn cefnogi’r ganolfan sy’n darparu gwasanaeth gofal plant Little Acorns, gwasanaeth Ceidwaid Chwarae, ac mae hefyd yn cynorthwyo â darpariaeth gwybodaeth i deuluoedd. Mae’r cerbyd wedi’i gefnogi’n rhannol gan Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru.

Mae’r ychwanegiad yma’n golygu bod gan Ganolfan y Dderwen fflyd o 5 cerbyd trydan.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant: “Bydd y bws mini yn helpu staff Canolfan y Dderwen i gynnal eu darpariaeth o wasanaethau i blant a’u teuluoedd yn y Rhyl a’r dalgylch, tra’n darparu milltiredd gwyrddach i’r ganolfan gofal plant, lleihau costau hirdymor ar gyfer milltiroedd a chynnal a chadw rheolaidd.”

Gwaith gwella i ddolydd y sir yr hydref hwn

Bydd nifer o ddolydd blodau gwyllt Sir Ddinbych yn cael hwb gan safleoedd eraill yn y sir. 

Timau Bioamrywiaeth a Gwasanaethau Stryd y Cyngor sydd wedi cynllunio’r gwaith er mwyn annog blodau gwyllt i ymwreiddio ar rai o ddolydd y sir yr hydref hwn a hybu amrywiaeth ynddynt.

Wedi’i sefydlu yn 2019 mae’r Prosiect Dolydd Blodau Gwyllt bellach yn cynnwys bron i 70 erw o gynefinoedd blodau gwyllt brodorol, gan gefnogi natur, gwella bioamrywiaeth a chyfrannu at les cymunedol.

Mae’r gwaith wedi’i gefnogi gan Lywodraeth Cymru, drwy gyllid Lleoedd Lleol ar gyfer Natur.

Bydd gwaith yn digwydd ar saith o’r dolydd yn y sir yr hydref hwn gyda chymorth hadau o safleoedd eraill y prosiect. 

Mae’r gwaith o dorri a chasglu’r glaswellt ar y dolydd wedi digwydd yn ystod ail gyfnod torri tymor y prosiect er mwyn tynnu’r maetholion o’r safle fel bod mwy o rywogaethau o flodau gwyllt yn gallu ymwreiddio. 

Mae’r toriadau wedi cael eu prosesu ym Mhlanhigfa Goed y sir a bydd yr hadau sydd wedi’u casglu ohonynt yn cael eu plannu yn y dolydd sy’n cael eu dewis gan y tîm Bioamrywiaeth i hybu amrywiaeth a’u hannog i flodeuo'r flwyddyn nesaf.  

Bydd y gwaith yn cynnwys creithio neu gribinio’r gwair i ddinoethi’r pridd a chreu lle i hadau blodau gwyllt egino a magu gwreiddiau. Mae hynny’n helpu i atal y gwair rhag mynd yn drech na’r blodau, yn annog yr hadau i egino ac yn hybu bioamrywiaeth drwy greu cymysgedd fwy helaeth o flodau gwyllt.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant: “Rydym wedi gweithio i wneud yn siŵr ein bod yn casglu’r glaswellt oddi ar ein dolydd mwyaf amrywiol i ddarparu cymysgedd cryf o hadau ‘Sir Ddinbych’ y gallwn eu hau ar y safleoedd rydym wedi’u dewis i’w gwella.  Mae gennym gymysgedd dda o blanhigion fydd yn dod ag amrywiaeth i’r safleoedd hyn a chefnogaeth gryfach i natur yn lleol. 

“Mae gwella’r dolydd yn fuddiol i bawb, nid byd natur yn unig, a bydd cymunedau’n elwa ar aer glanach, trefi llai poeth, a chael mannau difyr ar gyfer addysg a chwarae er budd eu lles corfforol a meddyliol.”

Adnoddau ar-lein ar gael i rieni a gofalwyr Sir Ddinbych

Mae rhieni a gofalwyr ar draws Sir Ddinbych yn cael eu hatgoffa y gallant gael mynediad at amrywiaeth eang o adnoddau ar-lein i gefnogi perthnasoedd teuluol, magu plant a lles emosiynol, wedi’u hariannu trwy’r Cyngor.

