“Caffi iaith” Sir Ddinbych yn Gweithio yn y Rhyl yn helpu oedolion i fagu hyder i siarad Saesneg

Mae’r Caffi Iaith sy’n cael ei redeg gan Sir Ddinbych yn Gweithio yn Llyfrgell y Rhyl yn cefnogi oedolion ar draws y Sir i fagu hyder i siarad Saesneg, gan gynnig gofod cefnogol, croesawgar lle gallant ymarfer sgwrsio ar unrhyw lefel neu fel ail iaith.

Cafodd y Caffi Iaith ei ddatblygu gan Sir Ddinbych yn Gweithio er mwyn ymateb i sgyrsiau gyda chyfranogwyr oedd dal i deimlo’n betrusgar am siarad Saesneg mewn sefyllfaoedd bob dydd er eu bod yn mynychu cyrsiau Saesneg fel Ail Iaith am flwyddyn neu fwy.  Tra’u bod yn gwneud cynnydd mewn amgylcheddau dysgu ffurfiol, nid oedd gan lawer o ddysgwyr gyfle i ymarfer siarad mewn lleoliad hamddenol ac anffurfiol.

Yn cael ei gynnal yn wythnosol yn Llyfrgell y Rhyl, mae’r Caffi Iaith yn canolbwyntio ar greu amgylchedd cefnogol lle mae pobl yn teimlo’n gyfforddus yn ymarfer Saesneg ar eu lefel eu hunain. Mae’r sgyrsiau yn gyfeillgar, gan annog cyfathrebu a hyder yn hytrach na chywirdeb, ac mae paneidiau o de a choffi ar gael. 

Mae’r sesiynau’n cael eu gwerthfawrogi gan bobl sydd eisoes yn mynychu cyrsiau Saesneg fel Ail Iaith gan eu bod nhw’n rhoi mwy o amser iddynt ymarfer siarad y tu allan i’r ystafell ddosbarth. Mae pynciau trafod a gweithgareddau syml yn helpu i dorri’r iâ ac yn ei gwneud hi’n haws i bawb ymuno, boed nhw’n siarad Saesneg am y tro cyntaf neu eisiau magu hyder.

Mae’r effaith yn amlwg. Yn aml mae cyfranogwyr sy’n cyrraedd yn teimlo’n swil neu’n bryderus am siarad yn aml yn ymlacio ac yn cymryd rhan ar ôl mynychu ychydig o sesiynau. Dros amser, mae nifer yn magu llawer o hyder, gan gymryd rhan mewn sgyrsiau, gofyn cwestiynau a chefnogi eraill sydd yn llai hyderus.

Mae nifer o’r cyfranogwyr wedi disgrifio’r Caffi Iaith fel cymorth enfawr i’w dysgu, gan rannu sut maen nhw bellach yn teimlo’n fwy hyderus yn cyflwyno eu hunain, yn cynnal sgyrsiau bob dydd ac yn cyfathrebu’n fwy cyfforddus yn eu bywydau bob dydd.

Meddai Rasha Azzam, Swyddog Cefnogi:

“Gall siarad iaith newydd fod yn eithaf heriol, ond mewn amgylchedd cefnogol mae hynny’n dod yn llawer haws.  Mae ein Caffi Iaith yn dod â chyfranogwyr ynghyd o ddiwylliannau amrywiol, a’r hyn sy’n gyffredin ganddynt yw eu bod eisiau gwella eu Saesneg yn DU. Rydym ni’n creu gofod diogel, croesawgar lle gall cyfranogwyr ymarfer siarad Saesneg heb ofn eu bod yn cael eu beirniadu. Rydym ni wedi gweld cyfranogwyr yn magu hyder, ac yn canfod eu llais drwy sgyrsiau cyfeillgar, anffurfiol.”

Meddai Melanie Evans, Rheolwr Gwasanaeth Cyflogaeth Strategol:

“I bobl sydd ddim yn siarad Saesneg fel Iaith Arall, fe all diffyg hyder yn siarad fod yn rhwystr gwirioneddol i fywydau bob dydd.  Fe all effeithio ar bopeth o fynychu apwyntiadau i deimlo’n barod i weithio, dysgu ac ymgysylltu â'r gymuned. Mae’r Caffi Iaith yn darparu amgylchedd lle gall pobl ymarfer siarad Saesneg mewn sgyrsiau go iawn a magu hyder mewn ffordd nad yw dysgu ffurfiol yn ei alluogi. Rydym ni’n falch iawn o’r hyn mae Rasha wedi’i greu. Mae ei hymroddiad a’i hangerdd i’w weld yn glir yn y gofod croesawgar a chefnogol mae hi wedi’i greu, ac rydym ni’n edrych ymlaen at weld sut mae’n parhau i dyfu a chefnogi hyd yn oed mwy o bobl yn ein cymuned.”

Mae’r Caffi Iaith yn cael ei gynnal bob dydd Llun rhwng 10:00am a 11:00am yng Nghaffi Llyfrgell y Rhyl (LL18 3AA) ac mae ar agor i breswylwyr Sir Ddinbych 16+ oed.

Gwybodaeth am Sir Ddinbych yn Gweithio:

Caiff Sir Ddinbych yn Gweithio ei ariannu’n rhannol drwy Raglen Cymunedau am Waith a Mwy Llywodraeth Cymru. Ariennir Sir Ddinbych yn Gweithio yn rhannol gan Lywodraeth y DU. I gael gwybod mwy neu i gysylltu â Sir Ddinbych yn Gweithio, ewch i: www.sirddinbychyngweithio.gov.uk 

Rhwydwaith dolydd yn nodi rhywogaeth newydd ar safle yn Ninbych

Mae rhwydwaith Sir Ddinbych o ddolydd wedi creu preswyliwr newydd mewn dôl blodau gwyllt yn Sir Ddinbych.

Yn ddiweddar fe lansiodd y Cyngor Brosiect Dolydd Blodau Gwyllt am y seithfed tro. 

Wedi’i sefydlu yn 2019, mae’r prosiect yn cynnwys tua 70 o erwau o ddolydd blodau gwyllt cynhenid sy’n cynnal byd natur yn lleol a hybu lles ein cymunedau ledled y sir. Mae’n cael ei ariannu hefyd gan Lywodraeth Cymru, drwy gyllid Lleoedd Lleol ar gyfer Natur.

Yn ddiweddar, bu Swyddogion Bioamrywiaeth yn arolygu dôl Ffordd y Graig yn Ninbych a darganfod rhywogaeth ar y safle nad yw erioed wedi’i chofnodi o’r blaen.

Daethant o hyd i fioled y cŵn, blodyn gwyllt sy’n gallu darparu ffynhonnell fwyd bwysig i löynnod byw prin a gall gynnal wyau glöynnod byw. Byddai’r Groegiaid gynt yn defnyddio’r planhigyn hwn ar gyfer meddyginiaeth llysieuol hefyd a chredwyd ei fod yn helpu i wella clefydau’r croen.

Meddai Liam Blazey, Uwch-swyddog Bioamrywiaeth: “Roeddem yn falch o ganfod fioled y cŵn yn y safle hwn yn Ninbych gan ei fod yn dystiolaeth bod ein gwaith i greu cynefin blodau gwyllt lleol cysylltiol ar raddfa fawr i gefnogi symudiad bywyd gwyllt ar draws y sir yn gweithio.

“Rydym wedi gweithio i ddefnyddio ymyl ein ffyrdd ar hyd dolydd blodau gwyllt trefol a gwledig i greu coridorau er mwyn i natur ffynnu a symud trwyddynt ac mae dod o hyd i’r planhigyn hwn yn dangos bod y prosiect yn gwneud i hyn ddigwydd.”

Meddai Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych: “Mae hwn yn ddarganfyddiad pwysig gan y tîm oherwydd mae’n dangos bod y gwaith caled i greu a datblygu dolydd ar draws y sir ers i’r prosiect ddechrau yn dechrau dangos, gan olygu bod cynefinoedd mwy cyfoethog ac amrywiol o fudd i natur leol a chymunedau o gwmpas y safleoedd hyn.”

Cerbydau newydd yn cynyddu cefnogaeth ar gyfer canolfan gofal plant

Mae dau gerbyd newydd wedi cyrraedd canolfan gofal plant yn Y Rhyl i gynorthwyo gyda chefnogaeth a gweithgareddau a gynhelir ar y safle.

Mae Adran Fflyd Cyngor Sir Dinbych wedi gweithio i gaffael fan gwasanaeth a minibws newydd ar gyfer Canolfan y Goeden Dderw, sydd wedi'i lleoli yn y Rhyl.

Mae’r ganolfan yn darparu gwasanaeth gofal plant Little Acorns, gwasanaeth Ceidwaid Chwarae, ac mae hefyd yn cynorthwyo â darpariaeth gwybodaeth i deuluoedd.

I gynorthwyo gyda gweithrediad y safle, bydd y fan Fiat e-Scudo maint canolig gydag ystod gyrru o 200+ milltir ar gael i staff sy'n rhedeg y Gwasanaeth Ceidwaid Helwriaeth.

Mae’r Fan Chwarae newydd yn cynyddu nifer y cerbydau yn fflyd y Gwasanaeth Ceidwad Chwarae i dri, er mwyn gallu ymestyn y gwasanaeth ceidwad chwarae presennol i fwy o ardaloedd ar draws y sir, gan ddarparu hyd yn oed mwy o gyfleoedd chwarae agored mewn cymunedau lleol.

Y cerbyd sy’n helpu i wella cludiant yn ôl ac ymlaen o’r safle ar gyfer y plant a’r staff yw Bws Mini Toyota ProAce Verso gyda 9 sedd ac ystod gyrru o 200+ milltir. 

Mae’r ddau gerbyd newydd yn gerbydau trydan ac wedi derbyn cymorth grant gan Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru.

Bu i Gyngor Sir Ddinbych ddatgan argyfwng hinsawdd ac argyfwng ecolegol yn 2019 ac ers hynny mae wedi symud i ddefnyddio cerbydau di-allyriadau yn ei fflyd. Ar hyn o bryd, mae dros 20% o’r cerbydau yn ei fflyd yn gerbydau di-allyriadau.

Wrth i’r cerbydau sy’n defnyddio tanwydd ffosil gyrraedd diwedd eu hoes, mae Adran Fflyd y Cyngor wedi bod yn cyflwyno rhai trydan, gyda chefnogaeth sylweddol gan adrannau Llywodraethau Cymru a’r DU, er mwyn helpu i gwtogi ar yr allyriadau a gynhyrchir a lleihau costau hirdymor o ran milltiroedd a chynnal a chadw ar draws yr holl wasanaethau y mae ein fflyd yn eu cyflenwi ac i leihau’r ddibyniaeth ar gerbydau gydag injan diesel neu betrol.

Mae staff hefyd yn cymryd rhan mewn pecyn hyfforddi gan yr Adran Fflyd, sy’n cynnwys sut i ddefnyddio isadeiledd gwefru cerbydau trydan yn ddiogel ac yn effeithlon, gwneud defnydd o systemau brecio atgynhyrchiol, a phryd i ddewis ‘dull gyrru’ yn seiliedig ar yr amodau neu lwythi.

Meddai Paul Jackson, Pennaeth Gwasanaethau Priffyrdd a’r Amgylchedd:  “Bydd y bws mini a’r fan yn caniatáu i staff Canolfan y Dderwen gynnal eu darpariaeth o wasanaethau i blant a theuluoedd yn Y Rhyl a’r ardaloedd cyfagos. Bydd y ddau gerbyd yn darparu milltiroedd teithio gwyrddach ar gyfer y ganolfan gofal plant a chostau hirdymor is o ran milltiroedd a gwaith cynnal a chadw rheolaidd.”

Gwella effeithlonrwydd ynni mewn gorsaf Gwastraff ac Ailgylchu

Mae effeithlonrwydd ynni wedi cael ei wella ymhellach yng ngorsaf Gwastraff ac Ailgylchu’r Cyngor.

Mae timau Ynni a Fflyd Cyngor Sir Ddinbych wedi cwblhau prosiect i osod system storio ynni mewn batris (BESS) ar y safle yn Ninbych i helpu i ddal yr ynni sy’n cael ei gynhyrchu gan baneli ffotofoltäig niferus yr adeilad.

Mae tîm Ynni’r Cyngor wedi rheoli prosiectau ar draws adeiladau'r Cyngor i wella effeithlonrwydd ynni adeiladau a lleihau allyriadau yn rhan o ymgyrch y Cyngor i leihau ei ôl troed carbon ar ôl datgan Argyfwng Hinsawdd a Natur yn ystod 2019.

Mae’r holl gerbydau Gwastraff ac Ailgylchu wedi’u lleoli ar y safle yn Ninbych ac maent yn cychwyn ac yn gorffen eu teithiau casglu o’r orsaf. Mae gwastraff y gellir ei ailgylchu a gwastraff na ellir ei ailgylchu yn cael ei gasglu gan y cerbydau ac yn cael ei gludo i’r safle yn Ninbych i gael ei ddidoli a’i brosesu.

Mae 15% o’r fflyd yn gerbydau trydan ac mae’r cerbydau yma’n cael eu gwefru ar y safle ar ôl cael eu defnyddio bob dydd.

Ar hyn o bryd mae yna 11 cerbyd trydan yn gweithredu o Safle Dinbych sef: pum cerbyd gwastraff ailgylchu ‘Electra’, dau gerbyd casglu gwastraff ‘Dennis Eagle’, dau dryc fforch godi Toyota trydan, un tryc â llwythwr telesgopig trydan JCB ac un Car Peugeot sydd yn cefnogi’r tîm goruchwylio.

Mae yna 12 pwynt gwefru wedi’u gosod ar y safle sydd yn gwefru hyd at 16 cerbyd ar yr un pryd.

Yn ystod y flwyddyn ariannol ddiwethaf, defnyddiwyd cyfanswm o 74,335kWh o drydan gan y cerbydau trydan oedd yn gweithredu o’r safle, mae hyn gyfystyr â thua 75,000 milltir o deithio heb allyriadau.

Mae’r pum lori ailgylchu ‘Electra e-Cargo’ yn gallu teithio am hyd at 155 milltir,  sy’n cynnig milltiroedd gwyrddach am gost is a chostau chynnal a chadw rhatach. Mae’n hawdd eu gweld ar y ffordd gan fod gan bob un enw ar eu blaen. Dim ond rhywfaint ohonyn yw’r rhain, sef Bindarella, Bindiana Jones a Binnie Mouse.

Gosodwyd y batris 600kWh (3x200 kWh) trwy gymorth ariannol gan Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru yn rhan o Grant EVCI a ZEV 25-26 (oedd yn ariannu 90% o’r gost).

Fe fydd y batris yn storio trydan dros ben sy’n cael ei gynhyrchu gan baneli ffotofoltäig yn ystod y dydd er mwyn ei ddefnyddio pan nad yw’r paneli’n cynhyrchu ynni er mwyn gallu gwefru’r fflyd gwastraff ac ailgylchu. Gellid defnyddio'r ynni sydd wedi'i storio min nos neu ar ddyddiau cymylog iawn pan nad yw paneli solar yn cynhyrchu digon o drydan i gynnal yr adeilad, sy’n helpu i gynnal costau defnyddio ynni hirdymor is a lleihau allyriadau carbon. Mae disgwyl i’r prosiect yma arbed 76,731kWh ychwanegol y flwyddyn a chynyddu faint o ynni sy’n cael ei gynhyrchu ar y safle i tua 73%,  a fydd yn arbed £16,113 a 22 tunnell of CO₂ y flwyddyn a lleihau faint o ynni dros ben gwerth isel sy’n cael ei anfon i’r grid.

Meddai Paul Jackson, Pennaeth Gwasanaethau Priffyrdd a’r Amgylchedd:  “Nid yn unig y bydd gosod y batri yn yr orsaf gwastraff ac ailgylchu yn ein helpu i leihau allyriadau carbon a gwella effeithlonrwydd ynni ymhellach ar y safle, fe fydd hefyd yn ychwanegu haen ychwanegol o gefnogaeth er mwyn gwefru cerbydau trydan y gwasanaeth yn effeithlon tra’n lleihau costau trydan ac allyriadau carbon. 

“Mae Gwastraff ac Ailgylchu yn ymroddedig i leihau allyriadau carbon yn Sir Ddinbych gyfan ac rydym yn ddiolchgar i’n hadrannau Ynni a Fflyd am eu helpu i fod ar y blaen gyda’r gwasanaeth pwysig hwn.”

Disgyblion Sir Ddinbych yn ymweld â siambr y cyngor fel rhan o ymweliad addysgol

Ymwelodd disgyblion o Ysgol Caer Drewyn ac Ysgol Carrog â siambr y Cyngor heddiw (16 Ebrill) fel rhan o ymweliad addysgol i Neuadd y Sir, Rhuthun.

Aeth dros 20 o ddisgyblion ar daith o amgylch y siambr, gan ddysgu am ei hanes, a'i gwahanol ddefnyddiau gan y cyngor a'r pwyllgorau.

Ymunodd y Pennaeth Addysg ac aelodau o staff democrataidd y Cyngor â'r disgyblion mewn sesiwn holi ac ateb, lle dysgon nhw fwy am weithrediadau'r cyngor a sut mae'n chwarae rhan yn eu haddysg a'u bywyd.

Cafodd y disgyblion hefyd ddysgu mwy am hanes rôl Cadeirydd y Cyngor, ac am wahanol bwyllgorau'r Cyngor.

Yn ogystal â'r daith o amgylch y siambr, cafodd y disgyblion hefyd roi cynnig ar y mecanweithiau o fewn y siambr, gan gynnwys y system bleidleisio a meicroffonau, yn ogystal â dysgu mwy am y system darlledu gwe a chyfieithu.

Dywedodd Geraint Davies, Pennaeth Addysg Cyngor Sir Dinbych:

“Hoffwn ddiolch i’r disgyblion am ddod draw heddiw i ymweld â’r siambr, cafwyd cwestiynau diddorol a chwilfrydig iawn ganddynt.

Mae’r gwaith y mae’r cyngor yn ei wneud yn effeithio ar sawl agwedd ar eu bywyd bob dydd, gan gynnwys addysg, ac mae’n bwysig iawn bod gan ein disgyblion yn Sir Dinbych wybodaeth eang am sut a pham mae’r cyngor yn rhedeg fel y mae.”

Y Cyngor yn cael y wobr genedlaethol uchaf ar gyfer cynhwysiant anabledd

Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi cael cydnabyddiaeth fel arweinydd cenedlaethol mewn cynhwysiant anabledd ar ôl cyflawni statws Arweinydd - Lefel 3 Hyderus o ran Anabledd, yr achrediad uchaf o dan gynllun Hyderus o ran Anabledd Llywodraeth y DU.

Mae’r wobr bwysig yn amlygu ymrwymiad parhaus y Cyngor i fod yn gyflogwr cynhwysol, yn cefnogi pobl anabl i gael gwaith, a chreu cyfleoedd i bawb ffynnu.

Mae’r cynllun Hyderus o ran Anabledd yn annog cyflogwyr i gymryd camau cadarnhaol i recriwtio, cadw a datblygu gweithwyr anabl. Mae statws Arweinydd - Lefel 3 yn cael ei roi i sefydliadau sydd nid yn unig yn bodloni safonau uchel, ond hefyd yn cefnogi cynhwysiant anabledd ar draws eu cymunedau a chefnogi eraill i wella.

I gyflawni’r achrediad, bu i’r Cyngor gynnal hunanasesiad cynhwysfawr o’i bolisïau, arferion a data gweithlu, gan ddangos arferion cyflogaeth gynhwysol cryf a chyson. Cafodd hyn ei ddilysu yn allanol gan Lywodraeth Cymru.

Fel Arweinydd Hyderus o ran Anabledd, bydd y Cyngor yn parhau i hyrwyddo recriwtio cynhwysol, sicrhau bod addasiadau i’r gweithle mewn lle, a chefnogi datblygiad gyrfa gweithwyr anabl. Bydd hefyd yn gweithio gyda phartneriaid a chyflenwyr i rannu arfer gorau ac annog mabwysiadu ehangach o ddulliau cynhwysol.

Dywedodd Catrin Roberts, Pennaeth Gwasanaethau Cymorth Corfforaethol Pobl Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae cyflawni statws Arweinydd Hyderus o ran Anabledd yn garreg filltir arwyddocaol ar gyfer y Cyngor. Mae’n adlewyrchu ein hymrwymiad i greu gweithle ble mae pawb yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi a’u cefnogi i gyrraedd eu potensial llawn.

“Rydym yn falch o gael ein cydnabod fel arweinydd yn y maes hwn a byddwn yn parhau i weithio gyda phartneriaid a’n cymunedau i hyrwyddo cynhwysiant a chreu cyfleoedd i bobl anabl.”

Mae’r cyrhaeddiad hwn yn cryfhau enw da’r Cyngor fel cyflogwr arloesol ac yn atgyfnerthu ei ymrwymiad i gydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant ar draws bob gwasanaeth.

Menter adfer y tirlun yn plannu dros 500 o goed yn Sir Ddinbych

Mae Tîm Coed y cyngor wedi bod yn gweithio’n galed i reoli effaith Clefyd Coed Ynn yn y sir.

Yn ystod y blynyddoedd diwethaf mae Clefyd Coed Ynn wedi effeithio ar goed ar draws y sir, gyda llawer o goed yn marw neu’n gorfod cael eu torri am resymau iechyd a diogelwch.

Mae’r clefyd yn achosi i ddail y coed wywo ac mi fyddwch chi hefyd yn gweld creithiau ar y rhisgl. Nid oes dull hysbys o atal trosglwyddiad y ffwng hwn sy’n lledaenu drwy’r awyr, felly mae angen dulliau amgen o reoli ei effaith.

Mae’r goeden onnen frodorol (fraxinus excelsior) yn olygfa gyffredin iawn yn Sir Ddinbych ac mae hi’n goeden werthfawr iawn i fyd natur a phobl, gan wneud y clefyd hwn yn niweidiol iawn i’n hamgylchedd.

Yn ystod y gaeaf llwyddodd y prosiect ‘After Ash’, a drefnwyd gan Dîm Coed y cyngor i adfer y tirlun, i blannu dros 500 o goed ar ddau safle – yn Llandegla a Llanarmon.

Ariannwyd y gwaith hwn drwy’r Gronfa Datblygu Cynaliadwy a Chronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU.

Plannodd y tîm goed brodorol addas i’r lleoliadau a buddiol i fioamrywiaeth, gan ddarparu cynefinoedd gwerthfawr ar hyd y B5430 ac adfer gwrych ar hyd yr A542.

I helpu’r coed newydd i sefydlu, defnyddiodd y tîm wlân Prydeinig i atal chwyn ac i helpu i gadw lleithder yn y pridd.

Meddai Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae gwaith ein Tîm Coed drwy’r prosiect ‘After Ash’ wedi bod yn hanfodol i reoli effaith Clefyd Coed Ynn yn y sir ac mae plannu’r coed yma yn mynd i wneud gwahaniaeth mawr i adferiad y dirwedd yn Llandegla a Llanarmon yn Iâl”.

Mae Cyngor Ieuenctid Sir Ddinbych yn rhannu gweledigaeth uchelgeisiol gyda’r Prif Weithredwr

Ymwelodd aelodau o Gyngor Ieuenctid Sir Ddinbych yn ddiweddar â swyddfeydd y Cyngor yn Rhuthun i gwrdd â Phrif Weithredwr y Cyngor, lle gwnaethant rannu eu huchelgeisiau, eu cyflawniadau a’u gweledigaeth flaengar ar gyfer pobl ifanc ledled y sir.

Rhoddodd yr ymweliad gyfle i gynrychiolwyr y Cyngor Ieuenctid gyflwyno eu gwaith hyd yma – gan gynnwys ymgysylltu â channoedd o bobl ifanc, cydweithio rhanbarthol ar draws Gogledd Cymru, a phrosiectau arloesol megis podlediadau a digwyddiadau digidol sy’n rhoi llais i bobl ifanc.

Yn ystod y cyfarfod, siaradodd yr aelodau’n angerddol am eu blaenoriaethau ar gyfer y dyfodol, gan gynnwys cryfhau cyfranogiad pobl ifanc mewn gwneud penderfyniadau, gwella cyfathrebu gyda phobl ifanc, a chefnogi datblygiad Strategaeth Ieuenctid newydd.

