Gofalwyr Maethu Cymru Sir Ddinbych yn cael mynediad am ddim i safleoedd treftadaeth

Mae gofalwyr maeth sy’n penderfynu maethu drwy’r awdurdod lleol bellach yn cael mwynhau mynediad am ddim i Garchar Rhuthun, Nantclwyd y Dre a Phlas Newydd fel rhan o becyn maethu Sir Ddinbych.

Llun: 

Mae’r ychwanegiad newydd hwn i’r pecyn maethu yn cael ei gyflwyno fel rhan o fenter drawsnewid y Cyngor sydd â’r nod o gynyddu nifer y gofalwyr sy’n maethu drwy Maethu Cymru Sir Ddinbych, er mwyn i blant allu derbyn gofal yn agosach at eu cymunedau a chyflawni gwell canlyniadau. 

Mae gofalwyr maeth sy’n maethu gyda’r awdurdod lleol yn cael cynnig pecyn eang a chynhwysfawr o bolisïau cynorthwyol, a bydd pob un ohonynt wedi cael eu cyflwyno erbyn mis Ebrill. 

Mae Cyngor Sir Ddinbych hefyd wedi cymeradwyo polisi ystyriol o faethu ar gyfer staff sy’n maethu gyda’r awdurdod lleol, sy’n gymwys i gael 5 diwrnod ychwanegol o absenoldeb arbennig.

Meddai Rhiain Morrlle, Pennaeth y Gwasanaethau Plant:

“Mae maethu’n brofiad trawsnewidiol gwerth chweil sy’n cael effaith enfawr ar fywyd y plentyn neu’r person ifanc yn ogystal â’r gofalwr maeth ei hun.

Mae ymweld â’n safleoedd treftadaeth yn ddiwrnod allan gwych i’r teulu cyfan, a’n gobaith yw y bydd gofalwyr maeth hen a newydd yn manteisio ar y cynnig arbennig hwn.”

Meddai Carly Davies, Swyddog Arweiniol Gwasanaeth Treftadaeth Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae’n bleser mawr gennym ni gynnig mynediad am ddim i ofalwyr maeth fel rhan o ymrwymiad Cyngor Sir Ddinbych i gefnogi teuluoedd maeth. Rydym yn arbennig o falch o’r ffaith bod ein tri atyniad treftadaeth yn fannau croesawgar ac ystyriol o deuluoedd.

P’un a fyddwch chi’n dewis dilyn llwybr ‘Dianc o’r Carchar’ teuluol Carchar Rhuthun, archwilio bron i 600 mlynedd o hanes yn Nantclwyd y Dre drwy weithgareddau ymarferol fel gwisgo i fyny a llenwi Pasbort Teithio Drwy Amser, neu ddysgu am hanes hynod ddiddorol Merched Llangollen ym Mhlas Newydd a mwynhau picnic yn y gerddi, mae gennym ni rywbeth i’w gynnig i deuluoedd o bob oedran ei fwynhau gyda’i gilydd.”

I gael rhagor o wybodaeth am faethu, ewch i:

https://sirddinbych.maethucymru.llyw.cymru/

Byddwch yn ailgylchwyr g-ŵy-ch y Pasg hwn

Fe anogir preswylwyr i fod yn ŵy-ch y Pasg hwn drwy gofio ailgylchu dros y gwyliau.

Fe fydd criwiau Gwastraff ac Ailgylchu Cyngor Sir Ddinbych yn casglu fel yr arfer dros wyliau’r Pasg. 

Gan ei bod hi’n gyfnod o ddathlu drwy gyfnewid nifer o anrhegion a chardiau, mae yna ffyrdd y gall preswylwyr helpu i wneud gwahaniaeth i ailgylchu dros y cyfnod yma.

Mae nifer o wyau Pasg yn dod â llai o ddeunydd pecynnu erbyn hyn, neu maen nhw wedi’u pecynnu mewn dull sy’n fwy addas i’w hailgylchu, a bydd hyn yn helpu â chasgliadau. 

Wrth i chi fwynhau’r wyau siocled dros y Pasg, cofiwch wasgu’r blychau cardfwrdd i’w hailgylchu a’u rhoi yn eich bag glas a gwiriwch a oes modd ailgylchu rhai o’r hambyrddau plastig a ddaw gyda nhw. Drwy ailgylchu blychau eich wyau Pasg, rydych chi’n cefnogi ffordd gynaliadwy o helpu i gynhyrchu eitemau eraill megis blychau grawnfwyd ac wyau ffres, a hyd yn oed pecynnau ar gyfer parseli allai ddod yn ôl ar stepen eich drws.

Cofiwch, pan fyddwch chi wedi agor eich wyau Pasg, fe ellir ailgylchu mwyafrif y ffoil. Gwasgwch y ffoil yn belen a’i roi yn y cynhwysydd cywir ar gyfer ffoil. Os bydd yn ailagor ar ôl ei wasgu’n belen mae’r deunydd wedi’i lamineiddio ac fe ddylid ei roi yn y bin ar gyfer gwastraff na ellir ei ailgylchu.

Os ydych chi wedi derbyn cardiau Pasg eleni, fe ellir ailgylchu’r rhain gartref ynghyd â’r amlenni, cyn belled nad oes yna gliter neu ffoil arnynt, ac os oes, mae angen eu rhoi yn y bin ar gyfer gwastraff na ellir ei ailgylchu.

Wrth i nifer o deuluoedd eistedd i lawr am brydau bwyd dros y Pasg, mae hi’n syniad da edrych sut i ailddefnyddio unrhyw fwyd sydd dros ben i wneud llawer mwy o ddanteithion blasus dros y gwyliau. Ar gyfer y gwastraff bwyd na allwch eu bwyta megis plisgyn ŵy, cofiwch ddefnyddio eich bin gwastraff bwyd.

Os ydych chi’n bwriadu mynd ati i roi trefn ar eich gardd y Pasg hwn cofiwch y gellir ailgylchu unrhyw wastraff gardd mewn i gompost defnyddiol drwy’r gwasanaeth gwastraff gardd, ond cofiwch gofrestru i fod yn gymwys am gasgliadau rhwng mis Ebrill 2026 a diwedd mis Mawrth 2027.

Meddai Paul Jackson, Pennaeth Gwasanaethau Priffyrdd a’r  Amgylchedd: “Fe all y Pasg arwain at gynnydd mewn eitemau gartref y gellir eu hailgylchu. Rydym eisiau annog preswylwyr i barhau â’u cefnogaeth i wneud gwahaniaeth i amgylchedd Sir Ddinbych drwy ddewis yr opsiynau cywir i ailgylchu’r eitemau yma ac fe hoffwn i ddiolch iddynt am eu hymdrechion gwych.”

Os nad ydych chi’n siŵr beth sy’n mynd i ble, gallwch wirio canllaw ailgylchu A i Y ar y wefan.

Partneriaeth Gogledd Cymru yn sicrhau cyllid i fynd i'r afael â llygredd golau artiffisial

Mae partneriaeth ledled Gogledd Cymru wedi llwyddo i sicrhau cyllid i fynd i'r afael ag effeithiau ecolegol golau artiffisial ar draws tirweddau dynodedig Gogledd Cymru.

Ar ran partneriaeth Prosiect NOS, bu Tirwedd Genedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy yn llwyddiannus yn eu cais o'r enw Rhwydweithiau’r Nos, a gyflwynir gan y Gronfa Dreftadaeth, ar ran Rhaglen Rhwydweithiau Natur Llywodraeth Cymru. 

Dyfarnwyd £247,225 i'r bartneriaeth, sy'n cynnwys Tirwedd Genedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, Tirwedd Genedlaethol Ynys Môn, Tirwedd Genedlaethol Llŷn ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, i fynd i'r afael â phroblemau sy’n cael eu hachosi gan Olau Artiffisial yn y Nos sy'n newid ymddygiad rhywogaethau ac yn bygwth bioamrywiaeth.

Mae tywyllwch yn rhan hanfodol o'n treftadaeth naturiol ac yn hanfodol ar gyfer dyfodol dros 30% o fertebriaid a 60% o infertebratau, gan fod y rhan fwyaf o ffurfiau bywyd yn cael eu llywodraethu gan rythmau biolegol sy'n cael eu rheoleiddio gan olau.

Fodd bynnag, mae Golau Artiffisial yn y Nos yn tarfu ar y cylchoedd hyn. Bydd prosiect Rhwydweithiau’r Nos yn nodi parthau llygredd allweddol trwy fapio golau, cynnal arolygon ecolegol a chydweithio â thirfeddianwyr, cymunedau ac asiantaethau i ddatblygu cynlluniau ar gyfer gweithgareddau ôl-osod a chysgodi yn y dyfodol i leihau’r ymyrraeth.

Bydd y cyllid hefyd yn cefnogi’r gwaith o greu dwy swydd newydd. Bydd un Swyddog Rhwydweithiau Ecolegol yn y Nos yn cynorthwyo datblygiad y cynlluniau hyn i amddiffyn y tywyllwch naturiol sy'n hanfodol ar gyfer iechyd yr ecosystem, ac un Swyddog Ymgysylltu â'r Gynulleidfa sydd â'r dasg o godi ymwybyddiaeth a chefnogi newid ymddygiad trwy ddigwyddiadau ymgysylltu â'r cyhoedd.

Dywedodd Emlyn Jones, Pennaeth Cynllunio, Gwarchod y Cyhoedd a Gwasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych:

“Rydym ni wrth ein bodd ein bod ni wedi sicrhau’r cyllid hwn i fynd i’r afael â’r problemau sydd ynghlwm â llygredd golau. Ni fyddai sicrhau'r cyllid hwn wedi bod yn bosibl heb waith caled a chydweithrediad partneriaeth Prosiect NOS sy'n cynnwys y tirweddau dynodedig ledled Gogledd Cymru.

“Bydd y cyllid hwn yn mynd yn bell i amddiffyn ein rhywogaethau, drwy gynnal profion ac arolygon hanfodol a chodi ymwybyddiaeth o’r effeithiau posibl y gall Golau Artiffisial yn y Nos eu cael.”

Gwasanaeth Ceidwaid Chwarae Sir Ddinbych yn rhyddhau sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ dros wyliau’r Pasg

Mae gwasanaeth Ceidwaid Chwarae Sir Ddinbych wedi rhyddhau eu sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ ar gyfer gwyliau’r Pasg.

Mae’r sesiynau a gynhelir yn rhad ac am ddim gan Wasanaeth Ceidwaid Chwarae Sir Ddinbych yn rhoi cyfleoedd chwarae mynediad agored i blant yn eu cymunedau lleol.

Bydd sesiynau dros wyliau’r Pasg ar gael yng Nghorwen, Dinbych, Dyserth, Llangollen, Gallt Melyd, Prestatyn, Rhuddlan, Y Rhyl, Rhuthun a Llanelwy.

Bydd angen i rieni neu warcheidwaid plant chwe blwydd oed a hŷn gofrestru eu plant ar gyfer y gwasanaeth Ceidwad Chwarae cyn y gallant fynd i’r sesiynau. Nid oes angen cofrestru plant dan chwech oed.

Mae’r sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ wedi’u llunio mewn modd sy’n galluogi plant i ddewis beth yr hoffent ei wneud neu pa offer i’w defnyddio. Mae’r holl sesiynau’n gwbl gynhwysol a gellir rhoi gwybod am unrhyw anghenion wrth gofrestru’ch plentyn ar gyfer y gwasanaeth Ceidwad Chwarae.

Meddai Dawn Anderson, Rheolwr Gofal Plant a Datblygu Chwarae Sir Ddinbych:

“Rydym yn gyffrous iawn i gyhoeddi ein hamserlen ar gyfer y sesiynau ‘Beth am Chwarae Allan’ dros wyliau’r Pasg.

Mae’r sesiynau hyn yn rhad ac am ddim ac ar agor i blant hyd at 13 oed. Bydd 15 o sesiynau chwarae yn cael eu cynnig dros wyliau’r Pasg, pob un mewn gwahanol rannau o’r sir.

Cofrestrwch os oes angen a dewch draw i fwynhau hwyl y Pasg!”

Mwy o wybodaeth: https://www.denbighshire.gov.uk/cy/hamdden-a-thwristiaeth/gwasanaeth-ceidwad-chwarae/gwasanaeth-ceidwad-chwarae.aspx

Y Cabinet yn cymeradwyo ffioedd Cartrefi Gofal ar gyfer 2026/27

Derbyniodd Cabinet Cyngor Sir Ddinbych yr argymhellion ynghylch ffioedd cartrefi gofal ar gyfer 2026/27 yng nghyfarfod y Cabinet heddiw (24 Mawrth).

Bydd y Cyngor yn gwario oddeutu £16 miliwn ar ofal preswyl a nyrsio i bobl hŷn yn ystod 2026/27, gan warchod y bobl mwyaf diamddiffyn yn y sir.

Bydd y ffioedd ar gyfer 2026/27 yn parhau i ariannu 51 o gartrefi gofal, sy’n cyfateb i leoli dros 355 o bobl ledled y sir.

Mae’r broses gosod ffioedd wedi cael ei hysbysu gan Care Cubed, sef methodoleg sy’n cael ei yrru gan ddata i ddarparu dull cyson sy’n seiliedig ar dystiolaeth i osod ffioedd. Mae’r dull hwn yn caniatáu i’r Cyngor ddeall sut mae arian cyhoeddus yn cael ei wario gan ddarparwyr i sicrhau bod ffioedd gofal yn deg, cyfiawn ac yn darparu’r gwerth gorau am arian.

Meddai Ann Lloyd, Pennaeth Gwasanaethau Gofal Cymdeithasol Oedolion a Digartrefedd:

“Mae’n bwysig iawn bod y broses gosod ffioedd ar gyfer cartrefi gofal yn aros yn dryloyw a chyson. Mae’r argymhellion sydd wedi’u rhoi mewn lle yn sicrhau dull teg a chytbwys ar gyfer y broses gosod ffioedd.

Mae gofal cymdeithasol yn cyfrif am bron i draean o gyllideb y Cyngor, ac wrth i lefelau’r galw barhau i godi, mae’n bwysig bod y broses gosod ffioedd yn aros yn dryloyw ac yn darparu gwerth am arian i ddarparwyr a phreswylwyr.

Trwy weithio gyda chartrefi gofal yn y sir, gallwn barhau i sicrhau bod preswylwyr yn cael cefnogaeth a gofal o ansawdd."

Gwaith gwella yn mynd rhagddo’n dda ym Mharc Gwledig Loggerheads

Mae gwaith gwella ym Mharc Gwledig Loggerheads yn mynd rhagddo'n dda, gyda gwelliannau sylweddol yn cael eu gwneud ar draws y safle, gan gynnwys y ganolfan ymwelwyr, adeilad y caffi, mannau eistedd a thoiledau cyhoeddus, gan adeiladu ar y gwaith lliniaru llifogydd a wnaed y gaeaf diwethaf.

Dechreuodd y gwaith gwella hwn ym mis Awst gyda’r nod o gynorthwyo i reoli pwysau sy'n gysylltiedig â chynnydd yn nifer yr ymwelwyr ac ymateb i’w disgwyliadau cynyddol yn un o'r safleoedd prysuraf a reolir gan Gyngor Sir Dinbych ar gyfer ymwelwyr.

Yn 2023, fe gadarnhaodd Llywodraeth y DU ei bwriad i roi £10.95 miliwn o gyllid grant i 10 o brosiectau cyfalaf sy’n ceisio diogelu treftadaeth unigryw a lles Rhuthun a’i a chymunedau gwledig.

Mae’r cyllid hwn wedi’i ddyfarnu'n arbennig ar gyfer y prosiectau llwyddiannus hyn ac ni ellir ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau eraill. 

Ochr yn ochr â'r gwaith gwella adeiladau, mae paneli solar a photiau draenio cynaliadwy wedi'u gosod ar y prif adeilad, gan gefnogi ymrwymiad y parc i gynaliadwyedd a helpu i baratoi safle ar gyfer y dyfodol sy'n croesawu bron i 300,000 o ymwelwyr bob blwyddyn.

Mae gwaith i uwchraddio'r toiledau cyhoeddus wedi'i gwblhau ac mae'r cyfleusterau bellach yn ôl ar agor i'r cyhoedd, tra bo delweddau newydd o bob cwr o'r parc gwledig wedi’u gosod yn y mannau sydd newydd eu hadnewyddu, gan greu amgylchedd ffres a chroesawgar i ymwelwyr.

Ar ôl hysbysebu safle’r caffi a chynnal proses gyfweld ar gyfer ymgeiswyr posibl, gallwn gyhoeddi ein bod yn cydweithio’n agos â’r cynhyrchydd lleol Chilly Cow a fydd yn ymgymryd â thenantiaeth y caffi ar ei newydd wedd, yn amodol ar gwblhau holl drefniadau’r brydles.

Disgwylir i'r gwaith, sy'n cael ei wneud gan gontractwyr lleol Park City (Llanelwy) ac a ddyluniwyd gan TACP (Wrecsam), gael ei gwblhau erbyn diwedd y gwanwyn. 

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd y Cyngor ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Mae’n galonogol clywed bod y gwaith gwella yn mynd rhagddo’n dda yn Loggerheads, rydym wedi gweld cynnydd o ran nifer yr ymwelwyr â Pharc Gwledig Loggerheads dros y blynyddoedd diweddar a bydd prosiectau fel rhain, pan fyddan nhw wedi’u cwblhau, yn helpu i ddiogelu’r parc ar gyfer y dyfodol a bodloni disgwyliadau cynyddol ymwelwyr.

“Tra bod y gwaith yn parhau, bydd Parc Gwledig Loggerheads yn parhau ar agor i’r cyhoedd drwy gydol gwyliau’r Pasg.

“Mae’r safleoedd hyn yn ardaloedd Tirwedd Cenedlaethol poblogaidd, ac mae’n bwysig ein bod yn parhau i gynnal a chadw a datblygu safleoedd fel y rhain wrth iddyn nhw ddod yn fwyfwy poblogaidd i sicrhau bod modd i bawb sy’n ymweld â nhw barhau i’w mwynhau.”

Mae cynlluniau ar gyfer gwaith gwella Loggerheads i’w gweld ar wefan Cyngor Sir Ddinbych.

