Planhigfa Goed yn agor ei drysau ar gyfer Wythnos Genedlaethol y Coed

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn gwahodd ymwelwyr i ddarganfod sut mae coed yn cael eu tyfu o hadau yn ystod taith dywys o amgylch y blanhigfa goed ar 26 Tachwedd, o 11am tan 1pm, i ddathlu Wythnos Genedlaethol y Coed.

Cynhelir y daith ym Mhlanhigfa Goed Cyngor Sir Ddinbych, Fferm Greengates, Cwttir Lane, Llanelwy, LL17 0LF, yn ystod Wythnos Genedlaethol y Coed, a gynhelir o 21 i 29 Tachwedd.

Bydd ymwelwyr yn dysgu am wahanol ofynion coed fel derwen a draenen wen, a sut y defnyddir technegau fel hidlo ac arnofio i brosesu hadau.

Mae’r blanhigfa gymunedol yn arbenigo mewn hadau coed a geir yn lleol a thyfu coed hyd at aeddfedrwydd.  Bydd y daith dywys yn cynnig golwg tu ôl i’r llen ar y casgliad o hadau a’r technegau lluosogi.

Yn cael ei gynnal gan dîm Bioamrywiaeth ac Ecoleg y Cyngor, mae’r blanhigfa’n tyfu 35,000 o goed bob blwyddyn ac mae capasiti ar gyfer 80,000.  Mae eu gwaith yn cefnogi’r ymdrechion i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd a natur a ddatganwyd gan Lywodraeth Cymru.

Mae’r blanhigfa’n tyfu rhywogaethau prin ac mewn perygl gan gynnwys poplysen ddu, aethnen, y gerddinen wyllt a phisgwydden deilen fach.  Mae mwyafrif y coed yn cael eu plannu yn y warchodfa natur gyfagos, sydd hefyd yn cynnwys tir caeedig i afancod, gydag afancod yn cyrraedd yn fuan.

Bydd y daith yn dangos sut mae’r tîm a’r gwirfoddolwyr yn casglu a lluosogi coed o hadau, gan greu cyfleoedd i fioamrywiaeth sefydlu a ffynnu.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Byddwn yn annog pobl i ddod yn ystod Wythnos Genedlaethol y Coed a darganfod y gwaith sy’n cael ei gyflawni yn ein planhigfa goed.  Mae’r daith yn gyfle i weld sut mae hadau a gesglir yn lleol yn cael eu tyfu yn goed a dysgu mwy am eu gofal.

“Mae gwaith y blanhigfa’n bwysig i gefnogi bioamrywiaeth.  Trwy dyfu coed a geir yn lleol, gan gynnwys rhywogaethau prin, mae’r tîm a’r gwirfoddolwyr yn helpu i greu cyfleoedd i natur ffynnu. 

Er mwyn mynychu’r daith defnyddiwch y ddolen  

Ychwanegiad newydd i’r fflyd yn pweru gwasanaeth

Mae ychwanegiad newydd i Fflyd Cyngor Sir Ddinbych yn helpu i yrru’r gwasanaeth yn ei flaen.

Mae swyddogion fflyd y Cyngor wedi caffael fan trydan Kia PV5 a fydd yn rhan annatod o leihau allyriadau carbon yn Nepo Fflyd Bodelwyddan.

Bydd y fan (wedi’i ariannu gyda chymorth o Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru) ac sy’n gallu teithio am bellter o 258 milltir, yn cael ei ddefnyddio ar gyfer gweithrediadau cefnogi’r fflyd o ddydd i ddydd. Serch hynny, pan na fydd yn cael ei ddefnyddio, bydd gan y Kia PV5 rôl wahanol yn cefnogi’r gwasanaeth. 

Ar ôl cael ei barcio yn y depo, bydd y cerbyd sy’n cael ei bweru gan fatri trydan yn cael ei gysylltu i bwynt gwefru ‘Vehicle 2 Volume Energy Yield’ y depo, prosiect a arweiniwyd gan gwmni peirianneg Hangar19 mewn partneriaeth gyda CrowdCharge a DriveElectric.

Mae’r peiriant gwefru yn defnyddio cerrynt eiledol, yn hytrach na cherrynt uniongyrchol arferol. Mae hyn yn cyflwyno gwefru dau-gyfeiriad, gan alluogi i gerbydau trydan megis y Kia PV5 gymryd pŵer o’r grid trydan ac anfon pŵer yn ôl iddo.

Bydd cysylltu’r ychwanegiad newydd y fflyd i’r peiriant gwefru arloesol yma’n helpu i gefnogi defnyddio llai o bŵer a chreu arbedion gan arwain at ôl-troed carbon is ar gyfer y safle. 

Eglurodd Martin Griffiths, Swyddog Arweiniol Symudedd y Fflyd yng Nghyngor Sir Ddinbych: “Mae hi’n wych cynnwys y Kia PV5 a gafodd ei gaffael yn rhan o’n hymrwymiadau i leihau’r nifer o gerbydau sy’n defnyddio tanwydd ffosil, yn rhan o’r system gwefru cerbyd i’r grid.