Amlygodd y drafodaeth hefyd ymrwymiad y Cyngor Ieuenctid i sicrhau bod lleisiau pobl ifanc yn ganolog i faterion allweddol megis adfywio, trafnidiaeth, gwasanaethau iechyd ac ymgysylltiad democrataidd. Gofynnon nhw hefyd i’r Prif Weithredwr sut y gallent ei chefnogi gyda’r gwaith y mae’r Cyngor yn ei wneud wrth symud ymlaen.

Dywedodd Helen White, Prif Weithredwr:

"Roedd hi’n fraint wirioneddol cwrdd ag aelodau’r Cyngor Ieuenctid a chlywed yn uniongyrchol am eu gwaith a’u huchelgeisiau. Maent yn grŵp ysbrydoledig o bobl ifanc, yn llawn egni, mewnwelediad a syniadau. Mae eu hangerdd dros wneud gwahaniaeth yn eu cymunedau yn amlwg, ac maent eisoes yn dangos rhinweddau arweinwyr y dyfodol. Rydym yn ymrwymedig i barhau i weithio’n agos gyda nhw i helpu i lunio’r Sir Ddinbych yr ydym oll eisiau ei gweld."

Helen White, Prif Weithredwr yn tynnu 'hunlun' gyda'r Cyngor Ieuenctid gydag Andrew 'Wills' Williams a Sian Jones sy'n helpu i arwain y Cyngor Ieuenctid

Pwysleisiodd y Cyngor Ieuenctid eu dymuniad i weithio mewn partneriaeth ag uwch arweinwyr ac aelodau etholedig i sicrhau bod safbwyntiau pobl ifanc yn cael eu hymgorffori mewn prosesau gwneud penderfyniadau.

Mae’r ymweliad yn nodi cam pwysig arall wrth gryfhau’r berthynas rhwng y Cyngor Ieuenctid ac arweinyddiaeth y Cyngor, gan gefnogi uchelgais ar y cyd i rymuso pobl ifanc ac adeiladu dyfodol cryfach, mwy cynhwysol i Sir Ddinbych.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am yr hyn y mae’r Gwasanaeth Ieuenctid yn ei ddarparu ar gyfer pobl ifanc Sir Ddinbych ar ein gwefan⁠.

Datganiad Unigryw ar y Piano mewn Tŷ Hanesyddol

Mae tŷ a gardd hanesyddol Nantlcwyd y Dre yn falch iawn o gyflwyno cyfle prin i brofi datganiad cerddorol o’r radd flaenaf yn ei amgylchedd agos a hanesyddol, diolch i berfformiad unigryw a gynhelir ddydd Mawrth 21 Ebrill am 2pm. 

Cyflwynir y datganiad gan y pianydd byd enwog Janusz Piotrowicz, sy’n cael ei ddathlu fel “Bardd Meistrolgar y Piano” am ei ddyfnder llawn mynegiant a’i feistrolaeth dechnegol anhygoel.  Gyda gyrfa ryngwladol lwyddiannus dros sawl degawd, mae Mr Piotrowicz wedi perfformio’n eang mewn neuaddau cyngerdd a gwyliau mawr ym mhob cwr o’r byd, gan ennill cymeradwyaeth eang am ei ddehongliadau a’i sgiliau.

Mae’r rhaglen yn addo taith gerddorol gyfoethog ac atgofus, yn cynnwys gwaith rhai o’r cyfansoddwyr anwylaf ar gyfer y piano.  Ymhlith yr uchafbwyntiau mae Consolation No. 3 gan Liszt,  Sonata in E gan Scarlatti, a detholiad o waith gorau Chopin yn cynnwys dau Noctwrn, Preliwdau a’r Berceuse telynegol.  Mae’r datganiad hefyd yn cynnwys Troika Tchaikovsky o The Seasons, ynghyd a phreliwdau gan Rachmaninov.

Dywedodd Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych:

“Rydym wedi cyffroi i gael croesawu Mr Piotrowicz i berfformio rhai o’i ddarnau yma yn Nantclwyd y Dre.

“Mae’r perfformiad arbennig hwn yn cynnig cyfle prin i brofi datganiad cerddorol yn amgylchedd agos a hanesyddol Nantclwyd y Dre, un o’r safleoedd treftadaeth a drysorir fwyaf yn Rhuthun”. 

Mae’r tocynnau’n costio £15 ymlaen llaw a £17.50 ar y drws. Gellir prynu tocynnau ymlaen llaw yn Nantclwyd y Dre o ddydd Iau a dydd Sadwrn, rhwng 10:30am a 3:30pm. Fe’ch cynghori i’w harchebu’n gynnar rhag cael eich siomi.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Gwasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych drwy anfon e-bost at treftadaeth@sirddinbych.gov.uk 

Danteithfwyd naturiol yn goron ar waith adfer natur

Canfod danteithfwyd arbenigol yn fuan yn nhymor prosiect adfer cynefin natur.

Yn ddiweddar fe lansiodd Gyngor Sir Ddinbych Brosiect Dolydd Blodau Gwyllt am y seithfed tro. 

Wedi’i sefydlu yn 2019, mae’r prosiect yn cynnwys tua 70 o erwau o ddolydd blodau gwyllt cynhenid sy’n cynnal byd natur yn lleol a hybu lles ein cymunedau ledled y sir. Mae’n cael ei ariannu hefyd gan Lywodraeth Cymru, drwy gyllid Lleoedd Lleol ar gyfer Natur.

Y llynedd, gwelwyd tegeirianau’n tyfu am y tro cyntaf erioed mewn nifer o ddolydd blodau gwyllt ledled y sir.

Ar gyfer 2026, mae tîm Bioamrywiaeth y Cyngor eisoes wedi darganfod ‘preswylydd’ newydd mewn dôl mewn tref. Mae yna alw mawr am y danteithfwyd ar fwydlen unrhyw gogydd. 

Mae’r tîm wedi canfod nifer o fadarch morel ar y safle sydd yn fadarch bwytadwy y mae galw amdanynt, ac mae’n rhaid eu coginio cyn eu bwyta.  Maen nhw’n taflu allan eu sborau i ailboblogi yn wahanol i fadarch arferol sydd i’w canfod yn y ddaear.

Mae yna briodweddau meddyginiaethol mewn madarch morel ac maent wedi bod yn cael eu defnyddio mewn meddyginiaeth draddodiadol o Tsieina.

Mae’r darganfyddiad yn dangos bod nod hirdymor o aeddfedu dolydd ar draws y Sir yn symud yn ei flaen oherwydd y prosiect. 

Meddai Liam Blazey, Uwch-swyddog Bioamrywiaeth: “Mae dod o hyd i’r fadarchen yma wedi bod yn wych gan ei fod yn dangos fod y gwaith rheoli yr ydym wedi’i wneud gyda’n cydweithwyr Gwasanaethau Stryd nid yn unig yn gwella amrywiaeth y blodau, ond bioamrywiaeth y pridd hefyd, fel y dangosir gan y preswylydd newydd yma yn y ddôl.”

Dywedodd Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych: “Mae hi’n cymryd amser i’n dolydd dyfu ac aeddfedu mewn i gynefin sy’n darparu cefnogaeth gref i’r holl natur yn lleol. Mae canfod madarch morel yn enghraifft gadarnhaol o sut mae rheoli pridd ar ein safleoedd yn rhoi cyfle i fwy o rywogaethau ffynnu a goroesi yn ein dolydd.”

Dechrau gwaith i wella ffordd yr A542 yn Llangollen

Mae gwaith ar fin dechrau’r mis hwn i gynnal a chadw Abbey Road, Llangollen.
Gosodir wyneb newydd ar A542 Abbey Road (rhwng Oakleigh a’r gyffordd â’r bont) rhwng Ebrill 13 ac Ebrill 30.
Ariennir y gwaith drwy Fenter Benthyca Llywodraeth Leol Llywodraeth Cymru.
Wrth wneud y gwaith, sefydlir trefn confoi er mwyn i draffig fynd heibio.
Meddai Paul Jackson, Pennaeth Gwasanaethau Priffyrdd a’r Amgylchedd: “Bydd y gwaith hanfodol yma’n gwella’r ffordd i bawb sy’n eu defnyddio a hoffwn ddiolch i bobl sy’n byw yn y cyffiniau am eu cefnogaeth, ac i’r gyrwyr sy’n defnyddio’r ffordd am eu hamynedd wrth inni wneud y gwaith pwysig yma.”
Ceir ychwaneg o wybodaeth am waith Priffyrdd ar ein gwefan: www.sirddinbych.gov.uk/ffyrdd 

Llenwi bron i ddau gant o sachau o sbwriel wrth glirio ffordd yn y Rhyl

Aethpwyd â bron i ddau gant o sachau llawn sbwriel o ffordd yn y Rhyl lle bu problemau â sbwriel.

Bu tîm Gwasanaethau Stryd Cyngor Sir Ddinbych wrthi’n ddiweddar yn mynd i’r afael â’r sbwriel oedd wedi cronni ar hyd Troeon Dyserth.

Aeth y tîm â 180 o sachau o sbwriel o’r ardal, gan gynnwys pethau fel popty microdon ag amryw ddarnau o geir.

Roedd y tîm eisoes wedi bod yn codi sbwriel ar Ffordd Tŷ Fry ym Modelwyddan ac Allt y Graig yn Nyserth, lle casglwyd 39 o sachau o sbwriel i gyd.

Meddai Paul Jackson, Pennaeth Gwasanaethau Priffyrdd a’r Amgylchedd: “Rydym yn gwybod fod llawer o bobl wedi codi pryderon am Droeon Dyserth ac rydym yn ddiolchgar i’r Gwasanaethau Stryd am wneud y gwaith yma.

“Mae gollwng sbwriel yn fath o ymddygiad gwrthgymdeithasol ac mae’n drosedd. Mae’n pardduo ein tirluniau ni ac yn gallu cael effaith negyddol ar ansawdd bywydau pobl leol. Mae pobl sy’n gollwng sbwriel hefyd yn dadwneud gwaith ein staff sy’n mynd ati bob dydd i gadw ein sir mor lân a thaclus â phosibl.

“Nid oes unrhyw esgus dros daflu sbwriel yn unman yn y sir. Mae’r Cyngor yn annog pobl i roi gwybod i’r Cyngor am unrhyw achosion o daflu sbwriel neu dipio anghyfreithlon trwy’r sianeli priodol.”

Lleoliad newydd ar gyfer tîm Dechrau’n Deg a Theuluoedd yn Gyntaf yn Ninbych

Mae tîm Dechrau’n Deg a Theuluoedd yn Gyntaf y Cyngor wedi symud i leoliad newydd yn Ninbych, ar ôl bod yng Nghanolfan Margaret Morris am dros 13 o flynyddoedd. 

A hwythau bellach wedi’u lleoli yn yr HWB yn Ninbych, bydd clinigau galw heibio Ymwelwyr Iechyd a grwpiau magu plant yn parhau i gael eu cynnal o’r lleoliad newydd.

Mae symud i’r HWB yn nodi dechrau pennod newydd gyffrous ar gyfer y tîm Dechrau’n Deg a Theuluoedd yn Gyntaf, a bydd yn caniatáu iddynt weithio’n agosach ag ystod o wasanaethau sydd hefyd wedi’u lleoli yn yr un lleoliad yn Ninbych.

Meddai llefarydd ar ran y tîm Dechrau’n Deg a Theuluoedd yn Gyntaf:

“Ar ôl dros 13 o flynyddoedd yng Nghanolfan Margaret Morris, rydym bellach wedi symud i’r HWB yn Ninbych.

Dyma ddechrau pennod gyffrous i ni, lle gallwn weithio â’r gwasanaethau sydd eisoes wedi’u lleoli yn yr HWB, yn ogystal â darparu’r holl wasanaethau poblogaidd i deuluoedd sydd eu hangen yn ardal Dinbych.

Rydym wedi cefnogi cymaint o deuluoedd a darparu grwpiau magu plant dirifedi o Ganolfan Margaret Morris ac rydym eisoes yn edrych ymlaen at groesawu teuluoedd, newydd a chyfarwydd, i’r lleoliad newydd hwn.”

Meddai Rhiain Morrlle, Pennaeth y Gwasanaethau Plant:

“Dyma ddatblygiad hynod gyffrous ar gyfer y gwasanaeth hwn, sy’n caniatáu i’r tîm ddatblygu ac ehangu mewn lleoliad newydd, gan weithio ochr yn ochr â darparwyr gwasanaeth sydd wedi’u lleoli yn yr HWB.”

Sesiynau ‘Hyder i Deithio’ yn y Rhyl yn helpu preswylwyr i ailgysylltu â theithio ar drenau

Yn ddiweddar cynhaliodd Sir Ddinbych yn Gweithio gyfres o sesiynau ‘Hyder i Deithio’ am ddim yn y Rhyl gyda’r nod o gefnogi preswylwyr Sir Ddinbych i gael annibyniaeth unwaith eto a goresgyn rhwystrau i ddefnyddio cludiant cyhoeddus.  Wedi’i gyflwyno mewn partneriaeth â Thrafnidiaeth Cymru, cynigiodd y rhaglen gefnogaeth ymarferol, gyfeillgar i oedolion oedd yn teimlo’n bryderus, yn ansicr, neu heb arfer â theithio ar drên.

Gan ddechrau’r siwrnai o Lyfrgell y Rhyl, fe groesawodd y rhaglen dair rhan breswylwyr lleol 16+ oed oedd â hyder isel, heriau o ran lles, neu rwystrau eraill oedd yn effeithio ar eu gallu i deithio.

Yn y sesiynau, dysgodd gyfranogwyr sut mae’r rhwydwaith rheilffyrdd yn gweithio a darllen y Canllaw Cymorth a Diogelwch i Deithwyr.  Fe gawsant hefyd brofiad ymarferol yn defnyddio apiau cynllunio siwrneiau a theithio ar drên go iawn gyda chefnogaeth.

Cafodd y sesiynau eu cryfhau ymhellach drwy gydweithio gyda Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig.  Fe fynychodd Andrea Platt, Swyddog Cymorth Cymunedol yr Heddlu, y sesiwn gyntaf i rannu gwybodaeth am rôl Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig yn cadw teithwyr a’r rhwydwaith rheilffyrdd yn ddiogel.  Roedd ei rôl yn ymwneud â meithrin ymddiriedaeth gyda chyfranogwyr, cynyddu eu hyder, a mynd i’r afael â phryderon cyffredin ynghylch teithio ar drên. Fe deithiodd Andrea Platt, Swyddog Cymorth Cymunedol yr Heddlu gyda’r grŵp ar eu sesiwn olaf, gan gynnig arweiniad a chefnogaeth yn y fan a’r lle, gan roi cyfle gwirioneddol i’r criw deithio’n hyderus.

Meddai Lowri Jones, Hyfforddwr Lles a Gwydnwch yn Sir Ddinbych yn Gweithio:
“Mae Hyder i Deithio yn ymwneud â rhoi gwybodaeth, cefnogaeth a sicrwydd sydd ei angen ar breswylwyr i deimlo’n gyfforddus yn defnyddio trenau eto. Roedd hi’n wych gweld hyder y cyfranogwyr yn cynyddu o sesiwn i sesiwn.”

Andrea Platt, Swyddog Cymorth Cymunedol yr Heddlu, Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig

Dywedodd Sian Jones, Llysgennad Rheilffyrdd Cymunedol yn Nhrafnidiaeth Cymru:

“Roedd hi’n wych cefnogi cyfranogwyr i ddefnyddio ein rhwydwaith rheilffyrdd rhwng y Rhyl a Llandudno. Mae’r sesiynau yma’n ein galluogi i gael gwared ar y rhwystrau sy’n wynebu pobl, gwneud teithio yn fwy hygyrch i bawb tra’n helpu teithwyr i fagu hyder ac annibyniaeth i archwilio’n rhwydwaith yn ddidrafferth.”

Meddai Andrea Platt, Swyddog Cymorth Cymunedol yr Heddlu, Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig:
“Mae partneriaeth weithio gref gyda Thrafnidiaeth Cymru a’r Cyngor lleol yn hollbwysig i wella diogelwch, meithrin ymddiriedaeth a darparu cefnogaeth effeithiol ar draws y rhwydwaith rheilffyrdd.”

Rhoddodd y cyfuniad o wybodaeth, sicrwydd a phrofiad ymarferol yr hyder i gyfranogwyr i oresgyn eu pryderon cychwynnol a dechrau teithio’n annibynnol ar gyfer gwaith, apwyntiadau, addysg a bywyd bob dydd.

Cysylltu Cymunedau â rheilffyrdd gyda Sir Ddinbych yn Gweithio

Nod prosiect Teithio gyda Hyder gyda Sir Ddinbych yn Gweithio a Thrafnidiaeth Cymru yw helpu i wella iechyd a lles personol, lleihau arwahanrwydd cymdeithasol ac annog pobl i ddefnyddio cludiant cyhoeddus yn fwy aml, a gwella ansawdd bywyd.

Bydd Sir Ddinbych yn Gweithio yn parhau i gydweithio gyda phartneriaid a chymunedau i roi cefnogaeth i unigolion sy’n chwilio am waith, hyfforddiant a chyfleoedd i ddatblygu’n bersonol.

I gael y wybodaeth ddiweddaraf am ddigwyddiadau, cyfleoedd hyfforddiant a’r gefnogaeth sydd ar gael, ewch i’n gwefan.

Caiff Sir Ddinbych yn Gweithio ei ariannu’n rhannol drwy Raglen Cymunedau am Waith a Mwy Llywodraeth Cymru.

Mae Trafnidiaeth Cymru yn cynnig hyfforddiant teithio i grwpiau cymunedol.  Rydym yn ymweld â grwpiau lleol i siarad am y cymorth sydd ar gael yn ein gorsafoedd ac ar ein trenau, sut i brynu tocyn a threfnu cymorth i deithwyr, y cyfleusterau sydd ar gael yn y gorsafoedd ac ar drenau, a pha ostyngiadau sydd ar gael.  

Gwaith yn gwella effeithlonrwydd ynni ysgol

Bydd Ysgol Pant Pastynog yn gweld gwell effeithlonrwydd ynni a llai o gostau rhedeg yn dilyn cwblhau prosiect ar y safle.

Mae Tîm Ynni Cyngor Sir Ddinbych wedi gorffen y gwaith o wella’r amgylchedd dysgu ar gyfer disgyblion ac athrawon yr ysgol, yn ogystal â gostwng allyriadau carbon yr adeilad. Bu i bwyllgor Sam yr ysgol, sy’n cynnig llais i bob un o ddisgyblion yr ysgol, ysgrifennu at y tîm ynni’n awgrymu mesurau arbed ynni yr hoffen nhw eu gweld yn eu hysgol, gan weithio gyda’r tîm i gwblhau’r cynlluniau.

Mae’r tîm wedi rheoli prosiectau yn nifer o adeiladau’r Cyngor, gan gynnwys ysgolion, i wella eu heffeithlonrwydd ynni a gostwng eu hallyriadau, fel rhan o ymgyrch y Cyngor i leihau ei ôl troed carbon ar ôl datgan Argyfwng Hinsawdd a Natur yn 2019.

Gyda chefnogaeth Gwasanaethau Plant ac Addysg y Cyngor, cafodd system baneli solar ffotofoltaidd 8.1kw ei gosod ar do’r ysgol. Disgwylir i’r prosiect arbed tua £3,200 y flwyddyn i’r safle mewn biliau tanwydd, a gostwng allyriadau’r safle o tua 3,400 cilogram o garbon y flwyddyn.

Bydd y paneli ffotofoltaidd newydd hyn yn cynhyrchu trydan i bweru’r safle, gan leihau’r pwysau ar y system grid lleol a helpu lleihau allyriadau carbon y safle.  Bydd pob cilowat a gynhyrchir gan y paneli ffotofoltaidd ac a ddefnyddir gan yr ysgol yn arbed tua 22 ceiniog.

Roedd y gwaith a wnaed yn yr ysgol hefyd yn cynnwys insiwleiddio’r atig yn well gan ychwanegu 150mm o ddeunydd inswleiddio, inswleiddio rhannau o’r wal geudod gyda Evobead, gosod goleuadau LED effeithlon, ac ychwanegu system newydd o reoli’r adeilad er mwyn gallu rheoli’r defnydd o ynni ar y safle’n well.

Meddai Helen Vaughan-Evans, Pennaeth y Gwasanaeth Cymorth Corfforaethol: Perfformiad, Digidol ac Asedau: “Mae’r Cyngor wedi ymrwymo i leihau ein hallyriadau carbon a’n defnydd o ynni yn ein holl adeiladau. Mae hyn yn cefnogi ein blaenoriaethau amgylcheddol, ac rwy’n falch iawn o weld fod y rhain yn uchelgeisiau y mae disgyblion ein Sir yn eu rhannu hefyd. Bydd hyn hefyd yn arwain at ostyngiad yng nghostau’r ysgol yn yr hirdymor.  Rwy’n ddiolchgar i’n staff ni, gyda chymorth staff a disgyblion yr ysgol, am ganiatáu i ni wneud y gwaith pwysig hwn yn Ysgol Pant y Pastynog.”

Atgoffa perchnogion cŵn i fod yn gyfrifol wrth ymweld â chefn gwlad

Mae Cyngor Sir Ddinbych a Thirwedd Genedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy yn atgoffa perchnogion cŵn i fod yn gyfrifol wrth i fwy o bobl baratoi i ymweld â mannau poblogaidd yng nghefn gwlad.

Mae’r ddau gorff yn annog pobl i ddilyn cyngor pwysig i gadw anifeiliaid anwes ar dennyn wrth gerdded drwy gefn gwlad yn dilyn digwyddiadau y llynedd ar dir ger Moel Famau.

Mae tarfu ar dda byw, gan gynnwys cŵn yn aflonyddu ar ddefaid a’u herlid, yn anghyfreithlon. Gall unrhyw gŵn sy’n cael eu dal yn aflonyddu ar dda byw gael eu difa a gall y perchnogion gael eu herlyn.

Mae deddf newydd wedi dod i rym yng Nghymru a Lloegr a fydd yn golygu fod anifeiliaid fferm yn cael eu diogelu’n well rhag ymosodiadau gan gŵn.

Bydd gan yr heddlu nawr bwerau i feddiannu a chadw ci pan fo ganddynt sail resymol i gredu ei fod wedi ymosod neu aflonyddu ar dda byw a bod yna risg y gallai wneud hynny eto.

Mae uchafswm y ddirwy am aflonyddu ar dda byw hefyd wedi cynyddu o £1000 i ddirwy ddiderfyn. 

Dylai ymwelwyr fod yn ymwybodol o ba gyfyngiadau a chanllawiau sydd mewn grym yn yr ardal y maent yn ymweld â hi er mwyn cadw eu hunain ac eraill yn ddiogel. Dylai pobl hefyd wirio ymlaen llaw i weld a yw cyfleusterau ar agor a pharcio’n gyfrifol mewn ardaloedd dynodedig.

Dywedodd Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych:

“Fe wyddom fod llawer o berchnogion cŵn sy’n ymweld â’n hardaloedd cefn gwlad yn barchus ac yn cadw eu hanifeiliaid anwes ar dennyn a hoffwn ddiolch iddynt am wneud hynny.

“Fodd bynnag, mae yna leiafrif nad ydynt yn dilyn y rheolau ac rydym yn eu hatgoffa mai nhw sy’n gyfrifol am eu ci pan fyddant yn cerdded drwy gefn gwlad.

“Gall perchnogion cŵn sy’n anwybyddu’r rheolau ac yn gadael i’w hanifeiliaid anwes aflonyddu ar dda byw yn yr ardal gael eu herlyn, a gellid saethu eu ci yn gyfreithlon os yw’n cael ei ddal. Mae hyn yn achosi trallod i bawb ac yn ganlyniad yr ydym ni eisiau ei osgoi. 

“Os ydych chi’n dod â’ch ci efo chi, cofiwch gynllunio ymlaen llaw os ydych yn ymweld â chefn gwlad, dewch i wybod am y tir y byddwch chi’n cerdded arno, parchwch y cod cefn gwlad a chadwch eich ci ar dennyn bob amser.”

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i https://www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk/?lang=cy a dilynwch AHNE Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy ar Facebook ac X.