Y Cyngor yn gosod Polisi Trosglwyddo Asedau Cymunedol newydd

Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi cymeradwyo ei Bolisi Trosglwyddo Asedau Cymunedol heddiw, sy’n amlinellu proses glir a chyson ar gyfer trosglwyddo adeiladau a thir dros ben sy’n eiddo i’r Cyngor i Gynghorau Dinas, Tref a Chymuned, sefydliadau trydydd sector a grwpiau nid-er-elw cymunedol gan adeiladu ar brofiad y sefydliad ei hun gyda Throsglwyddo Asedau Cymunedol a chanllawiau arfer gorau’r sector.

Nod y polisi hwn yw cefnogi gwasanaethau lleol cryfach a mwy cynaliadwy trwy alluogi cymunedau i gymryd asedau gwerthfawr ymlaen fel hen adeiladau dinesig, caeau chwaraeon a chyfleusterau eraill. Mae’n nodi tri llwybr trosglwyddo, Trwydded i Feddiannu tymor byr a Throsglwyddo Lesddaliad a Throsglwyddo Rhydd-ddaliad hirdymor, ynghyd â phroses cam wrth gam i ymgeiswyr.

Mae’r dull yn cefnogi nifer o amcanion lles y Cynllun Corfforaethol, gan gynnwys ffyniant economaidd, grymuso cymunedol, a chynaliadwyedd hirdymor.

Dywedodd y Helen Vaughan-Evans, Pennaeth Gwasanaeth Cymorth Corfforaethol: Perfformiad, Digidol ac Asedau: “Bydd y polisi hwn yn helpu â dealltwriaeth o’r broses trosglwyddo asedau ar gyfer pob parti a bydd yn cefnogi ein gwaith yn well wrth helpu cymunedau lleol Sir Ddinbych i gryfhau ar gyfer ffyniant y dyfodol.”

Cynghorau Sir Ddinbych a Sir y Fflint yn penodi contractwr ar gyfer cynllun mawr newydd Prosiect Archifau Creadigol  

Mae Cyngor Sir y Fflint, gyda chefnogaeth Cyngor Sir Ddinbych, wedi penodi Wynne Construction fel y prif gontractwr ar gyfer y Cyd-Brosiect Archifau, gan nodi carreg filltir arwyddocaol yn natblygiad un o gynlluniau pwysicaf Gogledd Ddwyrain Cymru.

Ffurfiwyd Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru (NEWA) ym mis Ebrill 2020 pan ddaeth Archifau Sir Ddinbych (Rhuthun) a Swyddfa Gofnodion Sir y Fflint (Penarlâg) ynghyd i gynnig gwasanaeth ar y cyd i’r rhanbarth, gan uno eu casgliadau archifol o bwysigrwydd cenedlaethol. Mae Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru yn gofalu am hanes ysgrifenedig a darluniadol unigryw ac amhrisiadwy’r rhanbarth, sy’n dyddio’n ôl dros 900 o flynyddoedd.

Nod y prosiect hwn yw sefydlu gwasanaeth archif cryfach, mwy gwydn a chynaliadwy i’r rhanbarth, gyda adeilad archif newydd ar dir cyfagos i Theatr Clwyd, i gartrefu’r casgliadau a’r staff ac i ddarparu rhaglen ymgysylltu gynhwysfawr i ddenu cynulleidfa ehangach.

Mae’r prosiect, o’r enw ‘Archifau Creadigol’, wedi’i alluogi gan grant datblygu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ynghyd â chyfraniadau ariannol gan awdurdodau lleol Sir y Fflint a Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru. Mae’r cyllid yn cefnogi cam cychwynnol y prosiect, gan alluogi dyluniadau pensaernïol manwl, cynllunio busnes a gweithgareddau cyn cais ail rownd am gyllid yn 2026 a chaniatâd cynllunio. Os bydd hyn yn llwyddiannus, disgwylir i waith adeiladu ar y ganolfan archif newydd ddechrau ddiwedd gwanwyn/haf 2027 a bod yn barod i agor yn ystod hydref 2028.

Dywedodd y Cynghorydd Emrys Wynne, Aelod Arweiniol dros y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Mae hwn yn gam mawr ymlaen i’r prosiect ac i’r gymuned ehangach. Mae Wynne Construction yn dod â hanes cryf o gyflawni datblygiadau o ansawdd uchel, ac rydym yn hyderus y byddant yn ein helpu i wireddu ein huchelgeisiau ar gyfer y prosiect hwn. Bydd y cynllun yn darparu manteision hirdymor i drigolion, busnesau ac ymwelwyr, ac rydym yn falch o symud i’r cam nesaf.”

Dywedodd y Cynghorydd Mared Eastwood, Aelod Cabinet dros Addysg, y Gymraeg, Diwylliant a Hamdden:

“Mae Sir y Fflint a Sir Ddinbych yn gyfoethog o ran treftadaeth. Rydym wrth ein bodd bod y penodiad hwn wedi’i wneud fel y gallwn ddatblygu’r prosiect ymhellach, a fydd yn sicrhau y caiff ein hanes bendigedig ei gadw ar gyfer cenedlaethau i ddod ac yn rhoi cyfle i bobl leol ac ymwelwyr archwilio a darganfod y straeon hynod o ddiddorol sydd o fewn y casgliadau.”

Dywedodd Chris Wynne, Cyfarwyddwr Rheoli Wynne Construction:

“Rydym wrth ein bodd ein bod wedi’n penodi i gyflawni’r prosiect trawsnewidiol hwn. Rydym yn edrych ymlaen at weithio mewn partneriaeth â Chynghorau Sir Ddinbych a Sir y Fflint i greu datblygiad sy’n cefnogi twf, cynaliadwyedd a lles cymunedol.”

Mae Wynne Construction yn gweithio’n agos gyda’r cyngor, rhanddeiliaid a chymunedau lleol i gwblhau’r dyluniadau a pharatoi cynigion manwl. Cynhelir gweithgareddau ymgysylltu ac ymgynghori ym mis Mehefin 2026.

Mae’r prosiect yn cael ei ariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, Cyngor Sir y Fflint, Cyngor Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru.

I unrhyw un sydd am ddysgu mwy am y gwasanaeth y mae Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru yn ei gynnig neu am y newyddion diweddaraf ar y prosiect Archifau Creadigol, ewch i’w gwefan nhw sef https://www.agddc.cymru/.

Annog preswylwyr i gofrestru am gyfrif Treth Cyngor arlein wrth gyhoeddi biliau newydd

Mae preswylwyr Sir Ddinbych yn cael eu hannog i gofrestru ar gyfer cyfrif Treth Cyngor arlein wrth i filiau blynyddol ddod drwy’r blwch post ledled y sir.

Mae'r gwasanaeth digidol yn cynnig ffordd gyflymach, haws a mwy cyfleus i breswylwyr reoli eu treth cyngor, gydag amrywiaeth o nodweddion wedi'u cynllunio i symleiddio tasgau bob dydd.

Drwy gofrestru, mae preswylwyr yn gallu:

• gweld eu cyfrifon treth cyngor, gan gynnwys rhandaliadau sydd ar ddod ac unrhyw falans sy'n weddill
• derbyn biliau di-bapur
• newid dulliau talu yn ddiogel
• cael mynediad at filiau cyfredol a blaenorol 24/7
• ciweddaru manylion personol yn hawdd
• lledaenu taliadau trwy gynllun talu cyfleus
• gwneud cais am y gostyngiad person sengl
• gwirio eu band treth cyngor
• rheoli eu cyfrif ar unrhyw adeg, o unrhyw ddyfais.

Dywedodd Liz Thomas, Pennaeth Gwasanaeth Cyllid ac Archwilio yn Sir Ddinbych, “Gyda biliau treth cyngor yn cael eu dosbarthu, nawr yw'r amser delfrydol i drigolion symud eu cyfrif arlein. Mae'n gyflymach, yn fwy cyfleus, ac yn cynnig llawer mwy o hyblygrwydd wrth reoli taliadau a diweddaru manylion. Gallwch gofrestru mewn ychydig funudau ar wefan Sir Ddinbych.”

I ble mae eich treth cyngor yn mynd?

Ychwanega Liz Thomas, “Wrth osod cyllideb eleni, rydym wedi gweithio’n galed i gadw cynnydd Treth Cyngor mor isel â phosibl, gan osgoi toriadau tra’n dal i ddarparu’r gwasanaethau hanfodol y mae pobl yn dibynnu arnynt. Y Treth Cyngor a gymeradwywyd ar gyfer 2026–27 yw 4.76% ar gyfer gwasanaethau’r cyngor, ynghyd â’r 0.46% ychwanegol y mae’n rhaid ei dalu fel ardoll i’r Awdurdod Tân ac Achub Gogledd Cymru, gan roi cyfanswm o 5.22%.”

Er bod llawer yn credu bod treth y cyngor yn ariannu holl wasanaethau’r Cyngor, dim ond 26% o gyfanswm gwariant blynyddol y Cyngor yw’r arian a gesglir gan drigolion.

Daw mwyafrif y cyllid o’r grant cynnal refeniw gan Lywodraeth Cymru ac o drethi busnes, sef treth eiddo a delir gan fusnesau i gefnogi gwasanaethau lleol.

Mae’r rhan fwyaf o wariant Treth Cyngor (bron i ddwy ran o dair) yn cael ei wario ar helpu’r rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymunedau. Mae hyn yn cynnwys addysgu tua 16,500 o blant a phobl ifanc yn ein hysgolion ac addysg gyda thua 780 o athrawon yn darparu’r addysg hon.

Mae hefyd yn cynnwys darparu gwasanaethau gofal cymdeithasol a digartrefedd i blant ac oedolion i'w helpu i fyw bywydau diogel, iach ac annibynnol. Mae'r gwasanaethau statudol hyn yn ffurfio rhan sylweddol o gyllideb gyffredinol y Cyngor ac yn parhau i fod yn hanfodol wrth gefnogi trigolion ledled y sir.

Mae Liz Thomas yn mynd ymlaen i ddweud, “Mewn hinsawdd ariannol heriol barhaus, mae'n bwysig pwysleisio bod llawer o agweddau ar wariant wedi'u hanelu at y gwasanaethau statudol i gefnogi'r trigolion mwyaf agored i niwed ledled ein sir, ac mae hyn yn gwbl briodol. 

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth ar dudalennau Treth Cyngor Sir Ddinbych ar y wefan.

Os ydych angen help, mae'r llinellau ffôn Treth Cyngor ar agor rhwng 9am a 1pm o ddydd Llun i ddydd Gwener ar 01824 706 000 neu mae cyfleuster sgwrs fyw ar gael o 9am tan 5pm (4.30pm ar ddydd Gwener) drwy'r wefan.

Gwaith diogelwch ffyrdd ar fin dechrau ym Mhrestatyn

Mae'r gwaith i wella diogelwch ffyrdd mewn cyffordd ym Mhrestatyn i ddechrau'n fuan.

Nodwyd yr angen am y cynllun gan Gyngor Sir Ddinbych a Heddlu Gogledd Cymru i fynd i'r afael â'r patrwm pryderus o wrthdrawiadau wrth gyffordd Bastion Road, Bridge Road, Station Road a Sandy Lane ym Mhrestatyn.

Sicrhaodd Cyngor Sir Ddinbych £120,000 o gyllid grant o grant cyfalaf diogelwch ffyrdd Llywodraeth Cymru i gwblhau'r gwaith.  Mae'r cyllid grant hwn wedi'i glustnodi ac ni ellir ei ddefnyddio ar brosiectau eraill.

Bydd y cynllun yn edrych i gyflwyno gwelliannau i'r groesfan sebra bresennol, llwybrau troed gwell a symleiddio cynllun y gyffordd a bydd yn cael ei wneud gan y contractwyr lleol KM Construction.

Dywedodd yr Uwcharolygydd Simon Barrasford o Wasanaethau Cefnogaeth Weithredol Heddlu Gogledd Cymru:

 "Mae cyflwyno'r gwelliannau diogelwch hyn ym Mhrestatyn yn nodi cam pwysig wrth fynd i'r afael â phryderon yn dilyn gwrthdrawiadau yn yr ardal.

 "Diogelwch y cyhoedd yw ein prif flaenoriaeth, a lle mae patrymau o ddigwyddiadau yn dod i'r amlwg, mae'n hanfodol ein bod yn gweithio'n agos gyda phartneriaid i gymryd camau pendant. 

 "Mae'r mesurau hyn wedi'u cynllunio i leihau risg, annog ymddygiadau gyrru mwy diogel, ac amddiffyn pawb sy'n defnyddio'r ffyrdd hyn yn well.  Rydym yn cefnogi'r cynllun yn llawn ac yn parhau i fod wedi ymrwymo i wneud popeth o fewn ein gallu i gadw ein cymunedau'n ddiogel."

Dywedodd y Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:

"Mae'n galonogol gweld bod Cyngor Sir Ddinbych wedi sicrhau cyllid gan Lywodraeth Cymru i wneud cyffordd mor brysur ym Mhrestatyn yn fwy diogel i yrwyr a cherddwyr sy'n defnyddio'r ffordd.

"Diogelwch trigolion yw ein prif bryder ac mae'n bwysig, pan fydd patrymau pryderus fel y rhain yn dod i'r amlwg, eu bod yn cael eu nodi a'u trin yn briodol mewn modd amserol".

Cofiwch adnewyddu eich tanysgrifiad gwastraff gardd

Mae garddwyr Sir Ddinbych sy’n defnyddio’r gwasanaeth gwastraff gardd yn cael eu hatgoffa i adnewyddu eu tanysgrifiad.

Gall preswylwyr adnewyddu ar gyfer 2026 i 2027 rŵan, cyn i’r cyfnod casglu newydd gychwyn ar 1 Ebrill.

Mae’r Cyngor hefyd yn annog preswylwyr sy’n cofrestru am y tro cyntaf i fanteisio ar y cyfnod cofrestru hwn fel eu bod yn cael budd llawn o’r gwasanaeth 12 mis.

Atgoffir preswylwyr i adnewyddu eu gwasanaeth casglu ar-lein gan ddefnyddio’r ddolen isod:

https://www.denbighshire.gov.uk/cy/biniau-ac-ailgylchu/gwastraff-gardd.aspx

Mae’r gwasanaeth casglu gwastraff gardd bob pythefnos yn cynnig dull hwylus, a chost effeithiol i arddwyr fynd i’r afael â’u gwastraff gardd, ac yn gwneud cyfraniad sylweddol tuag at ddiwallu’r targedau ailgylchu statudol hefyd.

Dywedodd y Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Gan fod 1 Ebrill yn prysur agosáu, byddwn yn annog y bobl sydd heb adnewyddu neu gofrestru ar gyfer y gwasanaeth gwastraff gardd i sicrhau eu bod yn gymwys am y cyfnod casglu llawn o 12 mis.

Gall preswylwyr wirio os oes ganddynt danysgrifiad cyfredol ar dudalen dyddiadau casglu biniau’r wefan, neu gallwch ddysgu mwy am y gwasanaethyma.

Y wybodaeth ddiweddaraf am brisiau prydau ysgol

Mae Gwasanaeth Arlwyo Ysgolion Sir Ddinbych wedi wynebu cynnydd ym mhrisiau’r holl brif gynnyrch bwyd a gaiff eu caffael yn fasnachol, drwy’r farchnad fwyd gartref ac ar draws holl gadwyni cyflenwi’r farchnad fwyd.

Yn sgil y costau cynyddol hyn, cytunwyd i godi prisiau prydau ysgol o 10c, a bydd hyn yn dod i rym ar 13 Ebrill pan fydd yr ysgolion yn ailagor ar ôl gwyliau’r Pasg.

Cafodd y Gwasanaeth Arlwyo Ysgolion ei gydnabod yn ddiweddar fel y gwasanaeth arlwyo sy’n perfformio orau yng ngwobrau’r Gymdeithas Rhagoriaeth mewn Gwasanaeth Cyhoeddus yn gynharach eleni.

Mae’r gydnabyddiaeth hon gan y Gymdeithas Rhagoriaeth mewn Gwasanaeth Cyhoeddus wedi’i seilio ar gymariaethau â gwasanaethau prydau ysgol eraill o bob cwr o’r DU.

Mae’n ystyried agweddau fel nifer y plant sy’n talu am brydau ysgol a’r nifer sy’n eu cael am ddim, hyfforddiant staff, perfformiad y gwasanaeth a rheolaeth y gwasanaeth.

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd: “Nid ar chwarae bach y gwnaethom ni’r penderfyniad i godi prisiau prydau ysgol. Ond hyd yn oed ar ôl y cynnydd hwn, bydd y prisiau newydd yn dal i fod yn eithaf isel o’u cymharu ag awdurdodau lleol eraill.

“Fel mae ei lwyddiant diweddar yng ngwobrau’r Gymdeithas Rhagoriaeth mewn Gwasanaeth Cyhoeddus yn ei ddangos, mae Gwasanaeth Arlwyo Ysgolion y Cyngor wedi ymrwymo i ddarparu gwerth am arian o ran ansawdd y bwyd a roddir i’r disgyblion yn ein hysgolion”.

I gael golwg ar y bwydlenni ysgol, neu i gael rhagor o wybodaeth, ewch i wefan prydau ysgol Sir Ddinbych.

Diweddariad ar y ddarpariaeth o doiledau cyhoeddus yn Sir Ddinbych

Mae preswylwyr ac ymwelwyr yn cael eu hysbysu o newidiadau i’r ddarpariaeth o doiledau cyhoeddus yn Sir Ddinbych yn dilyn gwaith cydweithredol i gadw mwyafrif y cyfleusterau yn y sir ar agor.

Ym mis Tachwedd y llynedd, cytunodd Cabinet Cyngor Sir Ddinbych ar gynigion a fydd yn cadw’r rhan fwyaf o doiledau cyhoeddus y sir yn agored, diolch i gefnogaeth Cynghorau Dinas, Tref a Chymuned.

Cafodd y cynigion eu datblygu pan nad oedd yr arian a dderbyniwyd gan y Cyngor wedi bod yn cyd-fynd â’r pwysau ariannol a chost gynyddol darparu gwasanaethau, yn arbennig gwasanaethau statudol fel gofal cymdeithasol ac addysg. Golygai hyn bod llai o arian i’w wario ar wasanaethau “Creu Lleoedd”, megis toiledau cyhoeddus.