“Mae’r fenter hon, sy’n gysylltiedig â’r paneli solar a batris storio a osodwyd yn ddiweddar yn nepo’r fflyd, yn rhoi’r potensial i ni leihau dibyniaeth ar y system grid hyd yn oed ymhellach.”

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Yn rhan o’n Hargyfwng Hinsawdd a ddatganwyd yn 2019, rydym yn parhau’n ymroddedig i leihau’r nifer o gerbydau sy’n defnyddio tanwydd ffosil ar draws ein fflyd, a’u disodli gyda cherbydau trydan pan yn briodol drwy gyllid grant neu pan maent yn dod i ddiwedd eu hoes.

“Mae hyn yn galluogi i ni leihau ein costau rhedeg a chynnal a chadw hirdymor, lleihau ein hôl-troed carbon ac yn bwysicach lleihau dibyniaeth ar gyflenwadau petrol a disel.  Mae cyflwyno fan Kia PV5 i gysylltu â’r system gwefru clyfar yn galluogi i ni fwrw ymlaen â’r ymrwymiad hwn yn y Gwasanaethau Fflyd.”

Achos o dipio anghyfreithlon yn cael ei recordio gan un o gamerâu’r Cyngor

Mae achos o dipio anghyfreithlon wedi cael ei recordio gan un o gamerâu troseddau amgylcheddol y Cyngor ac wedi arwain at adnabod y troseddwr a rhoi Rhybudd Cosb Benodedig iddo.

Cafodd y digwyddiad ei recordio gan un o gamerâu cudd y Cyngor, a ddefnyddir mewn lleoliadau lle mae achosion ailadroddus o droseddau amgylcheddol.

Yn dilyn y digwyddiad, cynhaliodd Tîm Troseddau Amgylcheddol a Newid Ymddygiad Cyngor Sir Ddinbych ymchwiliad trylwyr, gan adolygu’r lluniau a oedd ar gael a chasglu gwybodaeth bellach i ganfod pwy oedd yn gyfrifol.

Llwyddodd yr ymchwiliad i adnabod yr unigolyn dan sylw, a rhoddwyd Rhybudd Cosb Benodedig iddo am y drosedd tipio anghyfreithlon.

Meddai Jonathan Brittain-Hughes, Rheolwr Troseddau Amgylcheddol:

“Dyma enghraifft wych o’r ffordd y gall ein camerâu troseddau amgylcheddol wneud gwahaniaeth go iawn.

“Dim ond un rhan o’r broses yw gosod camera. Ar ôl hynny mae’r gwaith pwysig yn digwydd, sef adolygu’r lluniau, casglu gwybodaeth, adnabod y rheiny sy’n gyfrifol a chreu sylfaen tystiolaeth sy’n caniatáu i ni gymryd camau priodol.

“Yn yr achos hwn, cynhaliodd ein tîm ymchwiliad trylwyr a llwyddwyd i adnabod yr unigolyn a oedd yn gyfrifol, gan arwain at roi Rhybudd Cosb Benodedig iddo.

“Rydym am i’n cymunedau fod yn lân, yn ddiogel ac yn lleoedd y mae preswylwyr yn falch o fyw ynddyn nhw. Byddwn yn parhau i gyfuno atal ac addysg gyda gorfodaeth gymesur i fynd i’r afael â throseddau amgylcheddol ledled y sir.”

Mae gan Gyngor Sir Ddinbych nifer o gamerâu cylch cyfyng cudd mewn lleoliadau lle mae tipio anghyfreithlon a throseddau amgylcheddol eraill wedi cael eu nodi fel problemau parhaus.

Mae Tîm Troseddau Amgylcheddol a Newid Ymddygiad y Cyngor yn defnyddio cyfuniad o addysg, mesurau atal, gwybodaeth, gwaith partneriaeth a gorfodaeth i fynd i’r afael â thipio anghyfreithlon a gwella amgylcheddau lleol.

Wedi gweld achos o dipio anghyfreithlon? Rhowch wybod amdano!

Os oes gennych wybodaeth am achos o dipio anghyfreithlon, rhowch wybod i’r Cyngor. Pan fo’n bosibl, nodwch y lleoliad, dyddiad ac amser, disgrifiad o’r unigolyn neu’r cerbyd dan sylw ac unrhyw rifau cofrestru cerbydau.

Gall y wybodaeth hon helpu swyddogion i ymchwilio i ddigwyddiadau ac adnabod y rheiny sy’n gyfrifol.

Prosiect Cyflogwyr Cynhwysol yn helpu cyflogwyr lleol gyda’u recriwtio

Mae busnesau yn Sir Ddinbych yn elwa ar gymorth AD arbenigol wedi’i ariannu’n llawn i’w helpu i ddenu, recriwtio a chadw staff.

Mae’r Prosiect Cyflogwyr Cynhwysol yn cael ei gyflawni gan Sir Ddinbych yn Gweithio ar ran cynllun Peilot Arloesi Llywodraeth Cymru. Nod y prosiect yw cefnogi 20 o fusnesau lleol i drawsnewid eu dulliau recriwtio er mwyn eu gwneud yn fwy cynhwysol a sicrhau eu bod yn hygyrch i ystod ehangach o bobl sy’n chwilio am waith.