Mae’r dyddiad cau yn agosáu i gyflwyno eich ceisiadau symiau cymudol

Mae cyfanswm o £101,064.42 ar gael i gefnogi prosiectau lleol, ac mae ceisiadau nawr ar agor i helpu i wella mannau agored ac ardaloedd chwarae ar draws Sir Ddinbych.

Gall amrywiaeth o sefydliadau wneud cais am gyllid, gan gynnwys:

• Cynghorau Dinas, Tref a Chymuned
• Grwpiau gwirfoddol a chymunedol
• Elusennau
• Sefydliadau sector cyhoeddus
• Clybiau chwaraeon amatur
• Cyngor Sir Ddinbych

Dywedodd Samantha Mullan, Swyddog Datblygu Cymunedol Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae cyllid symiau cymudol yn ein helpu i wella a diogelu mannau agored ac ardaloedd chwarae ar draws Sir Ddinbych. Mae’n cefnogi lleoedd diogel, croesawgar i gymunedau eu mwynhau. Byddwn yn annog grwpiau sy’n gymwys i wneud cais a gwneud gwahaniaeth mawr yn eu hardal lleol.”

Y dyddiad cau ar gyfer derbyn ceisiadau yw 20 Ebrill 2026. Mae rhagor o wybodaeth a ffurflenni cais ar gael ar-lein yma: www.sirddinbych.gov.uk/symiau-cymudol

Mae’r cyllid sydd ar gael, ac ym mha ardal yn cael eu rhestru isod:

Seremonïau i nodi dechrau tymor 2026 yn atyniadau treftadaeth Sir Ddinbych

Dathlodd safleoedd hanesyddol ar draws Sir Ddinbych ddechrau’r tymor newydd i ymwelwyr gyda chyfres o seremonïau agoriadol arbennig dros y penwythnos.

Mae Plas Newydd, Carchar Rhuthun a thŷ a gerddi hanesyddol Nantclwyd y Dre wedi nodi dechrau tymor 2026 gyda’u seremonïau unigryw eu hunain, gan adlewyrchu cymeriad a hanes y safleoedd unigol.

Yn Rhuthun, cynhaliwyd digwyddiad “Datgloi’r Carchar” (yng Ngharchar Rhuthun) ac “Addurno’r Drws” (yn Nantclwyd y Dre), a seremoni “Hongian yr Hetiau” ym Mhlas Newydd, i nodi agoriad yr adeilad a fu unwaith yn gartref i Ferched enwog Llangollen. 

Daeth gwesteion, partneriaid ac ymwelwyr ynghyd i ddathlu ail-agor drysau’r atyniadau a chroesawu ymwelwyr cyntaf y flwyddyn. 

Ymhlith y rhai a oedd yn bresennol yn y digwyddiad “Datgloi’r Carchar” oedd disgyblion côr Ysgol Pen Barras, a berfformiodd nifer o ganeuon ar gyfer y gwesteion yn y seremoni. 

Meddai Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae’r tîm yn hynod ddiolchgar o’r gefnogaeth gan ein gwesteion a’n hymwelwyr yn ein seremonïau agoriadol ac yn ystod y penwythnos cyntaf, sy’n dangos pa mor werthfawr yw ein safleoedd treftadaeth.

“Roedd yn hyfryd dathlu dechrau’r tymor gyda phobl angerddol sy’n cefnogi ac yn hyrwyddo’r gwaith yr ydym yn ei wneud, ac rydym yn ddiolchgar iawn i bawb a ddaeth draw i helpu i wneud yr achlysur yn ddechrau cadarnhaol i’r flwyddyn.  Hoffwn ddiolch hefyd i gôr Ysgol Pen Barras am eu perfformiad hyfryd yn y seremoni.”

I annog ymwelwyr i ymweld â rhagor o atyniadau hanesyddol yn y sir, mae gostyngiad arbennig ar gael drwy gydol y tymor i’w ddefnyddio ar draws y safleoedd.  Tan ddiwedd mis Medi, bydd ymwelwyr â Charchar Rhuthun, tŷ a gerddi hanesyddol Nantclwyd y Dre a Phlas Newydd yn Llangollen yn derbyn gostyngiad pris o 20% ar gyfer atyniadau eraill, gan roi cyfle i deuluoedd ac unrhyw un sydd â diddordeb yn yr hanes i ymweld â’r safleoedd hyn am bris gostyngol. 

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â’r tîm Gwasanaeth Treftadaeth drwy treftadaeth@sirddinbych.gov.uk neu ymwelwch â www.sirddinbych.gov.uk/treftadaeth i drefnu ymweliad.

Partneriaeth leol yn cyflawni prosiect cymunedol ym mharc Bodelwyddan

Ymunodd gwirfoddolwyr a'r contractwyr lleol Proarb â thîm Cefn Gwlad y cyngor yn ddiweddar i blannu gwrych cadwraeth o amgylch y pwll newydd ym mharc Bodelwyddan.

Wedi'i leoli wrth droed Castell hanesyddol Bodelwyddan, ail-agorwyd y safle i'r cyhoedd yn ddiweddar am y tro cyntaf ers 2022.

Cafodd y safle £900,000 gan Lywodraeth y DU drwy Gronfa Ffyniant Gyffredin y DU i fynd i'r afael â chyflwr y parcdir, drwy osod llwybrau milltir a hanner o hyd sy'n addas i bobl anabl, gwrychoedd newydd i gefnogi natur leol ymhlith gwelliannau eraill.

Yn dilyn ailagoriad llwyddiannus, mae swyddogion cefn gwlad a gwirfoddolwyr ymroddedig wedi parhau â'u gwaith caled drwy drosi hen safle gwastraff yn bwll, a fydd yn annog bioamrywiaeth i ffynnu.

Ar ôl cwblhau gwaith cloddio’r pwll, cysylltodd y contractwyr lleol Proarb â swyddogion y cyngor, a roddodd mwy o arian i blannu gwrych cadwraeth i amgylchynu'r pwll bywyd gwyllt fel rhan o'u haddewid buddion cymunedol.

Wedi'i leoli ym Modelwyddan, mae Proarb yn cymryd rhan weithredol mewn mentrau ymgysylltu cymunedol a bioamrywiaeth, drwy eu gwaith ym maes rheoli llystyfiant a stiwardiaeth amgylcheddol yn Sir Ddinbych ac ar hyd Gogledd Cymru.

Ymunodd gwirfoddolwyr a gweithwyr o Proarb â staff Cefn Gwlad y Cyngor ym Mharc Bodelwyddan yn ddiweddar i blannu'r gwrych cadwraeth, wrth iddynt barhau â'u hymdrechion i wella'r safle i ymwelwyr.

Dywedodd John Paul Williams, Rheolwr Gyfarwyddwr Proarb Limited:

“Mae cefnogi prosiectau fel hyn yn adlewyrchu ein hymrwymiad i ymgysylltu â’r gymuned a bioamrywiaeth fel contractwyr sy’n gweithio gyda Chyngor Sir Dinbych a ScottishPower Energy Networks ledled Gogledd Cymru.”

Dywedodd Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych:

“Rydym yn ddiolchgar am haelioni Proarb wrth roi’r arian hwn i gwblhau gwaith plannu’r gwrych cadwraeth o amgylch y pwll bywyd gwyllt newydd. Hoffwn hefyd ddiolch i'r swyddogion cefn gwlad, gweithwyr Proarb a'n gwirfoddolwyr ymroddedig am eu gwaith caled ar y safle.

“Bydd adnewyddu’r parcdir yn rhoi cefnogaeth hollbwysig y mae ein bywyd gwyllt lleol ei angen i oroesi wrth symud ymlaen a bydd hefyd yn rhoi lle gwych i breswylwyr ac ymwelwyr â Sir Ddinbych i ymweld a phrofi’r natur sydd gan ein Sir i’w gynnig.”

Tîm y Gwasanaethau Stryd yn mynd i’r afael â mannau problemus ar gyfer sbwriel

Mae tîm Gwasanaethau Stryd Cyngor Sir Ddinbych wedi mynd i’r afael â mannau problemus ar gyfer sbwriel yn ddiweddar.

Yn dilyn adroddiadau o sbwriel ar Ffordd Ty Fry, Bodelwyddan, mynychodd gweithredwyr gwasanaethau stryd yr ardal i gyflawni gwaith casglu sbwriel. Casglodd y tîm 29 bag o sbwriel o’r ardal.

Mae’r gwasanaethau stryd hefyd wedi cyflawni mwy o waith casglu sbwriel ym mhen isaf Allt y Graig, Dyserth, yn ystod gwaith ecoleg a draenio a gyflawnwyd ar hyd y llwybr. Casglodd y tîm 10 bag o sbwriel o’r ardal.

Meddai Paul Jackson, Pennaeth Gwasanaethau Priffyrdd a’r  Amgylchedd: “Hoffem atgoffa’r cyhoedd fod taflu sbwriel yn ffurf o ymddygiad gwrthgymdeithasol ac yn drosedd. Mae’n difetha’r dirwedd ac mae’n cael effaith negyddol ar ansawdd bywyd trigolion. Mae hefyd yn dadwneud yr holl waith mae ein gweithredwyr yn ei gyflawni bob dydd ar draws Sir Ddinbych i gadw ein sir mor lân a thaclus â phosibl.

“Nid oes unrhyw esgus dros daflu sbwriel yn unman yn y sir. Anogwn y cyhoedd i adrodd am unrhyw ddigwyddiadau o daflu sbwriel neu dipio anghyfreithlon i’r Cyngor trwy’r sianeli priodol.”

Gofalwyr Maethu Cymru Sir Ddinbych yn cael mynediad am ddim i safleoedd treftadaeth

Mae gofalwyr maeth sy’n penderfynu maethu drwy’r awdurdod lleol bellach yn cael mwynhau mynediad am ddim i Garchar Rhuthun, Nantclwyd y Dre a Phlas Newydd fel rhan o becyn maethu Sir Ddinbych.

Llun: 

Mae’r ychwanegiad newydd hwn i’r pecyn maethu yn cael ei gyflwyno fel rhan o fenter drawsnewid y Cyngor sydd â’r nod o gynyddu nifer y gofalwyr sy’n maethu drwy Maethu Cymru Sir Ddinbych, er mwyn i blant allu derbyn gofal yn agosach at eu cymunedau a chyflawni gwell canlyniadau. 

Mae gofalwyr maeth sy’n maethu gyda’r awdurdod lleol yn cael cynnig pecyn eang a chynhwysfawr o bolisïau cynorthwyol, a bydd pob un ohonynt wedi cael eu cyflwyno erbyn mis Ebrill. 

Mae Cyngor Sir Ddinbych hefyd wedi cymeradwyo polisi ystyriol o faethu ar gyfer staff sy’n maethu gyda’r awdurdod lleol, sy’n gymwys i gael 5 diwrnod ychwanegol o absenoldeb arbennig.

Meddai Rhiain Morrlle, Pennaeth y Gwasanaethau Plant:

“Mae maethu’n brofiad trawsnewidiol gwerth chweil sy’n cael effaith enfawr ar fywyd y plentyn neu’r person ifanc yn ogystal â’r gofalwr maeth ei hun.

Mae ymweld â’n safleoedd treftadaeth yn ddiwrnod allan gwych i’r teulu cyfan, a’n gobaith yw y bydd gofalwyr maeth hen a newydd yn manteisio ar y cynnig arbennig hwn.”

Meddai Carly Davies, Swyddog Arweiniol Gwasanaeth Treftadaeth Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae’n bleser mawr gennym ni gynnig mynediad am ddim i ofalwyr maeth fel rhan o ymrwymiad Cyngor Sir Ddinbych i gefnogi teuluoedd maeth. Rydym yn arbennig o falch o’r ffaith bod ein tri atyniad treftadaeth yn fannau croesawgar ac ystyriol o deuluoedd.

P’un a fyddwch chi’n dewis dilyn llwybr ‘Dianc o’r Carchar’ teuluol Carchar Rhuthun, archwilio bron i 600 mlynedd o hanes yn Nantclwyd y Dre drwy weithgareddau ymarferol fel gwisgo i fyny a llenwi Pasbort Teithio Drwy Amser, neu ddysgu am hanes hynod ddiddorol Merched Llangollen ym Mhlas Newydd a mwynhau picnic yn y gerddi, mae gennym ni rywbeth i’w gynnig i deuluoedd o bob oedran ei fwynhau gyda’i gilydd.”

I gael rhagor o wybodaeth am faethu, ewch i:

https://sirddinbych.maethucymru.llyw.cymru/

Byddwch yn ailgylchwyr g-ŵy-ch y Pasg hwn

Fe anogir preswylwyr i fod yn ŵy-ch y Pasg hwn drwy gofio ailgylchu dros y gwyliau.

Fe fydd criwiau Gwastraff ac Ailgylchu Cyngor Sir Ddinbych yn casglu fel yr arfer dros wyliau’r Pasg. 

Gan ei bod hi’n gyfnod o ddathlu drwy gyfnewid nifer o anrhegion a chardiau, mae yna ffyrdd y gall preswylwyr helpu i wneud gwahaniaeth i ailgylchu dros y cyfnod yma.

Mae nifer o wyau Pasg yn dod â llai o ddeunydd pecynnu erbyn hyn, neu maen nhw wedi’u pecynnu mewn dull sy’n fwy addas i’w hailgylchu, a bydd hyn yn helpu â chasgliadau. 

Wrth i chi fwynhau’r wyau siocled dros y Pasg, cofiwch wasgu’r blychau cardfwrdd i’w hailgylchu a’u rhoi yn eich bag glas a gwiriwch a oes modd ailgylchu rhai o’r hambyrddau plastig a ddaw gyda nhw. Drwy ailgylchu blychau eich wyau Pasg, rydych chi’n cefnogi ffordd gynaliadwy o helpu i gynhyrchu eitemau eraill megis blychau grawnfwyd ac wyau ffres, a hyd yn oed pecynnau ar gyfer parseli allai ddod yn ôl ar stepen eich drws.

Cofiwch, pan fyddwch chi wedi agor eich wyau Pasg, fe ellir ailgylchu mwyafrif y ffoil. Gwasgwch y ffoil yn belen a’i roi yn y cynhwysydd cywir ar gyfer ffoil. Os bydd yn ailagor ar ôl ei wasgu’n belen mae’r deunydd wedi’i lamineiddio ac fe ddylid ei roi yn y bin ar gyfer gwastraff na ellir ei ailgylchu.

Os ydych chi wedi derbyn cardiau Pasg eleni, fe ellir ailgylchu’r rhain gartref ynghyd â’r amlenni, cyn belled nad oes yna gliter neu ffoil arnynt, ac os oes, mae angen eu rhoi yn y bin ar gyfer gwastraff na ellir ei ailgylchu.

Wrth i nifer o deuluoedd eistedd i lawr am brydau bwyd dros y Pasg, mae hi’n syniad da edrych sut i ailddefnyddio unrhyw fwyd sydd dros ben i wneud llawer mwy o ddanteithion blasus dros y gwyliau. Ar gyfer y gwastraff bwyd na allwch eu bwyta megis plisgyn ŵy, cofiwch ddefnyddio eich bin gwastraff bwyd.

Os ydych chi’n bwriadu mynd ati i roi trefn ar eich gardd y Pasg hwn cofiwch y gellir ailgylchu unrhyw wastraff gardd mewn i gompost defnyddiol drwy’r gwasanaeth gwastraff gardd, ond cofiwch gofrestru i fod yn gymwys am gasgliadau rhwng mis Ebrill 2026 a diwedd mis Mawrth 2027.

Meddai Paul Jackson, Pennaeth Gwasanaethau Priffyrdd a’r  Amgylchedd: “Fe all y Pasg arwain at gynnydd mewn eitemau gartref y gellir eu hailgylchu. Rydym eisiau annog preswylwyr i barhau â’u cefnogaeth i wneud gwahaniaeth i amgylchedd Sir Ddinbych drwy ddewis yr opsiynau cywir i ailgylchu’r eitemau yma ac fe hoffwn i ddiolch iddynt am eu hymdrechion gwych.”

Os nad ydych chi’n siŵr beth sy’n mynd i ble, gallwch wirio canllaw ailgylchu A i Y ar y wefan.

Partneriaeth Gogledd Cymru yn sicrhau cyllid i fynd i'r afael â llygredd golau artiffisial

Mae partneriaeth ledled Gogledd Cymru wedi llwyddo i sicrhau cyllid i fynd i'r afael ag effeithiau ecolegol golau artiffisial ar draws tirweddau dynodedig Gogledd Cymru.

Ar ran partneriaeth Prosiect NOS, bu Tirwedd Genedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy yn llwyddiannus yn eu cais o'r enw Rhwydweithiau’r Nos, a gyflwynir gan y Gronfa Dreftadaeth, ar ran Rhaglen Rhwydweithiau Natur Llywodraeth Cymru. 

Dyfarnwyd £247,225 i'r bartneriaeth, sy'n cynnwys Tirwedd Genedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, Tirwedd Genedlaethol Ynys Môn, Tirwedd Genedlaethol Llŷn ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, i fynd i'r afael â phroblemau sy’n cael eu hachosi gan Olau Artiffisial yn y Nos sy'n newid ymddygiad rhywogaethau ac yn bygwth bioamrywiaeth.

Mae tywyllwch yn rhan hanfodol o'n treftadaeth naturiol ac yn hanfodol ar gyfer dyfodol dros 30% o fertebriaid a 60% o infertebratau, gan fod y rhan fwyaf o ffurfiau bywyd yn cael eu llywodraethu gan rythmau biolegol sy'n cael eu rheoleiddio gan olau.

Fodd bynnag, mae Golau Artiffisial yn y Nos yn tarfu ar y cylchoedd hyn. Bydd prosiect Rhwydweithiau’r Nos yn nodi parthau llygredd allweddol trwy fapio golau, cynnal arolygon ecolegol a chydweithio â thirfeddianwyr, cymunedau ac asiantaethau i ddatblygu cynlluniau ar gyfer gweithgareddau ôl-osod a chysgodi yn y dyfodol i leihau’r ymyrraeth.

Bydd y cyllid hefyd yn cefnogi’r gwaith o greu dwy swydd newydd. Bydd un Swyddog Rhwydweithiau Ecolegol yn y Nos yn cynorthwyo datblygiad y cynlluniau hyn i amddiffyn y tywyllwch naturiol sy'n hanfodol ar gyfer iechyd yr ecosystem, ac un Swyddog Ymgysylltu â'r Gynulleidfa sydd â'r dasg o godi ymwybyddiaeth a chefnogi newid ymddygiad trwy ddigwyddiadau ymgysylltu â'r cyhoedd.

Dywedodd Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych:

“Rydym ni wrth ein bodd ein bod ni wedi sicrhau’r cyllid hwn i fynd i’r afael â’r problemau sydd ynghlwm â llygredd golau. Ni fyddai sicrhau'r cyllid hwn wedi bod yn bosibl heb waith caled a chydweithrediad partneriaeth Prosiect NOS sy'n cynnwys y tirweddau dynodedig ledled Gogledd Cymru.

“Bydd y cyllid hwn yn mynd yn bell i amddiffyn ein rhywogaethau, drwy gynnal profion ac arolygon hanfodol a chodi ymwybyddiaeth o’r effeithiau posibl y gall Golau Artiffisial yn y Nos eu cael.”

Gwasanaeth Ceidwaid Chwarae Sir Ddinbych yn rhyddhau sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ dros wyliau’r Pasg

Mae gwasanaeth Ceidwaid Chwarae Sir Ddinbych wedi rhyddhau eu sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ ar gyfer gwyliau’r Pasg.

Mae’r sesiynau a gynhelir yn rhad ac am ddim gan Wasanaeth Ceidwaid Chwarae Sir Ddinbych yn rhoi cyfleoedd chwarae mynediad agored i blant yn eu cymunedau lleol.

Bydd sesiynau dros wyliau’r Pasg ar gael yng Nghorwen, Dinbych, Dyserth, Llangollen, Gallt Melyd, Prestatyn, Rhuddlan, Y Rhyl, Rhuthun a Llanelwy.

Bydd angen i rieni neu warcheidwaid plant chwe blwydd oed a hŷn gofrestru eu plant ar gyfer y gwasanaeth Ceidwad Chwarae cyn y gallant fynd i’r sesiynau. Nid oes angen cofrestru plant dan chwech oed.

Mae’r sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ wedi’u llunio mewn modd sy’n galluogi plant i ddewis beth yr hoffent ei wneud neu pa offer i’w defnyddio. Mae’r holl sesiynau’n gwbl gynhwysol a gellir rhoi gwybod am unrhyw anghenion wrth gofrestru’ch plentyn ar gyfer y gwasanaeth Ceidwad Chwarae.

Meddai Dawn Anderson, Rheolwr Gofal Plant a Datblygu Chwarae Sir Ddinbych:

“Rydym yn gyffrous iawn i gyhoeddi ein hamserlen ar gyfer y sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ dros wyliau’r Pasg.

Mae’r sesiynau hyn yn rhad ac am ddim ac ar agor i blant hyd at 13 oed. Bydd 15 o sesiynau chwarae yn cael eu cynnig dros wyliau’r Pasg, pob un mewn gwahanol rannau o’r sir.

Cofrestrwch os oes angen a dewch draw i fwynhau hwyl y Pasg!”

Mwy o wybodaeth: https://www.denbighshire.gov.uk/cy/hamdden-a-thwristiaeth/gwasanaeth-ceidwad-chwarae/gwasanaeth-ceidwad-chwarae.aspx

Y Cabinet yn cymeradwyo ffioedd Cartrefi Gofal ar gyfer 2026/27

Derbyniodd Cabinet Cyngor Sir Ddinbych yr argymhellion ynghylch ffioedd cartrefi gofal ar gyfer 2026/27 yng nghyfarfod y Cabinet heddiw (24 Mawrth).

Bydd y Cyngor yn gwario oddeutu £16 miliwn ar ofal preswyl a nyrsio i bobl hŷn yn ystod 2026/27, gan warchod y bobl mwyaf diamddiffyn yn y sir.

Bydd y ffioedd ar gyfer 2026/27 yn parhau i ariannu 51 o gartrefi gofal, sy’n cyfateb i leoli dros 355 o bobl ledled y sir.

Mae’r broses gosod ffioedd wedi cael ei hysbysu gan Care Cubed, sef methodoleg sy’n cael ei yrru gan ddata i ddarparu dull cyson sy’n seiliedig ar dystiolaeth i osod ffioedd. Mae’r dull hwn yn caniatáu i’r Cyngor ddeall sut mae arian cyhoeddus yn cael ei wario gan ddarparwyr i sicrhau bod ffioedd gofal yn deg, cyfiawn ac yn darparu’r gwerth gorau am arian.

Meddai Ann Lloyd, Pennaeth Gwasanaethau Gofal Cymdeithasol Oedolion a Digartrefedd:

“Mae’n bwysig iawn bod y broses gosod ffioedd ar gyfer cartrefi gofal yn aros yn dryloyw a chyson. Mae’r argymhellion sydd wedi’u rhoi mewn lle yn sicrhau dull teg a chytbwys ar gyfer y broses gosod ffioedd.

Mae gofal cymdeithasol yn cyfrif am bron i draean o gyllideb y Cyngor, ac wrth i lefelau’r galw barhau i godi, mae’n bwysig bod y broses gosod ffioedd yn aros yn dryloyw ac yn darparu gwerth am arian i ddarparwyr a phreswylwyr.

Trwy weithio gyda chartrefi gofal yn y sir, gallwn barhau i sicrhau bod preswylwyr yn cael cefnogaeth a gofal o ansawdd."

Gwaith gwella yn mynd rhagddo’n dda ym Mharc Gwledig Loggerheads

Mae gwaith gwella ym Mharc Gwledig Loggerheads yn mynd rhagddo'n dda, gyda gwelliannau sylweddol yn cael eu gwneud ar draws y safle, gan gynnwys y ganolfan ymwelwyr, adeilad y caffi, mannau eistedd a thoiledau cyhoeddus, gan adeiladu ar y gwaith lliniaru llifogydd a wnaed y gaeaf diwethaf.

Dechreuodd y gwaith gwella hwn ym mis Awst gyda’r nod o gynorthwyo i reoli pwysau sy'n gysylltiedig â chynnydd yn nifer yr ymwelwyr ac ymateb i’w disgwyliadau cynyddol yn un o'r safleoedd prysuraf a reolir gan Gyngor Sir Dinbych ar gyfer ymwelwyr.