Mae’r adnoddau hyn ar sail tystiolaeth yn rhoi cefnogaeth hyblyg i rieni, gofalwyr a theuluoedd Sir Ddinbych trwy gydol eu taith magu plant.

Mae’r adnoddau wedi’u cynllunio ar gyfer rhieni, gofalwyr a neiniau a theidiau ac maen nhw’n canolbwyntio ar iechyd a lles emosiynol plant. Maen nhw’n cwmpasu perthnasoedd sensitif, cefnogaeth blynyddoedd cynnar a datblygiad yr ymennydd, gan helpu teuluoedd i feithrin plant caredig, sy’n ymwybodol o’u hemosiynau wrth iddynt dyfu.

Mae’r cwrs, sef ‘Togetherness online’ wedi’i gynnwys trwy bob agwedd ar ddysgu ac mae wedi’i ategu gan syniadau cadarn wedi’u hymchwilio’n dda a ddatblygwyd gan dîm o seicolegwyr clinigol ac amrywiaeth o ymarferwyr proffesiynol.  

Mae mwy na 4,700 o rieni a gwarcheidwaid yn Sir Ddinbych eisoes wedi’u cofrestru fel dysgwyr ar-lein.

Mae adnoddau ar gael mewn nifer o ieithoedd ac maen nhw’n cynnwys:

• Cyrsiau cynenedigol ac ôl-enedigol ar-lein (gan gynnwys cefnogaeth arbenigol ar gyfer rhieni sydd â phlant mewn uned gofal dwys i’r newydd-anedig).
• Deall eich plentyn, o fod yn blentyn bach i’r arddegau, gyda chwrs wedi’i deilwra ar gyfer anghenion arbennig.
• Cyrsiau Deall Llecyndod (i rieni a phobl ifanc).
• Cyrsiau sy’n cefnogi lles emosiynol rhieni a pherthnasoedd.

Gellir cael mynediad at adnoddau ar-lein ar unrhyw adeg ac yn unrhyw le. Gellir dilyn y cyrsiau ar gyflymder unigol, maen nhw’n breifat a phersonol i bob dysgwr.

Gall teuluoedd Sir Ddinbych gael mynediad at yr adnoddau am ddim trwy ddilyn y broses gofrestru a mewnbynnu’r cod mynediad am ddim neu trwy nodi eu cod post Sir Ddinbych yn yr adnodd gwirio i weld a ydynt mewn ardal am ddim i gael mynediad am ddim: www.togetherness.co.uk/learn.

Gall trigolion Sir Ddinbych ddefnyddio'r cod Mynediad Am Ddim: NWSOL

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol dros Addysg, Teuluoedd, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Gall teuluoedd ddewis dysgu sy’n gweddu i bob cam o’r broses magu plant, o feichiogrwydd i lecyndod.

Gall y cyrsiau hyn helpu rhieni a gofalwyr i ddeall datblygiad ac ymddygiad plant.

Mae’r bartneriaeth hon yn cefnogi ymrwymiad y Cyngor i gefnogi Sir Ddinbych sy'n dysgu a thyfu ac i greu cymunedau mwy hapus, iach a chryf.”

Rhowch fywyd gwyrdd i’ch pwmpen ar ôl Noson Calan Gaeaf

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn atgoffa trigolion i ailgylchu eu heitemau Calan Gaeaf eleni.

Bydd nifer o aelwydydd yn cerfio pwmpenni cyn bo hir yn barod at Noson Calan Gaeaf.

Ar ôl Noson Calan Gaeaf, rhowch eich pwmpen yn eich cadi gwastraff bwyd, ac nid y bin gwastraff cyffredinol. Tynnwch unrhyw ganhwyllau ac addurniadau’n gyntaf. Peidiwch â gadael pwmpenni yn yr ardd neu du allan ar ôl 31 Hydref, oherwydd gallant fod yn niweidiol i anifeiliaid megis draenogod.