Mae rhedeg busnes yn golygu bod angen cydbwyso blaenoriaethau a delio â phwysau ariannol. Mae’r Prosiect wedi bod yn helpu busnesau i ganolbwyntio ar wneud newidiadau ymarferol sy’n addas i’w busnes, er mwyn iddynt allu denu, recriwtio a chadw staff. Mae hyn nid yn unig yn arbed amser ac arian iddynt, ond hefyd yn eu galluogi i ddatblygu dull recriwtio mwy cynaliadwy ar gyfer y dyfodol.

Ychwanegodd y Cynghorydd Hugh Evans OBE, Arweinydd y Cyngor ac Aelod Arweiniol dros Dwf Economaidd, Llywodraethu Corfforaethol a Mynd i'r Afael ag Amddifadedd:

“Mae agor cyfleoedd gwaith i ystod ehangach o bobl sy’n chwilio am waith, yn enwedig pobl sydd am ddychwelyd i’r gwaith ar ôl bod yn sâl neu ar ôl cyfnod hir yn gofalu am rywun, neu bobl sydd â nam, yn golygu bod ein busnesau nid yn unig yn gallu dod o hyd i dalent leol y gallent fod wedi’i cholli fel arall, ond eu bod hefyd yn cyrraedd pobl sy’n aml yn cael eu hanwybyddu ac sy’n ei chael hi’n anodd gwella eu cyfleoedd mewn bywyd.”

Os ydych yn fusnes yn Sir Ddinbych ac yn awyddus i recriwtio ar hyn o bryd, ond y gallai rhywfaint o gymorth fod o fudd i chi, cysylltwch â ni – byddem wrth ein bodd yn clywed gennych.

Cysylltwch â dawn.johnson@sirddinbych.gov.uk i gael rhagor o wybodaeth.

Disgyblion Ysgol Pen Barras yn dysgu am bŵer ailgylchu

Cafodd disgyblion Ysgol Pen Barras eu cyflwyno i ddau fasgot newydd sy’n gweithio i helpu i ailgylchu yn y gymuned, yn ystod ymweliad arbennig.

Daeth Tîm Addysg Ailgylchu Cyngor Sir Ddinbych â’r pwnc yn fyw trwy drafodaethau a gweithgareddau ymarferol wedi’u cynllunio i gynyddu gwybodaeth a hyder disgyblion yn ystod ymweliad deuddydd â’r ysgol.

Bu disgyblion yn dysgu beth sy’n digwydd i ddeunydd y mae modd ei ailgylchu ar ôl iddo gael ei gasglu a buont yn rhannu syniadau am sut gall lleihau gwastraff fod o fudd i aelwydydd, cymunedau lleol a’r amgylchedd ehangach.

Cafodd y masgotiaid ailgylchu, Troli-bob a Cadi groeso cynnes gan y grwpiau blwyddyn, gan helpu disgyblion i nodi eitemau cyfarwydd y cartref a phenderfynu ym mha gynwysyddion ailgylchu y dylent fod.

Roedd digonedd o waith tîm wrth i’r plant gymryd rhan mewn gêm ddidoli ymarferol gyda phapur, caniau, plastigau cymysg, poteli gwydr a jariau. Roedd y gweithgaredd hwn yn dangos sut mae gwahanu eitemau’n ofalus yn golygu bod deunydd gwerthfawr yn dal i gael ei ddefnyddio, gan helpu i leihau gwastraff.

Un o uchafbwyntiau’r ymweliad oedd pan gafodd y disgyblion gyfle i gwrdd ag un o gerbydau’r Gwasanaeth Gwastraff ac Ailgylchu sydd ag enw, a ddefnyddir i gasglu deunydd i’w ailgylchu o gartrefi ar draws Sir Ddinbych.

Wrth fwynhau gweld y cerbyd yn agos, gwelodd disgyblion sut mae rhannau ar wahân yn cadw deunydd ar wahân yn ystod casgliadau, cyn iddynt fynd i’r Orsaf Trosglwyddo Gwastraff yn Ninbych i’w prosesu.

Yn ystod yr ymweliad, cyflwynwyd system Trolibocs y Cyngor hefyd, sy’n helpu i ddidoli papur, caniau a phlastigau cymysg, a photeli gwydr a jariau ar ymyl y palmant. Cafodd disgyblion gyfle i weld sut mae ailgylchu’n gywir adref yn gwella ansawdd deunydd a gaiff ei gasglu ac yn cefnogi ymdrechion i leihau gwastraff ac allyriadau carbon.

Meddai Jonathan Brittain-Hughes, Rheolwr Troseddau Amgylcheddol Cyngor Sir Ddinbych: “Roedd yn hyfryd gweld y disgyblion yn Ysgol Pen Barras yn gofyn cwestiynau, cefnogi ei gilydd a chymryd rhan ym mhob gweithgaredd. Gobeithio eu bod yn teimlo’n falch o’r hyn wnaethon nhw ei ddysgu a’u bod wedi mynd â’r brwdfrydedd adref, gan wybod bod pob eitem a gaiff ei hailgylchu’n gywir yn gallu gwneud gwahaniaeth.”