Yn 2023, fe gadarnhaodd Llywodraeth y DU ei bwriad i roi £10.95 miliwn o gyllid grant i 10 o brosiectau cyfalaf sy’n ceisio diogelu treftadaeth unigryw a lles Rhuthun a’i a chymunedau gwledig.

Mae’r cyllid hwn wedi’i ddyfarnu'n arbennig ar gyfer y prosiectau llwyddiannus hyn ac ni ellir ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau eraill. 

Ochr yn ochr â'r gwaith gwella adeiladau, mae paneli solar a photiau draenio cynaliadwy wedi'u gosod ar y prif adeilad, gan gefnogi ymrwymiad y parc i gynaliadwyedd a helpu i baratoi safle ar gyfer y dyfodol sy'n croesawu bron i 300,000 o ymwelwyr bob blwyddyn.

Mae gwaith i uwchraddio'r toiledau cyhoeddus wedi'i gwblhau ac mae'r cyfleusterau bellach yn ôl ar agor i'r cyhoedd, tra bo delweddau newydd o bob cwr o'r parc gwledig wedi’u gosod yn y mannau sydd newydd eu hadnewyddu, gan greu amgylchedd ffres a chroesawgar i ymwelwyr.

Ar ôl hysbysebu safle’r caffi a chynnal proses gyfweld ar gyfer ymgeiswyr posibl, gallwn gyhoeddi ein bod yn cydweithio’n agos â’r cynhyrchydd lleol Chilly Cow a fydd yn ymgymryd â thenantiaeth y caffi ar ei newydd wedd, yn amodol ar gwblhau holl drefniadau’r brydles.

Disgwylir i'r gwaith, sy'n cael ei wneud gan gontractwyr lleol Park City (Llanelwy) ac a ddyluniwyd gan TACP (Wrecsam), gael ei gwblhau erbyn diwedd y gwanwyn. 

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd y Cyngor ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Mae’n galonogol clywed bod y gwaith gwella yn mynd rhagddo’n dda yn Loggerheads, rydym wedi gweld cynnydd o ran nifer yr ymwelwyr â Pharc Gwledig Loggerheads dros y blynyddoedd diweddar a bydd prosiectau fel rhain, pan fyddan nhw wedi’u cwblhau, yn helpu i ddiogelu’r parc ar gyfer y dyfodol a bodloni disgwyliadau cynyddol ymwelwyr.

“Tra bod y gwaith yn parhau, bydd Parc Gwledig Loggerheads yn parhau ar agor i’r cyhoedd drwy gydol gwyliau’r Pasg.

“Mae’r safleoedd hyn yn ardaloedd Tirwedd Cenedlaethol poblogaidd, ac mae’n bwysig ein bod yn parhau i gynnal a chadw a datblygu safleoedd fel y rhain wrth iddyn nhw ddod yn fwyfwy poblogaidd i sicrhau bod modd i bawb sy’n ymweld â nhw barhau i’w mwynhau.”

Mae cynlluniau ar gyfer gwaith gwella Loggerheads i’w gweld ar wefan Cyngor Sir Ddinbych.

Y Cyngor yn gosod Polisi Trosglwyddo Asedau Cymunedol newydd

Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi cymeradwyo ei Bolisi Trosglwyddo Asedau Cymunedol heddiw, sy’n amlinellu proses glir a chyson ar gyfer trosglwyddo adeiladau a thir dros ben sy’n eiddo i’r Cyngor i Gynghorau Dinas, Tref a Chymuned, sefydliadau trydydd sector a grwpiau nid-er-elw cymunedol gan adeiladu ar brofiad y sefydliad ei hun gyda Throsglwyddo Asedau Cymunedol a chanllawiau arfer gorau’r sector.

Nod y polisi hwn yw cefnogi gwasanaethau lleol cryfach a mwy cynaliadwy trwy alluogi cymunedau i gymryd asedau gwerthfawr ymlaen fel hen adeiladau dinesig, caeau chwaraeon a chyfleusterau eraill. Mae’n nodi tri llwybr trosglwyddo, Trwydded i Feddiannu tymor byr a Throsglwyddo Lesddaliad a Throsglwyddo Rhydd-ddaliad hirdymor, ynghyd â phroses cam wrth gam i ymgeiswyr.

Mae’r dull yn cefnogi nifer o amcanion lles y Cynllun Corfforaethol, gan gynnwys ffyniant economaidd, grymuso cymunedol, a chynaliadwyedd hirdymor.

Dywedodd y Helen Vaughan-Evans, Pennaeth Gwasanaeth Cymorth Corfforaethol: Perfformiad, Digidol ac Asedau: “Bydd y polisi hwn yn helpu â dealltwriaeth o’r broses trosglwyddo asedau ar gyfer pob parti a bydd yn cefnogi ein gwaith yn well wrth helpu cymunedau lleol Sir Ddinbych i gryfhau ar gyfer ffyniant y dyfodol.”

Cynghorau Sir Ddinbych a Sir y Fflint yn penodi contractwr ar gyfer cynllun mawr newydd Prosiect Archifau Creadigol  

Mae Cyngor Sir y Fflint, gyda chefnogaeth Cyngor Sir Ddinbych, wedi penodi Wynne Construction fel y prif gontractwr ar gyfer y Cyd-Brosiect Archifau, gan nodi carreg filltir arwyddocaol yn natblygiad un o gynlluniau pwysicaf Gogledd Ddwyrain Cymru.

Ffurfiwyd Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru (NEWA) ym mis Ebrill 2020 pan ddaeth Archifau Sir Ddinbych (Rhuthun) a Swyddfa Gofnodion Sir y Fflint (Penarlâg) ynghyd i gynnig gwasanaeth ar y cyd i’r rhanbarth, gan uno eu casgliadau archifol o bwysigrwydd cenedlaethol. Mae Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru yn gofalu am hanes ysgrifenedig a darluniadol unigryw ac amhrisiadwy’r rhanbarth, sy’n dyddio’n ôl dros 900 o flynyddoedd.

Nod y prosiect hwn yw sefydlu gwasanaeth archif cryfach, mwy gwydn a chynaliadwy i’r rhanbarth, gyda adeilad archif newydd ar dir cyfagos i Theatr Clwyd, i gartrefu’r casgliadau a’r staff ac i ddarparu rhaglen ymgysylltu gynhwysfawr i ddenu cynulleidfa ehangach.

Mae’r prosiect, o’r enw ‘Archifau Creadigol’, wedi’i alluogi gan grant datblygu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ynghyd â chyfraniadau ariannol gan awdurdodau lleol Sir y Fflint a Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru. Mae’r cyllid yn cefnogi cam cychwynnol y prosiect, gan alluogi dyluniadau pensaernïol manwl, cynllunio busnes a gweithgareddau cyn cais ail rownd am gyllid yn 2026 a chaniatâd cynllunio. Os bydd hyn yn llwyddiannus, disgwylir i waith adeiladu ar y ganolfan archif newydd ddechrau ddiwedd gwanwyn/haf 2027 a bod yn barod i agor yn ystod hydref 2028.

Dywedodd y Cynghorydd Emrys Wynne, Aelod Arweiniol dros y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Mae hwn yn gam mawr ymlaen i’r prosiect ac i’r gymuned ehangach. Mae Wynne Construction yn dod â hanes cryf o gyflawni datblygiadau o ansawdd uchel, ac rydym yn hyderus y byddant yn ein helpu i wireddu ein huchelgeisiau ar gyfer y prosiect hwn. Bydd y cynllun yn darparu manteision hirdymor i drigolion, busnesau ac ymwelwyr, ac rydym yn falch o symud i’r cam nesaf.”

Dywedodd y Cynghorydd Mared Eastwood, Aelod Cabinet dros Addysg, y Gymraeg, Diwylliant a Hamdden:

“Mae Sir y Fflint a Sir Ddinbych yn gyfoethog o ran treftadaeth. Rydym wrth ein bodd bod y penodiad hwn wedi’i wneud fel y gallwn ddatblygu’r prosiect ymhellach, a fydd yn sicrhau y caiff ein hanes bendigedig ei gadw ar gyfer cenedlaethau i ddod ac yn rhoi cyfle i bobl leol ac ymwelwyr archwilio a darganfod y straeon hynod o ddiddorol sydd o fewn y casgliadau.”

Dywedodd Chris Wynne, Cyfarwyddwr Rheoli Wynne Construction:

“Rydym wrth ein bodd ein bod wedi’n penodi i gyflawni’r prosiect trawsnewidiol hwn. Rydym yn edrych ymlaen at weithio mewn partneriaeth â Chynghorau Sir Ddinbych a Sir y Fflint i greu datblygiad sy’n cefnogi twf, cynaliadwyedd a lles cymunedol.”

Mae Wynne Construction yn gweithio’n agos gyda’r cyngor, rhanddeiliaid a chymunedau lleol i gwblhau’r dyluniadau a pharatoi cynigion manwl. Cynhelir gweithgareddau ymgysylltu ac ymgynghori ym mis Mehefin 2026.

Mae’r prosiect yn cael ei ariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, Cyngor Sir y Fflint, Cyngor Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru.

I unrhyw un sydd am ddysgu mwy am y gwasanaeth y mae Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru yn ei gynnig neu am y newyddion diweddaraf ar y prosiect Archifau Creadigol, ewch i’w gwefan nhw sef https://www.agddc.cymru/.

Annog preswylwyr i gofrestru am gyfrif Treth Cyngor arlein wrth gyhoeddi biliau newydd

Mae preswylwyr Sir Ddinbych yn cael eu hannog i gofrestru ar gyfer cyfrif Treth Cyngor arlein wrth i filiau blynyddol ddod drwy’r blwch post ledled y sir.

Mae'r gwasanaeth digidol yn cynnig ffordd gyflymach, haws a mwy cyfleus i breswylwyr reoli eu treth cyngor, gydag amrywiaeth o nodweddion wedi'u cynllunio i symleiddio tasgau bob dydd.

Drwy gofrestru, mae preswylwyr yn gallu:

• gweld eu cyfrifon treth cyngor, gan gynnwys rhandaliadau sydd ar ddod ac unrhyw falans sy'n weddill
• derbyn biliau di-bapur
• newid dulliau talu yn ddiogel
• cael mynediad at filiau cyfredol a blaenorol 24/7
• ciweddaru manylion personol yn hawdd
• lledaenu taliadau trwy gynllun talu cyfleus
• gwneud cais am y gostyngiad person sengl
• gwirio eu band treth cyngor
• rheoli eu cyfrif ar unrhyw adeg, o unrhyw ddyfais.

Dywedodd Liz Thomas, Pennaeth Gwasanaeth Cyllid ac Archwilio yn Sir Ddinbych, “Gyda biliau treth cyngor yn cael eu dosbarthu, nawr yw'r amser delfrydol i drigolion symud eu cyfrif arlein. Mae'n gyflymach, yn fwy cyfleus, ac yn cynnig llawer mwy o hyblygrwydd wrth reoli taliadau a diweddaru manylion. Gallwch gofrestru mewn ychydig funudau ar wefan Sir Ddinbych.”

I ble mae eich treth cyngor yn mynd?

Ychwanega Liz Thomas, “Wrth osod cyllideb eleni, rydym wedi gweithio’n galed i gadw cynnydd Treth Cyngor mor isel â phosibl, gan osgoi toriadau tra’n dal i ddarparu’r gwasanaethau hanfodol y mae pobl yn dibynnu arnynt. Y Treth Cyngor a gymeradwywyd ar gyfer 2026–27 yw 4.76% ar gyfer gwasanaethau’r cyngor, ynghyd â’r 0.46% ychwanegol y mae’n rhaid ei dalu fel ardoll i’r Awdurdod Tân ac Achub Gogledd Cymru, gan roi cyfanswm o 5.22%.”

Er bod llawer yn credu bod treth y cyngor yn ariannu holl wasanaethau’r Cyngor, dim ond 26% o gyfanswm gwariant blynyddol y Cyngor yw’r arian a gesglir gan drigolion.

Daw mwyafrif y cyllid o’r grant cynnal refeniw gan Lywodraeth Cymru ac o drethi busnes, sef treth eiddo a delir gan fusnesau i gefnogi gwasanaethau lleol.

Mae’r rhan fwyaf o wariant Treth Cyngor (bron i ddwy ran o dair) yn cael ei wario ar helpu’r rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymunedau. Mae hyn yn cynnwys addysgu tua 16,500 o blant a phobl ifanc yn ein hysgolion ac addysg gyda thua 780 o athrawon yn darparu’r addysg hon.

Mae hefyd yn cynnwys darparu gwasanaethau gofal cymdeithasol a digartrefedd i blant ac oedolion i'w helpu i fyw bywydau diogel, iach ac annibynnol. Mae'r gwasanaethau statudol hyn yn ffurfio rhan sylweddol o gyllideb gyffredinol y Cyngor ac yn parhau i fod yn hanfodol wrth gefnogi trigolion ledled y sir.

Mae Liz Thomas yn mynd ymlaen i ddweud, “Mewn hinsawdd ariannol heriol barhaus, mae'n bwysig pwysleisio bod llawer o agweddau ar wariant wedi'u hanelu at y gwasanaethau statudol i gefnogi'r trigolion mwyaf agored i niwed ledled ein sir, ac mae hyn yn gwbl briodol. 

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth ar dudalennau Treth Cyngor Sir Ddinbych ar y wefan.

Os ydych angen help, mae'r llinellau ffôn Treth Cyngor ar agor rhwng 9am a 1pm o ddydd Llun i ddydd Gwener ar 01824 706 000 neu mae cyfleuster sgwrs fyw ar gael o 9am tan 5pm (4.30pm ar ddydd Gwener) drwy'r wefan.

Gwaith diogelwch ffyrdd ar fin dechrau ym Mhrestatyn

Mae'r gwaith i wella diogelwch ffyrdd mewn cyffordd ym Mhrestatyn i ddechrau'n fuan.

Nodwyd yr angen am y cynllun gan Gyngor Sir Ddinbych a Heddlu Gogledd Cymru i fynd i'r afael â'r patrwm pryderus o wrthdrawiadau wrth gyffordd Bastion Road, Bridge Road, Station Road a Sandy Lane ym Mhrestatyn.

Sicrhaodd Cyngor Sir Ddinbych £120,000 o gyllid grant o grant cyfalaf diogelwch ffyrdd Llywodraeth Cymru i gwblhau'r gwaith.  Mae'r cyllid grant hwn wedi'i glustnodi ac ni ellir ei ddefnyddio ar brosiectau eraill.

Bydd y cynllun yn edrych i gyflwyno gwelliannau i'r groesfan sebra bresennol, llwybrau troed gwell a symleiddio cynllun y gyffordd a bydd yn cael ei wneud gan y contractwyr lleol KM Construction.

Dywedodd yr Uwcharolygydd Simon Barrasford o Wasanaethau Cefnogaeth Weithredol Heddlu Gogledd Cymru:

 "Mae cyflwyno'r gwelliannau diogelwch hyn ym Mhrestatyn yn nodi cam pwysig wrth fynd i'r afael â phryderon yn dilyn gwrthdrawiadau yn yr ardal.

 "Diogelwch y cyhoedd yw ein prif flaenoriaeth, a lle mae patrymau o ddigwyddiadau yn dod i'r amlwg, mae'n hanfodol ein bod yn gweithio'n agos gyda phartneriaid i gymryd camau pendant. 

 "Mae'r mesurau hyn wedi'u cynllunio i leihau risg, annog ymddygiadau gyrru mwy diogel, ac amddiffyn pawb sy'n defnyddio'r ffyrdd hyn yn well.  Rydym yn cefnogi'r cynllun yn llawn ac yn parhau i fod wedi ymrwymo i wneud popeth o fewn ein gallu i gadw ein cymunedau'n ddiogel."

Dywedodd y Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:

"Mae'n galonogol gweld bod Cyngor Sir Ddinbych wedi sicrhau cyllid gan Lywodraeth Cymru i wneud cyffordd mor brysur ym Mhrestatyn yn fwy diogel i yrwyr a cherddwyr sy'n defnyddio'r ffordd.

"Diogelwch trigolion yw ein prif bryder ac mae'n bwysig, pan fydd patrymau pryderus fel y rhain yn dod i'r amlwg, eu bod yn cael eu nodi a'u trin yn briodol mewn modd amserol".

Cofiwch adnewyddu eich tanysgrifiad gwastraff gardd

Mae garddwyr Sir Ddinbych sy’n defnyddio’r gwasanaeth gwastraff gardd yn cael eu hatgoffa i adnewyddu eu tanysgrifiad.

Gall preswylwyr adnewyddu ar gyfer 2026 i 2027 rŵan, cyn i’r cyfnod casglu newydd gychwyn ar 1 Ebrill.

Mae’r Cyngor hefyd yn annog preswylwyr sy’n cofrestru am y tro cyntaf i fanteisio ar y cyfnod cofrestru hwn fel eu bod yn cael budd llawn o’r gwasanaeth 12 mis.

Atgoffir preswylwyr i adnewyddu eu gwasanaeth casglu ar-lein gan ddefnyddio’r ddolen isod:

https://www.denbighshire.gov.uk/cy/biniau-ac-ailgylchu/gwastraff-gardd.aspx

Mae’r gwasanaeth casglu gwastraff gardd bob pythefnos yn cynnig dull hwylus, a chost effeithiol i arddwyr fynd i’r afael â’u gwastraff gardd, ac yn gwneud cyfraniad sylweddol tuag at ddiwallu’r targedau ailgylchu statudol hefyd.

Dywedodd y Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Gan fod 1 Ebrill yn prysur agosáu, byddwn yn annog y bobl sydd heb adnewyddu neu gofrestru ar gyfer y gwasanaeth gwastraff gardd i sicrhau eu bod yn gymwys am y cyfnod casglu llawn o 12 mis.

Gall preswylwyr wirio os oes ganddynt danysgrifiad cyfredol ar dudalen dyddiadau casglu biniau’r wefan, neu gallwch ddysgu mwy am y gwasanaethyma.

Y wybodaeth ddiweddaraf am brisiau prydau ysgol

Mae Gwasanaeth Arlwyo Ysgolion Sir Ddinbych wedi wynebu cynnydd ym mhrisiau’r holl brif gynnyrch bwyd a gaiff eu caffael yn fasnachol, drwy’r farchnad fwyd gartref ac ar draws holl gadwyni cyflenwi’r farchnad fwyd.

Yn sgil y costau cynyddol hyn, cytunwyd i godi prisiau prydau ysgol o 10c, a bydd hyn yn dod i rym ar 13 Ebrill pan fydd yr ysgolion yn ailagor ar ôl gwyliau’r Pasg.

Cafodd y Gwasanaeth Arlwyo Ysgolion ei gydnabod yn ddiweddar fel y gwasanaeth arlwyo sy’n perfformio orau yng ngwobrau’r Gymdeithas Rhagoriaeth mewn Gwasanaeth Cyhoeddus yn gynharach eleni.

Mae’r gydnabyddiaeth hon gan y Gymdeithas Rhagoriaeth mewn Gwasanaeth Cyhoeddus wedi’i seilio ar gymariaethau â gwasanaethau prydau ysgol eraill o bob cwr o’r DU.

Mae’n ystyried agweddau fel nifer y plant sy’n talu am brydau ysgol a’r nifer sy’n eu cael am ddim, hyfforddiant staff, perfformiad y gwasanaeth a rheolaeth y gwasanaeth.

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd: “Nid ar chwarae bach y gwnaethom ni’r penderfyniad i godi prisiau prydau ysgol. Ond hyd yn oed ar ôl y cynnydd hwn, bydd y prisiau newydd yn dal i fod yn eithaf isel o’u cymharu ag awdurdodau lleol eraill.

“Fel mae ei lwyddiant diweddar yng ngwobrau’r Gymdeithas Rhagoriaeth mewn Gwasanaeth Cyhoeddus yn ei ddangos, mae Gwasanaeth Arlwyo Ysgolion y Cyngor wedi ymrwymo i ddarparu gwerth am arian o ran ansawdd y bwyd a roddir i’r disgyblion yn ein hysgolion”.

I gael golwg ar y bwydlenni ysgol, neu i gael rhagor o wybodaeth, ewch i wefan prydau ysgol Sir Ddinbych.

Prawf Traffig i Ddechrau ym Mhrestatyn

Diben y prawf fydd lleddfu tagfeydd yn yr ardal, wrth i’r Cyngor geisio gwella ac adfywio’r dref. 

O 13 Ebrill ymlaen, bydd Cyngor Sir Ddinbych yn dechrau prawf i gael system ddwyffordd ar Ffordd y Bont ym Mhrestatyn, er mwyn gweld a fydd hynny’n lleddfu tagfeydd yn yr ardal. 

Gofynnwyd am y prawf yn dilyn adborth y bu i’r Cyngor ei dderbyn mewn ymgynghoriadau diweddar â’r cyhoedd, fel rhan o’r prosiect gwella’r parth cyhoeddus ar Stryd Fawr Prestatyn. 

Yn 2025, cadarnhaodd Llywodraeth y DU eu bwriad i ddarparu bron i £20 miliwn o gyllid grant ar gyfer saith prosiect cyfalaf i wella balchder bro a’r amgylchedd naturiol yn y Rhyl, Prestatyn a Dinbych.

Mae’r cyllid, sef y Gronfa Adfywio Leol, wedi’i ddyfarnu'n arbennig ar gyfer y prosiectau llwyddiannus sydd wedi’u cynnwys yn Nyffryn Clwyd ac ni ellir ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau eraill.

Cynhelir y prawf am gyfnod o dri mis, o leiaf, a gallai bara hyd at 18 mis o dan y Gorchymyn Rheoleiddio Traffig Dros Dro sydd yn ei le gan y Cyngor. 

O dan y drefn newydd, bydd traffig yn gallu troi i’r chwith oddi ar Ffordd y Bont a mynd i lawr tuag at y fân gylchfan a Pharc Prestatyn. 

Ni fydd unrhyw newid i’r llif traffig lawr tuag at ran isaf y stryd fawr, ond ni chaniateir i gerbydau droi i’r dde i Ffordd y Bont oddi ar Ffordd Penisardre, gan y bydd disgwyl iddynt barhau ar hyd Ffordd Penisardre a throi i’r chwith i lawr y stryd fawr, fel ag y maent yn ei wneud ar hyn o bryd.

Bydd Cyngor Sir Ddinbych yn casglu adborth gan yrwyr a cherddwyr trwy gydol cyfnod y prawf, ac os y bydd yn llwyddiannus, bydd Gorchymyn Rheoleiddio Traffig yn cael ei roi ar waith, a bydd y drefn newydd yn parhau. 

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Hoffem ddiolch i breswylwyr, ymwelwyr a busnesau am eu cydweithrediad ac ymgysylltiad trwy gydol y prawf rheoli traffig blaenorol ar Stryd Fawr Prestatyn.

“O ganlyniad i’r prawf, rydym wedi derbyn adborth gwerthfawr, a ddefnyddir wrth ddatblygu’r prawf traffig newydd hwn, a fydd yn dechrau ar 13 Ebrill ar Ffordd y Bont.

“Roedd nifer o’r pryderon a godwyd yn ymwneud â’r tagfeydd cerbydau sydd ar y ffordd ar hyn o bryd, a gobeithiwn y bydd y prawf hwn yn lleddfu rhywfaint ar hynny. 

“Mae ein ffocws yn parhau ar ddarparu cynllun sy’n gwella hygyrchedd, lleihau tagfeydd a chefnogi adfywiad hirdymor o ganol y dref”. 

Rhyfeddodau naturiol yn ysbrydoli gyrfa mewn natur

Mae cariad at anifeiliaid ers yn blentyn ifanc ac ysbrydoliaeth gan athro a fu’n cefnogi natur yn Ynysoedd y Galapagos wedi helpu i siapio gyrfa sydd bellach yn amddiffyn ac yn diogelu bioamrywiaeth Sir Ddinbych. 

Mae Ellie Wainwright yn rhan o Dîm Bioamrywiaeth y Cyngor sydd yn gweithio’n galed gydol o flwyddyn yn cefnogi natur yn y Sir, yn sefydlu cynefinoedd newydd i helpu bywyd gwyllt lleol i ffynnu a goroesi, a helpu i addysgu pobl o bob oedran am yr hyn y gallant ei wneud eu hunain i amddiffyn eu bioamrywiaeth. 

Fe aeth Llais y Sir draw i siarad gydag Ellie i ganfod beth sydd wedi ei hysbrydoli gydol ei gyrfa sydd yn llawn o brofiadau yn helpu natur ar hyd a lled y DU.