Er bod y Cyngor yn cydnabod eu pwysigrwydd, mae toiledau cyhoeddus yn wasanaeth anstatudol, ac nid oes rhwymedigaeth gyfreithiol ar awdurdodau lleol i’w darparu.  Fodd bynnag, gweithiodd y Cyngor gyda Chynghorau Dinas, Tref a Chymuned i gydweithio ar fodel cynaliadwy i ariannu a diogelu cymaint o gyfleusterau â phosibl. Mae’r model hwn yn cynnwys cyfraniadau ariannol uniongyrchol gan Gynghorau Dinas, Tref a Chymuned.

Yn dilyn y gwaith hwn, mae newidiadau i ffioedd ar gyfer y toiledau, gyda chyflwyniad systemau talu/mynediad digyswllt yn dechrau ym Mawrth, gwaith adnewyddu toiledau a chau tri chyfleuster ar draws Sir Ddinbych.  Dyma’r newidiadau:

• O 1 Ebrill bydd ffi mynediad o 50c i doiledau Ffordd Llys Nant a Nova ym Mhrestatyn. Bydd cyfleusterau Traeth Barkby ym Mhrestatyn yn derbyn gwaith adnewyddu sylweddol yn ystod yr haf. Cyn dechrau’r gwaith bydd mynediad i doiledau Traeth Barkby yn parhau i fod am ddim, bydd cyfleusterau dros dro ar gael pan fydd y gwaith yn cael ei gyflawni ac ar ôl cwblhau’r gwaith bydd ffi o 50c yn cael ei gyflwyno ar y safle.Ni fydd y toiledau yng ngorsaf fysiau a gorsaf drenau Prestatyn bellach ar gael.
• Bydd gan doiledau yn Neuadd y Dref y Rhyl, Pentref Plant y Rhyl, Arena Digwyddiadau a Gerddi Botaneg y Rhyl ffi mynediad o 40c. Bydd cyfleusterau Old Golf Road y Rhyl yn derbyn gwaith adnewyddu sylweddol yn ystod yr haf. Cyn dechrau’r gwaith bydd mynediad i’r toiledau hyn yn parhau i fod am ddim, bydd cyfleusterau dros dro ar gael pan fydd y gwaith yn cael ei gyflawni ac ar ôl cwblhau’r gwaith bydd ffi o 40c yn cael ei gyflwyno ar y safle.
• Bydd ffi mynediad yn parhau i fod yn rhad ac am ddim i doiledau Stryd y Tywysogion, Rhuddlan yn dilyn adnewyddu'r cyfleusterau dros yr haf, a thra bydd y cyfleuster hwn ar gau bydd cyfleusterau dros dro ar gael.
•  Bydd ffi mynediad o £1 i gyfleusterau toiledau Llanelwy o 1 Ebrill.
•  Bydd ffi mynediad o £1 i gyfleusterau toiledau Stryd y Farchnad a Pharc Glan yr Afon Llangollen o 1 Ebrill.
•  Bydd gwaith adnewyddu yn digwydd yng nghyfleusterau Cae Ddôl Rhuthun dros y misoedd nesaf. Bydd cyfleusterau dros dro ar gael tra bydd y cyfleuster ar gau.
•  Bydd toiledau Stryd y Farchnad Rhuthun yn cau o 31 Mawrth a bydd y cyfleusterau toiledau yn swyddfeydd Cyngor Sir Ddinbych o fewn ardal dderbynfa’r adeilad ar gael i’r cyhoedd rhwng 9.00am a 5.00pm (Dydd Llun i Ddydd Gwener).
•  Bydd cyfleusterau toiledau Ward y Ffatri Dinbych yn cau ar 31 Mawrth.
•  Bydd cyfleusterau toiledau Rhaeadr Dyserth yn cau o 31 Mawrth.

Dywedodd y Cynghorydd Barry Mellor, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant, “Hoffwn ddiolch unwaith eto i’r Cynghorau Tref a Chymuned am eu hegni cadarnhaol a chydweithrediad sydd wedi cefnogi pawb i gyrraedd y sefyllfa hon lle gallwn gadw mwyafrif ein toiledau cyhoeddus ar agor. Hoffwn ddiolch hefyd i breswylwyr ac ymwelwyr am eu cefnogaeth ac amynedd wrth i’r gwaith adnewyddu ddigwydd yn rhai o’r safleoedd.”

Disgwylir i’r gwaith o gyflwyno systemau digyswllt yn safleoedd Llangollen, y Rhyl, Prestatyn a Llanelwy gymryd rhwng dau a tri diwrnod, yn dibynnu ar y tywydd.

Bydd y cyfleusterau hyn yn parhau ar agor yn ystod y gwaith, oni bai am NOVA, lle bydd cyfleusterau toiledau dros dro yn cael eu darparu am gyfnod o bedwar diwrnod yn sgil graddfa’r gwaith sydd ei angen ar y safle.

Darperir rhagor o wybodaeth mewn perthynas â chyfnodau'r gwaith adnewyddu ar gyfer rhai o'r cyfleusterau a restrir drwy sianeli cyfryngau cymdeithasol a gwefan y Cyngor.

Prawf Traffig i Ddechrau ym Mhrestatyn

Diben y prawf fydd lleddfu tagfeydd yn yr ardal, wrth i’r Cyngor geisio gwella ac adfywio’r dref. 

O 13 Ebrill ymlaen, bydd Cyngor Sir Ddinbych yn dechrau prawf i gael system ddwyffordd ar Ffordd y Bont ym Mhrestatyn, er mwyn gweld a fydd hynny’n lleddfu tagfeydd yn yr ardal. 

Gofynnwyd am y prawf yn dilyn adborth y bu i’r Cyngor ei dderbyn mewn ymgynghoriadau diweddar â’r cyhoedd, fel rhan o’r prosiect gwella’r parth cyhoeddus ar Stryd Fawr Prestatyn. 

Yn 2025, cadarnhaodd Llywodraeth y DU eu bwriad i ddarparu bron i £20 miliwn o gyllid grant ar gyfer saith prosiect cyfalaf i wella balchder bro a’r amgylchedd naturiol yn y Rhyl, Prestatyn a Dinbych.

Mae’r cyllid, sef y Gronfa Adfywio Leol, wedi’i ddyfarnu'n arbennig ar gyfer y prosiectau llwyddiannus sydd wedi’u cynnwys yn Nyffryn Clwyd ac ni ellir ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau eraill.

Cynhelir y prawf am gyfnod o dri mis, o leiaf, a gallai bara hyd at 18 mis o dan y Gorchymyn Rheoleiddio Traffig Dros Dro sydd yn ei le gan y Cyngor. 

O dan y drefn newydd, bydd traffig yn gallu troi i’r chwith oddi ar Ffordd y Bont a mynd i lawr tuag at y fân gylchfan a Pharc Prestatyn. 

Ni fydd unrhyw newid i’r llif traffig lawr tuag at ran isaf y stryd fawr, ond ni chaniateir i gerbydau droi i’r dde i Ffordd y Bont oddi ar Ffordd Penisardre, gan y bydd disgwyl iddynt barhau ar hyd Ffordd Penisardre a throi i’r chwith i lawr y stryd fawr, fel ag y maent yn ei wneud ar hyn o bryd.

Bydd Cyngor Sir Ddinbych yn casglu adborth gan yrwyr a cherddwyr trwy gydol cyfnod y prawf, ac os y bydd yn llwyddiannus, bydd Gorchymyn Rheoleiddio Traffig yn cael ei roi ar waith, a bydd y drefn newydd yn parhau. 

Meddai’r Cynghorydd Jason McLellan, Arweinydd ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Hoffem ddiolch i breswylwyr, ymwelwyr a busnesau am eu cydweithrediad ac ymgysylltiad trwy gydol y prawf rheoli traffig blaenorol ar Stryd Fawr Prestatyn.

“O ganlyniad i’r prawf, rydym wedi derbyn adborth gwerthfawr, a ddefnyddir wrth ddatblygu’r prawf traffig newydd hwn, a fydd yn dechrau ar 13 Ebrill ar Ffordd y Bont.

“Roedd nifer o’r pryderon a godwyd yn ymwneud â’r tagfeydd cerbydau sydd ar y ffordd ar hyn o bryd, a gobeithiwn y bydd y prawf hwn yn lleddfu rhywfaint ar hynny. 

“Mae ein ffocws yn parhau ar ddarparu cynllun sy’n gwella hygyrchedd, lleihau tagfeydd a chefnogi adfywiad hirdymor o ganol y dref”. 

Crëwch eich dôl fechan eich hun i helpu natur yn lleol

Oeddech chi’n gwybod ei bod hi’n hawdd rhoi help llaw i natur o’ch gardd gefn eich hun?

Mae paratoadau ar eu hanterth ar gyfer ein tymor Prosiect Dolydd Blodau Gwyllt 2026.  Dechreuodd y prosiect yn 2019 ac mae’n cynnwys tua 70 o erwau o ddolydd blodau gwyllt cynhenid sy’n creu cynefinoedd i warchod a chynnal byd natur yn lleol a hybu lles ein cymunedau ledled y sir. Mae’n cael ei ariannu hefyd gan Lywodraeth Cymru, drwy gyllid Lleoedd Lleol ar gyfer Natur.

Gall preswylwyr ymweld â dolydd sydd wedi’u marcio â’r arwydd Caru Gwenyn, ond fe all y rhai sydd eisiau gwneud eu cyfraniad eu hunain o’u cartref hefyd greu eu dôl fechan i gefnogi natur yn lleol.

Y cam cyntaf yw penderfynu ar y lle gorau ar gyfer eich dôl yn eich gardd.  Dewiswch ardal nad yw’n rhy gysgodol a lle’r ydych chi’n hapus i’r gwair dyfu’n hir. Gallwch ddewis yr ardd gyfan neu ddim ond darn a gadewch i’r ardal dyfu.

Yn ystod mis Ebrill yw’r amser gorau i wneud y penderfyniad i adael eich dôl fechan i dyfu fel y mae. Cofiwch ei bod hi’n cymryd amser i ddôl ffurfio ac mae hi’n bwysig gadael iddi ddatblygu i weld beth y bydd yn ei gynhyrchu.

Y blodau gwyllt a fydd yn ffynnu orau yn eich dôl yw llygad llo mawr, bengaled benddu a blodyn taranau.

Fe fyddwch chi’n dechrau gweld newidiadau yn eich dôl ddiwedd mis Mai wrth i’r blodau gwyllt ddechrau tyfu. Wrth i fis Mehefin gyrraedd, fe all y blodyn ei hun ddechrau ymddangos drwy eich dôl.

Fe fydd eich dôl fechan ar ei hanterth yn cefnogi natur ym mis Gorffennaf, mae hi’n amser da i gynnal helfa pryfed drwy eich ardal i ganfod pa bryfed sy’n mwynhau eich creadigaeth.  

Yn ogystal â chwilio pa flodau gwyllt sydd gennych yn blodeuo yn eich dôl, cofiwch gadw golwg ar y mathau gwahanol o laswellt. Tra’n bod ni’n aml yn canolbwyntio ar blannu blodau gwyllt ar gyfer peillwyr, mae nifer o laswellt cynhenid yr un mor bwysig i lindys neu loÿnnod byw a rhywogaethau o wyfynod.

Mae mis Awst yn amser gwych i’ch dôl fechan gan y byddwch chi’n sylwi ar newid araf yn yr hyn sy’n blodeuo, gyda rhywogaethau cynharach yn dechrau hadu a rhywogaethau hwyrach yn cychwyn blodeuo.  Mae rhywogaethau y gallech sylwi arnynt sy’n blodeuo ar ddiwedd yr haf yn cynnwys pengaled benddu a milddail, mae’r ddau yn wych i beillwyr sy’n ymweld â’ch gardd.

Yn ystod mis Awst mae hi hefyd yn amser i fonitro pryd y mae angen i chi dorri eich dôl fechan. Os oes gennych chi ddigon o flodau fe allech chi ei gadael tan fis Medi.  Fe allwch chi hefyd amrywio’r amseroedd torri ar draws y flwyddyn neu rannau gwahanol o’ch dôl eich hun yn dibynnu ar y maint, i’w wneud yn fwy amrywiol i gefnogi natur.  Fe fydd torri gwair yn cael gwared ar faeth o’r ddaear gan roi’r cyfle gorau i flodau gwyllt yn yr ardal i ffynnu.

Cofiwch gael gwared ar yr holl doriadau ar ôl i’r hadau ddisgyn ac ar ôl iddynt sychu.  Awgrym da yw cadw eich ardal gompost mor bell i ffwrdd â phosibl o’ch dôl fechan i atal maeth dros ben rhag llifo yn ôl mewn i’r ardal ac effeithio ar dyfiant y blodau gwyllt.

Wrth i fis Medi symud yn ei flaen, mae hi’n amser i roi seibiant haeddiannol i’ch dôl fechan.  Fe allwch adael y toriad nesaf tan fis Ebrill neu ei dorri sawl gwaith i gynnal yr ardal os ydi tywydd y gaeaf yn aros yn fwyn.  Cyn i chi dorri eich dôl fechan, meddyliwch yn ôl ar yr hyn rydych wedi’i weld yn tyfu drwodd y tymor yma a’r pryfed a ymwelodd â’r safle fel cofnod wrth symud ymlaen ar gyfer pennod nesaf eich dôl fechan. 

Llyfr stori arbennig yn dathlu gwaith i helpu aderyn prin

Mae llyfr arbennig yn helpu i ddiogelu hanes cefnogaeth ffermio bwysig ar gyfer aderyn dan fygythiad.

Am y ddwy flynedd ddiwethaf, mae Tirweddau Cenedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy wedi bod yn rhan o brosiect “Cysylltu Gylfinir Cymru,” prosiect partneriaeth Adfer Gylfinir Cymru sy’n gweithio ochr yn ochr â Bannau Brycheiniog a’r Ymddiriedolaeth Cadwraeth Helgig a Bywyd Gwyllt.

Roedd y fenter hon yn rhan o raglen ehangach Gylfinir Cymru, partneriaeth Cymru gyfan sy'n ymroddedig i gefnogi poblogaethau Gylfinir sy'n bridio ledled y wlad, gan gynnwys yn Sir Ddinbych.

Mae cyllid gan Lywodraeth Cymru trwy Gronfa Treftadaeth y Loteri yn dod i ben ar gyfer y prosiect ond bydd y tîm Tirweddau Cenedlaethol yn dal i weithio i ddiogelu’r aderyn prin yn eu hardal.

Ers ei dechrau, mae’r rhaglen wedi helpu i gryfhau amodau sydd eu hangen ar gyfer adfer y gylfinir trwy wella dulliau rheoli cynefinoedd, gwella prosesau monitro a chasglu data, cynyddu capasiti lleol ar gyfer gweithredu ecolegol a meithrin perthnasoedd cryf ar sail ymddiriedaeth gyda ffermwyr.

I nodi’r gefnogaeth gymunedol enfawr a roddwyd i’r prosiect, bu staff y prosiect yn gweithio gyda’r awdur Peter Evans i ddarparu cofnod o’r gwaith a’r ymroddiad a welwyd er mwyn rhoi gobaith i’r gylfinir.

Mae llyfr o’r enw Sali and the Call of the Curlew wedi’i gyhoeddi. Mae’n cofnodi taith dymhorol y gylfinir ar ffermdir o safbwynt merch fach o’r enw Sali a’i Thaid sy’n ffermwr. Mae Sali yn dilyn Pegi y gylfinir, sy’n dychwelyd i’r fferm bob gwanwyn a’u taith i’r tymor bridio nesaf.

Lluniodd y Swyddog Gylfinir a Phobl Lleol, Sam Kenyon, gefndir y stori o’i phrofiadau a daeth yr awdur a gwirfoddolwr y prosiect, Peter Evans, â’i syniadau’n fyw gyda help gan ddisgyblion o Ysgol Caer Drewyn, Ysgol y Waun ac Ysgol Bro Dyfrdwy, ynghyd â’r storïwr, Fiona Collins.

Mae’r llyfr yn dangos helynt y gylfinir, ond gyda help ei Thaid, mae Sali yn gweld sut gall newidiadau bach wneud gwahaniaeth mawr ac mae’r ddau yn mynd ati i geisio sicrhau bod mwy o gywion yn goroesi’r tymor bridio ar y fferm.

Bu plant ysgol gynradd o Ysgol Bro Elwern ac Ysgol Betws Gwerful Goch yn helpu i ddod â’r llyfr stori yn fyw hefyd trwy liwio’r lluniau a grëwyd o bapur ar ffurf collage gan y Swyddog Ymgysylltu Cymunedol dawnus, Jillian Howe.

Mae’r llyfr wedi’i ddylunio i fod yn hygyrch i bobl â Dyslecsia hefyd, diolch i’r ffont a ddefnyddiwyd.

Yn derbyn lansiad swyddogol yn ysgol gynradd Llangollen Ysgol Gymraeg Y Gwernant gyda chefnogaeth Cadeirydd Cyngor Sir Ddinbych y Cynghorydd Arwel Roberts, bydd copïau Cymraeg a Saesneg ar gael yn llyfrgelloedd Sir Ddinbych ac ysgolion sydd wedi helpu i gefnogi’r prosiect dros y ddwy flynedd ddiwethaf.

Eglurodd y Swyddog Gylfinir a Phobl Lleol, Sam Kenyon, sydd wedi arwain y prosiect dros y ddau dymor diwethaf, fod y llyfr yn ddathliad o’r gwaith caled gan bawb a roddodd help llaw i’r gylfinir ac ymgysylltu â’r rhaglen ehangach dros y ddwy flynedd.

“Roeddem am wneud rhywbeth arbennig i ddathlu diwedd y prosiect, yn enwedig yn dilyn y gefnogaeth wych a gawsom gan y ffermwyr, gwirfoddolwyr, plant ysgol a phobl eraill sydd wedi chwarae eu rhan i roi cyfle i’r aderyn hwn yn ein hardal. Rwyf mor falch o’r gefnogaeth mae’r gymuned ffermio wedi ei rhoi i’n gwaith, ac rwy’n gobeithio bod y stori hon yn amlygu’r ymrwymiad y gall llawer o bobl ei roi, ac y mae llawer yn ei roi i helpu’r gylfinir.