Ailddefnyddiwch eich addurniadau Calan Gaeaf bob blwyddyn er mwyn arbed arian a deunyddiau. Os nad oes arnoch eu hangen mwyach, rhowch nhw i siop elusen leol.

Os nad oes modd ailddefnyddio’r addurniadau, rhowch nhw yn y cynhwysydd cywir gartref, neu cymerwch nhw i Ganolfan Ailgylchu a Gwastraff.

Ailddefnyddiwch wisgoedd Calan Gaeaf bob blwyddyn. Os nad oes arnoch eu hangen mwyach, rhowch nhw i siop elusen leol.

Cofiwch nid oes posib’ ailgylchu papurau siocled, fferins a melysion.

Gellir ailgylchu batris a ddefnyddir mewn addurniadau yn y cynhwysydd cywir ar gyfer eich gwasanaeth casglu deunydd ailgylchu a gwastraff neu mewn Parc Ailgylchu a Gwastraff. Defnyddiwch fatris ailwefru lle bo modd.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Mae Noson Calan Gaeaf yn amser cyffrous i breswylwyr o bob oedran. Mae sawl cartref a digwyddiadau yn arddangos gwisgoedd ac addurniadau. Cofiwch ailgylchu yn gywir. Gall ein gwasanaeth ailgylchu helpu pawb i fwynhau Calan Gaeaf ofnus a gwyrddach.”

Am gymorth gydag ailgylchu, ewch i ganllaw A i Z Ailgylchu y Cyngor.

Prosiect Cysylltiadau Calchfaen Clwyd yn dechrau’r gwaith o gael gwared ar rywogaeth anfrodorol ymledol

Mae’r gwaith o fynd i’r afael â rhywogaeth anfrodorol ymledol o greigafal o Lechweddau Prestatyn, Graig Fawr a Moel Hiraddug wedi symud ymlaen i’r cam nesaf.

Yn dilyn gwaith arolygu a mapio yn gynharach eleni, mae’r gwaith wedi dechrau i gael gwared ar y rhywogaeth anfrodorol ymledol o greigafal mewn tri Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) penodol yn Sir Ddinbych.

Er bod creigafal yn blanhigyn poblogaidd ar gyfer yr ardd, wrth i’r blodau ddenu gwenyn ac wrth i’r aeron ddenu’r adar, mae'n hynod niweidiol i'n hardaloedd gwyllt, yn enwedig cynefinoedd prin fel glaswelltiroedd calchfaen oherwydd ei fod yn tyfu mor gyflym, a gall ddominyddu llechweddau cyfan yn gyflym iawn. 

Mae’n tyfu mewn lleoedd sy’n anodd eu cyrraedd yn aml, felly bydd y rhywogaeth anfrodorol yn cael ei dynnu’n ofalus a’i reoli gan dimau mynediad arbenigol BODDACC ar Lechweddau Prestatyn a Moel Hiraddug a chan Ground Works ar Graig Fawr, wrth osgoi niweidio cynefinoedd a rhywogaethau eraill. 

Mae Prosiect Cysylltiadau Calchfaen Clwyd wedi'i ariannu gan y Rhaglen Rhwydweithiau Natur sy'n cael ei chyflwyno gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ar ran Llywodraeth Cymru a'i nod yw gwella gwytnwch a chyflwr pum safle glaswelltir a choetir calchfaen SoDdGA yn Sir Ddinbych.

Gan weithio mewn partneriaeth â Chyngor Sir Ddinbych, Tirwedd Genedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a pherchnogion tir preifat, mae'r prosiect yn ceisio hwyluso rheolaeth a fydd yn gwella amrywiaeth nodweddion arbennig yn y safleoedd, cynyddu maint y cynefinoedd glaswelltir calchfaen a gwella cyflwr y cymunedau o blanhigion a'r ffawna cysylltiedig.