Meddai Ellie: “Fe dyfais i fyny ger llyn mewn tref fechan yn Swydd Northampton. Yn dymhorol, fe fyddai’r llyffantod bach yn dod drwy ein gardd ddiwedd yr haf ar ôl gadael y llyn, ac mae gen i atgofion o fy mrawd a minnau’n mynd allan ac yn creu gwestai llyffantod iddynt ac yn gafael ynddynt.

“’Dwi wedi caru anifeiliaid erioed, ond doedd gen i ddim syniad beth oeddwn i eisiau ei wneud fel gyrfa nes fy mod yn y chweched dosbarth.  Un o fy mhynciau Lefel A oedd Bioleg Ddynol a digwydd bod, roedd un o fy athrawon yn gadwraethwr.

“Roedd o wedi gweithio ar Ynysoedd y Galapagos i Operation Wallacea, sef sefydliad cŵl iawn sy’n cynnal ymgyrchoedd ymchwil bioamrywiaeth ar draws y byd, dwi’n meddwl mai crwbanod y môr yr oedd o’n ymchwilio iddynt.  Dyna oedd y tro cyntaf i mi sylweddoli y gallai hyn fod yn yrfa, felly fe benderfynais mai dyna oeddwn i eisiau ei wneud, ac fe ddechreuais edrych i mewn i brifysgolion oedd yn cynnig cyrsiau ecoleg a chadwraeth.

Er mwyn cefnogi’r yrfa yr oedd hi a’i bryd arno, fe aeth Ellie ati’n gyflym i wirfoddoli ar benwythnosau gyda’r grŵp Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt lleol i gael profiad gwerthfawr tra’n gweithio yn un o’u coetiroedd. 

Gan ddefnyddio ei phrofiad yn gwirfoddoli, fe ddechreuodd ar gwrs cadwraeth bywyd gwyllt ym Mhrifysgol Caint. 

Meddai Ellie: “Roedd o’n gwrs da iawn lle dysgais am theori cadwraeth.  Fy hoff fodiwlau oedd Bioleg Esblygol a Geneteg, a Newid Ymddygiad.  Defnyddiodd llawer o ddarlithwyr enghreifftiau o ecosystemau trofannol gan fod nifer ohonynt wedi byw dramor ac wedi gweithio gyda rhywogaethau ym Madagascar, Mauritius, a Borneo.

“Er roedd yna un darlithydd oedd yn gwneud llawer o waith gyda rhywogaethau ymlusgiaid ac amffibiaid y DU, sydd yn agosach at fy ngwaith i rŵan.”

Rhwng ei hail a’i thrydedd flwyddyn, fe dreuliodd Ellie amser yn ychwanegu elfennau o Sŵoleg at ei dysgu ar gyfer ei phrofiad ymarfer proffesiynol gan weithio gydag Ymddiriedolaeth Cadwraeth Bywyd Gwyllt Durel yn Sŵ Jersey.

Meddai:  “Fe weithiais fel myfyriwr ar leoliad/ceidwad sŵ dan hyfforddiant yn adran yr adar am bum mis, ac am y gweddill roeddwn i yn adran y mamaliaid ac roedd hynny’n hwyl mawr.  Roedd hi’n hynod ddiddorol dysgu am yr holl rywogaethau gwahanol a sut maent yn eu cadw a’u bridio ar gyfer prosiectau cadwraeth gwahanol o amgylch y byd.”

Ar ôl graddio o’r Brifysgol, fe ddaeth Ellie i Sir Ddinbych am y tro cyntaf i ddarganfod natur y Sir. 

Fe eglurodd:  “Fe ymgeisiais am swydd fel Ceidwad Cefn Gwlad Cynorthwyol gyda AHNE Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy oedd yn swydd am dri diwrnod yr wythnos. Fe symudais fyny a rhannu tŷ yn Wrecsam ac fe ddatblygodd y swydd yn gyflym i fod yn un pump diwrnod yr wythnos. 

“Fe weithiais gyda phrosiect Natur er Budd Iechyd sydd yn brosiect hyfryd i gysylltu â phobl yn yr awyr agored i helpu eu hiechyd corfforol a meddyliol.  Roeddwn i’n ceisio cynnwys bioamrywiaeth yn y gwaith yma cymaint â phosibl,  yn ogystal â gweithgareddau megis ymwybyddiaeth ofalgar a chelfyddydau a chrefftau, roeddwn i bob amser yn ceisio cael pobl i gymryd rhan yn yr arolygon ystlumod.”

Ar ôl gweithio gyda Natur er Budd Iechyd, daeth Ellie yn Geidwad parhaol gyda AHNE gan weithio yn yr awyr agored yn ardaloedd Llangollen a Dyffryn Dyfrdwy, ac yn ystod y cyfnod yma fe fu’n monitro safleoedd megis Rhaeadr y Bedol yn ystod pandemig Covid a’r nifer o reoliadau y bu’n rhaid i’r cyhoedd eu dilyn. 

Trwy gydol hyn, roedd gwirfoddoli yn dal i ddarparu profiadau a darganfyddiadau newydd i Ellie a fu’n help iddi symud ymlaen yn ei gyrfa bioamrywiaeth i’r swydd mae hi’n ei wneud heddiw i Gyngor Sir Ddinbych.

Meddai:  “Roeddwn i wedi bod yn gwneud llawer o arolygon bywyd gwyllt gwirfoddol y tu allan i fy swydd dros y blynyddoedd; roeddwn i’n mynd allan gyda Grŵp Ystlumod Clwyd a Grŵp Mamaliaid Gogledd Cymru.  Yn ogystal â helpu ag arolygon madfallod dŵr gribog gyda cheidwaid Wrecsam yn un o’u safleoedd a thrwy’r gwaith hefyd.” 

Roedd cysylltu â Grŵp Mamaliaid Gogledd Cymru yn gyfle iddi astudio ystlum ‘Nathusius’ pipistrelle’ gan ddefnyddio dulliau diogel a thrugarog i ddal ystlumod i edrych sut maen nhw’n ymfudo. 

“Roedd yn wych gan fod yna bobl wybodus iawn yn ei gynnal.  Fe fyddech chi’n gallu gweld ystlumod yn agos a oedd yn rhyfeddol, fe ddysgais i lawer.  Ar un pwynt roeddwn i’n rhyddhau ystlum Pipistrelle bychan, ond roedd yn amlwg wedi cynhesu ar fy nwylo a doedd o ddim eisiau gadael.

Yn sgil y profiad yma fe symudodd Ellie i swydd Swyddog Bioamrywiaeth Cynorthwyol yng Nghyngor Sir y Fflint. 

Meddai Ellie: “Fe ddysgais i lawer yno, mae’n wahanol iawn i Sir Ddinbych gan fod yna fwy o ardaloedd trefol…fe fues i’n rhan o’u prosiect blodau gwyllt ac roedd modd i mi gynnal llawer mwy o arolygon natur a bywyd gwyllt yn y swydd honno, oedd yn brofiad gwych. 

Yn ei swydd bresennol fel Swyddog Bioamrywiaeth, mae’n amlwg fod y tân y tu hôl i’w hangerdd i warchod natur yn dal i losgi mor gryf.

Meddai: “Dwi wrth fy modd yn cynnal arolygon a gweld y rhywogaethau rydym ni’n ceisio eu hachub a chreu mwy o gynefinoedd ar eu cyfer.   Mae’n gwneud i chi feddwl pam rydych chi’n gwneud y swydd ac i mi…mae mor dda i fy iechyd meddwl fy hun.

“Bob tro dwi’n gweld llyffant; dwi mor hapus. Fe wirionais y tro cyntaf i mi weld madfall y twyni.  Dwi wedi gweld fy mhathew cyntaf yn y swydd hefyd.

“Mae’r Prosiect Bywyd Gwyllt yn wych; dwi’n meddwl mai dyma un o’r prosiectau cadwraeth gorau y gall unrhyw Awdurdod Lleol ei wneud.  Gall newid syml i’r ffordd y mae’r Cyngor yn rheoli ei laswelltiroedd olygu cymaint o fanteision i fywyd gwyllt.

“Dwi’n meddwl ei fod wedi gwneud gwahaniaeth gwirioneddol ar draws y Sir, rydym wedi troi 1820km o rwydwaith ymylon ffyrdd gwledig i gynefin gwair hir/blodau gwyllt dros yr haf.  Yn ogystal â throi 60 o erwau o ymylon trefol a mannau gwyrdd i ddolydd blodau gwyllt ac maen nhw i gyd wedi gwella amrywiaeth y rhywogaethau. 

Meddai Ellie: “Gan ein bod wedi bod yn cynnal arolygon blodau gwyllt ar y safleoedd bob tymor tyfu ers i’r prosiect ddechrau yn 2020, fe allwn ni ddweud yn bendant fod yr holl safleoedd trefol wedi gweld cynnydd yn amrywiaeth y rhywogaethau planhigion - rhai yn eithaf sylweddol! Dwi wrth fy modd gyda’r teimlad fy mod i’n gwneud gwahaniaeth i fioamrywiaeth a gweld effeithiau cadarnhaol yn sgil ein gwaith.  Mae’n gwneud i mi deimlo fy mod i’n gwneud fy rhan i fynd i’r afael â’r argyfwng bioamrywiaeth a’r argyfwng newid hinsawdd.”

Ar hyn o bryd mae Ellie a’i chydweithwyr yn brysur yn creu Gwarchodfa Natur Green Gates sy’n 70 erw o faint sydd eisoes yn cynnwys planhigfa goed a blodau gwyllt lleol y mae’r Tîm Bioamrywiaeth wedi helpu i’w sefydlu. 

Meddai Ellie: “Mae wedi bod yn mynd rhagddo ers tipyn, ond dwi’n meddwl ein bod wedi creu cynefin gwerthfawr iawn i fywyd gwyllt.  Rydych chi’n cerdded o amgylch y safle rŵan ac maen llawn bywyd, rydym wedi gweld glas y dorlan, ac rydym ni wedi cael llysywod yn y ffrwd.  Dwi’n gweld cudyll coch a bwncathod yn hela dros y glaswelltir garw, ac rydym ni wedi gweld tair neidr y glaswellt yr haf yma. 

“Rydym ni wedi gosod 20 o byllau ar y safle, ac mae pob un ohonyn yn dechrau gwyrddu.  Gan fod y rhywogaethau planhigion y dŵr gwahanol yn tyfu, rydym wedi cofnodi grifft ac mae yna fadfallod dŵr cyffredin yn rhai o’r pyllau newydd sbon hefyd. Rydym wedi cofnodi madfallod dŵr cribog ar y safle o’r blaen, ac rydym yn rhagweld y bydd safle’n bwysig iawn iddynt wrth symud ymlaen.”

Mae miloedd o goed sydd wedi’u tyfu o hadau sydd yn tarddu o’r Sir yn lleol gan Ellie a’r Tîm Bioamrywiaeth wedi cael eu plannu ar y safle hefyd, ac mae gwaith paratoi ar y gweill ar gyfer dau neu fwy o breswylwyr arbennig newydd yn y warchodfa’r flwyddyn nesaf.

Meddai:  “Rydym wedi bod yn gweithio yn y cefndir ar Brosiect Afancod Sir Ddinbych, er mwyn asesu a fyddai’n ymarferol a dysgu am y rhywogaeth.  Rwy’n teimlo’n ffodus iawn fy mod wedi cael mynd i Bafaria gydag Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru a’r Ymddiriedolaeth Afancod i weld cynefinoedd afancod fy hun. Roedd hi’n ddiddorol dysgu am y ffyrdd gwahanol maen nhw’n rheoli afancod ym Mafaria ers iddynt gael eu hailgyflwyno yn y 1960au, a beth y gellir ei ddefnyddio rŵan gan eu bod nhw’n ôl ym Mhrydain.  Erbyn hyn, rydym ni’n llawer agosach at eu rhyddhau nhw mewn i’r man caeedig ar y safle.

Mae’r tîm wrthi’n gweithio ar gais am drwydded i gartrefu’r afancod yn y man caeedig sydd wedi’i greu, ac os bydd y cyfan yn gweithio’n iawn maent yn gobeithio cyflwyno’r preswylwyr newydd ar ôl haf 2026. 

Gyda chymaint o brofiad o natur a bywyd gwyllt yn ei gyrfa hyd yn hyn, mae Ellie’n obeithiol y bydd mwy o bobl yn ei dilyn i ddarparu’r cymorth mae ein hamgylchedd ei angen. 

Meddai:  “Fe fyddwn i’n dweud fod angen i unrhyw un sydd eisiau mentro i faes cadwraeth fod â gradd y dyddiau hyn. Felly mae gwneud rhyw fath o addysg ffurfiol yn syniad da. A… gwirfoddoli, gwirfoddoli, gwirfoddoli. Rydych angen cael gymaint o brofiad â phosibl ac rydych eisiau rhoi cynnig ar gymaint â phosibl fel eich bod yn gwybod yn union eich bod eisiau mentro i’r maes.

“Fe wnes i dair blynedd o waith cadwraeth ymarferol sydd yn wych os ydych chi eisiau mynd amdani a gweld y gwahaniaeth rydych chi’n ei wneud.  Mae yna sawl llwybr gwahanol y gallwch ei gymryd.  Rhowch gynnig ar bob un, gwnewch rywfaint o bob un i weld pa un ydych chi’n ei hoffi.”

Cogydd yn creu atgofion i ddisgyblion Clawdd Offa

Mae cogydd o Brestatyn yn llenwi ffreutur gyda bwyd iach, ychydig o ddysgu a sawl powlen o wenu a chwerthin. 

Gyda thros 30 mlynedd o brofiad yn y maes arlwyo eleni, mae Carol McWilliams yn brysur yn creu danteithion blasus i ddisgyblion Ysgol Clawdd Offa.

Fe alwodd Llais y Sir draw i’r gegin yn yr ysgol i ddarganfod yr ysbrydoliaeth sydd yn llyfr rysetiau Carol i ddatblygu ym maes arlwyo a darganfod beth yw’r cynhwysion cudd i gael llond ysgol o ddisgyblion yn hapus â’r bwyd.

Wedi’i geni ym Manceinion, fe symudodd Carol gyda’i theulu i’r Rhyl pan oedd hi’n saith mlwydd oed ac 20 mlynedd yn ôl fe symudodd i Brestatyn.

Meddai:  “Fe wnes i astudio arlwyo yn y coleg, ac fe fues i’n gweithio mewn caffis yn rhan-amser. Fe weithiais yng nghaffi Russel yn y Rhyl a mwynhau, fe es i’r coleg arlwyo yng Ngholeg Llandrillo, astudio cwrs ar gadw gwesty ac arlwyo sy’n cynnwys popeth o wneud gwelyau i lanhau toiledau, drwodd i redeg gwesty. 

“Roedd y cwrs arlwyo yn ymdrin â phob agwedd o arlwyo, o goginio i weini, a bryd hynny roedd yn well gen i weini.  “Ar ôl y Coleg fe weithiais i lawr yn y de yn High Wycombe mewn canolfan gynhadledd fawr, yn gweini yno.

Roedd yna atynfa i ddychwelyd gartref am yrfa newydd ac fe deithiodd yn ôl i ogledd Cymru i weithio yn McDonalds am gyfnod er mwyn mireinio ei chrefft.

Dywedodd Carol: “Yna fe glywais am ysgol arlwyo, fe es amdani ac rydw i wedi bod yn y proffesiwn ers hynny…rydw i wedi bod yn y gwasanaeth am 30 mlynedd ac rydw i wrth fy modd.

Gan droi’r amserydd coginio yn ôl i’r dechrau, dechreuodd Carol yn Ysgol Tremeirchion yn edrych ar ôl 60 o ddisgyblion ac mae hi’n cyfaddef oedd yn lle gwych i hyfforddi i ddod i arfer ag amser paratoi, coginio a gweini bwyd i’r plant. 

Yna fe symudodd hi i sicrhau bod plant yn Ysgol Bryn Hedydd, y Rhyl, yn llawn a hapus drwy dymor yr ysgol am 17 mlynedd cyn symud i Ysgol y Llys ac yna cyrraedd Ysgol Clawdd Offa yn 2027.

Wrth edrych yn ôl, fe eglurodd Carol: “Mae’n ffordd wych o ddechrau ac yna rydych chi’n symud ymlaen i ysgol fwy gan eich bod chi’n cael y cyfle yna yno.  Mae’r ‘bosys’ yn grêt, maen nhw’n eich annog i gael cymwysterau ychwanegol ac os hoffech chi symud ymlaen a datblygu, rydych chi’n cael cyfle i symud i ysgol fwy.

I unrhyw un sydd â theuluoedd prysur, boed nhw’n bobl neu anifeiliaid, mae arlwyo mewn ysgolion hefyd yn golygu taro cydbwysedd da rhwng bywyd a gwaith yn ôl Carol.  

Meddai:  “Mae’n lle gwych i weithio, yn enwedig os oes gennych chi deulu, nid oes yna lawer o bobl sy’n gweithio ym maes arlwyo yn gallu dweud eu bod nhw ffwrdd bob gwyliau ysgol.  Rydw i’n codi’n gynnar i fwydo’r anifeiliaid gan fod gen i bedwar ci, dau aderyn, dwy neidr, dwy gwningen, geco cribog, dau grwban, draig barfog…rydw i’n bwydo’r rheini gyntaf! 

“Yna rydw i’n cael paned o goffi ac rydw i’n barod ar gyfer gwaith erbyn wyth o’r gloch, rydw i’n gwneud fy holl wiriadau diogelwch, yn paratoi’r gegin, edrych ar y fwydlen, gweld beth sy’n cael ei goginio heddiw a beth alla’ i ei baratoi ar gyfer yfory hefyd.”

Gan sefyll yng nghanol cyfleusterau cegin yr ysgol, mae Carol yn dangos pa mor flaengar yw ei rôl drwy ddangos sut mae’r gwaith paratoi yn cael ei wneud ar gyfer lasagne yfory, gan olygu mai dim ond y saws ffres i fynd ar ei ben sydd ei angen. 

Diolch i ymdrechion Carol a’i thîm mae yna bob amser ddigon o ddewis ar gyfer y boliau bach bob dydd, yn ogystal â’r prif brydau. 

Fe eglurodd:  “Mae yna wastad ddewis, mae dyna ddau brif gwrs poeth, tatws trwy’u crwyn gyda dewis o lenwadau a detholiad o frechdanau.  Rydym ni’n gweini ac yn paratoi detholiad o brydau ar gyfer plant sydd ag alergenau, anoddefiadau ac anghenion gofal arbennig er mwyn sicrhau ein bod yn gweini ar eu cyfer nhw.

Mae’r gwaith paratoi a choginio prysur werth yr ymdrech gan fod Carol yn cyfaddef bod gweld y plant yn gwenu a chwerthin amser cinio yn uchafbwynt diwrnod i’r tîm arlwyo.

“Mae’r disgyblion yn wych, mae pob diwrnod yn wahanol, rydym ni’n chwerthin am rywbeth mae rhywun wedi ei ddweud neu ei wneud bob dydd, ond chwerthin gyda nhw, nid arnyn nhw…maen nhw’n wych.”

Trwy gydol y flwyddyn yn yr ysgol mae’r disgyblion yn dysgu â thema, ac mae Carol a’i thîm wedi cael syniadau am sut i gario’r addysg yn ei flaen ac ychwanegu hwyl yn ffreutur ysgol.

“Mae gennym ni ddiwrnodau thema unwaith y mis, rydym ni newydd gael Blwyddyn Newydd Tsieineaidd ar y cyd ag un o athrawon yr ysgol, fe ddaeth hi ag addurniadau Tsieineaidd i mi eu defnyddio, roedd gen i beth adref, felly fe wnaethom addurno’r cownter gweini i’w wneud yn fwy o hwyl i’r plant. 

“Ar y fwydlen y diwrnod hwnnw roedd chow mein cyw iâr a chrempogau llysiau, ynghyd â chyri cyw iâr a reis, ac i bwdin roedd gennym deisen euraidd, roedd yn hyfryd.  Roedd y disgyblion wrth eu bodd, yn enwedig yn gweld y cownter wedi’i addurno gan wneud y cyfan yn fwy arbennig iddynt.”

Mae gweithio yng ngwasanaeth arlwyo’r ysgol hefyd yn rhoi  cyfle i Carol a’i chydweithwyr gyfrannu at sut mae bwydlenni ysgolion dyddiol yn cael eu dylunio ar draws Sir Ddinbych.

Fe eglurodd:  “Mae’r tîm rheoli yn creu’r fwydlen, ac fe fyddwn ni’n newid i fwydlen 3 wythnos newydd yn dechrau’r Pasg.  Maen nhw’n gweithio gyda chogyddion ac yn dewis beth sydd yn boblogaidd a pha newidiadau y gellir eu gwneud ac yna ystyried yr adborth cyn i’r cynnwys maeth gael ei gydbwyso a’i ddadansoddi yn unol â rheoliadau Bwyta’n Iach mewn Ysgolion Llywodraeth Cymru.  Rydym ni newydd gael gwybod bod y fwydlen newydd wedi cael cymeradwyaeth Achrediad Aur gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru.

Er mwyn cefnogi bwyta’n iach, ynghyd â’r dewisiadau o ran prif gyrsiau mae’r tîm arlwyo yn cynnig detholiad o ffrwythau, iogwrt a salad i fynd gyda’r brechdanau a thatws trwy’u crwyn. 

Gyda’r gegin yn llawn arogleuon, ond y cwestiwn mawr ydi, beth yw pryd y dydd i ddisgyblion Clawdd Offa?

Meddai Carol gan wenu: “Maen nhw’n caru’r cyri yma, maen nhw’n caru cyri katsu gan mai goujons cyw iâr ydi o gyda saws cyri katsu cartref a reis, mae’n flasus yn hawdd i’w wneud ac yn andros o flasus, mae’r disgyblion wrth eu boddau.

Fel y gall Ralph, disgybl o Flwyddyn 6 ei gadarnhau - mae o’n cyfaddef ei fod o’n ‘ffan’ o Carol a sgiliau ei thîm…yn enwedig pan mae o’n llwglyd. 

Meddai Ralph, sy’n ‘ffan’ mawr o’r tîm arlwyo wrth Llais y Sir: “Y cyri katsu, dwi’n caru hwnnw. Mae’r staff yn garedig iawn hefyd, yn lle gwneud cinio diflas maen nhw’n eich gwneud chi’n gyffrous i fynd.”

Gan edrych yn ôl ar 30 mlynedd o brofiad fel cogydd yr ysgol ym maes arlwyo ac yn dal i goginio danteithion i nifer o bobl ifanc, beth yw cyngor Carol i unrhyw un sydd eisiau ei dilyn hi a datblygu a chefnogi’r Gwasanaeth Arlwyo. 

Gan gymryd eiliad i feddwl yn ei chegin, meddai Carol: “Mae’n ymwneud â chariad at bobl a bwyd…a bod â’r angerdd i fwydo plant gyda dewis o brydau maethlon iach a’u hannog i roi cynnig ar bethau newydd.” 

Crëwch eich dôl fechan eich hun i helpu natur yn lleol

Oeddech chi’n gwybod ei bod hi’n hawdd rhoi help llaw i natur o’ch gardd gefn eich hun?

Mae paratoadau ar eu hanterth ar gyfer ein tymor Prosiect Dolydd Blodau Gwyllt 2026.  Dechreuodd y prosiect yn 2019 ac mae’n cynnwys tua 70 o erwau o ddolydd blodau gwyllt cynhenid sy’n creu cynefinoedd i warchod a chynnal byd natur yn lleol a hybu lles ein cymunedau ledled y sir. Mae’n cael ei ariannu hefyd gan Lywodraeth Cymru, drwy gyllid Lleoedd Lleol ar gyfer Natur.

Gall preswylwyr ymweld â dolydd sydd wedi’u marcio â’r arwydd Caru Gwenyn, ond fe all y rhai sydd eisiau gwneud eu cyfraniad eu hunain o’u cartref hefyd greu eu dôl fechan i gefnogi natur yn lleol.

Y cam cyntaf yw penderfynu ar y lle gorau ar gyfer eich dôl yn eich gardd.  Dewiswch ardal nad yw’n rhy gysgodol a lle’r ydych chi’n hapus i’r gwair dyfu’n hir. Gallwch ddewis yr ardd gyfan neu ddim ond darn a gadewch i’r ardal dyfu.