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Mae ymweliadau fel hyn yn rhoi ffordd gofiadwy i ddisgyblion weld sut mae ailgylchu’n gweithio. Roedd yn wych clywed bod Ysgol Pen Barras wedi croesawu’r sesiwn, a gobeithio y bydd y disgyblion yn rhannu eu gwybodaeth newydd gyda theulu a ffrindiau wrth i ni gydweithio i ailgylchu mwy a gwastraffu llai.”

Gwaith cynnal a chadw hanfodol wedi’i gynllunio ar ffyrdd Sir Ddinbych

Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi trefnu gwaith cynnal a chadw hanfodol mewn lleoliadau ar hyd a lled y Sir, a bydd y gwaith yn dechrau ar 2 Tachwedd 2026.

Bydd y gwaith yn cynnwys gwagio gylïau, ysgubo a chynnal a chadw arwyddion.  Bydd traffig yn cael ei reoli drwy ddefnyddio byrddau Stop/Go ac mae’n bosibl y bydd rhywfaint o oedi ac amhariad.

Mae’r holl waith yn dibynnu ar amodau’r tywydd ac fe allai gael ei ohirio yn fyr rybudd os bydd y tywydd yn wael. 

Y gwaith sydd wedi’i drefnu yw

• A525 Ffordd Dinbych Uchaf, Llanelwy: O gyffordd Bryn Polyn i fynedfa Tweedmill. Bydd gwaith yn dechrau ar 2 Tachwedd 2026 ac yn para am ddau ddiwrnod.
• A543 Ffordd Groes, Dinbych: At ffin y sir. Bydd gwaith yn dechrau ar 2 Tachwedd 2026 ac yn para am hyd at bump diwrnod.
• A542 Bwlch yr Oernant: O gylchfan Tafarn Dywyrch i fynedfa’r Eisteddfod. Bydd gwaith yn dechrau ar 16 Tachwedd 2026 ac yn para am hyd at bump diwrnod.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Fe fydd y gwaith hanfodol yma’n gwella’r llwybrau yma i breswylwyr a busnesau lleol.  Fe hoffem ddiolch i bawb sy’n defnyddio’r ffyrdd yma am eu cefnogaeth a’u hamynedd tra’n bod yn gwneud y gwaith pwysig yma.”

“Fe wnawn ni bob ymdrech i gwblhau’r gwaith mor gyflym ac effeithlon ag y gallwn ni, gan darfu cyn lleied ag sy’n bosib ar ein preswylwyr.”

Prosiect newydd ‘Bywydau Egnïol’ yn helpu trigolion i gysylltu, bod yn egnïol a theimlo’n rhan o’u cymuned

Mae prosiect newydd dan arweiniad y gymuned yn cyfuno gweithgareddau awyr agored, cymorth lleol a chyfleoedd i feithrin cysylltiadau ystyrlon, gan helpu trigolion i gymryd rhan mewn ffyrdd sy’n addas iddyn nhw.

Mae trigolion ledled Sir Ddinbych yn cael eu gwahodd i gymryd rhan mewn amrywiaeth o weithgareddau, o brosiectau cadwraeth a gweithgareddau awyr agored i sesiynau galw heibio anffurfiol yn y gymuned, diolch i fenter newydd sydd wedi’i chynllunio i helpu pobl i fod yn fwy egnïol, i feithrin cysylltiadau ac i gymryd mwy o ran mewn bywyd lleol.

Wedi’i lansio ym mis Awst 2026, mae prosiect Arloesi Bywydau Egnïol yn dod â dwy raglen lwyddiannus, Cymunedau Actif a Natur er Budd Iechyd, ynghyd i greu cynnig ledled y sir sydd wedi’i lunio gan bobl leol a’u cymunedau.

Yn hytrach na darparu rhaglen sy’n ceisio cynnig yr un peth i bawb, mae Bywydau Egnïol yn mabwysiadu dull sy’n seiliedig ar le, gan weithio gyda thrigolion i ddeall beth sy’n bwysig iddyn nhw a datblygu cyfleoedd sy’n adlewyrchu diddordebau, cryfderau a dyheadau lleol.

Mae’r prosiect yn cael ei ddarparu gan Wasanaethau Cefn Gwlad Cyngor Sir Ddinbych a chanolfan gymunedol Grŵp Cynefin, HWB Dinbych, gyda chefnogaeth gydlynu gan Dîm Cydnerthedd Cymunedol Cyngor Sir Ddinbych.

Yn HWB Dinbych Grŵp Cynefin yn Ninbych, mae Swyddog Actif, Meg Moores, yn gweithio’n uniongyrchol gyda phobl leol i ddeall eu hamgylchiadau, nodi’r rhwystrau sy’n eu hatal rhag cymryd rhan a’u cysylltu â chyfleoedd a all eu helpu i gymryd mwy o ran ym mywyd y gymuned.

Mae sesiynau Galw Heibio Te a Choffi wythnosol, sy’n cael eu cynnal bob dydd Iau, yn darparu lle croesawgar lle gall pobl gwrdd ag eraill, cael gafael ar gymorth a darganfod gweithgareddau mewn awyrgylch hamddenol ac anffurfiol.

Mae’r prosiect eisoes yn ymateb i adborth gan y gymuned, gyda gweithgareddau fel sesiynau ymarfer corff o gadair freichiau yn cael eu cyflwyno yn seiliedig ar yr hyn y mae cyfranogwyr wedi dweud yr hoffent ei weld.