“Ar gyfer 2025, diolch i ymdrech gyfun pawb, llwyddodd chwe chyw i fagu plu, a oedd yn hwb i’r boblogaeth gylfinir leol. Mae’n addas bod modd i ni ddathlu’r ymdrechion gan bob cymuned a gymerodd ran trwy adael y llyfr hwn i aelodau iau y gymuned ei ddarllen a dysgu sut maen nhw a’n cymunedau gwledig yn gallu gwneud gwahaniaeth i’r gylfinir.

“Mae’n braf gweld sut mae pawb wedi dod at ei gilydd i helpu’r prosiect ac rwyf am ddiolch i Peter a disgyblion yr ysgol am nodi’r daith hynod o gadarnhaol hon. Ond gallwn eich sicrhau na fydd y Dirwedd Genedlaethol yn atal eu hymdrechion sydd eu hangen i ofalu am yr aderyn hynod a phrin hwn, a bydd gwaith yn parhau wrth i ni symud i’r dyfodol i ddarparu help i’r gylfinir eiconig.”

Gwna dy arferion bwyd gwanwyn yn nerthol

Y gwanwyn yw'r amser ar gyfer llechen lân – ac mae hynny'n dechrau gyda bwyd. Dyna pam mae Cyngor Sir Dinbych yn gweithio mewn partneriaeth â Cymru yn Ailgylchu i helpu aelwydydd i roi hwb i'w prydau bwyd y gwanwyn hwn. Gydag ambell newid syml, galli arbed amser, lleihau’r bil bwyd a helpu Cymru symud o 2il i 1af yn y byd am ailgylchu.

Rydyn ni mor agos! I gyrraedd y brig, dim ond 5% yn fwy o wastraff bwyd y mae angen i Gymru ei ailgylchu – mae hynny'n cyfateb i bob un ohonom ni’n ailgylchu dim ond un croen banana ychwanegol yr wythnos. Gweithred fach. Effaith fawr.

Cost taflu bwyd da i'r bin

Bwyd yw chwarter cynnwys y bin sbwriel cyfartalog yng Nghymru o hyd, a gellid bod wedi bwyta’r rhan fwyaf ohono. I aelwyd o bedwar, mae hynny’n golygu taflu tua £84 y mis.

Yn aml mae'n fwyd da a maethlon hefyd – ffrwythau, llysiau, tatws, ffrwythau a chig fel cyw iâr – yr union fwydydd sy'n ein helpu i gadw'n iach.

Gyda bron i 80% ohonom ni’n poeni am gost bwyd a 55% ohonom ni’n dweud fod  bwyta'n dda o bwys i ni, dydy taflu bwyd da i’r bin ddim yn gwneud synnwyr o gwbl.

Coginio’n fwy craff: Paratoi. Addasu. Ailgylchu.

Y gwanwyn hwn, mae'r cyfan yn ymwneud â choginio'n graff trwy wneud i fwyd fynd ymhellach, ac mae gan Cymru yn Ailgylchu fformiwla syml ar gyfer bywydau prysur.

Paratoi – Gwna ychydig o amser i goginio pryd sylfaenol syml, nerthol gyda'r hyn sydd gen ti eisoes yn yr oergell a'r cwpwrdd. Fe wnei di arbed arian, rhoi hwb llawn daioni i dy fwyd ac atal bwyd da rhag cael ei wastraffu.

Addasu – Gweini’r pryd mewn gwahanol ffyrdd drwy gydol yr wythnos i arbed amser, bodloni bwytawyr ffyslyd a chadw pethau'n ddiddorol.

Ailgylchu – Unrhyw goesynnau llysiau, esgyrn neu ddarnau na ellir eu bwyta? Yn syth i'r cadi bwyd i'w droi'n ynni adnewyddadwy – gan helpu i bweru Cymru tua’r brig. Gall dim ond un llond cadi o wastraff bwyd bweru cartref cyffredin am bron i awr.

Dyma fformiwla syml sy'n dy helpu i fwyta'n dda, arbed arian a gwneud bywyd yn haws ar ddiwrnodau prysur.

Barod i ddechrau arni? Dyma dair rysáit hawdd i dy helpu i baratoi, addasu ac ailgylchu’r gwanwyn hwn.

Dos i wefan Cymru yn Ailgylchu i ddarganfod mwy o ffyrdd o wneud dy brydau bwyd yn nerthol, a chei gyfle hefyd i ennill antur anhygoel yng Nghymru.

Pot Protein Cyw Iâr (neu Ffacbys) Sitrws – Ffres, suddlon a delfrydol ar gyfer y gwanwyn

Mae'r pryd llachar, llawn blas hwn yn ddelfrydol ar gyfer wythnosau prysur y gwanwyn pan fyddi eisiau rhywbeth ysgafn i’w fwyta heb dreulio oriau yn y gegin.

Paratoi: Dechreua gyda sylfaen syml o winwns a garlleg, wedi'u ffrio'n ysgafn nes eu bod yn feddal. Ychwanega gluniau neu frestiau cyw iâr (neu ffacbys fel opsiwn sy'n seiliedig ar blanhigion) a’u coginio nes eu bod yn euraidd. Cymysga sudd lemwn neu oren a’r croen wedi’i gratio, joch o stoc a pherlysiau fel teim neu oregano gyda’i gilydd, yna gadael iddo fudferwi nes bydd yn frau ac yn suddlon.

Hwb nerthol: gyda pha bynnag lysiau sydd wrth law – pupurau, courgette, sbigoglys, llysiau gwyrdd y gwanwyn neu bys – i roi hwb llawn daioni a gwneud i'r pryd fynd ymhellach.

Addasu: Gyda reis neu gwscws a llwyaid o iogwrt ar y diwrnod cyntaf, ei lwyo drwy bowlen pasta gydag ychydig o’r sudd coginio ar yr ail ddiwrnod, yna’i rwygo a’i roi mewn bara tortila neu fara pitta gyda salad am ginio cyflym.

Ailgylchu: A chofia, mae croen sitrws, croen winwns ac unrhyw dorion llysiau yn mynd yn syth i’r cadi bwyd i gael ei droi'n ynni adnewyddadwy.

Tro-ffrio Cyflym Nerthol – ffres, hyblyg, ac yn barod mewn munudau

Mae'r tro-ffrio cyflym, lliwgar hwn yn berffaith ar nosweithiau prysur pan fydd amser yn brin ond rwyt ti dal eisiau rhywbeth ffres a maethlon i de.

Paratoi: Cynhesa ychydig o olew mewn padell fawr neu wok, ffrio winwns a garlleg wedi'u sleisio, yna ychwanegu dy ddewis o brotein a’i goginio nes bydd yn euraidd. Ychwanega saws soi, joch o stoc neu ddŵr, joch o sitrws neu finegr reis, ac ychydig o sinsir neu tsili os hoffet ti.

Hwb nerthol: Trwy ychwanegu pa bynnag lysiau sydd angen eu defnyddio – brocoli, pupurau, madarch, moron, pys neu lysiau gwyrdd y gwanwyn!

Addasu: Ei weini gyda nwdls ar gyfer cinio cyflym ganol wythnos, ei lwyo dros reis neu rawn ar gyfer cinio hawdd i'w baratoi, neu ei lapio mewn cwpanau letys neu fara tortila am bryd ysgafnach.

Ailgylchu: Esgyrn, coesynnau neu groen na ellir ei fwyta? I'r cadi bwyd – nid i’r bin.

Llysiau Pob Gwanwynaidd – tymhorol, lliwgar a daioni am ddyddiau

Mae'r pryd llysiau pob hawdd hwn wir yn un o hanfodion yn y gwanwyn.

Paratoi: Torra gymysgedd o lysiau tymhorol fel tatws newydd, moron, winwns coch, pupurau a brocoli. Ei gymysgu gydag olew olewydd, garlleg a pherlysiau, yna’i rostio nes bydd y cyfan yn euraidd ac wedi coginio.

Hwb nerthol: Gyda pha bynnag lysiau sydd wrth law – courgette, madarch, tomatos neu dy ddewis o brotein – ffacbys, halloumi, cyw iâr, tofu neu selsig.

Addasu: Mwynha fe’n gynnes yn syth o'r ffwrn, neu rho’r hyn sydd dros ben mewn bara tortila neu frechdanau'r diwrnod wedyn, neu rho wy wedi'i ffrio ar ei ben am ginio cyflym yn nes ymlaen yn yr wythnos.

Ailgylchu: Ac fel bob amser, mae crwyn, coesynnau perlysiau ac unrhyw ddarnau na ellir eu bwyta yn mynd i’r cadi bwyd – gan helpu i droi dy fwyd dros ben yn ynni glân, gwyrdd.

Pencampwr o'r Rhyl yn hau gobaith i'r byd naturiol

Mae un o gefnogwyr ifanc brwd byd natur wedi ennill gwobr am roi help llaw i dyfu gwell dyfodol i blanhigion a choed yn Sir Ddinbych.

Mae Ellie Hughes o’r Rhyl yn un o blith nifer cynyddol o bobl sy’n ymuno â’r gymuned o wirfoddolwyr ym mhlanhigfa coed cynhenid y Cyngor yn Llanelwy.

Ei brwdfrydedd am bopeth ym myd natur sy’n ysgogi Ellie, sydd i’w gweld yn aml yng ngwarchodfeydd natur gogledd y sir, yn torchi ei llewys wrth helpu ceidwaid cefn gwlad gyda gorchwylion tymhorol.

Y brwdfrydedd hwnnw a ddenodd Ellie i gymuned y blanhigfa goed, ac yn ddiweddar fe enillodd wobr Person Ifanc y Flwyddyn yng ngwobrau Bionet (Partneriaeth Natur Gogledd Ddwyrain Cymru) 2025 am ei hymroddiad i hybu natur yn lleol.

Cafodd Llais y Sir sgwrs ag Ellie pan oedd hi’n gwirfoddoli yn y blanhigfa goed, i gael clywed rhywfaint am ei hymgyrch benigamp i gynnal byd natur ar garreg ei drws.

Bu Ellie’n fyfyriwr yng Ngholeg Cambria Llaneurgain a Choleg Llysfasi ac fe ymunodd â chymuned gwirfoddolwyr y blanhigfa goed ym mis Mawrth y llynedd, gan ddod bob wythnos yn selog ers hynny, yn ogystal â gwirfoddoli drwy’r cynllun Natur Er Budd Iechyd i helpu ar safleoedd Gwasanaeth Cefn Gwlad Sir Ddinbych.

Wrth gofio’r tro cyntaf y daeth hi o hyd i’r blanhigfa, dywedodd Ellie: “Roedd o’n agos at adref ac roeddwn i’n mynd i’r coleg ar y pryd, yn cael dydd Mercher i ffwrdd, a fy nhad wnaeth awgrymu mod i’n mynd i wirfoddoli yno.”

Mae’r blanhigfa’n tyfu coed a blodau gwyllt cynhenid gyda hadau a gesglir ledled y sir ac mae’n rhoi cyfle i ddatblygu sgiliau newydd a dysgu mwy am fyd natur yng ngwarchodfa natur helaeth Green Gates, sy’n ymestyn dros 70 o erwau o dir.

Meddai Ellie: “Dwi wrth fy modd yn bod allan yn yr awyr agored yn helpu byd natur ac mae’n gwneud lles i iechyd rhywun hefyd.  Dwi’n hoff o gwrdd efo’r gwirfoddolwyr eraill a rhoi help llaw yn y warchodfa natur a gweithio yn y twneli plastig, a chael trin a thrafod y coed drwy’r amser. “Mi welais i robin goch yn dod i mewn i’r twneli; mi welais i wiwer lwyd y tu allan y diwrnod o’r blaen hefyd.”

Diolch i gymorth y staff ar y safle a’r gymuned o wirfoddolwyr, mae Ellie’n dweud fod dod i’r blanhigfa goed wedi ei helpu i ddysgu a datblygu sgiliau newydd.

Meddai:  “Dwi wedi dysgu cymaint o bethau, fel sut i hau hadau, pethau i helpu planhigion i dyfu… plannu coed yn y caeau, dwi’n meddwl mod i wedi helpu i blannu tua mil ohonyn nhw. Mi ges i ddod i adnabod pobl, cael gwybod beth maen nhw’n ei wneud, beth ydi eu gwaith nhw, mae o’n dda.  Dwi’n cael dysgu sgiliau ganddyn nhw hefyd wrth iddyn nhw roi help imi.”

Pa gyngor sydd ganddi i rywun sydd efallai â diddordeb mewn rhoi cynnig ar ddysgu pethau newydd yn y blanhigfa goed?

Mae’n dweud:  “Ewch amdani; mae’n gyfle gwych i ddysgu sgiliau gwych ac efallai cael gwaith yn y maes yn y dyfodol. Mae’r ddau o’r staff yn hyfryd, yn wych i sgwrsio efo nhw ac maen nhw’n dangos sgiliau newydd imi a rhoi help imi ddeall mwy am beth maen nhw’n ei wneud yma.”

Dywedodd Sam Brown, Cynorthwyydd y Blanhigfa Goed: “Mae’n fendigedig i gael Ellie yma ac rydyn ni’n syfrdanu bob wythnos mor ymroddgar ydi hi wrth helpu, dysgu sgiliau newydd a datblygu ei gwybodaeth am fyd natur yn Sir Ddinbych.

“Mae hi’n rhan bwysig o gymuned wych o wirfoddolwyr yn y blanhigfa goed ac rydym yn eithriadol o falch ohoni am ennill gwobr Person Ifanc Bionet; mae ei brwdfrydedd dros helpu i warchod beth sydd gennym yn yr awyr agored yn ysbrydoliaeth enfawr inni.”

Os hoffech chi wirfoddoli yn y blanhigfa goed, e-bostiwch eich manylion i: biodiversity@denbighshire.gov.uk

Taith Josh

Wedi i’w berthynas chwalu fe aeth Josh, sy’n 34 oed, i chwilio am gymorth gan dîm digartrefedd y Cyngor blwyddyn dwethaf. Ym mis Chwefror 2025, rhoddwyd Josh mewn llety dros dro a chafodd ymarferydd cefnogi atal digartrefedd ei ddynodi ar ei gyfer.

Josh

“Roeddwn yn ddigartref ddechrau’r flwyddyn dwythaf. Roeddwn wedi bod yn ddigartref o’r blaen a chefais fy rhoi mewn llety dros dro yn flaenorol, ond nid oeddwn yn y meddylfryd iawn yn flaenorol i geisio datrys fy sefyllfa yn ehangach.

Dim ond am gyfnod byr yr oeddwn i yno’r tro hwn. Roeddwn yn gofyn i bawb, yn ceisio dod o hyd i fy fflat fy hun. Yn y diwedd mi ddes o hyd i un a symud allan o’r llety dros dro yn weddol gyflym.”

Fis yn ddiweddarach roedd Josh yn rhentu llety yn breifat er mwyn byw ynddo ac roedd yn awyddus i ysgrifennu’r bennod yn ei stori.

“Tra roeddwn yn y llety dros dro, fe soniodd fy ymarferydd cefnogi atal digartrefedd wrtha i am gyrsiau Intuitive Thinking Skills.

Roeddwn ychydig yn amheus am wneud y cyrsiau i ddechrau, ond doeddwn i ddim yn sylweddoli tan i fi fynd arnynt nad oedd gen i mewn gwirionedd ddim byd i’w golli a phopeth i’w ennill o roi cyfle i’r cyrsiau.

Fe ddechreuais y cyrsiau ym mis Ebrill a mis Mawrth o 2025. Fe wnes i’r cwrs sgiliau ar gyfer bywyd gyntaf ac fe wnes i fwynhau yn fawr a dysgu llawer ohono.

Mae’n eich dysgu chi sut i ymdrin â’ch meddylfryd eich hun a sut rydych chi’n meddwl am broblemau. Roeddwn i’n arfer cael trafferth mawr gyda fy hyder ac yn amau fy hun drwy’r amser.

Gofynnwyd i mi ar ddechrau’r cwrs beth fyddwn i’n hoffi ei wella, ac felly fe nodais waith gyda fy hyder.”

Aeth Josh wedyn ymlaen i gymryd y cwrs gwybodaeth, cyngor ac arweiniad, gan ddysgu llawer mwy.

“Fe es ymlaen i wneud y cwrs gwybodaeth, cyngor ac arweiniad, a ddysgodd fwy o agweddau technegol i mi. Fe fyddwn yn cael fy rhoi yn esgidiau pobl eraill ac fe ddysgais sut i helpu’r rhai hynny a allai fod yn fwy diamddiffyn.

Fe ddysgais sut i helpu eraill a allai fod yn wynebu amgylchiadau fel digartrefedd neu efallai yn cael trafferth gyda chamddefnyddio sylweddau.

Erbyn dechrau’r haf, cafodd Josh gynnig lleoliad fel llysgennad gyda’r tîm Intuitive Thinking gyda’r gobaith y byddai’r cynllun wedyn yn arwain at swydd barhaol o fewn y tîm ei hun.

“Roeddwn wir yn llawn cyffro gan mai hwnnw oedd y lleoliad roeddwn i ei eisiau fwyaf o’r rhai a gafodd eu cynnig i mi. Fe ddysgais i roi areithiau a gweinyddu hyfforddiant drwy gysgodi aelodau o’r tîm. Fe helpodd hynny fy hyder gymaint, sefyll i fyny a siarad o flaen pobl. Roeddwn yn ofnus iawn ar y dechrau, ond fe ddaeth yn haws ac yn haws dros amser.

Roeddwn rhyw ddeufis i mewn yn fy lleoliad gyda’r tîm pan ges gynnig swydd yn y sector ynni ac roeddwn yn teimlo na allwn wrthod y swydd.

Roedd y sgiliau roeddwn wedi eu dysgu yn ystod y cyrsiau roeddwn wedi eu cymryd, a fy lleoliad wedi rhoi gymaint o hyder i mi yn fy rôl newydd. Mae’r swydd hon mor wahanol i’r hyn rydw i wedi ei wneud o’r blaen, ac mae’r sgiliau newydd hyn wedi rhoi’r hyder i mi i fynd a rhoi cynnig ar rywbeth newydd. Dyma beth rydw i wedi elwa fwyaf ohono.