Yn ystod mis Ebrill yw’r amser gorau i wneud y penderfyniad i adael eich dôl fechan i dyfu fel y mae. Cofiwch ei bod hi’n cymryd amser i ddôl ffurfio ac mae hi’n bwysig gadael iddi ddatblygu i weld beth y bydd yn ei gynhyrchu.

Y blodau gwyllt a fydd yn ffynnu orau yn eich dôl yw llygad llo mawr, bengaled benddu a blodyn taranau.

Fe fyddwch chi’n dechrau gweld newidiadau yn eich dôl ddiwedd mis Mai wrth i’r blodau gwyllt ddechrau tyfu. Wrth i fis Mehefin gyrraedd, fe all y blodyn ei hun ddechrau ymddangos drwy eich dôl.

Fe fydd eich dôl fechan ar ei hanterth yn cefnogi natur ym mis Gorffennaf, mae hi’n amser da i gynnal helfa pryfed drwy eich ardal i ganfod pa bryfed sy’n mwynhau eich creadigaeth.  

Yn ogystal â chwilio pa flodau gwyllt sydd gennych yn blodeuo yn eich dôl, cofiwch gadw golwg ar y mathau gwahanol o laswellt. Tra’n bod ni’n aml yn canolbwyntio ar blannu blodau gwyllt ar gyfer peillwyr, mae nifer o laswellt cynhenid yr un mor bwysig i lindys neu loÿnnod byw a rhywogaethau o wyfynod.

Mae mis Awst yn amser gwych i’ch dôl fechan gan y byddwch chi’n sylwi ar newid araf yn yr hyn sy’n blodeuo, gyda rhywogaethau cynharach yn dechrau hadu a rhywogaethau hwyrach yn cychwyn blodeuo.  Mae rhywogaethau y gallech sylwi arnynt sy’n blodeuo ar ddiwedd yr haf yn cynnwys pengaled benddu a milddail, mae’r ddau yn wych i beillwyr sy’n ymweld â’ch gardd.

Yn ystod mis Awst mae hi hefyd yn amser i fonitro pryd y mae angen i chi dorri eich dôl fechan. Os oes gennych chi ddigon o flodau fe allech chi ei gadael tan fis Medi.  Fe allwch chi hefyd amrywio’r amseroedd torri ar draws y flwyddyn neu rannau gwahanol o’ch dôl eich hun yn dibynnu ar y maint, i’w wneud yn fwy amrywiol i gefnogi natur.  Fe fydd torri gwair yn cael gwared ar faeth o’r ddaear gan roi’r cyfle gorau i flodau gwyllt yn yr ardal i ffynnu.

Cofiwch gael gwared ar yr holl doriadau ar ôl i’r hadau ddisgyn ac ar ôl iddynt sychu.  Awgrym da yw cadw eich ardal gompost mor bell i ffwrdd â phosibl o’ch dôl fechan i atal maeth dros ben rhag llifo yn ôl mewn i’r ardal ac effeithio ar dyfiant y blodau gwyllt.

Wrth i fis Medi symud yn ei flaen, mae hi’n amser i roi seibiant haeddiannol i’ch dôl fechan.  Fe allwch adael y toriad nesaf tan fis Ebrill neu ei dorri sawl gwaith i gynnal yr ardal os ydi tywydd y gaeaf yn aros yn fwyn.  Cyn i chi dorri eich dôl fechan, meddyliwch yn ôl ar yr hyn rydych wedi’i weld yn tyfu drwodd y tymor yma a’r pryfed a ymwelodd â’r safle fel cofnod wrth symud ymlaen ar gyfer pennod nesaf eich dôl fechan. 

Llyfr stori arbennig yn dathlu gwaith i helpu aderyn prin

Mae llyfr arbennig yn helpu i ddiogelu hanes cefnogaeth ffermio bwysig ar gyfer aderyn dan fygythiad.

Am y ddwy flynedd ddiwethaf, mae Tirweddau Cenedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy wedi bod yn rhan o brosiect “Cysylltu Gylfinir Cymru,” prosiect partneriaeth Adfer Gylfinir Cymru sy’n gweithio ochr yn ochr â Bannau Brycheiniog a’r Ymddiriedolaeth Cadwraeth Helgig a Bywyd Gwyllt.

Roedd y fenter hon yn rhan o raglen ehangach Gylfinir Cymru, partneriaeth Cymru gyfan sy'n ymroddedig i gefnogi poblogaethau Gylfinir sy'n bridio ledled y wlad, gan gynnwys yn Sir Ddinbych.

Mae cyllid gan Lywodraeth Cymru trwy Gronfa Treftadaeth y Loteri yn dod i ben ar gyfer y prosiect ond bydd y tîm Tirweddau Cenedlaethol yn dal i weithio i ddiogelu’r aderyn prin yn eu hardal.

Ers ei dechrau, mae’r rhaglen wedi helpu i gryfhau amodau sydd eu hangen ar gyfer adfer y gylfinir trwy wella dulliau rheoli cynefinoedd, gwella prosesau monitro a chasglu data, cynyddu capasiti lleol ar gyfer gweithredu ecolegol a meithrin perthnasoedd cryf ar sail ymddiriedaeth gyda ffermwyr.

I nodi’r gefnogaeth gymunedol enfawr a roddwyd i’r prosiect, bu staff y prosiect yn gweithio gyda’r awdur Peter Evans i ddarparu cofnod o’r gwaith a’r ymroddiad a welwyd er mwyn rhoi gobaith i’r gylfinir.

Mae llyfr o’r enw Sali and the Call of the Curlew wedi’i gyhoeddi. Mae’n cofnodi taith dymhorol y gylfinir ar ffermdir o safbwynt merch fach o’r enw Sali a’i Thaid sy’n ffermwr. Mae Sali yn dilyn Pegi y gylfinir, sy’n dychwelyd i’r fferm bob gwanwyn a’u taith i’r tymor bridio nesaf.

Lluniodd y Swyddog Gylfinir a Phobl Lleol, Sam Kenyon, gefndir y stori o’i phrofiadau a daeth yr awdur a gwirfoddolwr y prosiect, Peter Evans, â’i syniadau’n fyw gyda help gan ddisgyblion o Ysgol Caer Drewyn, Ysgol y Waun ac Ysgol Bro Dyfrdwy, ynghyd â’r storïwr, Fiona Collins.

Mae’r llyfr yn dangos helynt y gylfinir, ond gyda help ei Thaid, mae Sali yn gweld sut gall newidiadau bach wneud gwahaniaeth mawr ac mae’r ddau yn mynd ati i geisio sicrhau bod mwy o gywion yn goroesi’r tymor bridio ar y fferm.

Bu plant ysgol gynradd o Ysgol Bro Elwern ac Ysgol Betws Gwerful Goch yn helpu i ddod â’r llyfr stori yn fyw hefyd trwy liwio’r lluniau a grëwyd o bapur ar ffurf collage gan y Swyddog Ymgysylltu Cymunedol dawnus, Jillian Howe.

Mae’r llyfr wedi’i ddylunio i fod yn hygyrch i bobl â Dyslecsia hefyd, diolch i’r ffont a ddefnyddiwyd.

Yn derbyn lansiad swyddogol yn ysgol gynradd Llangollen Ysgol Gymraeg Y Gwernant gyda chefnogaeth Cadeirydd Cyngor Sir Ddinbych y Cynghorydd Arwel Roberts, bydd copïau Cymraeg a Saesneg ar gael yn llyfrgelloedd Sir Ddinbych ac ysgolion sydd wedi helpu i gefnogi’r prosiect dros y ddwy flynedd ddiwethaf.

Eglurodd y Swyddog Gylfinir a Phobl Lleol, Sam Kenyon, sydd wedi arwain y prosiect dros y ddau dymor diwethaf, fod y llyfr yn ddathliad o’r gwaith caled gan bawb a roddodd help llaw i’r gylfinir ac ymgysylltu â’r rhaglen ehangach dros y ddwy flynedd.

“Roeddem am wneud rhywbeth arbennig i ddathlu diwedd y prosiect, yn enwedig yn dilyn y gefnogaeth wych a gawsom gan y ffermwyr, gwirfoddolwyr, plant ysgol a phobl eraill sydd wedi chwarae eu rhan i roi cyfle i’r aderyn hwn yn ein hardal. Rwyf mor falch o’r gefnogaeth mae’r gymuned ffermio wedi ei rhoi i’n gwaith, ac rwy’n gobeithio bod y stori hon yn amlygu’r ymrwymiad y gall llawer o bobl ei roi, ac y mae llawer yn ei roi i helpu’r gylfinir.

“Ar gyfer 2025, diolch i ymdrech gyfun pawb, llwyddodd chwe chyw i fagu plu, a oedd yn hwb i’r boblogaeth gylfinir leol. Mae’n addas bod modd i ni ddathlu’r ymdrechion gan bob cymuned a gymerodd ran trwy adael y llyfr hwn i aelodau iau y gymuned ei ddarllen a dysgu sut maen nhw a’n cymunedau gwledig yn gallu gwneud gwahaniaeth i’r gylfinir.

“Mae’n braf gweld sut mae pawb wedi dod at ei gilydd i helpu’r prosiect ac rwyf am ddiolch i Peter a disgyblion yr ysgol am nodi’r daith hynod o gadarnhaol hon. Ond gallwn eich sicrhau na fydd y Dirwedd Genedlaethol yn atal eu hymdrechion sydd eu hangen i ofalu am yr aderyn hynod a phrin hwn, a bydd gwaith yn parhau wrth i ni symud i’r dyfodol i ddarparu help i’r gylfinir eiconig.”

Taith Josh

Wedi i’w berthynas chwalu fe aeth Josh, sy’n 34 oed, i chwilio am gymorth gan dîm digartrefedd y Cyngor blwyddyn dwethaf. Ym mis Chwefror 2025, rhoddwyd Josh mewn llety dros dro a chafodd ymarferydd cefnogi atal digartrefedd ei ddynodi ar ei gyfer.

Josh

“Roeddwn yn ddigartref ddechrau’r flwyddyn dwythaf. Roeddwn wedi bod yn ddigartref o’r blaen a chefais fy rhoi mewn llety dros dro yn flaenorol, ond nid oeddwn yn y meddylfryd iawn yn flaenorol i geisio datrys fy sefyllfa yn ehangach.

Dim ond am gyfnod byr yr oeddwn i yno’r tro hwn. Roeddwn yn gofyn i bawb, yn ceisio dod o hyd i fy fflat fy hun. Yn y diwedd mi ddes o hyd i un a symud allan o’r llety dros dro yn weddol gyflym.”

Fis yn ddiweddarach roedd Josh yn rhentu llety yn breifat er mwyn byw ynddo ac roedd yn awyddus i ysgrifennu’r bennod yn ei stori.

“Tra roeddwn yn y llety dros dro, fe soniodd fy ymarferydd cefnogi atal digartrefedd wrtha i am gyrsiau Intuitive Thinking Skills.

Roeddwn ychydig yn amheus am wneud y cyrsiau i ddechrau, ond doeddwn i ddim yn sylweddoli tan i fi fynd arnynt nad oedd gen i mewn gwirionedd ddim byd i’w golli a phopeth i’w ennill o roi cyfle i’r cyrsiau.

Fe ddechreuais y cyrsiau ym mis Ebrill a mis Mawrth o 2025. Fe wnes i’r cwrs sgiliau ar gyfer bywyd gyntaf ac fe wnes i fwynhau yn fawr a dysgu llawer ohono.

Mae’n eich dysgu chi sut i ymdrin â’ch meddylfryd eich hun a sut rydych chi’n meddwl am broblemau. Roeddwn i’n arfer cael trafferth mawr gyda fy hyder ac yn amau fy hun drwy’r amser.

Gofynnwyd i mi ar ddechrau’r cwrs beth fyddwn i’n hoffi ei wella, ac felly fe nodais waith gyda fy hyder.”

Aeth Josh wedyn ymlaen i gymryd y cwrs gwybodaeth, cyngor ac arweiniad, gan ddysgu llawer mwy.

“Fe es ymlaen i wneud y cwrs gwybodaeth, cyngor ac arweiniad, a ddysgodd fwy o agweddau technegol i mi. Fe fyddwn yn cael fy rhoi yn esgidiau pobl eraill ac fe ddysgais sut i helpu’r rhai hynny a allai fod yn fwy diamddiffyn.

Fe ddysgais sut i helpu eraill a allai fod yn wynebu amgylchiadau fel digartrefedd neu efallai yn cael trafferth gyda chamddefnyddio sylweddau.

Erbyn dechrau’r haf, cafodd Josh gynnig lleoliad fel llysgennad gyda’r tîm Intuitive Thinking gyda’r gobaith y byddai’r cynllun wedyn yn arwain at swydd barhaol o fewn y tîm ei hun.

“Roeddwn wir yn llawn cyffro gan mai hwnnw oedd y lleoliad roeddwn i ei eisiau fwyaf o’r rhai a gafodd eu cynnig i mi. Fe ddysgais i roi areithiau a gweinyddu hyfforddiant drwy gysgodi aelodau o’r tîm. Fe helpodd hynny fy hyder gymaint, sefyll i fyny a siarad o flaen pobl. Roeddwn yn ofnus iawn ar y dechrau, ond fe ddaeth yn haws ac yn haws dros amser.

Roeddwn rhyw ddeufis i mewn yn fy lleoliad gyda’r tîm pan ges gynnig swydd yn y sector ynni ac roeddwn yn teimlo na allwn wrthod y swydd.

Roedd y sgiliau roeddwn wedi eu dysgu yn ystod y cyrsiau roeddwn wedi eu cymryd, a fy lleoliad wedi rhoi gymaint o hyder i mi yn fy rôl newydd. Mae’r swydd hon mor wahanol i’r hyn rydw i wedi ei wneud o’r blaen, ac mae’r sgiliau newydd hyn wedi rhoi’r hyder i mi i fynd a rhoi cynnig ar rywbeth newydd. Dyma beth rydw i wedi elwa fwyaf ohono.

Roeddwn wedi arfer parhau i wneud y pethau yr oeddwn yn gyfforddus â nhw cyn i mi wneud y cyrsiau hyn. Roeddwn yn gwneud yr hyn yr oeddwn i wastad wedi ei wneud, ond yn y pen draw roeddwn yn cael yr un canlyniadau. Roeddwn yn teimlo fel mod i wedi treulio blynyddoedd yn llonydd i ddweud y gwir.

Ers i mi fynd ar y cyrsiau hyn dydw i erioed wedi teimlo cystal yn fy mywyd. Mae’n swnio’n wallgof i ddweud y gall cwrs newid hynny, ond fe ddysgais pam rwy’n meddwl am bethau a sut i fynd i’r afael â’r meddyliau hynny.”

Mae Josh wedi dewis ffyrdd mwy cadarnhaol o dreulio’r amser.

“Rydw i wedi gwneud dewisiadau iachach yn fy mywyd nawr, roeddwn yn ei chael yn anodd gyda diflastod pan ddes i’n sobr tua phedair blynedd yn ôl, roeddwn i angen elfennau eraill.

Fe ddechreuais i chwarae golff a mynd i’r gampfa. Rydw i nawr yn aelod o Glwb Golff Y Rhyl.”

Mae Josh nawr wedi graddio o’r cyrsiau Intuitive Thinking gyda nifer o dystysgrifau, ac mae’n mwynhau ei rôl newydd yn y sector ynni.

“Dwi’n credu y byddai’r cyrsiau hyn o fudd i bawb; does dim rhaid i chi fod mewn sefyllfa wael i fynd arnynt. Wnewch chi ddim colli dim o ddysgu o’r cwrs hwn, cyn belled â’ch bod yn buddsoddi ynddo rydych yn mynd i elwa ohono.

Mae pobl wedi dweud eu bod yn gallu gweld newid yn fy hyder. O lle roeddwn i fis Chwefror i lle rydw i nawr, mae’n teimlo fel dau unigolyn gwahanol. Roeddwn i’n teimlo ar goll a doedd gen i ddim gobaith i ddweud y gwir. Fe ddysgodd fi i feddwl yn wahanol a meddwl yn rhesymegol am sefyllfaoedd. Mae wedi fy helpu i gael y ffocws a’r cymhelliant i gael yr hyn rydw i ei eisiau.

Roedd fel effaith pelen eira, cyn gynted ag y penderfynais i ddechrau helpu fy hun, fe ddaeth pethau’n well yn raddol.”

Adfer y Gorffennol, Adeiladu'r Dyfodol: Nantclwyd y Dre

Mae Rhuthun yn dref sy’n gyforiog o hanes. Llosgwyd hi i’r llawr gan Owain Glyndŵr yn y flwyddyn 1400 ac mae llawer o naws hanesyddol y dref fel rydym ni’n ei hadnabod hi heddiw yn dod o’r bensaernïaeth ffrâm goed a oedd yn gyffredin yn yr ardal yn ystod cyfnod ei hailadeiladu.

Ymysg y strydoedd hyfryd a’r adeiladau hanesyddol mae darn pwysig iawn o dreftadaeth adeiledig Rhuthun, sef Nantclwyd y Dre. Cafodd ei adeiladu yn wreiddiol fel tŷ neuadd i wehydd, felly mae bron i 600 mlynedd o hanes lleol yn perthyn iddo ac mae’n un o’r tai tref ffrâm goed hynaf yng Nghymru sydd ar agor i’r cyhoedd.

Mae bellach yn cael ei reoli gan Wasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych a gall rhai sy’n ymweld â thŷ a gerddi hanesyddol Nantclwyd y Dre ail-fyw ei orffennol difyr drwy ymgolli mewn profiadau sain ac arddangosfeydd a gweld ei du mewn sydd oll yn rhoi cipolwg cyfareddol ar fywydau’r teuluoedd a fu’n byw yno.

Yn 2023, cafwyd cyllid i adfer rhannau o’r safle pan gadarnhaodd Llywodraeth y DU ei bwriad i roi £10.95 miliwn o gyllid grant i 10 o brosiectau cyfalaf sy’n ceisio gwarchod treftadaeth, lles a chymunedau gwledig unigryw Rhuthun.

Cafodd y cyllid, sef y Gronfa Adfywio Leol, ei ddyfarnu'n arbennig ar gyfer y prosiectau llwyddiannus hynny yng Ngorllewin Clwyd ac nid oes modd ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau eraill.

Fel un o’r prosiectau llwyddiannus, dyfarnwyd £667,000 i ailddatblygu rhannau o’r tŷ sy’n segur ar hyn o bryd ac sydd angen rhywfaint o waith atgyweirio i warchod y darn pwysig hwn o dreftadaeth leol ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol, creu cyfleoedd newydd ar gyfer yr atyniad i wella ei gynaliadwyedd at y dyfodol ac ychwanegu ambell beth cyffrous ar gyfer profiad yr ymwelwyr.

Dechreuodd y gwaith adeiladu ym mis Hydref, yn canolbwyntio ar roi bywyd newydd i asgell orllewinol segur yr adeilad. Bydd y darn hwn o’r tŷ’n cael ei droi’n llety gwyliau, wedi’i ddylunio a’i ddodrefnu gan gadw at natur hanesyddol yr adeilad, a bydd yn darparu gwell cyfleusterau ar y llawr cyntaf gyda lle penodol ar gyfer y gwirfoddolwyr wythnosol sy’n rhan hollbwysig a gwerthfawr o’r gwaith beunyddiol yn Nantclwyd.

Fodd bynnag, cyn gallu dechrau ar y gwaith, roedd angen rhoi ystyriaeth i un set o drigolion sydd yno ers tro byd. Fe wnaeth Cyngor Sir Ddinbych ymgynghori ag ecolegwyr i sicrhau na fyddai’r datblygiadau sydd ar y gweill yn tarfu ar fan clwydo ystlumod gwarchodedig, sy’n cynnwys cyfran bwysig o boblogaeth Cymru o Ystlumod Lleiaf ac Ystlumod Pedol Lleiaf. Rhoddwyd hyfforddiant arbenigol i’r contractwyr, a gosodwyd lloches ystlumod fawr yn yr ardd, i roi mwy o le i’r creaduriaid bach yma ffynnu.

Bydd y gwelliannau sydd i ddod hefyd yn gwneud ardal y gegin yn fwy addas i arlwyo ar gyfer digwyddiadau, a bydd yr hafdy’n cael ei adfer i’w hen ogoniant i ymwelwyr ei fwynhau yn ystod misoedd yr haf. Bydd hwn yn lle ychwanegol ar gyfer seremonïau sy’n cael eu cynnal yn y tŷ hanesyddol, fel priodasau a seremonïau partneriaeth sifil.

Mae’r prosiect yn cael ei wneud gan B&W Builders & Decorators ynghyd â TACP Architects ac mae disgwyl iddo gael ei gwblhau erbyn mis Ebrill 2026. Mae dull mwy cynaliadwy wedi’i ddefnyddio i wneud y gwaith gwella hefyd, drwy ddefnyddio gwlân i inswleiddio’r adeilad yn hytrach na’r deunydd inswleiddio mwy cyffredin sy’n cael ei wneud o olew, sy’n creu mwy o allyriadau carbon a ddim yn adnewyddadwy.

Dywedodd y Cynghorydd Jason McLellan, yr Arweinydd ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Mae dechrau ar y gwaith gwella yma yn Nantclwyd y Dre’n garreg filltir fawr i ddiogelu dyfodol safle hanesyddol mor amlwg yng nghanol tref Rhuthun. 

“Mae Nantclwyd yn atyniad gwych i ymwelwyr ac yn ganolbwynt cymunedol i’n gwirfoddolwyr ymroddgar, ac rydyn ni’n edrych ymlaen at weld yr ardaloedd newydd yn cael eu defnyddio a’u mwynhau gan ymwelwyr.

“Bydd lles yr ystlumod sydd yno’n parhau i fod yn flaenoriaeth wrth wneud y gwaith a byddwn mewn cyswllt cyson gyda’r ecolegwyr trwy gydol y cyfnod.”

Digwyddiad ymgysylltu â'r farchnad ar gyfer cynllun gwella parth cyhoeddus Prestatyn

Cynhelir digwyddiad ymgysylltu â'r farchnad ar gyfer cynllun gwella parth cyhoeddus Prestatyn ddydd Gwener 24 Ebrill, gan wahodd contractwyr, ymgynghorwyr a chyflenwyr i ddysgu mwy am y prosiect sydd ar y gweill.

Cynhelir y digwyddiad yn Llyfrgell Prestatyn rhwng 10:00am a 3:00pm a'i nod yw darparu gwybodaeth gynnar am gwmpas ac amcanion y cynllun.

Bydd cyfle i’r rhai sy’n mynychu cael trosolwg o’r cynigion ac ymgysylltu’n uniongyrchol â Thîm y Prosiect.

Mae'r digwyddiad ymgysylltu â'r farchnad yn rhan o'r broses cyd-gaffael a'i fwriad yw helpu i lunio'r broses o gyflawni'r cynllun drwy annog deialog gynnar â'r farchnad. Anogir sefydliadau sydd â diddordeb mewn mynychu i gofrestru drwy GwerthwchiGymru.

Mae'r digwyddiad ymgysylltu hwn ar agor i bob parti sydd â diddordeb ac mae'n rhoi cyfle i ddeall y prosiect, yr amserlenni disgwyliedig, a'r dull caffael.

Mis o gydweithio ac effaith gadarnhaol i Sir Ddinbych yn Gweithio

Gwelodd mis Chwefror Sir Ddinbych yn Gweithio yn cyflawni gweithgarwch sylweddol ar lefel genedlaethol, leol a chymunedol, gan helpu i ehangu cyfleoedd i drigolion.

Ymunodd Sir Ddinbych yn Gweithio â phartneriaid yn nigwyddiad Trailblazer Cymru gyfan, gan ddod â’r tri ardal beilot Trailblazer ynghyd sef Blaenau Gwent, Sir Ddinbych a Chastell-nedd Port Talbot. Darparodd y digwyddiad lwyfan i archwilio arferion sy’n datblygu, trafod y gefnogaeth sy’n cael ei darparu i bobl â rhwystrau cymhleth a lluosog, ac amlygu’r arloesedd sy’n digwydd ar draws y tair ardal. Atgyfnerthodd sut mae dulliau lleol, sy’n seiliedig ar gymunedau, yn llywio datblygiad cynnar Trailblazer ac yn dylanwadu ar gyfeiriad ehangach cymorth cyflogadwyedd yng Nghymru.