Mae’r dull hyblyg hwn yn sicrhau bod pobl leol yn helpu i lunio’r prosiect o’r cychwyn cyntaf, gan greu gweithgareddau sy’n adlewyrchu anghenion y gymuned mewn gwirionedd.

Meddai Elain Lloyd, Cydlynydd yn HWB Dinbych:

“Yn HWB Dinbych, rydym yn gweld bob dydd pa mor bwysig yw hi i bobl wybod bod cymorth ar gael pan fydd ei angen arnyn nhw. Mae Bywydau Egnïol yn ymwneud â chreu cyfleoedd croesawgar i bobl gymryd rhan mewn ffyrdd sy’n addas iddyn nhw. Drwy wrando ar bobl leol ac ymateb i’r hyn sy’n bwysig iddyn nhw, rydym yn helpu i feithrin hyder, cryfhau cysylltiadau cymunedol a chefnogi llesiant ledled Sir Ddinbych.”

Mae Bywydau Egnïol hefyd yn cynnig cyfleoedd i bobl ymgysylltu â’u cymunedau drwy’r amgylchedd naturiol. Mae sesiynau rheolaidd dan arweiniad ceidwaid cefn gwlad, a ddarperir gan dîm Gwasanaethau Cefn Gwlad Sir Ddinbych, yn cynnig ffordd groesawgar o ddysgu sgiliau newydd, gwella llesiant a threulio amser yn yr awyr agored.

O reoli coetiroedd a gwella cynefinoedd i gynnal a chadw llwybrau a gwaith cadwraeth ymarferol, gall cyfranogwyr chwarae rhan weithredol yn y gwaith o ofalu am fannau gwyrdd lleol, gan feithrin hyder, gwneud cysylltiadau a phrofi manteision byd natur ar yr un pryd.

Yn bwysig, mae Bywydau Egnïol yn cydnabod nad yw gwasanaethau cymorth traddodiadol yn addas i bawb. Gall trigolion alw heibio HWB Dinbych i gael sgwrs dros baned, neu ymuno â sesiwn ymarferol yn yr awyr agored gyda Cheidwad Cefn Gwlad, gan sicrhau bod y prosiect yn cynnig ffordd anffurfiol a di-bwysau i bobl archwilio diddordebau newydd, cwrdd ag eraill a chymryd mwy o ran yn eu cymuned.

Mae’r pwyslais ar sgyrsiau ystyrlon, meithrin perthnasoedd a helpu pobl i deimlo eu bod yn gysylltiedig, yn cael eu gwerthfawrogi ac yn rhan o’u cymunedau lleol.

Meddai Tina Foulkes, Rheolwr Rhaglen Arloesi Anweithgarwch Economaidd yn Sir Ddinbych yn Gweithio:

“Mae prosiect Arloesi Bywydau Egnïol yn ymwneud â chreu cyfleoedd sy’n adlewyrchu anghenion pobl leol mewn gwirionedd. Drwy ein partneriaeth â HWB Dinbych a Gwasanaethau Cefn Gwlad, rydym yn helpu trigolion i wella eu llesiant, meithrin hyder, datblygu cysylltiadau newydd a chymryd mwy o ran yn eu cymunedau. Yr hyn sy’n gwneud y prosiect hwn yn arbennig yw ei fod yn dechrau drwy wrando. Mae’r gweithgareddau’n cael eu llunio gan y bobl sy’n cymryd rhan, gan helpu i sicrhau bod y cymorth yn hygyrch, yn groesawgar ac yn ystyrlon i bawb.”

Dywedodd y Cynghorydd Will Price, Aelod Arweiniol dros Gynllunio, Cefn Gwlad a Chymunedau Mwy Diogel:

“Mae prosiect Bywydau Egnïol yn cynnig cyfle i drigolion gael gafael ar y cymorth sydd ei angen arnyn nhw mewn amgylchedd gwahanol i leoliadau mwy traddodiadol, gan ddysgu sgiliau ymarferol a gwneud gwahaniaeth gweladwy i’w cymunedau lleol ar yr un pryd.

“Drwy’r bartneriaeth hon, y gobaith yw y gall trigolion gael y cymorth maen nhw’n chwilio amdano, wrth archwilio diddordebau newydd, cwrdd â phobl newydd a chwarae rhan yn y gwaith o ofalu am fannau gwyrdd Sir Ddinbych.”

Ymunwch â mudiad Bywydau Egnïol

Gall trigolion alw heibio i sesiynau Te a Choffi wythnosol HWB Dinbych bob dydd Iau neu ymuno ag un o’r gweithgareddau awyr agored sy’n cael eu cynnal ledled y sir.

Mae’r sesiynau sydd ar y gweill yn cynnwys rheoli coetiroedd, gwella cynefinoedd, cynnal a chadw llwybrau a phrosiectau amgylcheddol mewn lleoliadau gan gynnwys y Rhyl, Dinbych, Corwen a Llangollen.