Roeddwn wedi arfer parhau i wneud y pethau yr oeddwn yn gyfforddus â nhw cyn i mi wneud y cyrsiau hyn. Roeddwn yn gwneud yr hyn yr oeddwn i wastad wedi ei wneud, ond yn y pen draw roeddwn yn cael yr un canlyniadau. Roeddwn yn teimlo fel mod i wedi treulio blynyddoedd yn llonydd i ddweud y gwir.

Ers i mi fynd ar y cyrsiau hyn dydw i erioed wedi teimlo cystal yn fy mywyd. Mae’n swnio’n wallgof i ddweud y gall cwrs newid hynny, ond fe ddysgais pam rwy’n meddwl am bethau a sut i fynd i’r afael â’r meddyliau hynny.”

Mae Josh wedi dewis ffyrdd mwy cadarnhaol o dreulio’r amser.

“Rydw i wedi gwneud dewisiadau iachach yn fy mywyd nawr, roeddwn yn ei chael yn anodd gyda diflastod pan ddes i’n sobr tua phedair blynedd yn ôl, roeddwn i angen elfennau eraill.

Fe ddechreuais i chwarae golff a mynd i’r gampfa. Rydw i nawr yn aelod o Glwb Golff Y Rhyl.”

Mae Josh nawr wedi graddio o’r cyrsiau Intuitive Thinking gyda nifer o dystysgrifau, ac mae’n mwynhau ei rôl newydd yn y sector ynni.

“Dwi’n credu y byddai’r cyrsiau hyn o fudd i bawb; does dim rhaid i chi fod mewn sefyllfa wael i fynd arnynt. Wnewch chi ddim colli dim o ddysgu o’r cwrs hwn, cyn belled â’ch bod yn buddsoddi ynddo rydych yn mynd i elwa ohono.

Mae pobl wedi dweud eu bod yn gallu gweld newid yn fy hyder. O lle roeddwn i fis Chwefror i lle rydw i nawr, mae’n teimlo fel dau unigolyn gwahanol. Roeddwn i’n teimlo ar goll a doedd gen i ddim gobaith i ddweud y gwir. Fe ddysgodd fi i feddwl yn wahanol a meddwl yn rhesymegol am sefyllfaoedd. Mae wedi fy helpu i gael y ffocws a’r cymhelliant i gael yr hyn rydw i ei eisiau.

Roedd fel effaith pelen eira, cyn gynted ag y penderfynais i ddechrau helpu fy hun, fe ddaeth pethau’n well yn raddol.”

Planhigfa’n meithrin gwybodaeth newydd i wirfoddolwr o Brestatyn

Mae criw cynyddol o wirfoddolwyr cymunedol yn gweld eu gwybodaeth am natur yn blodeuo drwy gefnogi prosiect sydd wedi’i fwriadu i helpu bioamrywiaeth lleol.

Mae planhigfa coed lleol y Cyngor yn Llanelwy yn tyfu coed a phlanhigion brodorol sydd i’w gweld ar hyd a lled Sir Ddinbych, a hefyd yn meithrin cymuned gref o wirfoddolwyr sy’n magu sgiliau a gwybodaeth newydd drwy ddod i’r safle.

Fe wnaeth Janet Davidson o Brestatyn ymuno â’r gymuned ym mis Mehefin y llynedd oherwydd yr elfen gref o les cymdeithasol a hyblygrwydd mae gwirfoddoli yn y blanhigfa goed yn ei ganiatáu.

Dywedodd:  “Roeddwn i’n newydd yn yr ardal ac roeddwn i’n chwilio am waith gwirfoddol oedd yn cyd-fynd efo fy mhersonoliaeth i, gan nad ydw i’n berson pobl mawr iawn. Rydw i bob amser wedi bod â diddordeb mewn garddwriaeth ac felly roedd hwn yn gweddu i’r dim. Roedd yr amseroedd sydd ar gael i wirfoddolwyr yn gweddu i f’anghenion i, felly roeddwn i ar fy ennill ym mhob ffordd, a dweud y gwir.

 “Mae o mor hyblyg hefyd, felly os nad ydych chi’n gallu dod ryw wythnos, maen nhw’n hawddgar iawn, iawn. Rydych chi’n cael gwneud amrywiaeth o bethau, sy’n wych i mi.”

Mae dod yn aelod o gymuned o wirfoddolwyr mewn planhigfa wedi agor y drws i sgiliau a gwybodaeth newydd i Janet, sy’n dod o gefndir gweithgynhyrchu bwyd.

“Mae rhywun yn dysgu pa goed sy’n ddefnyddiol mewn gwahanol leoedd, y mathau, yr holl amrywiaeth. Er enghraifft, doeddwn i ddim yn sylweddoli mor wahanol yw’r mathau o dir mae’r ddwy dderwen frodorol eu hangen. Mae cyfleoedd i ni ddysgu bob wythnos yma. Mae ’na bob amser rywbeth fel dysgu am yr aethnenni duon, yr heriau mae’r tîm yn eu cael wrth dracio a sicrhau bod modd olrhain pob dim… mae hynny’n arbennig o ddifyr.”

Mae’r gymuned o wirfoddolwyr yn y blanhigfa hefyd yn dod â’u sgiliau gyrfa eu hunain i’r safle, sy’n rhoi cyfle i staff weithio gyda nhw i ddylanwadu go iawn ar ddyfodol y blanhigfa, eglurodd Janet.

“Mae posib’ trosglwyddo rhai elfennau o wahanol ddiwydiannau. Felly olrhain a monitro rhwng bwyd a choed – mae cyfran helaeth o’r wybodaeth yn berthnasol. Mae’n adnodd arall i’r tîm allu casglu a datblygu syniadau.”

Wrth droi at y ffrindiau newydd roedd Janet wedi’u gwneud yn y blanhigfa goed er mis Mehefin, ychwanegodd Janet: “Maen nhw’n griw cyfeillgar iawn yma ac rydych chi’n teimlo bod pwrpas i’r cyfan a bod gwerth i’r gwaith.

“Fel arfer, mae ’na griw gwahanol gan nad ydy pawb yn gallu dod bob wythnos. Dydych chi byth yn gwybod pwy sydd am fod yma, ond rydych chi’n ’nabod pawb a allai fod. Mae hynny’n beth da iawn o safbwynt cymdeithasol.  Mae criw da iawn ac amrywiol iawn yn dod yma ac rydw i’n meddwl ei fod o’n well o ganlyniad.”

Ers egino, mae’r gymuned o wirfoddolwyr wedi dod yn nodwedd gyfarwydd yn y blanhigfa ac maen nhw i gyd yn mwynhau torchi llewys gyda’r staff i wneud gwahaniaeth i fioamrywiaeth lleol, eglurodd Janet.

“Mae pob dim yma’n digwydd fel gwaith tîm. Nid yr unigolion sy’n bwysig, ond dal ati’n ddyfal, yn rhoi pethau i mewn i’r potiau neu eu tynnu allan o’r potiau, ac mae dipyn o waith cynnal a chadw mae angen i chi fod yn barod i’w wneud os byddwch chi yma hefyd.

“Allwch chi ddim disgwyl bod yn plannu coed derw bob wythnos, ond pan mae rhywun yn gwneud hynny, mae’n fraint ac yn rhoi boddhad i rywun. Mae’n braf cael dod yma. Bydd y tîm yn ein rhoi ni ar ben ffordd o ran gweithgareddau’r wythnos a mynd ati sydd angen wedyn, ac mae’n anffurfiol hefyd, sy’n beth braf i mi.”

Ychwanegodd Janet: “Rydych chi’n teimlo’n well o ddod yma. Dw i’n ei argymell o, a dweud y gwir. ’Does na ddim amodau na lol, felly mi allwch chi ddod yma, gwneud eich gwaith a chael amser braf iawn, mynd adref a dod eto’r wythnos nesaf heb orfod cario unrhyw straen.”

Os hoffech chi wirfoddoli yn y blanhigfa goed, anfonwch neges e-bost gyda’ch manylion at: bioamrywiaeth@sirddinbych.gov.uk

Adfer y Gorffennol, Adeiladu'r Dyfodol: Nantclwyd y Dre

Mae Rhuthun yn dref sy’n gyforiog o hanes. Llosgwyd hi i’r llawr gan Owain Glyndŵr yn y flwyddyn 1400 ac mae llawer o naws hanesyddol y dref fel rydym ni’n ei hadnabod hi heddiw yn dod o’r bensaernïaeth ffrâm goed a oedd yn gyffredin yn yr ardal yn ystod cyfnod ei hailadeiladu.

Ymysg y strydoedd hyfryd a’r adeiladau hanesyddol mae darn pwysig iawn o dreftadaeth adeiledig Rhuthun, sef Nantclwyd y Dre. Cafodd ei adeiladu yn wreiddiol fel tŷ neuadd i wehydd, felly mae bron i 600 mlynedd o hanes lleol yn perthyn iddo ac mae’n un o’r tai tref ffrâm goed hynaf yng Nghymru sydd ar agor i’r cyhoedd.

Mae bellach yn cael ei reoli gan Wasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych a gall rhai sy’n ymweld â thŷ a gerddi hanesyddol Nantclwyd y Dre ail-fyw ei orffennol difyr drwy ymgolli mewn profiadau sain ac arddangosfeydd a gweld ei du mewn sydd oll yn rhoi cipolwg cyfareddol ar fywydau’r teuluoedd a fu’n byw yno.

Yn 2023, cafwyd cyllid i adfer rhannau o’r safle pan gadarnhaodd Llywodraeth y DU ei bwriad i roi £10.95 miliwn o gyllid grant i 10 o brosiectau cyfalaf sy’n ceisio gwarchod treftadaeth, lles a chymunedau gwledig unigryw Rhuthun.

Cafodd y cyllid, sef y Gronfa Adfywio Leol, ei ddyfarnu'n arbennig ar gyfer y prosiectau llwyddiannus hynny yng Ngorllewin Clwyd ac nid oes modd ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau eraill.

Fel un o’r prosiectau llwyddiannus, dyfarnwyd £667,000 i ailddatblygu rhannau o’r tŷ sy’n segur ar hyn o bryd ac sydd angen rhywfaint o waith atgyweirio i warchod y darn pwysig hwn o dreftadaeth leol ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol, creu cyfleoedd newydd ar gyfer yr atyniad i wella ei gynaliadwyedd at y dyfodol ac ychwanegu ambell beth cyffrous ar gyfer profiad yr ymwelwyr.

Dechreuodd y gwaith adeiladu ym mis Hydref, yn canolbwyntio ar roi bywyd newydd i asgell orllewinol segur yr adeilad. Bydd y darn hwn o’r tŷ’n cael ei droi’n llety gwyliau, wedi’i ddylunio a’i ddodrefnu gan gadw at natur hanesyddol yr adeilad, a bydd yn darparu gwell cyfleusterau ar y llawr cyntaf gyda lle penodol ar gyfer y gwirfoddolwyr wythnosol sy’n rhan hollbwysig a gwerthfawr o’r gwaith beunyddiol yn Nantclwyd.

Fodd bynnag, cyn gallu dechrau ar y gwaith, roedd angen rhoi ystyriaeth i un set o drigolion sydd yno ers tro byd. Fe wnaeth Cyngor Sir Ddinbych ymgynghori ag ecolegwyr i sicrhau na fyddai’r datblygiadau sydd ar y gweill yn tarfu ar fan clwydo ystlumod gwarchodedig, sy’n cynnwys cyfran bwysig o boblogaeth Cymru o Ystlumod Lleiaf ac Ystlumod Pedol Lleiaf. Rhoddwyd hyfforddiant arbenigol i’r contractwyr, a gosodwyd lloches ystlumod fawr yn yr ardd, i roi mwy o le i’r creaduriaid bach yma ffynnu.

Bydd y gwelliannau sydd i ddod hefyd yn gwneud ardal y gegin yn fwy addas i arlwyo ar gyfer digwyddiadau, a bydd yr hafdy’n cael ei adfer i’w hen ogoniant i ymwelwyr ei fwynhau yn ystod misoedd yr haf. Bydd hwn yn lle ychwanegol ar gyfer seremonïau sy’n cael eu cynnal yn y tŷ hanesyddol, fel priodasau a seremonïau partneriaeth sifil.

Mae’r prosiect yn cael ei wneud gan B&W Builders & Decorators ynghyd â TACP Architects ac mae disgwyl iddo gael ei gwblhau erbyn mis Ebrill 2026. Mae dull mwy cynaliadwy wedi’i ddefnyddio i wneud y gwaith gwella hefyd, drwy ddefnyddio gwlân i inswleiddio’r adeilad yn hytrach na’r deunydd inswleiddio mwy cyffredin sy’n cael ei wneud o olew, sy’n creu mwy o allyriadau carbon a ddim yn adnewyddadwy.

Dywedodd y Cynghorydd Jason McLellan, yr Arweinydd ac Aelod Arweiniol Twf Economaidd a Threchu Amddifadedd:

“Mae dechrau ar y gwaith gwella yma yn Nantclwyd y Dre’n garreg filltir fawr i ddiogelu dyfodol safle hanesyddol mor amlwg yng nghanol tref Rhuthun. 

“Mae Nantclwyd yn atyniad gwych i ymwelwyr ac yn ganolbwynt cymunedol i’n gwirfoddolwyr ymroddgar, ac rydyn ni’n edrych ymlaen at weld yr ardaloedd newydd yn cael eu defnyddio a’u mwynhau gan ymwelwyr.

“Bydd lles yr ystlumod sydd yno’n parhau i fod yn flaenoriaeth wrth wneud y gwaith a byddwn mewn cyswllt cyson gyda’r ecolegwyr trwy gydol y cyfnod.”

Dyn o Lanelwy yn newid gyrfa i helpu i feithrin cefnogaeth barhaus i wasanaeth rheng flaen

Mae newid gyrfa gyda chymorth cynllun y Cyngor wedi ysbrydoli dyn o Lanelwy i gamu ymlaen i helpu i wneud gwahaniaeth i gymunedau lleol Sir Ddinbych ac amgylchedd y sir.

Bu Llais y Sir yn holi Owen Lokier, Arweinydd Tîm Wrth Gefn Gwastraff ac Ailgylchu i ddeall sut mae penderfyniad i newid gyrfa wedi helpu i gasglu gwybodaeth a phrofiad yn y gwasanaeth ar lefel broffesiynol a phersonol.

Meddai Owen: “Peiriannydd oeddwn i’n wreiddiol; roeddwn yn gweithio yn y diwydiant dur fel gwneuthurwr a weldiwr ac roeddwn awydd newid gyrfa.

“Ym mis Ionawr 2022, gwelais hysbyseb yn y cynllun Sir Ddinbych yn Gweithio am weithwyr casglu sbwriel, felly penderfynais fynd amdani.  Dechreuais y gwaith ym mis Ionawr, roedd yn gynllun tri mis yn gweithio o Ruthun, ac yn dilyn hynny cefais gontract llawn amser gyda’r Cyngor fel gweithiwr llwytho sbwriel.  Roedd y cynllun Sir Ddinbych yn Gweithio yn bendant yn ddylanwad cadarnhaol.”

Wedi gweithio fel gweithiwr llwytho am 12 mis, daeth cyfle i Owen ehangu ei sgiliau yn y gwasanaeth.

“Rhoddodd fy rheolwr atebol gyfle i mi yrru ein cerbydau cawell llai ddau ddiwrnod yr wythnos.  Roedd hyn yn cynnwys gyrru i fyny i ffermydd yn bennaf, mewn ardaloedd gwledig.  Roedd y swydd yn y de, o Drefnant yr holl ffordd i lawr i Langollen a rhoddodd syniad i mi o ochr yrru’r gwasanaeth.”

Ond ni wnaeth olwynion y gwasanaeth stopio troi yno i Owen, gan fod gyrru’r cerbydau llai wedi ei ysgogi i wneud ei drwydded LGV ail ddosbarth drwy gynllun gan Lywodraeth Cymru.

“Rhoddodd hyn gyfle i mi symud ymlaen i swydd gyrrwr llawn amser a ddaeth yn rhydd.  Felly, roeddwn wedi gweithio fy ffordd i fyny gyda chymorth Sir Ddinbych yn Gweithio i lwythwr ail radd, i’r bedwaredd radd yn gyrru cerbyd cawell llai ac yna gyda fy nhrwydded LGV roeddwn ar y bumed radd. 

“Dyna ble’r oeddwn wedi cyrraedd nes i ni ddod i Ddinbych ym mis Mehefin 2024. Roeddwn yn gallu neidio o un peth i’r llall ar y safle, yn cyflenwi dros fechgyn oedd i ffwrdd yn sâl ac un o’r manteision oedd fy mod yn dysgu llawer o rowndiau gwahanol ar hyd a lled y sir, a dysgais lawer iawn.

“Ond roedd heriau hefyd gan y byddech yn gwneud un peth un diwrnod a rhywbeth hollol wahanol y diwrnod canlynol, ond roeddwn yn mwynhau’r amrywiaeth a gweithio gyda thimau gwahanol.”

Roedd cyfarfod llawer o weithlu’r gwasanaeth o fudd i Owen gan ei fod yn gallu defnyddio ei brofiad i gefnogi’r gwasanaeth hyd yn oed yn fwy. Oherwydd ym mis Tachwedd 2024, bu Owen a chydweithiwr arall yn llwyddiannus wrth ymgeisio am ddwy swydd arweinwyr tîm wrth gefn oedd yn helpu i gyflenwi dros absenoldebau salwch a rheoli gwyliau o’r swyddfa.

Mae staff Gwastraff ac Ailgylchu hefyd yn gallu manteisio ar gyfleoedd hyfforddi, ac wrth wneud ei swydd bresennol, mae Owen yn gweithio tuag at fwy o gymwysterau gyda chefnogaeth Hyfforddiant Cambrian.

Eglurodd: “Mi wnes i gofrestru ar gwrs Diploma Lefel 3 mewn Gweithgareddau Ailgylchu Cynaliadwy ac rydw i’n astudio ar ei gyfer ar hyn o bryd. Rydw i’n gobeithio symud ymlaen o hyn i NVQ Lefel 4 i barhau i weithio fy ffordd i fyny.