Croesawodd Sir Ddinbych yn Gweithio newyddiadurwyr o The Guardian hefyd fel rhan o brosiect cenedlaethol parhaus y papur newydd, Against The Tide, sef cyfres fanwl sy’n archwilio profiadau pobl ifanc sy’n tyfu i fyny mewn trefi arfordirol ledled y DU.

Mae’r Rhyl yn un o’r cymunedau sy’n cael sylw yn y prosiect, a chanolbwyntiodd yr ymweliad ar yr heriau sy’n wynebu pobl ifanc leol yn ogystal â’r gwaith dan arweiniad y gymuned sy’n agor cyfleoedd newydd. Fel rhan o’r ymweliad, mynychodd y newyddiadurwyr sesiwn Pobi a Phitsa Sir Ddinbych yn Gweithio, a ddarparwyd mewn cydweithrediad â Use Your Loaf Training Bakery.

Darparodd y sesiwn amgylchedd lle gallai cyfranogwyr feithrin hyder, dysgu sgiliau ymarferol a chymryd rhan mewn gweithgareddau ystyrlon. Rhoddodd gipolwg i The Guardian ar brofiadau dydd i ddydd pobl ifanc sy’n ymgysylltu â gwasanaethau Sir Ddinbych yn Gweithio, gan gynnwys rhai o’r rhwystrau y maent yn eu hwynebu a’r partneriaethau cymunedol sy’n eu helpu i symud ymlaen.

Dangosodd yr ymweliad sut mae cefnogaeth gydlynol sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn yn helpu trigolion i feithrin hyder, cysylltu ag eraill a chymryd camau tuag at ddyfodol gwell.

Gwelodd mis Chwefror hefyd gynnal Ffair Swyddi hynod lwyddiannus gan Sir Ddinbych yn Gweithio yn 1891 yn y Rhyl, gan ddod â dros 520 o drigolion ynghyd â mwy na 50 o arddangoswyr busnes.

Cysylltodd y digwyddiad geiswyr gwaith â chyflogwyr a darparwyr hyfforddiant ar draws ystod eang o sectorau, gan gynnwys lletygarwch, manwerthu, adeiladu, gofal a gwasanaethau cyhoeddus. Cafodd mynychwyr gyfle i gwrdd â recriwtwyr yn uniongyrchol, gofyn cwestiynau am swyddi gwag cyfredol, a chael mynediad at gefnogaeth ar y pryd gan staff Working Denbighshire.

Arweiniodd y niferoedd cryf at lawer o drigolion yn sicrhau cyfweliadau dilynol neu’n cofrestru ar gyfer cymorth ychwanegol i’w helpu i symud yn nes at gyflogaeth. Mae’r ymateb cadarnhaol gan gyflogwyr a chyfranogwyr fel ei gilydd yn adlewyrchu momentwm cynyddol gwaith cyflogadwyedd Sir Ddinbych yn Gweithio a’i ymrwymiad i greu cyfleoedd gwirioneddol ac ymarferol i bobl leol.

Dywedodd Melanie Evans, Prif Reolwr, Cyflogaeth Strategol:

“Roedd y gweithgareddau drwy gydol mis Chwefror yn atgyfnerthu pwysigrwydd cefnogaeth cyflogaeth a yrrir yn lleol, sy’n gydweithredol ac wedi’i seilio ar anghenion ein trigolion. Mae’r mewnwelediadau a gafwyd drwy’r digwyddiadau hyn yn dangos pa mor hanfodol yw’r gwaith hwn. Wrth symud ymlaen, bydd y profiadau hyn yn helpu i lunio’r ffordd rydym yn parhau i gefnogi pobl â rhwystrau cymhleth i gael mynediad at gyfleoedd.”

Gyda’i gilydd, mae’r ymgysylltiadau amlwg hyn yn dangos un o fisoedd mwyaf bywiog a chynhyrchiol Sir Ddinbych yn Gweithio hyd yma, gan amlygu’r galw cynyddol am ei wasanaethau.

Bydd Sir Ddinbych yn Gweithio yn parhau i gydweithio â phartneriaid a chymunedau i ddarparu cefnogaeth i unigolion sy’n chwilio am gyflogaeth, hyfforddiant a chyfleoedd datblygu personol.

I gael y wybodaeth ddiweddaraf am ddigwyddiadau sydd ar y gweill, cyfleoedd hyfforddi a’r cymorth sydd ar gael, ewch i’n gwefan.

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yn cael ei ariannu’n rhannol drwy Raglen Cymunedau am Waith a Mwy Llywodraeth Cymru.

Clirio sgwter plentyn oddi ar draeth ym Mhrestatyn wrth gasglu sbwriel

Cafodd sgwter plentyn ac eitemau eraill eu clirio oddi ar draeth Prestatyn yn ystod digwyddiad casglu sbwriel yn ddiweddar. 

Wedi'i drefnu gan Dîm Risg Llifogydd Cyngor Sir Dinbych, llwyddodd 8 gwirfoddolwr i gasglu 11 bag o sbwriel o draeth Barkby a'r cyffiniau ar y diwrnod. Darparodd Cadwch Gymru'n Daclus hefyd rywfaint o'r offer casglu sbwriel a ddefnyddiwyd yn y digwyddiad a gynhaliwyd yr wythnos hon trwy Hwb Casglu Sbwriel Cyngor Tref Prestatyn.

Daeth y grŵp o hyd i eitemau eraill hefyd yn cynnwys bymper car, rheiliau, bin a sgwter plentyn ar y traeth.

Trefnwyd y digwyddiad hwn i fynd i'r afael ag effaith sbwriel morol yn yr ardal a all greu rhwystrau mewn dyfrffyrdd a draeniau, gan atal llif y dŵr, ac arwain at fwy o berygl o lifogydd yn lleol yn bellach i fyny’r afon.

Gall cael gwared ar y sbwriel oddi ar y traeth hefyd gefnogi amddiffynfeydd naturiol fel glannau, twyni a dolydd morwellt gan eu bod yn gallu cynnal eu swyddogaeth naturiol fel amddiffynfeydd yn erbyn y môr yn well. Mae’r sesiwn casglu sbwriel, sydd wedi dod yn ddigwyddiad misol, hefyd yn helpu i wella’r amgylchedd i breswylwyr lleol ac ymwelwyr. 

Cyngor i ymgysylltu â busnesau'r Rhyl wrth i'r prosiect fynd rhagddo

Yn dilyn cymeradwyaeth y cabinet i brosiectau Adfywio Lleol a ariennir gan Lywodraeth y DU symud i'r cyfnod cyn-adeiladu, bydd y cyngor nawr yn ymgysylltu â busnesau a thrigolion canol tref y Rhyl i ddatblygu'r gwaith dylunio ar gyfer y prosiect ymhellach.

Yn dilyn cyfnod y Pasg, bydd y cyngor yn dechrau rhaglen o ymgysylltu â busnesau lleol i drafod y cynllun arfaethedig yn fanylach.

Bydd y trafodaethau hyn yn canolbwyntio ar faterion gweithredol allweddol, gan gynnwys danfoniadau a rheoli gwastraff, er mwyn sicrhau bod unrhyw aflonyddwch posibl yn cael ei leihau a bod effeithiau'n cael eu rheoli'n ofalus drwy gydol y cyfnod adeiladu.

Nod y prosiectau yw trawsnewid yr ardal o amgylch Tŵr y Cloc yn ofod sy'n gyfeillgar i gerddwyr, trwy ei wneud yn fwy deniadol, hygyrch a gwell ei gysylltiad â'r promenâd.

Am fwy o wybodaeth cliciwch yma.

Ysbrydoliaeth am beth i'w wneud yn Sir Ddinbych!

Ydych chi eisiau ysbrydoliaeth am y pethau gorau i’w gwneud yn Sir Ddinbych er mwyn cynllunio eich antur nesaf? Darllenwch y blogiau diweddaraf ar wefan Gogledd Ddwyrain Cymru.

2026 Dyddiadau ar gyfer gwiriad pwysau carafanau am ddim a chyngor ar ddiogelwch

Mae Safonau Masnach Sir Ddinbych a Chonwy yn cynnig sesiynau pwyso a chyngor am ddim ar gyfer carafanau a faniau gwersylla.

Gall preswylwyr sy’n mynd ar wyliau mewn carafán neu fan wersylla wneud yn siŵr nad ydynt yn gorlwytho eu carafán a rhoi eu hunain mewn perygl.

Mae’r sesiynau pwyso a chyngor am ddim ar gyfer carafanau ar gael i drigolion Sir Ddinbych a Chonwy, ac i’r rheini mewn ardaloedd awdurdodau lleol eraill os gallant deithio i’r lleoliad.

Sesiwn gyngor yw hwn, ac ni chymerir unrhyw gamau os canfyddir gorlwytho neu faterion eraill, ond byddwn yn gweithio gyda chi i leihau'r llwyth. Bydd swyddogion y cyngor yng nghwmni swyddog o adran Diogelwch Cymunedol Heddlu Gogledd Cymru a fydd yn rhoi cyngor diogelwch ymarferol i gadw'ch car a'ch carafan yn ddiogel.

Bydd y gwiriadau pwysau rhad ac am ddim yn cael eu cynnal ar y bont bwyso ar yr A525 rhwng Rhuddlan a Llanelwy ar y dyddiadau a’r amseroedd canlynol:

• Dydd Gwener 10/04 – 10am-3pm
• Dydd Gwener 01/05 – 10am-3pm
• Dydd Gwener 22/05 – 10am-3pm
• Dydd Gwener 17/07 – 10am-3pm
• Dydd Gwener 28/08 – 10am-3pm

Nid oes angen apwyntiad ar gyfer y sesiynau yma ac mae croeso i breswylwyr fynychu unrhyw un o’r sesiynau a restrir a darganfod a ydynt o fewn y pwysau cyfreithlon ar gyfer eu cerbydau.

Gellir dod o hyd i'r bont bwyso ar ffordd yr A525 rhwng Rhuddlan a Llanelwy, tua thri chwarter milltir o Ruddlan, a leolir yn y gilfan, bydd arwyddion yn nodi bod y bont bwyso ar waith.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau am yr uchod, cysylltwch ag adran Safonau Masnach Sir Ddinbych ar tradingstandards@denbighshire.gov.uk ewch i'w tudalen Facebook, yn yr un modd cysylltwch â Safonau Masnach Conwy ar trading.standards@conwy.gov.uk

Etholiad y Senedd 2026

Bydd Cymru yn cael ei rhannu’n 16 etholaeth newydd ar gyfer etholiad y Senedd ar 7 Mai 2026. Bydd gan bob un o’r etholaethau newydd chwe Aelod, sy’n gwneud cyfanswm o 96 Aelod yn cael eu hethol i’r Senedd.

Gallwch ddod o hyd i'ch etholaeth newydd ar wefan Senedd Cymru drwy deipio eich côd post i'r map.

Gall unrhyw un sy'n 16 oed neu'n hŷn ar 7 Mai 2026 ac yn byw yng Nghymru, bleidleisio yn etholiad nesaf y Senedd. Dyma bum ffaith allweddol am y Senedd:

1. Mae gan Gymru ei senedd ei hun – sef Senedd Cymru. Mae’r Senedd yn pasio deddfau am bob math o bethau sy'n effeithio ar fywyd trigolion bob dydd yng Nghymru.
2. Y Senedd sy’n penderfynu ynghylch pethau fel ysbytai a meddygon teulu, ysgolion ac addysg, trafnidiaeth ffyrdd a rheilffyrdd, ffermio, diwylliant, yr amgylchedd a’r Gymraeg.
3. Ar 7 Mai 2026 bydd gan unrhyw un sy'n 16 oed neu'n hŷn un bleidlais i ddewis y blaid neu’r ymgeisydd annibynnol y maent am iddyn nhw gynrychioli eu hardal nhw yn y Senedd.
4. Bydd gan yr Aelodau o’r Senedd a gânt eu hethol ym mis Mai 2026 y pŵer i wneud penderfyniadau sy’n effeithio ar bawb yng Nghymru.
5. Mae’n amser gwych i gymryd rhan. Sicrhewch eich bod wedi cofrestru i bleidleisio erbyn 20 Ebrill 2026. Gallwch gofrestru i bleidleisio ar wefan y Llywodraeth.

Gwaith Paratoi Prawf Traffig Prestatyn

O 13 Ebrill ymlaen, bydd Cyngor Sir Ddinbych yn dechrau prawf i gael system ddwyffordd ar Ffordd y Bont ym Mhrestatyn, er mwyn gweld a fydd hynny’n lleddfu tagfeydd yn yr ardal.

Gofynnwyd am y prawf yn dilyn adborth y bu i’r Cyngor ei dderbyn mewn ymgynghoriadau diweddar â’r cyhoedd, fel rhan o’r prosiect gwella’r parth cyhoeddus ar Stryd Fawr Prestatyn.

Cyn i’r prawf dechrau, bydd gwaith paratoi yn digwydd ddydd Sadwrn a dydd Sul (11 a 12 Ebrill). Bydd hyn yn cynnwys:

• Bagio goleuadau ac arwyddion nad oes eu hangen yn ystod y prawf traffig
• Newid marciau ffordd, addasu signalau a chodi arwyddion cyfeiriadol ar gyfer y prawf.
• Bydd Ffordd y Bont ar gau o 8am ar 11 Ebrill a bydd yn ailagor unwaith y bydd y gwaith wedi'i gwblhau, gallai hyn fod mor hwyr â 11pm ar ddydd Sul 12 Ebrill.
• Bydd dargyfeiriad ar waith dros y penwythnos tra bod y gwaith paratoi yn digwydd.
• Bydd y traffig sy'n mynd allan o waelod y Stryd Fawr sy'n gadael wrth y gylchfan fach yn cael ei gyfeirio tuag at rhan isaf y Stryd Fawr i Ffordd Penisardre.
• Ar ddydd Sul 12 Ebrill, bydd lôn ar gau ar Ffordd Pendyffryn i Bridge Road (tua 4pm – 9pm) i guddio'r arwyddion gyda cherrig picker. Yn ystod yr amser hwn bydd dargyfeiriad unffordd ar waith.

Am ragor o wybodaeth am y prawf traffig cliciwch yma.

Gwaith gan wasanaethau stryd y Cyngor

Mae’r prosiect hwn wedi ei ariannu gan Llywodraeth y DU drwy Gronfa Ffyniant Gyffredin y DU.’

Rhoddwyd hwb i dwristiaeth yn y sir dros dymor yr haf 2025 drwy help gan Cronfa Ffyniant Gyffredin y DU.

Llwyddodd gwasanaethau stryd Cyngor Sir Ddinbych i sicrhau'r cyllid hwn o'r DU yn ystod tymor yr haf i alluogi'r tîm i ddarparu gwasanaethau glanhau strydoedd gwell drwy gydol y misoedd prysur sy’n denu twristiaid i’r sir.

Galluogodd y cyllid i’r gwasanaeth glirio a pharatoi ardaloedd cyhoeddus glân a chroesawgar yn ein prif drefi twristiaeth drwy gydol tymor yr haf.

Isod mae enghreifftiau o waith cyn ac ar ôl gan y tîm yn ystod tymor yr haf 2025.

Nod Cronfa Ffyniant Gyffredin y DU yw meithrin balchder mewn lle a chynyddu cyfleoedd bywyd ledled y DU gan fuddsoddi mewn cymunedau a lleoedd, a chefnogi busnesau lleol, a phobl a sgiliau.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i https://www.gov.uk/government/publications/uk-shared-prosperity-fund-prospectus/bd1a92ce-8acd-46b9-947c-45cb2e76d863

Gwelliannau i Barth Cyhoeddus Sgwâr San Pedr Rhuthun

Yn 2023, fe gadarnhaodd Llywodraeth y DU ei bwriad i roi £10.95 miliwn o gyllid grant i deg o brosiectau cyfalaf sy’n ceisio diogelu treftadaeth, lles a chymunedau gwledig unigryw Rhuthun.

Bydd y gwaith arfaethedig yn cael ei wneud gan OBR Construction ar Sgwâr Sant Pedr a bydd yn ceisio ehangu’r posibiliadau ar gyfer cynnal digwyddiadau ac adfywio adeiladau a thirnodau hanesyddol i gefnogi hunaniaeth leol, gan hyrwyddo balchder mewn lle a rhoi hwb i ddelwedd y dref ar yr un pryd.

Bydd y Contractwr yn dechrau trwy sefydlu eu compownd safle o 9 Chwefror 2026. Yna bydd y gwaith yn dechrau gyda mân waith ac arolygon o 23 Chwefror, a bydd paratoadau'n cael eu gwneud ar gyfer yr ardal waith cyn i'r deunyddiau gael eu danfon ym mis Mawrth. Er mwyn helpu’r Contractwr i sefydlu’r safle yn rhwydd ac i osgoi unrhyw oedi neu ddifrod i gerbydau, gofynnwn yn garedig bod yr ardal o’r maes parcio cyhoeddus at Ffordd y Parc (a amlygwyd yn y ddelwedd isod fel Compownd y Contractwr) yn cael ei gadw’n glir o gerbydau cyn y 9fed Chwefror.

Cedwir mynediad i gerddwyr ar draws yr holl hawliau tramwy cyhoeddus bob amser, a bydd hanner y maes parcio sydd agosaf at orsaf betrol Texaco yn dal i fod ar gael ar gyfer preswylwyr a'r cyhoedd.

Rydym yn deall y gall gwaith yng nghanol y dref fod yn anghyfleus, a bydd y Contractwr yn sicrhau bod yr aflonyddwch yn cael ei gadw i'r lleiafswm bob amser. Bydd y gwaith yn cael ei wneud fesul fel mai dim ond ardaloedd bach sy'n cael eu heffeithio ar unrhyw un adeg. Bydd manylion pob cyfnod yn cael eu cadarnhau cyn gynted â phosibl, a rhoddir rhybudd i bob preswylydd a busnes yn yr ardaloedd yr effeithir arnynt wythnos cyn i'r gwaith ddechrau.

Bydd y gwaith yn cael ei wneud rhwng 8:00yb a 6:00yp o ddydd Llun i ddydd Gwener. Os oes angen gwaith y tu allan i'r oriau hyn, byddwn yn rhoi rhybudd ymlaen llaw eto.

Drwy gydol y prosiect, bydd mynediad i gerddwyr yn cael ei reoli, bydd rampiau dros dro yn cael eu darparu ar gyfer hygyrchedd, bydd arwyddion clir a rhwystrau diogel yn eu lle. Bydd mynediad i eiddo a busnesau yn cael ei reoli, gyda chymorth ar gael os oes angen.

Bydd Swyddog Cyswllt y Busnes/Cyhoedd pwrpasol ar gael drwy gydol y gwaith i gynorthwyo gydag ymholiadau a threfniadau mynediad, a gellir cysylltu â nhw drwy e-bost: RuthinEnquiries@OBRConstruction.com

Diolch am eich amynedd a'ch dealltwriaeth tra bod y gwelliannau hyn yn cael eu cyflawni. Edrychwn ymlaen at gyflwyno cynllun gorffenedig a bydd o fudd i drigolion, busnesau ac ymwelwyr â Rhuthun. Os oes gennych unrhyw gwestiynau neu bryderon, mae croeso i chi gysylltu â ni: RuthinEnquiries@OBRConstruction.com neu swyddfarhaglencorfforaethol@sirddinbych.gov.uk      

Cymorth ariannol tuag at gost gwisg ysgol a phrydau ysgol am ddim

Mae cymorth ariannol ar gael tuag at gost gwisg ysgol a phrydau ysgol am ddim.

Mae rhagor o wybodaeth ynghylch a ydych chi'n gymwys ar gael ar y poster isod.

I wneud cais ewch i www.sirddinbych.gov.uk/budd-daliadau neu sganiwch y cod QR.

Annog pobl ifanc i hawlio eu cynilion

Gallai nifer o oedolion ifanc yn Sir Ddinbych fod â chyfartaledd o £2,200 yn aros amdanynt yn eu cyfrif Cronfa Ymddiriedolaeth Plant heb eu hawlio.

Cyflwynwyd Cronfeydd Ymddiriedolaeth Plant gan Lywodraeth y DU yn 2005. Agorwyd cyfrifon ar gyfer bron 6 miliwn o blant a anwyd yn y DU rhwng 1 Medi 2002 a 2 Ionawr 2011.

Mae bron hanner nifer y Cronfeydd Ymddiriedolaeth Plant yng Nghymru heb eu hawlio o hyd. Yn ôl y Share Foundation, mae oddeutu 1240 o gyfrifon heb eu hawlio o hyd yn Sir Ddinbych.

Gall pobl ifanc 16 oed neu’n hŷn gymryd rheolaeth o’u Cronfa Ymddiriedolaeth Plant eu hunain, er na ellir tynnu’r arian o’r gronfa tan fyddant yn 18 oed. Gall teuluoedd barhau i dalu hyd at £9,000 y flwyddyn yn ddi-dreth i’r Gronfa Ymddiriedolaeth Plant tan fydd y cyfrif yn aeddfedu.  Mae’r arian yn aros yn y cyfrif tan fydd y plentyn yn ei dynnu allan neu yn ei ail-fuddsoddi i mewn i gyfrif arall. Os nad oedd rhiant neu warcheidwad wedi gallu agor cyfrif i’w plentyn, bu i’r llywodraeth agor cyfrif cynilo ar ran y plentyn.

Bydd pob unigolyn 16 oed yn cael gwybodaeth am sut i ddod o hyd i’w Cronfa Ymddiriedolaeth Plant gan Gyllid a Thollau Ei Fawrhydi gyda’u llythyr Yswiriant Gwladol.  Os oes unrhyw un yn ansicr am eu sefyllfa, yna dylent wirio gyda’u banc neu gymdeithas adeiladu. Fel arall, gall oedolion ifanc a rhieni chwilio ar www.gov.uk/child-trust-funds i ddod o hyd i ble mae eu Cronfa Ymddiriedolaeth Plant yn cael ei gadw.

Dywedodd y Cynghorydd Delyth Jones, Aelod Arweiniol Cyllid, Perfformiad ac Asedau Strategol:

“Hoffwn annog yr holl bobl ifanc sy’n gymwys i wirio eu cyfrifon a hawlio yr hyn sy’n eiddo iddynt. Gellir symud y buddsoddiad i ISA oedolyn neu ei ddefnyddio ar gyfer eu haddysg, tai neu wersi gyrru.

Byddwn yn annog pobl ifanc i ddefnyddio’r adnodd ar-lein i’w olrhain, neu i rieni plant yn eu harddegau i siarad â nhw i sicrhau eu bod yn ymwybodol o’u Cronfa Ymddiriedolaeth Plant. Gallai hyn wneud gwahaniaeth gwirioneddol i’w cynlluniau ar gyfer eu dyfodol yn enwedig mewn cyfnod pan fo arian yn dynn.”

Bu i’r cynllun Cronfa Ymddiriedolaeth Plant gau ym mis Ionawr 2011 a bu i Gyfrifon Cynilo Unigol (ISA) Plant gymryd eu lle.

I gael rhagor o wybodaeth am Gronfeydd Ymddiriedolaeth Plant, ewch i www.gov.uk/child-trust-funds. Fel arall, ewch i https://www.meiccymru.org/do-you-have-money-hiding-in-a-child-trust-fund, anfonwch neges destun at 07943 114449 neu ffoniwch 080880 23456.

Darganfod Sir Ddinbych...

Eisiau darganfod mwy o Sir Ddinbych?

Beth am gael ysbrydoliaeth o'n mapiau cerdded a beicio am syniadau newydd o leoedd i ymweld â nhw.

Am fwy o ysbrydoliaeth ar weithgareddau yn Sir Ddinbych a'r cyffiniau ewch i - https://www.northeastwales.wales/cy/ 

Awydd dod yn Lysgennad Twristiaeth Sir Ddinbych?

Mae’r cynllun Llysgennad Twristiaeth Sir Ddinbych, yn gwrs hyfforddiant ar-lein am ddim i wella eich gwybodaeth am y sector twristiaeth yn Sir Ddinbych.

Mae 14 modiwl i ddewis ohonynt ar amrywiaeth o themâu gan gynnwys cerdded, becio. bwyd, celfyddydau, arfordir, hanes a thwristiaeth gynaliadwy.