Meddai Shannon Garside, ceidwad rhwydweithiau natur y prosiect:

“Rydym yn ddiolchgar i’n perchnogion tir preifat a’n partneriaid ar y prosiect, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, am roi mynediad i ni at eu safleoedd ar gyfer y gwaith pwysig hwn. Mae hadau creigafal yn gallu lledaenu ar draws ardaloedd eang felly mae’n bwysig iawn cydweithio”

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:

“Mae cefnogi a gwella ein bioamrywiaeth leol yn hanfodol bwysig ac yn flaenoriaeth i’r Cyngor. Bydd y prosiect yn gwella cysylltedd cynefinoedd o fewn a rhwng y safleoedd gwarchodedig drwy reoli coridorau natur drwy greu ac adfer cynefinoedd sy’n eu cysylltu nhw a chyfyngu ar yr effeithiau y mae’r rhywogaethau ymledol hyn yn eu cael”.

Symiau mawr o sigaréts anghyfreithlon wedi’u hatafaelu mewn ymgyrch ar y cyd

Yn ddiweddar bu tîm Safonau Masnach y Cyngor yn parhau â’u hymdrechion i fynd i’r afael â gwerthu sigaréts anghyfreithlon yn y Rhyl.

Gan weithio mewn partneriaeth gyda Thîm Tybaco Safonau Masnach Cymru Gyfan, fe ymwelwyd â dau eiddo yn y Rhyl yn yr ymgyrch ar y cyd, ar ôl cynnal dau brawf prynu yn y ddau leoliad. 

Ar ôl cynnal y profion prynu, fe aeth swyddogion yn ôl i’r ddau leoliad ac atafaelu swm sylweddol o sigaréts a thybaco anghyfreithlon o’r eiddo cyntaf, a chanfod cyfres o gypyrddau cudd oedd yn cael eu defnyddio i guddio nwyddau anghyfreithlon yn yr ail leoliad.  

Meddai’r Cynghorydd Will Price, Aelod Arweiniol Cynllunio, Cefn Gwlad a Chymunedau Mwy Diogel:

“Mae'r ymgyrch yn ffurfio rhan o waith parhaus y cyngor i fynd i'r afael â gwerthu tybaco anghyfreithlon a chynnyrch fêpio anghyfreithlon, amddiffyn busnesau cyfreithlon a helpu i leihau argaeledd y cynnyrch yma ar strydoedd mawr y Sir.

“Dyma enghraifft arall o’r gwaith gwych mae ein swyddogion Safonau Masnach yn ei wneud i dynnu cynnyrch anghyfreithlon fel y rhain oddi ar ein silffoedd. Roedd yr eitemau a atafaelwyd yn rhai ffug a allai fod yn beryglus i iechyd a diogelwch y bobl hynny fyddai’n eu prynu a’u defnyddio.

“Mae ein preswylwyr yn chwarae rhan hanfodol wrth amlygu ardaloedd neu unigolion o ddiddordeb, sy’n helpu ein swyddogion Safonau Masnach i ymchwilio a chael gwared ar dybaco, fêps a chynnyrch anghyfreithlon eraill yn ein cymuned.”

Gall busnesau gysylltu â Thîm Safonau Masnach Sir Ddinbych i gael cyngor ar sigaréts, tybaco a chynnyrch fêpio anghyfreithlon drwy wefan Sir Ddinbych.

Lleisiau o’r Archif

Mainc Sain Newydd yn Dod â Hanes Lleol yn Fyw ym Mharc Rhuthun

Gall ymwelwyr â Chae Ddol yn Rhuthun nawr wrando ar straeon o hanes Gogledd-Ddwyrain Cymru mewn ffordd unigryw, drwy fainc sain newydd sy’n cael ei phweru gan ynni’r haul, wedi’i hariannu gan Lywodraeth Cymru.

Wedi’i lleoli y tu ôl i’r ardal chwarae plant, mae’r fainc newydd yn cynnig cyfle i ddefnyddwyr y parc eistedd, ymlacio a gwrando ar straeon diddorol o gasgliadau Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru. Gyda phanel syml o fotymau a seinyddion wedi’u hymgorffori, mae’r fainc yn galluogi ymwelwyr o bob oed i wrando ar recordiadau a ysbrydolwyd gan ddogfennau hanesyddol go iawn a chyfrifon personol a gedwir yn yr archifau.