“Mae Bev o Cambrian wedi bod yn gymorth mawr, mae’n deall bod gan ddysgwyr ffyrdd gwahanol o ddysgu. Rwy’n hoffi cael ychydig o ryddid i wneud y gwaith cwrs, rydym yn cyfarfod unwaith y mis a byddaf yn ceisio gwneud llawer ohono yn fy amser fy hun.”

Mae newid gyrfa i wneud gwahaniaeth i’r amgylchedd lleol drwy helpu preswylwyr gyda’u hailgylchu a gwastraff hefyd yn golygu llawer mwy o amser i ymgysylltu â chymunedau yn y sir yn ôl Owen.

Dywedodd: “Rwy’n mwynhau gweithio yn yr awyr agored a chysylltu â’r cyhoedd, sy’n beth mawr oherwydd rydych yn cael sylwadau cadarnhaol a rhai negyddol hefyd, ond rwyf bob amser yn ceisio troi’r pethau negyddol yn gadarnhaol.

“Rwyf wedi dweud erioed bod gweithwyr casglu sbwriel yn rhan o’r Cyngor y mae pawb yn eu gweld bob wythnos o’u bywydau.

“Os oes gan rywun broblem gyda’r palmentydd neu’r ffyrdd, byddwn yn clywed am hynny ac yn ceisio ei droi’n rhywbeth cadarnhaol bob amser. Rydym hefyd yn clywed llawer o bethau cadarnhaol yn enwedig dros y Nadolig a’r Flwyddyn Newydd pan fyddwch yn edrych ar y bechgyn ac yn gweld mor ddiolchgar yw’r cyhoedd eu bod allan ym mhob tywydd 52 wythnos y flwyddyn.

“Hefyd, i bobl hŷn, mae’n bosib mai’r gweithwyr casglu sbwriel yw’r unig bobl heblaw’r postmon maen nhw’n ei weld mewn wythnos, felly pan oeddwn ar y rownd, byddwn yn ceisio treulio munud neu ddau yn dweud helo, sut ydach chi.  Mae hynny’n gwneud gwahaniaeth iddyn nhw hefyd.”

Ychwanegodd: “Yn gyffredinol, fel gyrfa mae’n wych, rydych yn cael gweithio yn yr awyr agored, ac mae’n dda i’r amgylchedd hefyd.”

A beth yw cyngor Owen i rywun sy’n ystyried newid gyrfa a symud i’r gwasanaeth?

Dywedodd: “Mae’r Cyngor yn awdurdod gwych i weithio iddo. Rhaid i chi fod yn barod i gael yr hyn rydych yn rhoi i mewn iddo allan ohono.  Felly, os byddwch yn dangos eich bod yn frwdfrydig, yn hyblyg ac yn barod i helpu eraill, mae hynny’n help mawr.  Mae gwaith tîm yn bwysig iawn yn y gwaith hwn … peidiwch â stopio, dangoswch eich bod yn barod i ddysgu a pharhau i osod targedau i chi eich hun.”

Adar yn tyrru i Brickfield, y Rhyl

Mae gwarchodfa natur yn y Rhyl yn darparu noddfa i bob math o adar, yn ôl gwyliwr adar lleol profiadol.

Ers llawer mwy na degawd, mae Alex Humphreys Jones, sy’n wreiddiol o Lanelwy, wedi bod yn olrhain rhywogaethau adar yng Ngwarchodfa Natur Pwll Brickfield. Mae’r safle’n cael ei reoli gan Wasanaeth Cefn Gwlad Sir Ddinbych, a gwelodd Alex ei fod yn noddfa i fwy na 100 o wahanol rywogaethau yn ystod ei ymweliadau â’r warchodfa.

Bu Llais y Sir yn sgwrsio gydag Alex i glywed am ei ymweliadau â Brickfield a sut mae gwaith gan geidwaid cefn gwlad a gwirfoddolwyr wedi helpu i greu amgylchedd gwych ar gyfer adar nodedig.

Ydi gwylio adar yn un o’ch hobïau chi, os felly, beth ydych chi’n ei fwynhau amdano?

Mae gwylio adar o ddiddordeb mawr i mi ac mae’n chwarae rhan yn fy mywyd bob dydd. Rwy’n mwynhau gwylio adar ar raddfa leol, genedlaethol a byd-eang. Mae'n hobi sydd wedi mynd â fi ar draws y wlad ac o gwmpas y byd. Mae amryw lefelau o anhawster wrth wylio adar, o adnabod rhywogaeth i ganfod eich rhywogaethau prin eich hunain ac rwy’n mwynhau pob agwedd.  

Ers sawl blwyddyn ydych chi wedi bod yn dod i Bwll Brickfield a pha mor aml ydych chi’n dod yma?

Rwyf wedi bod yn dod i lawr i Bwll Brickfield ers 2013 ar ôl gweld bod y safle yn ardal brysur ar gyfer adar a bywyd gwyllt. Mae’n hawdd cael mynediad i’r safle hefyd ac mae’n ffitio’n dda gydag ymrwymiadau gwaith. Rwy’n gallu dod yma a cherdded o gwmpas mewn 30 munud. Rwy’n ceisio dod yma o leiaf ddwywaith yr wythnos, ond mae hyn yn amrywio yn dibynnu ar y tymor. 

Ydych chi wedi sylwi ar gynnydd o ran niferoedd rhywogaethau? Os felly, ers pryd?

Rwy’n defnyddio ap cofnodi adar ar-lein o’r enw BirdTrack. Mae’n blatfform am ddim i wylwyr adar ym Mhrydain gofnodi pa adar maen nhw wedi’u gweld. Mae BirdTrack yn helpu i greu rhestr ac mae’n creu tablau a graffiau gyda’r data am adar. Ers dod i Bwll Brickfield, rwyf wedi cofnodi 112 o wahanol rywogaethau o adar, a gwelwyd 4 rhywogaeth newydd yn 2025 (y rhywogaethau newydd cyntaf i mi ers 2022).

Faint ydych chi wedi’u cofnodi ar gyfer 2025 a beth yw’r rhai mwyaf nodedig ydych chi wedi’u gweld ar y safle?

Eleni (2025), rwyf wedi cofnodi 78 o rywogaethau ym Mhwll Brickfield. Mae Gosog, Cyffylog, Gwybedog Mannog a Barcud Coch wedi’u gweld ar y safle. Yn ôl ym mis Mehefin, gwelwyd Crëyr y Nos Penddu ar safle Pwll Brickfield, a dyma’r cofnod cyntaf o’r rhywogaeth hon yng ngogledd Cymru ers 1993. 

Mae Pwll Brickfield yn hanfodol ar gyfer llawer o rywogaethau adar y dŵr, fel Gwyach Fawr Gopog, Glas y Dorlan, Hwyaden Ddanheddog a Hwyaden Gopog, ond mae’r un mor bwysig ar gyfer adar ymfudol ar eu taith. Mae’n adnabyddus fel un o’r safleoedd cyntaf i gofnodi Gwennol y Glennydd yng ngogledd Cymru yn y gwanwyn ac yn arbennig am nodi 4 Telor Aelfelyn (crwydryn prin yng ngogledd Cymru) o Siberia dros y 10 mlynedd diwethaf yn yr hydref. Roedd Telor Cetti yn arfer bod yn absennol o ogledd Cymru, ond Pwll Brickfield oedd un o’r safleoedd cyntaf i gofnodi un yn Sir Ddinbych, ac yn y blynyddoedd diweddar, credir eu bod wedi nythu a bridio. 

Dros y blynyddoedd, rwyf wedi canfod cofnodion nodedig yn lleol fel Dryw Penfflamgoch (Rhagfyr 2015), Adenydd Cwyr (Rhagfyr 2016), Gwyach Gorniog (Tachwedd 2018), 3 Thelor Aelfelyn (2016, 2018, 2019) a Gwylan Ynys yr Iâ a arhosodd am gyfnod hir (Ionawr - Ebrill 2021). 

Yn olaf – beth yw eich hoff rywogaeth adar?

Mae hwn yn gwestiwn anodd iawn oherwydd bod cynifer o rywogaethau i ddewis ohonynt, ond rwy’n arbennig o hoff o grŵp o adar sef ‘hirundines’/gwenoliaid duon. Ym Mhrydain, fe’u gelwir yn Wenoliaid, Gwenoliaid y Bondo a Gwenoliaid Duon - i gyd yn adnabyddus am ymfudo’n eang a’u hediad pwerus, acrobataidd. 

Dywedodd y ceidwad cefn gwlad Vitor Evora, sy’n helpu i reoli safle Pwll Brickfield: “Mae’n wych gwybod bod pobl fel Alex yn cael cymaint o fwynhad o’r warchodfa a hyd yn oed gwell, gweld bod y safle yn rhoi help go iawn i bob math o rywogaethau adar trwy’r tymhorau.

“Rydym wedi gweithio’n galed i ddatblygu’r safle i ymwelwyr a bywyd gwyllt, ac rydym yn gobeithio y bydd niferoedd adar yn parhau i fod yn gadarnhaol, gan ddarparu lle gwych i wylwyr adar, hen ac ifanc, ymweld ag ef.”

Ydych chi erioed wedi ystyried ble mae eich treth cyngor yn mynd?

Mae llawer yn meddwl bod treth cyngor yn talu am bopeth y mae awdurdod lleol yn ei gynnig, fodd bynnag, dim ond 26% o gyfanswm gwariant y Cyngor yw'r arian a gesglir gan drigolion yn flynyddol.

Mae mwyafrif y cyllid (62%) yn dod ar ffurf 'Grant Cymorth Refeniw' gan Lywodraeth Cymru, tra bod y 12% sy'n weddill yn dod o drethi busnes, sef treth eiddo y mae busnesau'n ei dalu i helpu tuag at ariannu gwasanaethau lleol. Gallwch ddysgu mwy am sut mae'r Cyngor yn cael ei ariannu ar ein gwefan.

Felly ble mae’r treth cyngor yn mynd? Rydym wedi cynhyrchu infograffig yn seiliedig ar dreth cyngor eiddo Band D i geisio rhoi esboniad clir o sut mae taliadau treth cyngor yn cael eu defnyddio i ariannu ystod o wasanaethau i drigolion yn y sir. Er bod yr infograffig hwn yn rhoi darlun o sut mae'r arian yn cael ei rannu rhwng gwahanol wasanaethau, mae deall beth mae trigolion yn ei gael am yr arian hwnnw’n bwysig. (Gellir gweld yr infograffig ar ddiwedd yr erthygl.)

Fel y gwelwch, mae mwyafrif gwariant treth cyngor yn mynd tuag at amddiffyn y rhai mwyaf bregus ac agored i niwed yn ein cymdeithas, gyda 66% yn cael ei wario ar ysgolion ac addysg a gofal cymdeithasol i oedolion a phlant.

Gydag Addysg yn cyfrif am 36.7% o’r gwariant, golyga hyn y gall Sir Ddinbych addysgu tua 16,500 o ddisgyblion mewn 44 ysgol gynradd, 2 ysgol pob oed, 2 ysgol arbennig, 6 ysgol uwchradd ac 1 uned cyfeirio disgyblion ar draws y sir, gyda thua 780 o athrawon yn darparu'r addysg.

Yn y maes addysg o hyd, mae cludiant ysgol yn cyfrif am 2.9% ac mae'r Cyngor yn cludo tua 2,871 o ddysgwyr yn ddiogel i ysgolion ledled y sir. Caiff 650 o deithiau bws ysgol a thacsi eu gwneud bob diwrnod ysgol.

Yn y cyfamser, mae gofal cymdeithasol oedolion a phlant yn cyfrif am 29.8% o wariant treth y Cyngor. Yn 2024-2025 cafodd oddeutu 668 aelod o staff dros 25,000 o gysylltiadau gyda'r plant a'r oedolion mwyaf agored i niwed gan ddarparu pecyn o ofal a chymorth lle bo’n briodol sy’n rhoi cyfle i'r trigolion hyn gael dewis, mynegi barn, a chael rheolaeth dros eu bywydau.

Mewn meysydd gwasanaeth eraill, mae 1.9% yn mynd tuag at ddiogelu'r cyhoedd ac iechyd yr amgylchedd ac mae timau'r Cyngor yn archwilio tua 720 o fwytai, caffis a lleoedd tecawê bob blwyddyn i sicrhau eu bod yn ddiogel ar gyfer trigolion Sir Ddinbych.

Mae gwagio biniau ac ailgylchu yn cyfrif am 1.8% o'ch bil treth cyngor, sy'n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar eiddo Band D). Mae hynny'n cynnwys casglu tua 73,000 o gynwysyddion o dros 47,000 o gartrefi bob wythnos ledled y sir.

Am 1.8% o'r dreth cyngor rydym yn cynnal 1,419km o ffyrdd (ac eithrio cefnffyrdd), 601 o bontydd priffyrdd a chelfertau, 302 o waliau a 26,000 o gwlïau. Ac am 0.8%, rydym yn cynnal 11,763 o oleuadau stryd a 1,547 o arwyddion a bolardiau wedi'u goleuo ledled y sir.

Hwyrach bod rhai gwasanaethau nad yw trigolion yn ymwybodol eu bod dan reolaeth cyngor, er enghraifft Gwasanaethau Cefn Gwlad a Threftadaeth. Gydag 1.1% o dreth cyngor yn mynd i'r gwasanaeth cefn gwlad, mae'r timau'n rheoli dros 80 o safleoedd a mwy na 1,200 hectar o ardaloedd gwyrdd cyhoeddus ar gyfer hamdden a chadwraeth. Mae'r rhain yn amrywio o Barciau Gwledig Loggerheads a Moel Famau, meithrinfa goed y sir yn Llanelwy, Pwll Brickfield yn y Rhyl, Ffordd Dyserth Prestatyn, Llain Llantysilio yn Nyffryn Dyfrdwy a nifer o fannau cymunedol a mwynder llai ar draws y sir.

Mae’r gwasanaeth treftadaeth yn cyfrif am 0.9% o wariant treth y cyngor, ac am hyn, mae'r gwasanaeth yn cynnal a hyrwyddo hanes unigryw'r sir, gan ofalu am safleoedd hanesyddol pwysig gan gynnwys Carchar Rhuthun, Plas Newydd, Nantclwyd Y Dre, Amgueddfa'r Rhyl (sydd yn y llyfrgell) a storfa gasgliadau fawr. Mae'r gwaith hwn yn sicrhau bod hanes cyfoethog Sir Ddinbych yn parhau i fod yn hygyrch ar gyfer addysg, lles a mwynhad.

Mae cynllunio a datblygu economaidd yn cyfrif am 0.7% o wariant y treth cyngor ac am hynny mae'r Awdurdod Cynllunio Lleol yn prosesu tua 1,000 o geisiadau cynllunio bob blwyddyn ochr yn ochr â 10-20 o apeliadau a 50-100 o ymholiadau cyn-ymgeisio. Rydym hefyd yn ymateb i dros 500 o achosion cydymffurfio cynllunio.

Mae’r llyfrgelloedd yn cyfrif am 0.5% o’r gwariant ac yn 24-25, cynhaliodd  y llyfrgelloedd 514 o sesiynau Dechrau Da i bron i 6,500 o blant. Hefyd cafodd 2,869 o lyfrau sain eu benthyg i 1,028 o aelodau drwy Borrowbox (rhan o'r Cynnig Digidol) ac argraffwyd dros 56,000 o dudalennau ar argraffyddion mynediad cyhoeddus.

Nid yw'r holl dreth cyngor a gesglir yn talu am wasanaethau'r cyngor yn unig, mae 2.5% yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân i gyfrannu at ariannu amddiffyniad ac atal tân ledled y sir.

Dywedodd y Cynghorydd Delyth Jones, Aelod Arweiniol dros Gyllid yng Nghyngor Sir Dinbych, “Rwy’n falch o weld yr infograffig yma’n cael ei chynhyrchu a’i rhyddhau. Gobeithio y bydd yn rhoi’r cyd-destun sydd ei angen ar drigolion i ddeall sut mae eu taliadau treth cyngor yn cael eu defnyddio i gefnogi’r amrywiaeth o wasanaethau a ddarperir gan y Cyngor.

 “Mewn hinsawdd ariannol sy’n parhau i fod yn heriol barhaus, mae’n bwysig bod yn agored a thryloyw ynglŷn â’r costau a’r pwysau. Mae hefyd yn bwysig pwysleisio bod llawer o agweddau’r gwariant, yn hollol briodol, wedi’u hanelu at y gofyniad cyfreithiol i ddarparu Gofal Cymdeithasol i Oedolion, Gwasanaethau Plant, ac Addysg ac ati. Dyma’r meysydd sy’n cefnogi’r rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas.”

Gwaith gan wasanaethau stryd y Cyngor

Mae’r prosiect hwn wedi ei ariannu gan Llywodraeth y DU drwy Gronfa Ffyniant Gyffredin y DU.’

Rhoddwyd hwb i dwristiaeth yn y sir dros dymor yr haf 2025 drwy help gan Cronfa Ffyniant Gyffredin y DU.

Llwyddodd gwasanaethau stryd Cyngor Sir Ddinbych i sicrhau'r cyllid hwn o'r DU yn ystod tymor yr haf i alluogi'r tîm i ddarparu gwasanaethau glanhau strydoedd gwell drwy gydol y misoedd prysur sy’n denu twristiaid i’r sir.

Galluogodd y cyllid i’r gwasanaeth glirio a pharatoi ardaloedd cyhoeddus glân a chroesawgar yn ein prif drefi twristiaeth drwy gydol tymor yr haf.

Isod mae enghreifftiau o waith cyn ac ar ôl gan y tîm yn ystod tymor yr haf 2025.

Nod Cronfa Ffyniant Gyffredin y DU yw meithrin balchder mewn lle a chynyddu cyfleoedd bywyd ledled y DU gan fuddsoddi mewn cymunedau a lleoedd, a chefnogi busnesau lleol, a phobl a sgiliau.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i https://www.gov.uk/government/publications/uk-shared-prosperity-fund-prospectus/bd1a92ce-8acd-46b9-947c-45cb2e76d863

Gwelliannau i Barth Cyhoeddus Sgwâr San Pedr Rhuthun

Yn 2023, fe gadarnhaodd Llywodraeth y DU ei bwriad i roi £10.95 miliwn o gyllid grant i deg o brosiectau cyfalaf sy’n ceisio diogelu treftadaeth, lles a chymunedau gwledig unigryw Rhuthun.