Gwyliwch ein ffilm fer sy’n sôn am y cwrs.

Ewch i www.llysgennad.cymru a chychwyn arni heddiw.

Mwy o ardaloedd i dderbyn cymorth Dechrau’n Deg yn Sir Ddinbych

Mae mwy o ardaloedd yn Sir Ddinbych am dderbyn cymorth drwy gynllun gofal plant Dechrau’n Deg.

Mae’r ardaloedd ychwanegol yn cynnwys y Rhyl, Prestatyn, Gallt Melyd, Rhuddlan, Dyserth, Dinbych, Corwen, Llangollen, Llandrillo a Llanfair DC, ac mae’n berthnasol i deuluoedd sydd â phlentyn a gafodd ei ben-blwydd yn 2 oed rhwng 1 Medi 2024 a 31 Awst 2025.

Mae ehangu’r cynllun yn golygu y bydd teuluoedd yn yr ardaloedd newydd yn gymwys am 12 awr a hanner o ofal plant wedi’i ariannu yn ystod tymor yr ysgol. Gyda mwy o leoliadau yn cynnig Gofal Plant Dechrau'n Deg wedi'i ariannu, a chodau post newydd yn cael eu hychwanegu'n rheolaidd, anogir teuluoedd i wirio eu cod post gan ddefnyddio'r gwiriwr cod post ar y wefan.

Mae Dechrau’n Deg Sir Ddinbych yn rhaglen a ariennir gan Lywodraeth Cymru. Nod y rhaglen yw helpu plant i gael y cychwyn gorau posibl mewn bywyd er mwyn eu twf a’u datblygiad yn y dyfodol.

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Bydd yr ehangiad diweddaraf hwn i gynllun Dechrau’n Deg yn golygu y bydd mwy o deuluoedd Sir Dinbych bellach yn gallu cael mynediad at ddarpariaeth gofal plant am ddim. Mae’r cymorth hwn o fudd mawr i rieni a theuluoedd.

Gall preswylwyr yn yr ardaloedd newydd wirio a yw eu cod post yn gymwys gyda’r gwiriwr cod post.”

Am fwy o wybodaeth, ewch i: https://www.denbighshire.gov.uk/cy/gofal-plant-a-rhianta/teuluoedd-yn-gyntaf-a-dechraun-deg/dechraun-deg.aspx

Spotolau ar ein prif drefi

Mae ein Tîm Twristiaeth wedi bod yn tynnu sylw at bob un o'n prif drefi yn eu blog Gogledd-ddwyrain Cymru.

Mae mwy o wybodaeth yn eu blog. 

Rhaglen Waith Sgwâr Sant Pedr

Dros y misoedd nesaf, cynhelir gwaith sydd wedi ei gynllunio'n ofalus i gwblhau cynllun gwella parth cyhoeddus Sgwâr Sant Pedr. Mae'r tabl isod yn rhoi trosolwg o'r camau gwaith arfaethedig, gan gynnwys ble a phryd y bydd pob cam yn digwydd.

Bydd systemau rheoli traffig a chau ffyrdd yn anochel a dim ond yn cael ei weithredu lle bo angen er mwyn amddiffyn y cyhoedd a gweithlu'r Contractwr. Bydd cau ffyrdd yn ystod gŵyl Rhuthun yn cael ei reoli gan isgontractwyr rheoli traffig y Contractwr er mwyn sicrhau dull cydlynol.

Mae'r holl ddyddiadau'n ddangosol* a gallai fod newid oherwydd y tywydd neu addasiadau i'r rhaglen, ond gwneir pob ymdrech i leihau'r aflonyddwch drwy gydol y cyfnod adeiladu.

 Yna mae gwaith gosod wyneb wedi ei gynllunio ar gyfer y cyfnod rhwng 9 a 18 Tachwedd 2026*.

Cyfnod 1 - Stryd y Ffynnon a’r ardal y tu ôl ac o amgylch ochr yr Hen Lys

Cyfnod 2 – Stryd y Castell

Cyfnod 3 – Sgwâr Sant Pedr – ochr ddwyreiniol a gorllewinol o amgylch y sgwâr a Stryd y Farchnad

Cyfnod 4 - Sgwâr Sant Pedr – ochr ogleddol y sgwâr a chyffyrdd â ffyrdd oddi ar y sgwâr

Y bwriad ar hyn o bryd yw cwblhau'r holl waith ail-wynebu gyda'r nos i leihau aflonyddwch.

Drwy gydol y prosiect, fe fydd mynediad i gerddwyr yn cael ei reoli, caiff rampiau dros dro eu darparu i sicrhau hygyrchedd, a bydd arwyddion clir a rhwystrau diogelu yn eu lle. Os oes unrhyw broblem, gellir cysylltu â’r Swyddog Cyswllt â’r Cyhoedd ar RuthinEnquiries@obrconstruction.com neu'r Tîm Prosiect ar swyddfarhaglencorfforaethol@sirddinbych.gov.uk.

Rydym yn gwerthfawrogi eich amynedd a’ch cyd-weithrediad yn ystod y gwaith adeiladu.

Cymorth i gefnogi byw'n annibynnol yn hwyrach mewn bywyd

Mae Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych wedi derbyn cyllid gan Independent Age ar gyfer prosiect newydd 3 blynedd sy'n cefnogi byw'n annibynnol yn hwyrach mewn bywyd.

Mae'r prosiect ar gyfer pobl dros 65 oed sy'n byw yn y Rhyl, Prestatyn a'r ardaloedd cyfagos a allai fod yn cael trafferth gyda phryderon ariannol, biliau cynyddol neu broblemau tai. Mae'r holl gefnogaeth am ddim, yn gyfrinachol ac yn ddiduedd.

Cysylltwch â Chyngor ar Bopeth Sir Ddinbych neu galwch heibio i un o'u sesiynau galw heibio. Mae mwy o wybodaeth am eu sesiynau galw heibio ar wefan Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych.

Cymorth gyda chostau ynni gan Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych

Ydych chi'n cael trafferth gyda chostau ynni? Gall Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych eich helpu.

Mae eu prosiect Fuel-Sense yn parhau i gefnogi pobl yn y Rhyl a Phrestatyn, ac mae ganddyn nhw becynnau cynhesrwydd Fuel-Sense ar gael o hyd i unrhyw un sydd eu hangen.

Mae'r pecynnau'n cynnwys eitemau arbed ynni ymarferol fel bylbiau LED, atalyddion drafft, amseryddion cawod a mwy - yn rhad ac am ddim.

Os gallech chi neu rywun rydych chi'n ei gefnogi elwa, cysylltwch ar 01745 346785 neu ewch i wefan Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych am ragor o wybodaeth.

Gwaredu tir yn ardal Ffrith, Prestatyn

Mae'r Cyngor yn ymwybodol o wybodaeth anghywir sy'n cael ei rannu mewn fforymau lleol i Brestatyn bod y Cyngor yn bwriadu gwaredu tir cyhoeddus yn Nhraeth Ffrith ym Mhrestatyn. Nid yw hyn yn gywir.

Yn ddiweddar, cyhoeddodd y Cyngor hysbysiad 'gwaredu tir' yn ymwneud â 26 erw o dir sy'n eiddo i'r Cyngor sydd ar hyn o bryd yn cael ei reoli'n breifat o dan brydles i Lakeside Ltd, perchnogion Parc Carafanau Teithio Traeth Ffrith. Mae hyn yn golygu, os bydd y cytundeb gwaredu tir arfaethedig yn mynd yn ei flaen, y bydd Lakeside Ltd yn dod yn berchnogion rhydd-ddaliadol ar oddeutu 22 erw o dir sydd eisoes dan brydles ganddynt gan y Cyngor ar hyn o bryd. Defnyddir y 22 erw hwn o dir ar hyn o bryd fel parc carafanau ac ni fydd unrhyw newid defnydd o dan y cynigion.

Bydd 4 erw arall o dir sydd ar brydles i Lakeside Ltd ar hyn o bryd yn cael ei ddychwelyd i reolaeth y Cyngor a bydd tîm Mannau Agored y Cyngor yn gofalu amdano. Dyma'r darn bach o dir rhwng Parc Carafanau Traeth Ffrith, a Chanolfan Bowlio Dan Do Ffrith.

Mae'r map isod yn dangos yr ardal dan sylw ac yn egluro'r cynigion yn ardal Ffrith:

Ar hyn o bryd mae gan aelodau'r cyhoedd fynediad i'r darn hwn o dir trwy ganiatâd y llesddeiliaid presennol, Lakeside Ltd. Nid oes hawl tramwy cyhoeddus ac nid yw'n cael ei gynnal gan y Cyngor ar hyn o bryd. Mae dychwelyd y darn bach hwn o dir i reolaeth y Cyngor yn sicrhau'r tir fel man agored cyhoeddus ac yn sicrhau bod ei ddefnydd fel ffordd o gyrraedd y traeth yn ddiogel ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Mae Traeth Ffrith ei hun yn dir hygyrch i'r cyhoedd sydd am ddim i bawb ei fwynhau, a bydd yn parhau i fod felly.

Cofrestru Llety Ymwelwyr yng Nghymru

Deddf newydd i gofrestru llety ymwelwyr yng Nghymru: Cyhoeddi gweminarau i helpu darparwyr i baratoi

Bydd gofyn i unrhyw un sy'n derbyn archebion ar gyfer llety dros nos yng Nghymru — o westeion achlysurol i weithredwyr gwestai mawr — gofrestru eu llety gydag Awdurdod Cyllid Cymru (ACC) pan fydd y gofrestr yn lansio'r hydref hwn.

Mae deddfwriaeth Llywodraeth Cymru yn golygu y bydd angen i bob darparwr sy'n cynnig llety i ymwelwyr, boed yn ystafell sbâr sengl, bwthyn gwyliau, gwely a brecwast, neu westy gwasanaeth llawn, gwblhau proses gofrestru ffurfiol. Mae'r gofyniad yn berthnasol p'un a yw gwesteion yn aros am un noson neu sawl wythnos.

Bydd y cynllun cofrestru llety ymwelwyr newydd yn lansio yn hydref 2026. Cyn hyn, mae'r ACC yn annog gwesteiwyr a busnesau i gofrestru am ddiweddariadau fel y gallant dderbyn nodyn atgoffa, canllawiau, a'r wybodaeth ddiweddaraf wrth i'r dyddiad cofrestru agosáu. Mae’r broses gofrestru’n rhad ac am ddim ac mae’n orfodol i bob darparwr llety gofrestru hyd yn oed os na chaiff yr Ardoll Ymwelwyr ei chyflwyno yn y pen draw yn y sir. Gallai gall darparwyr sy'n methu â chofrestru wynebu cosbau.

Gweminarau i Gefnogi Gwesteiwyr a Llwyfannau Archebu

Er mwyn helpu i baratoi'r sector, mae Awdurdod Cyllid Cymru yn cynnig cyfres o weminarau am ddim wedi'u hanelu at ddarparwyr llety ymwelwyr, llwyfannau archebu a chyrff twristiaeth. Bydd y sesiynau hyn yn darparu diweddariadau diweddaraf ar y gofynion cofrestru newydd a chanllawiau clir, ymarferol ar sut y gall darparwyr llety gydymffurfio. Bydd hefyd sesiwn holi ac ateb gydag arbenigwyr ACC.

Dyddiadau'r Gweminarau

Sesiynau Saesneg:

• Dydd Mawrth 24 Mawrth 2026, 11am–12pm
• Dydd Mawrth 24 Mawrth 2026, 6pm–7pm

Sesiwn Cymraeg:

• Dydd Iau 26 Mawrth 2026, 11am–12pm

Sut i Gofrestru ar gyfer Gweminar

Gallwch gofrestru ar gyfer gweminar ar y ddolen ganlynol - https://www.llyw.cymru/awdurdod-cyllid-cymru/hyfforddiant-digwyddiadau

Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru ar gyfer hysbysiadau am y cynllun cofrestru newydd, ewch i https://registervisitoraccommodation.service.gov.wales/email-signup

Ymweliad i weld cynnydd cartrefi newydd Grŵp Cynefin yn Ninbych

Roedd cyfle heddiw (Dydd Llun, Mawrth 23) i Grŵp Cynefin arwain partneriaid o gylch safle fydd yn darparu 11 cartref carbon-isel yn nhref Dinbych. 

Bu prif swyddogion Grŵp Cynefin, Cyngor Sir Ddinbych, a’r contractwyr NWPS o’r Rhyl yn ymweld â datblygiad Stryd Henllan i weld y cynnydd ar y safle. 

Bydd y cynllun yn darparu 11 o gartrefi ar rent cymdeithasol, ac yn gyfuniad o dai a fflatiau modern, carbon-isel, â nodweddion ynni-effeithlon gan gynnwys paneli solar PV, fframiau pren a phympiau gwres ffynhonnell aer. Disgwylir i’r gwaith adeiladu ddod i ben dros yr haf, gyda’r cartrefi’n barod i’w gosod i denantiaid Grŵp Cynefin ym mis Medi 2026.

Dywedodd Mel Evans, Prif Weithredwr Grŵp Cynefin, fod y cynllun yn gam pwysig wrth ymateb i anghenion tai lleol:

“Mae datblygiad Stryd Henllan yn ateb y galw am gartrefi fforddiadwy, o ansawdd, yn yr ardal. Trwy weithio’n agos gyda Chyngor Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru, rydyn ni’n falch y byddwn ni’n gallu darparu cartrefi cynaliadwy sy’n galluogi pobl leol i aros yn eu cymunedau.

“Mae cefnogi cymunedau Cymru yn flaenoriaeth i ni fel Grŵp Cynefin, a diwallu hawl sylfaenol pobl i gartrefi cynnes, diogel o safon.” 

Dywedodd Helen White, Prif Weithredwr Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae’r tai newydd ar Stryd Henllan yn adlewyrchu penderfyniad Cyngor Sir Ddinbych i barhau i gynyddu’r ddarpariaeth o dai fforddiadwy, ynni‑ effeithlon ac o safon uchel ledled y sir. Mae ein gwaith strategol ym maes tai, gan gynnwys cydweithio â phartneriaid allweddol fel Grŵp Cynefin, yn ein helpu i sicrhau ein bod yn ymateb i anghenion preswylwyr Sir Ddinbych heddiw ac yn cynllunio’n effeithiol ar gyfer y dyfodol.”

Os oes unrhyw un sydd â diddordeb mewn byw yn un o’r cartrefi newydd, gofalwch eich bod ar Gofrestr Tai Sir Ddinbych. Mae mwy o fanylion yma: Cartrefi i'w rhentu - Sir Ddinbych - Grŵp Cynefin

A wyddoch chi bod 64% o gyllideb y Cyngor yn mynd ar addysg, ysgolion a gofal cymdeithasol?

Mae 64% o gyllideb y Cyngor yn mynd ar addysg, ysgolion a gofal cymdeithasol? Mae 14% arall wedi'i neilltuo i bethau fel cynllun cenedlaethol Cymru gyfan ar gyfer budd-dal y Dreth Gyngor a'r ardoll y mae'n rhaid i ni ei thalu i Awdurdod Tân ac Achub Gogledd Cymru, sydd wedyn ond yn gadael 22% ar ôl ar gyfer holl wasanaethau eraill y Cyngor gan gynnwys gwagio biniau ac ailgylchu, cynllunio a diogelu'r cyhoedd, diogelu atyniadau treftadaeth, cludo disgyblion i'r ysgol.

Gallwch ddysgu mwy am ble mae'r gyllideb yn mynd ar y tudalennau newyddion.

A wyddoch chi fod 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd?

Mae 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd ac fel rhan o hyn, mae'r Cyngor yn archwilio oddeutu 720 o fwytai, caffis a lleoliadau pryd ar glud bob blwyddyn i sicrhau eu bod yn gweithredu'n ddiogel ar gyfer trigolioin Sir Ddinbych.

Yn ogystal, mae'r Cyngor yn ymateb i dros 1,200 o geisiadau bob blwyddyn sy'n berthnasol i dai a llygredd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion?

Mae 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion.

A gyda 36.7% yn mynd i ysgolion ac addysg, mae hyn yn golygu bod dros 66% o’ch Treth Cyngor yn mynd i warchod y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi fod 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd?

Mae 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd.

Am hyn, mae’r Cyngor yn cynnal 11,763 o oleuadau stryd a 1,547 o arwyddion a physt wedi’u goleuo

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol?

Mae 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol.

Am hyn, mae'r Cyngor yn cludo oddeutu 2,871 o ddisgyblion yn ddiogel i 75 ysgol ledled y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi mai 0.9% o wariant Treth y Cyngor sy'n mynd ar Wasanaeth Treftadaeth y sir?

Mae Gwasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych yn cyfrif am 0.9% o wariant Treth y Cyngor.

Am hyn, mae'n cadw ac yn hyrwyddo hanes unigryw'r sir, gan ofalu am safleoedd hanesyddol pwysig gan gynnwys Carchar Rhuthun, Plas Newydd, Nantclwyd Y Dre, Amgueddfa'r Rhyl (wedi'i lleoli yn y llyfrgell) a storfa gasgliadau fawr.

Drwy ddiogelu'r rhain mae'r gwasanaeth yn sicrhau bod hanes cyfoethog Sir Ddinbych yn parhau i fod yn hygyrch ar gyfer addysg, lles a mwynhad.

Trwy ein hatyniadau, digwyddiadau a rhaglenni dysgu, rydym yn cefnogi balchder lleol, twristiaeth ddiwylliannol a'r economi wrth amddiffyn treftadaeth ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod Tîm Trwyddedu’r Cyngor wedi lansio eu safonau gwasanaeth newydd.

Bod Tîm Trwyddedu’r Cyngor wedi lansio eu safonau gwasanaeth newydd. Mae’n egluro beth allwch chi ei ddisgwyl wrth wneud cais am drwyddedau, yn ystod archwiliadau a gorfodi, a sut i gysylltu neu roi adborth. Am ragor o wybodaeth ewch i’n gwefan.

Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant yn wythnosol

Fod Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant wythnosol am ddim ledled y sir – gan gynnwys galwadau heibio, teithiau cerdded llesiant, cefnogaeth i bobl ifanc, a gweithgareddau i hybu hyder. Maen nhw ar agor i holl drigolion Sir Ddinbych 16+ oed, ac yn hollol rhad ac am ddim! Edrychwch ar yr amserlen a’r digwyddiadau diweddaraf yma. 

Llawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, papurau newydd ac yn y blaen

Gallwch chi lawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, cylchgronau digidol a phapurau newydd am ddim gan ddefnyddio ap Borrowbox? Y cyfan sydd ei angen arnoch chi yw eich cerdyn llyfrgell a'ch PIN. Ddim yn aelod o'r llyfrgell? Mae ymuno ar-lein am ddim www.sirddinbych.gov.uk/llyfrgelloedd.  

A wyddoch chi fod 1.1% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y gwasanaeth Cefn Gwlad?

Mae 1.1% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Cefn Gwlad sy'n rheoli dros 80 o safleoedd cefn gwlad, dros 1,200 hectar o fannau gwyrdd ar gyfer hamdden a chadwraeth.

Mae'r rhain yn amrywio o Barc Gwledig Loggerheads a Moel Fammau, Planhigfa Goed y Sir yn Llanelwy, Pwll Brickfield yn y Rhyl, Prestatyn Dyserth Way, Llantysilio Green yn Nyffryn Dyfrdwy a nifer o safleoedd cymunedol llai ar draws y Sir.

Mae gan y Gwasanaeth dîm arbenigol yn y maes Ecoleg a Choed ledled y Sir,  y dynodiad Tirwedd Genedlaethol, hamdden a hawliau tramwy, sy'n trefnu teithiau cerdded natur ar gyfer iechyd ac yn rheoli'r Ganolfan Cefn Gwlad yn Loggerheads ac arlwyo ym Mhlas Newydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Mae Treth y Cyngor yn cynrychioli dim ond 25% o arian y Cyngor

Mae Treth y Cyngor ond yn cyfrif am 25% o gyfanswm cyllid y Cyngor. Pan fyddwch yn talu eich bil Treth y Cyngor blynyddol, mae 1.8% o hwnnw’n talu am gasgliadau gwastraff ac ailgylchu – sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar dreth gyngor eiddo Band D o £1,799.48 y flwyddyn). Mae'r rhan fwyaf o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y rhai mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas - ysgolion ac addysg yw'r gwariant mwyaf sy'n cyfrif am 36.7% tra bod gofal oedolion a gofal cymdeithasol yn cyfrif am 29.8%. Darganfyddwch fwy ar ein gwefan.

Prydau ysgol am ddim

Mae pob plentyn oed cynradd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim drwy'r cynllun Prydau Ysgol Cynradd Cynradd Cyffredinol. Mae hon yn fenter gan Lywodraeth Cymru sydd wedi'i sefydlu i helpu gyda'r costau byw cynyddol. Gallwch ddarganfod rhagor o wybodaeth ar wefan y Cyngor.

A wyddoch chi bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Oeddech chi'n gwybod bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Nid yw'r holl Dreth Cyngor a gesglir yn talu am ddim ond gwasanaethau'r cyngor, mae 2.5% yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân. I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi?

Mae 36.7% o'ch Treth Cyngor yn cael ei wario ar ysgolion ac addysg, a 29.8% yn cael ei wario ar ofal cymdeithasol, sy'n golygu bod dros 66% o'ch Treth Cyngor yn mynd ar amddiffyn y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi fod gan Sir Ddinbych yn Gweithio tudalennau ar ein gwefan?

Mae gan Sir Ddinbych yn Gweithio dudalennau ar wefan y Cyngor.

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yma i helpu preswylwyr 16 oed a hŷn a allai fod yn ei chael yn anodd neu sy’n poeni am arian. P’un ai a ydych chi’n chwilio am waith neu angen cefnogaeth i godi eich hun yn ôl ar eich traed, mae nhw yma i’ch arwain chi tuag at ddyfodol gwell. Ewch i'n gwefan i gael gweld beth sydd gennyn nhw i gynnig.

A wyddoch chi fod 1.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd.

O fewn hyn mae’r gwasanaeth yn gyfrifol am 1,419km o briffyrdd (ag eithrio cefnffyrdd), 601 o bontydd priffyrdd a cheuffosydd, 302 o waliau cynnal a 26,000 o geunentydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych

Mae Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych yn agored i bawb 11 i 25 oed. Mae nhw yn cynnig gweithgareddau a chyfleoedd cymdeithasol i ddatblygu diddordebau yn ogystal â helpu a chefnogi unrhyw un sydd ei angen. I ddod o hyd i glwb ieuenctid lleol neu i gael cymorth a chefnogaeth i blant a phobl ifanc, ewch i’n gwefan.

Wyddoch chi mai 1.8% o wariant Treth Cyngor sy’n mynd ar wagu biniau ac ailgylchu?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd ar wagio biniau ac ailgylchu sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar eiddo Band D).

Am hyn, mae’r Cyngor yn casglu oddeutu 73,000 o finiau o fwy na 47,000 o gartrefi bob wythnos ar draws y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi y gallwch wylio cyfarfodydd y Cyngor arlein?

Gallwch weld gweddarllediadau byw ac wedi eu recordio o gyfarfodydd pwyllgorau’r Cyngor ar unrhyw adeg.

Mae'r holl bapurau hefyd i'w gweld gan gynnwys yr agenda a phenderfyniadau.

Os hoffech chi ddarganfod mwy am beth syn digwydd yn y Cyngor, edrychwch ar y calendr cyfarfodydd i weld beth sy’n mynd ymlaen.

Cofrestru Llety Ymwelwyr yng Nghymru

Bydd gofyn i unrhyw un sy'n derbyn archebion ar gyfer llety dros nos yng Nghymru — o westeion achlysurol i weithredwyr gwestai mawr — gofrestru eu llety gydag Awdurdod Cyllid Cymru (ACC) pan fydd y gofrestr yn lansio'r hydref hwn.

Bydd y cynllun cofrestru llety ymwelwyr newydd yn lansio yn hydref 2026. Cyn hyn, mae'r ACC yn annog gwesteiwyr a busnesau i gofrestru am ddiweddariadau fel y gallant dderbyn nodyn atgoffa, canllawiau, a'r wybodaeth ddiweddaraf wrth i'r dyddiad cofrestru agosáu.

Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru ar gyfer hysbysiadau am y cynllun cofrestru newydd, ewch i wefan Awdurdod Cyllid Cymru.