Gwasanaethau Cefn Gwlad

Alice.Cousens@sirddinbych.gov.uk / 07385 491616

HWB Dinbych

hwb@hwbdinbych.org / 01745 818485

P’un a ydych chi’n awyddus i gwrdd â phobl newydd, treulio mwy o amser yn yr awyr agored, dysgu sgiliau newydd neu roi cynnig ar rywbeth gwahanol, mae Bywydau Egnïol yn cynnig ffordd groesawgar o gymryd rhan yn eich cymuned.

Ariennir Sir Ddinbych yn Gweithio yn rhannol gan Lywodraeth y DU a nifer o raglenni, gan gynnwys Cymunedau am Waith a Mwy Llywodraeth Cymru, menter Arloesi Cymru a’r DU sy’n targedu anweithgarwch economaidd, y Gronfa Twf Lleol i Gymru (LGF), a Cysylltu â Gwaith.

Gwaith uwchraddio wedi ei gynllunio ar gyfer meysydd chwarae’r sir

Mae deg o feysydd chwarae’r sir yn mynd i gael eu hadnewyddu.

Mae Gwasanaethau Stryd Cyngor Sir Ddinbych wedi bod yn llwyddiannus yn sicrhau cyllid o Gronfa Effaith Balchder Bro Llywodraeth y DU i alluogi gwaith adnewyddu i feysydd chwarae ledled y sir.

Dewiswyd y meysydd chwarae hyn o ganlyniad i broffil oedran yr offer a phryderon iechyd a diogelwch a amlygwyd mewn perthynas â’r offer eu hunain neu’r arwynebau chwarae.

Dyma’r deg safle a ddewiswyd ar gyfer gwaith uwchraddio:

• Cae Canol, Trefnant
• Clos Deganwy, Bodelwyddan
• Maes-y-Dre, Rhuthun
• Y Wern, Llandrillo
• Cae’r Ysgol, Carrog
• Nant-y-Pandy, Glyndyfrdwy
• Coed Afon, Llangollen
• Gerddi’r Coroni, Prestatyn
• Gerddi Coffa, Gallt Melyd
• Ffordd Penrhwylfa, Prestatyn.

Mae’r contract ar gyfer cyflawni’r gwaith hwn wedi ei osod ar dendr, a disgwylir i’r gwaith ddechrau rhywdro ym mis Tachwedd, pan fo’r contractwr ar gael a’r tywydd yn caniatáu.

Bydd yr amser a gymerir i gwblhau pob safle’n amrywio, gan fod angen gwaith mwy cymhleth ar rai meysydd chwarae nag eraill.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant: “Mae ein meysydd chwarae yn fannau lle gall plant chwarae, lle gall teuluoedd dreulio amser gyda’i gilydd a lle gall gymdogion gyfarfod. Bydd y gwaith uwchraddio hwn yn darparu lleoedd chwarae modern a diogel sy’n angenrheidiol i gymunedau, gyda mwy o offer cynhwysol a hygyrch i blant sydd ag anghenion ychwanegol. Edrychwn ymlaen at groesawu teuluoedd lleol yn ôl pan fo’r gwaith wedi ei gwblhau, fel y gallant fwynhau’r gwelliannau gyda’i gilydd.”

Newidiadau i wasanaethau ffôn - Cymorth ar gael i drigolion Sir Ddinbych

Mae trigolion Sir Ddinbych, yn enwedig y rhai sy’n byw mewn ardaloedd gwledig, yn cael eu hannog i ofyn am gyngor os ydynt yn ansicr ynghylch newidiadau i’w gwasanaethau ffôn wrth i’r DU symud o linellau ffôn traddodiadol i systemau ffôn digidol sy’n defnyddio’r rhyngrwyd.

Mae’r newidiadau’n golygu bod gwasanaethau ffôn traddodiadol sy’n defnyddio ceblau copr yn cael eu diffodd, a bod darparwyr yn symud cwsmeriaid i wasanaethau ffôn digidol sy’n defnyddio cysylltiad rhyngrwyd i wneud a derbyn galwadau.

I lawer o gartrefi, yn enwedig y rhai sydd â chysylltiad band eang ffibr cyflym, dylai’r newid fod yn un syml. Fodd bynnag, gall trigolion sydd â chysylltiad rhyngrwyd araf neu annibynadwy gael gwybodaeth ddryslyd neu wybodaeth sy’n gwrth-ddweud ei gilydd gan eu darparwyr gwasanaethau ffôn a rhyngrwyd ynghylch beth mae’r newidiadau’n ei olygu iddynt.

O dan reolau Ofcom, rhaid i ddarparwyr ddilyn gofynion penodol wrth symud cwsmeriaid i wasanaethau ffôn digidol. Mae’r rhain yn cynnwys sicrhau nad yw cwsmeriaid yn cael eu gadael heb wasanaeth ffôn, rhoi amddiffyniad ychwanegol i bobl sy’n cael eu hystyried yn agored i niwed, a sicrhau bod tariffau cymdeithasol yn parhau i fod ar gael i gwsmeriaid cymwys sydd ar incwm isel neu sy’n derbyn budd-daliadau penodol, fel Credyd Cynhwysol.