Bydd y gwaith arfaethedig yn cael ei wneud gan OBR Construction ar Sgwâr Sant Pedr a bydd yn ceisio ehangu’r posibiliadau ar gyfer cynnal digwyddiadau ac adfywio adeiladau a thirnodau hanesyddol i gefnogi hunaniaeth leol, gan hyrwyddo balchder mewn lle a rhoi hwb i ddelwedd y dref ar yr un pryd.

Bydd y Contractwr yn dechrau trwy sefydlu eu compownd safle o 9 Chwefror 2026. Yna bydd y gwaith yn dechrau gyda mân waith ac arolygon o 23 Chwefror, a bydd paratoadau'n cael eu gwneud ar gyfer yr ardal waith cyn i'r deunyddiau gael eu danfon ym mis Mawrth. Er mwyn helpu’r Contractwr i sefydlu’r safle yn rhwydd ac i osgoi unrhyw oedi neu ddifrod i gerbydau, gofynnwn yn garedig bod yr ardal o’r maes parcio cyhoeddus at Ffordd y Parc (a amlygwyd yn y ddelwedd isod fel Compownd y Contractwr) yn cael ei gadw’n glir o gerbydau cyn y 9fed Chwefror.

Cedwir mynediad i gerddwyr ar draws yr holl hawliau tramwy cyhoeddus bob amser, a bydd hanner y maes parcio sydd agosaf at orsaf betrol Texaco yn dal i fod ar gael ar gyfer preswylwyr a'r cyhoedd.

Rydym yn deall y gall gwaith yng nghanol y dref fod yn anghyfleus, a bydd y Contractwr yn sicrhau bod yr aflonyddwch yn cael ei gadw i'r lleiafswm bob amser. Bydd y gwaith yn cael ei wneud fesul fel mai dim ond ardaloedd bach sy'n cael eu heffeithio ar unrhyw un adeg. Bydd manylion pob cyfnod yn cael eu cadarnhau cyn gynted â phosibl, a rhoddir rhybudd i bob preswylydd a busnes yn yr ardaloedd yr effeithir arnynt wythnos cyn i'r gwaith ddechrau.

Bydd y gwaith yn cael ei wneud rhwng 8:00yb a 6:00yp o ddydd Llun i ddydd Gwener. Os oes angen gwaith y tu allan i'r oriau hyn, byddwn yn rhoi rhybudd ymlaen llaw eto.

Drwy gydol y prosiect, bydd mynediad i gerddwyr yn cael ei reoli, bydd rampiau dros dro yn cael eu darparu ar gyfer hygyrchedd, bydd arwyddion clir a rhwystrau diogel yn eu lle. Bydd mynediad i eiddo a busnesau yn cael ei reoli, gyda chymorth ar gael os oes angen.

Bydd Swyddog Cyswllt y Busnes/Cyhoedd pwrpasol ar gael drwy gydol y gwaith i gynorthwyo gydag ymholiadau a threfniadau mynediad, a gellir cysylltu â nhw drwy e-bost: RuthinEnquiries@OBRConstruction.com

Diolch am eich amynedd a'ch dealltwriaeth tra bod y gwelliannau hyn yn cael eu cyflawni. Edrychwn ymlaen at gyflwyno cynllun gorffenedig a bydd o fudd i drigolion, busnesau ac ymwelwyr â Rhuthun. Os oes gennych unrhyw gwestiynau neu bryderon, mae croeso i chi gysylltu â ni: RuthinEnquiries@OBRConstruction.com neu swyddfarhaglencorfforaethol@sirddinbych.gov.uk      

Cymorth ariannol tuag at gost gwisg ysgol a phrydau ysgol am ddim

Mae cymorth ariannol ar gael tuag at gost gwisg ysgol a phrydau ysgol am ddim.

Mae rhagor o wybodaeth ynghylch a ydych chi'n gymwys ar gael ar y poster isod.

I wneud cais ewch i www.sirddinbych.gov.uk/budd-daliadau neu sganiwch y cod QR.

Diweddariad am Gyfleuster Ystafell Newid Gerddi’r Coroni

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn chwilio am sefydliad partner i reoli a gweithredu y cyfleuster Ystafell Newid yng Ngerddi’r Coroni Rhyl.

Bydd y cyfleuster o reidrwydd ar gael i bob sefydliad chwaraeon sy’n defnyddio safle'r Gerddi.

Bydd y partner llwyddiannus sydd â diddordeb yn gyfrifol yn llwyr am gynnal a chadw'r adeilad, agor a chau'r cyfleuster yn ogystal â chymryd archebion mewn modd addas dros y ffôn neu drwy e-bost.

Rhagwelir y bydd yr ymgeisydd llwyddiannus yn ymrwymo i drefniant prydles gyda’r Cyngor fel y landlord sydd â chyfrifoldebau diffiniedig dros atgyweirio ynghyd â rhwymedigaethau rheoli.

Dylai unrhyw un sydd  â diddordeb anfon e-bost at property.services@denbighshire.gov.uk gyda’r teitl “Cyfleusterau Newid Gerddi’r Coroni” yn glir ar yr e-bost erbyn 24 Rhagfyr.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol o fis Ebrill 2024 i fis Mawrth 2025: Cyngor sy'n cael ei gynnal yn dda ac sy'n uchel ei berfformiad

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol o fis Ebrill 2024 i fis Mawrth 2025:Sir Ddinbych wyrddach

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol o fis Ebrill 2024 i fis Mawrth 2025: Sir Ddinbych sy'n dysgu a thyfu

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol o fis Ebrill 2024 i fis Mawrth 2025: Sir Ddinbych iachach, hapusach a gofalgar

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol o fis Ebrill 2024 i fis Mawrth 2025: Tai o ansawdd yn Sir Ddinbych sy'n bodloni anghenion pobl

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Annog pobl ifanc i hawlio eu cynilion

Gallai nifer o oedolion ifanc yn Sir Ddinbych fod â chyfartaledd o £2,200 yn aros amdanynt yn eu cyfrif Cronfa Ymddiriedolaeth Plant heb eu hawlio.

Cyflwynwyd Cronfeydd Ymddiriedolaeth Plant gan Lywodraeth y DU yn 2005. Agorwyd cyfrifon ar gyfer bron 6 miliwn o blant a anwyd yn y DU rhwng 1 Medi 2002 a 2 Ionawr 2011.

Mae bron hanner nifer y Cronfeydd Ymddiriedolaeth Plant yng Nghymru heb eu hawlio o hyd. Yn ôl y Share Foundation, mae oddeutu 1240 o gyfrifon heb eu hawlio o hyd yn Sir Ddinbych.

Gall pobl ifanc 16 oed neu’n hŷn gymryd rheolaeth o’u Cronfa Ymddiriedolaeth Plant eu hunain, er na ellir tynnu’r arian o’r gronfa tan fyddant yn 18 oed. Gall teuluoedd barhau i dalu hyd at £9,000 y flwyddyn yn ddi-dreth i’r Gronfa Ymddiriedolaeth Plant tan fydd y cyfrif yn aeddfedu.  Mae’r arian yn aros yn y cyfrif tan fydd y plentyn yn ei dynnu allan neu yn ei ail-fuddsoddi i mewn i gyfrif arall. Os nad oedd rhiant neu warcheidwad wedi gallu agor cyfrif i’w plentyn, bu i’r llywodraeth agor cyfrif cynilo ar ran y plentyn.

Bydd pob unigolyn 16 oed yn cael gwybodaeth am sut i ddod o hyd i’w Cronfa Ymddiriedolaeth Plant gan Gyllid a Thollau Ei Fawrhydi gyda’u llythyr Yswiriant Gwladol.  Os oes unrhyw un yn ansicr am eu sefyllfa, yna dylent wirio gyda’u banc neu gymdeithas adeiladu. Fel arall, gall oedolion ifanc a rhieni chwilio ar www.gov.uk/child-trust-funds i ddod o hyd i ble mae eu Cronfa Ymddiriedolaeth Plant yn cael ei gadw.

Dywedodd y Cynghorydd Delyth Jones, Aelod Arweiniol Cyllid, Perfformiad ac Asedau Strategol:

“Hoffwn annog yr holl bobl ifanc sy’n gymwys i wirio eu cyfrifon a hawlio yr hyn sy’n eiddo iddynt. Gellir symud y buddsoddiad i ISA oedolyn neu ei ddefnyddio ar gyfer eu haddysg, tai neu wersi gyrru.

Byddwn yn annog pobl ifanc i ddefnyddio’r adnodd ar-lein i’w olrhain, neu i rieni plant yn eu harddegau i siarad â nhw i sicrhau eu bod yn ymwybodol o’u Cronfa Ymddiriedolaeth Plant. Gallai hyn wneud gwahaniaeth gwirioneddol i’w cynlluniau ar gyfer eu dyfodol yn enwedig mewn cyfnod pan fo arian yn dynn.”

Bu i’r cynllun Cronfa Ymddiriedolaeth Plant gau ym mis Ionawr 2011 a bu i Gyfrifon Cynilo Unigol (ISA) Plant gymryd eu lle.

I gael rhagor o wybodaeth am Gronfeydd Ymddiriedolaeth Plant, ewch i www.gov.uk/child-trust-funds. Fel arall, ewch i https://www.meiccymru.org/do-you-have-money-hiding-in-a-child-trust-fund, anfonwch neges destun at 07943 114449 neu ffoniwch 080880 23456.

Darganfod Sir Ddinbych...

Eisiau darganfod mwy o Sir Ddinbych?

Beth am gael ysbrydoliaeth o'n mapiau cerdded a beicio am syniadau newydd o leoedd i ymweld â nhw.

Am fwy o ysbrydoliaeth ar weithgareddau yn Sir Ddinbych a'r cyffiniau ewch i - https://www.northeastwales.wales/cy/ 

Awydd dod yn Lysgennad Twristiaeth Sir Ddinbych?

Mae’r cynllun Llysgennad Twristiaeth Sir Ddinbych, yn gwrs hyfforddiant ar-lein am ddim i wella eich gwybodaeth am y sector twristiaeth yn Sir Ddinbych.

Mae 14 modiwl i ddewis ohonynt ar amrywiaeth o themâu gan gynnwys cerdded, becio. bwyd, celfyddydau, arfordir, hanes a thwristiaeth gynaliadwy.

Gwyliwch ein ffilm fer sy’n sôn am y cwrs.

Ewch i www.llysgennad.cymru a chychwyn arni heddiw.

Mwy o ardaloedd i dderbyn cymorth Dechrau’n Deg yn Sir Ddinbych

Mae mwy o ardaloedd yn Sir Ddinbych am dderbyn cymorth drwy gynllun gofal plant Dechrau’n Deg.

Mae’r ardaloedd ychwanegol yn cynnwys y Rhyl, Prestatyn, Gallt Melyd, Rhuddlan, Dyserth, Dinbych, Corwen, Llangollen, Llandrillo a Llanfair DC, ac mae’n berthnasol i deuluoedd sydd â phlentyn a gafodd ei ben-blwydd yn 2 oed rhwng 1 Medi 2024 a 31 Awst 2025.

Mae ehangu’r cynllun yn golygu y bydd teuluoedd yn yr ardaloedd newydd yn gymwys am 12 awr a hanner o ofal plant wedi’i ariannu yn ystod tymor yr ysgol. Gyda mwy o leoliadau yn cynnig Gofal Plant Dechrau'n Deg wedi'i ariannu, a chodau post newydd yn cael eu hychwanegu'n rheolaidd, anogir teuluoedd i wirio eu cod post gan ddefnyddio'r gwiriwr cod post ar y wefan.

Mae Dechrau’n Deg Sir Ddinbych yn rhaglen a ariennir gan Lywodraeth Cymru. Nod y rhaglen yw helpu plant i gael y cychwyn gorau posibl mewn bywyd er mwyn eu twf a’u datblygiad yn y dyfodol.

Meddai’r Cynghorydd Diane King, Aelod Arweiniol Addysg, Plant a Theuluoedd:

“Bydd yr ehangiad diweddaraf hwn i gynllun Dechrau’n Deg yn golygu y bydd mwy o deuluoedd Sir Dinbych bellach yn gallu cael mynediad at ddarpariaeth gofal plant am ddim. Mae’r cymorth hwn o fudd mawr i rieni a theuluoedd.

Gall preswylwyr yn yr ardaloedd newydd wirio a yw eu cod post yn gymwys gyda’r gwiriwr cod post.”

Am fwy o wybodaeth, ewch i: https://www.denbighshire.gov.uk/cy/gofal-plant-a-rhianta/teuluoedd-yn-gyntaf-a-dechraun-deg/dechraun-deg.aspx

Spotolau ar ein prif drefi

Mae ein Tîm Twristiaeth wedi bod yn tynnu sylw at bob un o'n prif drefi yn eu blog Gogledd-ddwyrain Cymru.

Mae mwy o wybodaeth yn eu blog. 

Gwaith cynnal a chadw i ddigwydd ar Bont Foryd

Bydd gwaith cynnal a chadw hanfodol yn digwydd ar Bont Foryd fis Mawrth.

Bydd y gwaith yn dechrau ar y bont ar Fawrth 2 a bydd yn para am ddwy noson.

Bydd y gwaith cynnal a chadw ar y bont yn digwydd o 9pm tan 5am bob nos ac yn ystod yr amser hwn bydd y bont ar gau, a bydd arwyddion ar lwybrau dargyfeirio.

Hoffai'r Cyngor ddiolch i drigolion a busnesau ger y lleoliad hwn am eu cefnogaeth ac i yrwyr sy'n defnyddio'r llwybr hwn am eu hamynedd tra bod y gwaith yn cael ei wneud. Mae rhagor o wybodaeth am waith Priffyrdd ar gael ar ein gwefan.

www.sirddinbych.gov.uk/ffyrdd.

Dydd Gŵyl Dewi Hapus🌻

Cadeirydd y cyngor Arwel Roberts gyda'r Is-gadeirydd Bobby Feeley

I ddathlu Dydd Gŵyl Dewi sydd ar Fawrth 1, ymunodd Is-gadeirydd Bobby Feeley â Chadeirydd y Cyngor Arwel Roberts i godi baner Dewi Sant yn Neuadd y Sir, Rhuthun.

Rhaglen Waith Sgwâr Sant Pedr

Dros y misoedd nesaf, cynhelir gwaith sydd wedi ei gynllunio'n ofalus i gwblhau cynllun gwella parth cyhoeddus Sgwâr Sant Pedr. Mae'r tabl isod yn rhoi trosolwg o'r camau gwaith arfaethedig, gan gynnwys ble a phryd y bydd pob cam yn digwydd.

Bydd systemau rheoli traffig a chau ffyrdd yn anochel a dim ond yn cael ei weithredu lle bo angen er mwyn amddiffyn y cyhoedd a gweithlu'r Contractwr. Bydd cau ffyrdd yn ystod gŵyl Rhuthun yn cael ei reoli gan isgontractwyr rheoli traffig y Contractwr er mwyn sicrhau dull cydlynol.

Mae'r holl ddyddiadau'n ddangosol* a gallai fod newid oherwydd y tywydd neu addasiadau i'r rhaglen, ond gwneir pob ymdrech i leihau'r aflonyddwch drwy gydol y cyfnod adeiladu.

 Yna mae gwaith gosod wyneb wedi ei gynllunio ar gyfer y cyfnod rhwng 9 a 18 Tachwedd 2026*.

Cyfnod 1 - Stryd y Ffynnon a’r ardal y tu ôl ac o amgylch ochr yr Hen Lys

Cyfnod 2 – Stryd y Castell

Cyfnod 3 – Sgwâr Sant Pedr – ochr ddwyreiniol a gorllewinol o amgylch y sgwâr a Stryd y Farchnad

Cyfnod 4 - Sgwâr Sant Pedr – ochr ogleddol y sgwâr a chyffyrdd â ffyrdd oddi ar y sgwâr

Y bwriad ar hyn o bryd yw cwblhau'r holl waith ail-wynebu gyda'r nos i leihau aflonyddwch.

Drwy gydol y prosiect, fe fydd mynediad i gerddwyr yn cael ei reoli, caiff rampiau dros dro eu darparu i sicrhau hygyrchedd, a bydd arwyddion clir a rhwystrau diogelu yn eu lle. Os oes unrhyw broblem, gellir cysylltu â’r Swyddog Cyswllt â’r Cyhoedd ar RuthinEnquiries@obrconstruction.com neu'r Tîm Prosiect ar swyddfarhaglencorfforaethol@sirddinbych.gov.uk.

Rydym yn gwerthfawrogi eich amynedd a’ch cyd-weithrediad yn ystod y gwaith adeiladu.

Cymorth i gefnogi byw'n annibynnol yn hwyrach mewn bywyd

Mae Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych wedi derbyn cyllid gan Independent Age ar gyfer prosiect newydd 3 blynedd sy'n cefnogi byw'n annibynnol yn hwyrach mewn bywyd.

Mae'r prosiect ar gyfer pobl dros 65 oed sy'n byw yn y Rhyl, Prestatyn a'r ardaloedd cyfagos a allai fod yn cael trafferth gyda phryderon ariannol, biliau cynyddol neu broblemau tai. Mae'r holl gefnogaeth am ddim, yn gyfrinachol ac yn ddiduedd.

Cysylltwch â Chyngor ar Bopeth Sir Ddinbych neu galwch heibio i un o'u sesiynau galw heibio. Mae mwy o wybodaeth am eu sesiynau galw heibio ar wefan Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych.

Cymorth gyda chostau ynni gan Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych

Ydych chi'n cael trafferth gyda chostau ynni? Gall Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych eich helpu.

Mae eu prosiect Fuel-Sense yn parhau i gefnogi pobl yn y Rhyl a Phrestatyn, ac mae ganddyn nhw becynnau cynhesrwydd Fuel-Sense ar gael o hyd i unrhyw un sydd eu hangen.

Mae'r pecynnau'n cynnwys eitemau arbed ynni ymarferol fel bylbiau LED, atalyddion drafft, amseryddion cawod a mwy - yn rhad ac am ddim.