Crëwyd y recordiadau mewn partneriaeth â grŵp ysgrifennu Theatr Clwyd, Cwils. Ymwelodd aelodau’r grŵp ag Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru i archwilio’r casgliadau a chael ysbrydoliaeth o’r cofnodion a ddarganfuwyd. Gan ddefnyddio’r deunydd archif yma, datblygwyd cyfres o sgriptiau gwreiddiol yn seiliedig ar bobl a digwyddiadau go iawn o orffennol y rhanbarth.

Mae’r straeon sain yn archwilio themâu cariad a cholled, newid a gwydnwch, gan ddatgelu profiadau pobl gyffredin mewn cyfnodau anghyffredin mewn hanes. Trwy rannu’r lleisiau hyn mewn lleoliad cyhoeddus, mae’r prosiect yn annog trigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd i ddarganfod nad yw hanes yn rhywbeth pellennig; mae’n bersonol, yn berthnasol ac yn perthyn i bawb.

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol dros Addysg a Phlant, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Mae hwn yn enghraifft wych o sut y gallwn ddod â’n treftadaeth leol gyfoethog yn fyw mewn ffordd sy’n hygyrch, yn ddifyr ac yn bleserus i bawb.

“Mae’r fainc sain yn cynnig cyfle unigryw i bobl gymryd saib, ymlacio a gwrando ar straeon wedi’u hysbrydoli gan y bobl, y profiadau a’r digwyddiadau go iawn sydd yng nghasgliadau Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru. Mae’n arbennig o gyffrous gweld ein harchif yn cael eu rhannu mewn ffordd mor arloesol, y tu allan i leoliad archif traddodiadol.

“Mae prosiectau fel hyn yn ein helpu i gysylltu pobl â hanes ein cymunedau ac yn annog cynulleidfaoedd newydd i ddarganfod y straeon sydd wedi siapio ein rhanbarth. Gobeithio y bydd trigolion ac ymwelwyr â Chae Ddol yn manteisio ar y cyfle i aros, gwrando a mwynhau’r lleisiau diddorol hyn o’n gorffennol.”

Mae’r fainc yn adlewyrchu ymrwymiad parhaus Archif Gogledd-Ddwyrain Cymru i wneud treftadaeth y rhanbarth yn fwy hygyrch gan ennyn diddordeb cynulleidfa newydd mewn hanes lleol a sicrhau gellir mwynhau’r  casgliadau y tu hwnt i adeiladau archif traddodiadol.

Anogir ymwelwyr i alw heibio’r fainc sain, cymryd sedd a darganfod y straeon rhyfeddol sy’n cael eu cadw yn Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru.

Ynglŷn ag Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru

Mae Archifau Gogledd-ddwyrain Cymru yn cadw ac yn darparu mynediad at dreftadaeth ddogfennol y rhanbarth. Mae ei chasgliadau’n ymestyn dros bron i 900 mlynedd o hanes, o gofnodion canoloesol i archifau cyfoes, gan helpu pobl i archwilio’r bywydau, y cymunedau a’r digwyddiadau sydd wedi siapio Gogledd-Ddwyrain Cymru.

Ynglŷn â Cwils

Mae Cwils yn grŵp cymunedol Theatr Clwyd sy’n rhoi cyfle i bobl archwilio a datblygu eu sgiliau ysgrifennu creadigol. O ddramâu i farddoniaeth, straeon byrion i nofelau, mae’n fan lle gallwch ddysgu, datblygu a meithrin cariad at ysgrifennu. Mae ar gyfer y rhai sy’n cychwyn ar eu taith fel awduron, gyda chefnogaeth ac arbenigedd Theatr Clwyd. Mae manylion llawn ar gael ar wefan Theatr Clwyd o dan yr adran “Cymryd Rhan”.