Peth pwysig arall i’w ystyried yw beth sy’n digwydd yn ystod toriad pŵer. Yn gyffredinol, mae llinellau ffôn traddodiadol yn cael eu pweru drwy’r rhwydwaith ffôn, ond mae gwasanaethau ffôn digidol yn dibynnu ar drydan i bweru’r llwybrydd a’r offer cysylltiedig. Mae hyn yn golygu, heb gyflenwad pŵer wrth gefn addas, efallai na fydd ffôn digidol yn gweithio yn ystod toriad pŵer.

Anogir trigolion sy’n poeni am eu gwasanaeth ffôn, sydd wedi derbyn gwybodaeth ddryslyd gan eu darparwr neu nad ydynt yn siŵr a yw eu cysylltiad rhyngrwyd yn addas ar gyfer y newid i ofyn am gyngor.

Mae Philip Burrows, Swyddog Digidol a Thechnolegau Newydd Cyngor Sir Ddinbych, ar gael i helpu trigolion i ddeall y newidiadau, ystyried eu dewisiadau a dod o hyd i wybodaeth bellach.

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol Addysg a Phlant, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Rydym yn deall y gall newidiadau i wasanaethau ffôn fod yn ddryslyd, yn enwedig i bobl sy’n byw mewn ardaloedd gwledig lle nad yw cysylltiadau rhyngrwyd bob amser yn ddibynadwy.

“Mae’n bwysig bod trigolion yn deall beth mae’r newidiadau hyn yn ei olygu iddynt ac yn gwybod ble i droi os oes ganddynt bryderon. Er y bydd y newid i wasanaethau ffôn digidol yn syml i lawer o gartrefi, mae’n bwysig bod pobl a allai gael eu heffeithio gan gysylltedd gwael, toriadau pŵer neu broblemau eraill yn cael y cyngor a’r cymorth cywir.

“Os nad ydych yn siŵr am unrhyw wybodaeth rydych wedi’i chael gan eich darparwr ffôn neu rhyngrwyd, neu os hoffech ddeall eich dewisiadau yn well, cysylltwch â’n Swyddog Digidol a Thechnolegau Newydd, Philip Burrows, a fydd yn hapus i helpu.”

Gall trigolion gysylltu â Philip drwy e-bostio philip.burrows@sirddinbych.gov.uk.

Canolfan gofal plant yn derbyn cludiant gwyrdd

Mae canolfan gofal plant yn y Rhyl wedi croesawu dull gwyrdd o deithio er mwyn cynorthwyo â’r gwasanaethau sy’n cael eu darparu. 

Mae Gwasanaethau Fflyd Cyngor Sir Ddinbych wedi trosglwyddo Bws Mini Toyota ProAce Verso 9 Sedd trydan i Ganolfan y Dderwen. 

Mae’r cerbyd hwn yn rhan o waith parhaus Gwasanaethau Fflyd y Cyngor i symud at lai o ddibyniaeth ar gerbydau sy’n llosgi tanwydd lle y bo’n briodol i helpu i dorri lawr ar gostau rhedeg a chynnal a chadw a llai o allyriadau carbon cyffredinol. 

Ar ôl i’r Cyngor ddatgan argyfwng hinsawdd ac argyfwng ecolegol yn 2019, mae’r Gwasanaethau Fflyd wedi symud i ddefnyddio cerbydau di-allyriadau yn ei fflyd. Ar hyn o bryd, mae dros 20% o’r cerbydau yn ei fflyd yn gerbydau di-allyriadau.

Mae staff hefyd yn cymryd rhan mewn pecyn hyfforddi gan yr Adran Fflyd, sy’n cynnwys sut i ddefnyddio isadeiledd gwefru cerbydau trydan yn ddiogel ac yn effeithlon, gwneud defnydd o systemau brecio atgynhyrchiol, a phryd i ddewis ‘dull gyrru’ yn seiliedig ar yr amodau neu lwythi.

Bydd y bws mini trydan, sy’n gallu teithio am dros 200 milltir, yn cefnogi’r ganolfan sy’n darparu gwasanaeth gofal plant Little Acorns, gwasanaeth Ceidwaid Chwarae, ac mae hefyd yn cynorthwyo â darpariaeth gwybodaeth i deuluoedd. Mae’r cerbyd wedi’i gefnogi’n rhannol gan Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru.

Mae’r ychwanegiad yma’n golygu bod gan Ganolfan y Dderwen fflyd o 5 cerbyd trydan.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant: “Bydd y bws mini yn helpu staff Canolfan y Dderwen i gynnal eu darpariaeth o wasanaethau i blant a’u teuluoedd yn y Rhyl a’r dalgylch, tra’n darparu milltiredd gwyrddach i’r ganolfan gofal plant, lleihau costau hirdymor ar gyfer milltiroedd a chynnal a chadw rheolaidd.”

Gwaith gwella i ddolydd y sir yr hydref hwn

Bydd nifer o ddolydd blodau gwyllt Sir Ddinbych yn cael hwb gan safleoedd eraill yn y sir. 

Timau Bioamrywiaeth a Gwasanaethau Stryd y Cyngor sydd wedi cynllunio’r gwaith er mwyn annog blodau gwyllt i ymwreiddio ar rai o ddolydd y sir yr hydref hwn a hybu amrywiaeth ynddynt.