Os gallech chi neu rywun rydych chi'n ei gefnogi elwa, cysylltwch ar 01745 346785 neu ewch i wefan Cyngor ar Bopeth Sir Ddinbych am ragor o wybodaeth.

Gwaredu tir yn ardal Ffrith, Prestatyn

Mae'r Cyngor yn ymwybodol o wybodaeth anghywir sy'n cael ei rannu mewn fforymau lleol i Brestatyn bod y Cyngor yn bwriadu gwaredu tir cyhoeddus yn Nhraeth Ffrith ym Mhrestatyn. Nid yw hyn yn gywir.

Yn ddiweddar, cyhoeddodd y Cyngor hysbysiad 'gwaredu tir' yn ymwneud â 26 erw o dir sy'n eiddo i'r Cyngor sydd ar hyn o bryd yn cael ei reoli'n breifat o dan brydles i Lakeside Ltd, perchnogion Parc Carafanau Teithio Traeth Ffrith. Mae hyn yn golygu, os bydd y cytundeb gwaredu tir arfaethedig yn mynd yn ei flaen, y bydd Lakeside Ltd yn dod yn berchnogion rhydd-ddaliadol ar oddeutu 22 erw o dir sydd eisoes dan brydles ganddynt gan y Cyngor ar hyn o bryd. Defnyddir y 22 erw hwn o dir ar hyn o bryd fel parc carafanau ac ni fydd unrhyw newid defnydd o dan y cynigion.

Bydd 4 erw arall o dir sydd ar brydles i Lakeside Ltd ar hyn o bryd yn cael ei ddychwelyd i reolaeth y Cyngor a bydd tîm Mannau Agored y Cyngor yn gofalu amdano. Dyma'r darn bach o dir rhwng Parc Carafanau Traeth Ffrith, a Chanolfan Bowlio Dan Do Ffrith.

Mae'r map isod yn dangos yr ardal dan sylw ac yn egluro'r cynigion yn ardal Ffrith:

Ar hyn o bryd mae gan aelodau'r cyhoedd fynediad i'r darn hwn o dir trwy ganiatâd y llesddeiliaid presennol, Lakeside Ltd. Nid oes hawl tramwy cyhoeddus ac nid yw'n cael ei gynnal gan y Cyngor ar hyn o bryd. Mae dychwelyd y darn bach hwn o dir i reolaeth y Cyngor yn sicrhau'r tir fel man agored cyhoeddus ac yn sicrhau bod ei ddefnydd fel ffordd o gyrraedd y traeth yn ddiogel ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Mae Traeth Ffrith ei hun yn dir hygyrch i'r cyhoedd sydd am ddim i bawb ei fwynhau, a bydd yn parhau i fod felly.

Cofrestru Llety Ymwelwyr yng Nghymru

Deddf newydd i gofrestru llety ymwelwyr yng Nghymru: Cyhoeddi gweminarau i helpu darparwyr i baratoi

Bydd gofyn i unrhyw un sy'n derbyn archebion ar gyfer llety dros nos yng Nghymru — o westeion achlysurol i weithredwyr gwestai mawr — gofrestru eu llety gydag Awdurdod Cyllid Cymru (ACC) pan fydd y gofrestr yn lansio'r hydref hwn.

Mae deddfwriaeth Llywodraeth Cymru yn golygu y bydd angen i bob darparwr sy'n cynnig llety i ymwelwyr, boed yn ystafell sbâr sengl, bwthyn gwyliau, gwely a brecwast, neu westy gwasanaeth llawn, gwblhau proses gofrestru ffurfiol. Mae'r gofyniad yn berthnasol p'un a yw gwesteion yn aros am un noson neu sawl wythnos.

Bydd y cynllun cofrestru llety ymwelwyr newydd yn lansio yn hydref 2026. Cyn hyn, mae'r ACC yn annog gwesteiwyr a busnesau i gofrestru am ddiweddariadau fel y gallant dderbyn nodyn atgoffa, canllawiau, a'r wybodaeth ddiweddaraf wrth i'r dyddiad cofrestru agosáu. Mae’r broses gofrestru’n rhad ac am ddim ac mae’n orfodol i bob darparwr llety gofrestru hyd yn oed os na chaiff yr Ardoll Ymwelwyr ei chyflwyno yn y pen draw yn y sir. Gallai gall darparwyr sy'n methu â chofrestru wynebu cosbau.

Gweminarau i Gefnogi Gwesteiwyr a Llwyfannau Archebu

Er mwyn helpu i baratoi'r sector, mae Awdurdod Cyllid Cymru yn cynnig cyfres o weminarau am ddim wedi'u hanelu at ddarparwyr llety ymwelwyr, llwyfannau archebu a chyrff twristiaeth. Bydd y sesiynau hyn yn darparu diweddariadau diweddaraf ar y gofynion cofrestru newydd a chanllawiau clir, ymarferol ar sut y gall darparwyr llety gydymffurfio. Bydd hefyd sesiwn holi ac ateb gydag arbenigwyr ACC.

Dyddiadau'r Gweminarau

Sesiynau Saesneg:

• Dydd Mawrth 24 Mawrth 2026, 11am–12pm
• Dydd Mawrth 24 Mawrth 2026, 6pm–7pm

Sesiwn Cymraeg:

• Dydd Iau 26 Mawrth 2026, 11am–12pm

Sut i Gofrestru ar gyfer Gweminar

Gallwch gofrestru ar gyfer gweminar ar y ddolen ganlynol - https://www.llyw.cymru/awdurdod-cyllid-cymru/hyfforddiant-digwyddiadau

Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru ar gyfer hysbysiadau am y cynllun cofrestru newydd, ewch i https://registervisitoraccommodation.service.gov.wales/email-signup

Ymweliad i weld cynnydd cartrefi newydd Grŵp Cynefin yn Ninbych

Roedd cyfle heddiw (Dydd Llun, Mawrth 23) i Grŵp Cynefin arwain partneriaid o gylch safle fydd yn darparu 11 cartref carbon-isel yn nhref Dinbych. 

Bu prif swyddogion Grŵp Cynefin, Cyngor Sir Ddinbych, a’r contractwyr NWPS o’r Rhyl yn ymweld â datblygiad Stryd Henllan i weld y cynnydd ar y safle. 

Bydd y cynllun yn darparu 11 o gartrefi ar rent cymdeithasol, ac yn gyfuniad o dai a fflatiau modern, carbon-isel, â nodweddion ynni-effeithlon gan gynnwys paneli solar PV, fframiau pren a phympiau gwres ffynhonnell aer. Disgwylir i’r gwaith adeiladu ddod i ben dros yr haf, gyda’r cartrefi’n barod i’w gosod i denantiaid Grŵp Cynefin ym mis Medi 2026.

Dywedodd Mel Evans, Prif Weithredwr Grŵp Cynefin, fod y cynllun yn gam pwysig wrth ymateb i anghenion tai lleol:

“Mae datblygiad Stryd Henllan yn ateb y galw am gartrefi fforddiadwy, o ansawdd, yn yr ardal. Trwy weithio’n agos gyda Chyngor Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru, rydyn ni’n falch y byddwn ni’n gallu darparu cartrefi cynaliadwy sy’n galluogi pobl leol i aros yn eu cymunedau.

“Mae cefnogi cymunedau Cymru yn flaenoriaeth i ni fel Grŵp Cynefin, a diwallu hawl sylfaenol pobl i gartrefi cynnes, diogel o safon.” 

Dywedodd Helen White, Prif Weithredwr Cyngor Sir Ddinbych:

“Mae’r tai newydd ar Stryd Henllan yn adlewyrchu penderfyniad Cyngor Sir Ddinbych i barhau i gynyddu’r ddarpariaeth o dai fforddiadwy, ynni‑ effeithlon ac o safon uchel ledled y sir. Mae ein gwaith strategol ym maes tai, gan gynnwys cydweithio â phartneriaid allweddol fel Grŵp Cynefin, yn ein helpu i sicrhau ein bod yn ymateb i anghenion preswylwyr Sir Ddinbych heddiw ac yn cynllunio’n effeithiol ar gyfer y dyfodol.”

Os oes unrhyw un sydd â diddordeb mewn byw yn un o’r cartrefi newydd, gofalwch eich bod ar Gofrestr Tai Sir Ddinbych. Mae mwy o fanylion yma: Cartrefi i'w rhentu - Sir Ddinbych - Grŵp Cynefin

A wyddoch chi bod 64% o gyllideb y Cyngor yn mynd ar addysg, ysgolion a gofal cymdeithasol?

Mae 64% o gyllideb y Cyngor yn mynd ar addysg, ysgolion a gofal cymdeithasol? Mae 14% arall wedi'i neilltuo i bethau fel cynllun cenedlaethol Cymru gyfan ar gyfer budd-dal y Dreth Gyngor a'r ardoll y mae'n rhaid i ni ei thalu i Awdurdod Tân ac Achub Gogledd Cymru, sydd wedyn ond yn gadael 22% ar ôl ar gyfer holl wasanaethau eraill y Cyngor gan gynnwys gwagio biniau ac ailgylchu, cynllunio a diogelu'r cyhoedd, diogelu atyniadau treftadaeth, cludo disgyblion i'r ysgol.

Gallwch ddysgu mwy am ble mae'r gyllideb yn mynd ar y tudalennau newyddion.

A wyddoch chi fod 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd?

Mae 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd ac fel rhan o hyn, mae'r Cyngor yn archwilio oddeutu 720 o fwytai, caffis a lleoliadau pryd ar glud bob blwyddyn i sicrhau eu bod yn gweithredu'n ddiogel ar gyfer trigolioin Sir Ddinbych.

Yn ogystal, mae'r Cyngor yn ymateb i dros 1,200 o geisiadau bob blwyddyn sy'n berthnasol i dai a llygredd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion?

Mae 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion.

A gyda 36.7% yn mynd i ysgolion ac addysg, mae hyn yn golygu bod dros 66% o’ch Treth Cyngor yn mynd i warchod y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi fod 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd?

Mae 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd.

Am hyn, mae’r Cyngor yn cynnal 11,763 o oleuadau stryd a 1,547 o arwyddion a physt wedi’u goleuo

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol?

Mae 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol.

Am hyn, mae'r Cyngor yn cludo oddeutu 2,871 o ddisgyblion yn ddiogel i 75 ysgol ledled y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi mai 0.9% o wariant Treth y Cyngor sy'n mynd ar Wasanaeth Treftadaeth y sir?

Mae Gwasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych yn cyfrif am 0.9% o wariant Treth y Cyngor.

Am hyn, mae'n cadw ac yn hyrwyddo hanes unigryw'r sir, gan ofalu am safleoedd hanesyddol pwysig gan gynnwys Carchar Rhuthun, Plas Newydd, Nantclwyd Y Dre, Amgueddfa'r Rhyl (wedi'i lleoli yn y llyfrgell) a storfa gasgliadau fawr.

Drwy ddiogelu'r rhain mae'r gwasanaeth yn sicrhau bod hanes cyfoethog Sir Ddinbych yn parhau i fod yn hygyrch ar gyfer addysg, lles a mwynhad.

Trwy ein hatyniadau, digwyddiadau a rhaglenni dysgu, rydym yn cefnogi balchder lleol, twristiaeth ddiwylliannol a'r economi wrth amddiffyn treftadaeth ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod Tîm Trwyddedu’r Cyngor wedi lansio eu safonau gwasanaeth newydd.

Bod Tîm Trwyddedu’r Cyngor wedi lansio eu safonau gwasanaeth newydd. Mae’n egluro beth allwch chi ei ddisgwyl wrth wneud cais am drwyddedau, yn ystod archwiliadau a gorfodi, a sut i gysylltu neu roi adborth. Am ragor o wybodaeth ewch i’n gwefan.

Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant yn wythnosol

Fod Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant wythnosol am ddim ledled y sir – gan gynnwys galwadau heibio, teithiau cerdded llesiant, cefnogaeth i bobl ifanc, a gweithgareddau i hybu hyder. Maen nhw ar agor i holl drigolion Sir Ddinbych 16+ oed, ac yn hollol rhad ac am ddim! Edrychwch ar yr amserlen a’r digwyddiadau diweddaraf yma. 

Llawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, papurau newydd ac yn y blaen

Gallwch chi lawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, cylchgronau digidol a phapurau newydd am ddim gan ddefnyddio ap Borrowbox? Y cyfan sydd ei angen arnoch chi yw eich cerdyn llyfrgell a'ch PIN. Ddim yn aelod o'r llyfrgell? Mae ymuno ar-lein am ddim www.sirddinbych.gov.uk/llyfrgelloedd.  

A wyddoch chi fod 1.1% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y gwasanaeth Cefn Gwlad?

Mae 1.1% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Cefn Gwlad sy'n rheoli dros 80 o safleoedd cefn gwlad, dros 1,200 hectar o fannau gwyrdd ar gyfer hamdden a chadwraeth.

Mae'r rhain yn amrywio o Barc Gwledig Loggerheads a Moel Fammau, Planhigfa Goed y Sir yn Llanelwy, Pwll Brickfield yn y Rhyl, Prestatyn Dyserth Way, Llantysilio Green yn Nyffryn Dyfrdwy a nifer o safleoedd cymunedol llai ar draws y Sir.

Mae gan y Gwasanaeth dîm arbenigol yn y maes Ecoleg a Choed ledled y Sir,  y dynodiad Tirwedd Genedlaethol, hamdden a hawliau tramwy, sy'n trefnu teithiau cerdded natur ar gyfer iechyd ac yn rheoli'r Ganolfan Cefn Gwlad yn Loggerheads ac arlwyo ym Mhlas Newydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Mae Treth y Cyngor yn cynrychioli dim ond 25% o arian y Cyngor

Mae Treth y Cyngor ond yn cyfrif am 25% o gyfanswm cyllid y Cyngor. Pan fyddwch yn talu eich bil Treth y Cyngor blynyddol, mae 1.8% o hwnnw’n talu am gasgliadau gwastraff ac ailgylchu – sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar dreth gyngor eiddo Band D o £1,799.48 y flwyddyn). Mae'r rhan fwyaf o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y rhai mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas - ysgolion ac addysg yw'r gwariant mwyaf sy'n cyfrif am 36.7% tra bod gofal oedolion a gofal cymdeithasol yn cyfrif am 29.8%. Darganfyddwch fwy ar ein gwefan.

Prydau ysgol am ddim

Mae pob plentyn oed cynradd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim drwy'r cynllun Prydau Ysgol Cynradd Cynradd Cyffredinol. Mae hon yn fenter gan Lywodraeth Cymru sydd wedi'i sefydlu i helpu gyda'r costau byw cynyddol. Gallwch ddarganfod rhagor o wybodaeth ar wefan y Cyngor.

A wyddoch chi bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Oeddech chi'n gwybod bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Nid yw'r holl Dreth Cyngor a gesglir yn talu am ddim ond gwasanaethau'r cyngor, mae 2.5% yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân. I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi?

Mae 36.7% o'ch Treth Cyngor yn cael ei wario ar ysgolion ac addysg, a 29.8% yn cael ei wario ar ofal cymdeithasol, sy'n golygu bod dros 66% o'ch Treth Cyngor yn mynd ar amddiffyn y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi fod gan Sir Ddinbych yn Gweithio tudalennau ar ein gwefan?

Mae gan Sir Ddinbych yn Gweithio dudalennau ar wefan y Cyngor.

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yma i helpu preswylwyr 16 oed a hŷn a allai fod yn ei chael yn anodd neu sy’n poeni am arian. P’un ai a ydych chi’n chwilio am waith neu angen cefnogaeth i godi eich hun yn ôl ar eich traed, mae nhw yma i’ch arwain chi tuag at ddyfodol gwell. Ewch i'n gwefan i gael gweld beth sydd gennyn nhw i gynnig.

A wyddoch chi fod 1.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd.

O fewn hyn mae’r gwasanaeth yn gyfrifol am 1,419km o briffyrdd (ag eithrio cefnffyrdd), 601 o bontydd priffyrdd a cheuffosydd, 302 o waliau cynnal a 26,000 o geunentydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych

Mae Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych yn agored i bawb 11 i 25 oed. Mae nhw yn cynnig gweithgareddau a chyfleoedd cymdeithasol i ddatblygu diddordebau yn ogystal â helpu a chefnogi unrhyw un sydd ei angen. I ddod o hyd i glwb ieuenctid lleol neu i gael cymorth a chefnogaeth i blant a phobl ifanc, ewch i’n gwefan.

Wyddoch chi mai 1.8% o wariant Treth Cyngor sy’n mynd ar wagu biniau ac ailgylchu?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd ar wagio biniau ac ailgylchu sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar eiddo Band D).

Am hyn, mae’r Cyngor yn casglu oddeutu 73,000 o finiau o fwy na 47,000 o gartrefi bob wythnos ar draws y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi y gallwch wylio cyfarfodydd y Cyngor arlein?

Gallwch weld gweddarllediadau byw ac wedi eu recordio o gyfarfodydd pwyllgorau’r Cyngor ar unrhyw adeg.

Mae'r holl bapurau hefyd i'w gweld gan gynnwys yr agenda a phenderfyniadau.

Os hoffech chi ddarganfod mwy am beth syn digwydd yn y Cyngor, edrychwch ar y calendr cyfarfodydd i weld beth sy’n mynd ymlaen.

Cofrestru Llety Ymwelwyr yng Nghymru

Bydd gofyn i unrhyw un sy'n derbyn archebion ar gyfer llety dros nos yng Nghymru — o westeion achlysurol i weithredwyr gwestai mawr — gofrestru eu llety gydag Awdurdod Cyllid Cymru (ACC) pan fydd y gofrestr yn lansio'r hydref hwn.

Bydd y cynllun cofrestru llety ymwelwyr newydd yn lansio yn hydref 2026. Cyn hyn, mae'r ACC yn annog gwesteiwyr a busnesau i gofrestru am ddiweddariadau fel y gallant dderbyn nodyn atgoffa, canllawiau, a'r wybodaeth ddiweddaraf wrth i'r dyddiad cofrestru agosáu.

Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru ar gyfer hysbysiadau am y cynllun cofrestru newydd, ewch i wefan Awdurdod Cyllid Cymru.