Wedi’i sefydlu yn 2019 mae’r Prosiect Dolydd Blodau Gwyllt bellach yn cynnwys bron i 70 erw o gynefinoedd blodau gwyllt brodorol, gan gefnogi natur, gwella bioamrywiaeth a chyfrannu at les cymunedol.

Mae’r gwaith wedi’i gefnogi gan Lywodraeth Cymru, drwy gyllid Lleoedd Lleol ar gyfer Natur.

Bydd gwaith yn digwydd ar saith o’r dolydd yn y sir yr hydref hwn gyda chymorth hadau o safleoedd eraill y prosiect. 

Mae’r gwaith o dorri a chasglu’r glaswellt ar y dolydd wedi digwydd yn ystod ail gyfnod torri tymor y prosiect er mwyn tynnu’r maetholion o’r safle fel bod mwy o rywogaethau o flodau gwyllt yn gallu ymwreiddio. 

Mae’r toriadau wedi cael eu prosesu ym Mhlanhigfa Goed y sir a bydd yr hadau sydd wedi’u casglu ohonynt yn cael eu plannu yn y dolydd sy’n cael eu dewis gan y tîm Bioamrywiaeth i hybu amrywiaeth a’u hannog i flodeuo'r flwyddyn nesaf.  

Bydd y gwaith yn cynnwys creithio neu gribinio’r gwair i ddinoethi’r pridd a chreu lle i hadau blodau gwyllt egino a magu gwreiddiau. Mae hynny’n helpu i atal y gwair rhag mynd yn drech na’r blodau, yn annog yr hadau i egino ac yn hybu bioamrywiaeth drwy greu cymysgedd fwy helaeth o flodau gwyllt.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant: “Rydym wedi gweithio i wneud yn siŵr ein bod yn casglu’r glaswellt oddi ar ein dolydd mwyaf amrywiol i ddarparu cymysgedd cryf o hadau ‘Sir Ddinbych’ y gallwn eu hau ar y safleoedd rydym wedi’u dewis i’w gwella.  Mae gennym gymysgedd dda o blanhigion fydd yn dod ag amrywiaeth i’r safleoedd hyn a chefnogaeth gryfach i natur yn lleol. 

“Mae gwella’r dolydd yn fuddiol i bawb, nid byd natur yn unig, a bydd cymunedau’n elwa ar aer glanach, trefi llai poeth, a chael mannau difyr ar gyfer addysg a chwarae er budd eu lles corfforol a meddyliol.”

Adnoddau ar-lein ar gael i rieni a gofalwyr Sir Ddinbych

Mae rhieni a gofalwyr ar draws Sir Ddinbych yn cael eu hatgoffa y gallant gael mynediad at amrywiaeth eang o adnoddau ar-lein i gefnogi perthnasoedd teuluol, magu plant a lles emosiynol, wedi’u hariannu trwy’r Cyngor.

Mae’r adnoddau hyn ar sail tystiolaeth yn rhoi cefnogaeth hyblyg i rieni, gofalwyr a theuluoedd Sir Ddinbych trwy gydol eu taith magu plant.

Mae’r adnoddau wedi’u cynllunio ar gyfer rhieni, gofalwyr a neiniau a theidiau ac maen nhw’n canolbwyntio ar iechyd a lles emosiynol plant. Maen nhw’n cwmpasu perthnasoedd sensitif, cefnogaeth blynyddoedd cynnar a datblygiad yr ymennydd, gan helpu teuluoedd i feithrin plant caredig, sy’n ymwybodol o’u hemosiynau wrth iddynt dyfu.

Mae’r cwrs, sef ‘Togetherness online’ wedi’i gynnwys trwy bob agwedd ar ddysgu ac mae wedi’i ategu gan syniadau cadarn wedi’u hymchwilio’n dda a ddatblygwyd gan dîm o seicolegwyr clinigol ac amrywiaeth o ymarferwyr proffesiynol.  

Mae mwy na 4,700 o rieni a gwarcheidwaid yn Sir Ddinbych eisoes wedi’u cofrestru fel dysgwyr ar-lein.

Mae adnoddau ar gael mewn nifer o ieithoedd ac maen nhw’n cynnwys:

• Cyrsiau cynenedigol ac ôl-enedigol ar-lein (gan gynnwys cefnogaeth arbenigol ar gyfer rhieni sydd â phlant mewn uned gofal dwys i’r newydd-anedig).
• Deall eich plentyn, o fod yn blentyn bach i’r arddegau, gyda chwrs wedi’i deilwra ar gyfer anghenion arbennig.
• Cyrsiau Deall Llecyndod (i rieni a phobl ifanc).
• Cyrsiau sy’n cefnogi lles emosiynol rhieni a pherthnasoedd.

Gellir cael mynediad at adnoddau ar-lein ar unrhyw adeg ac yn unrhyw le. Gellir dilyn y cyrsiau ar gyflymder unigol, maen nhw’n breifat a phersonol i bob dysgwr.

Gall teuluoedd Sir Ddinbych gael mynediad at yr adnoddau am ddim trwy ddilyn y broses gofrestru a mewnbynnu’r cod mynediad am ddim neu trwy nodi eu cod post Sir Ddinbych yn yr adnodd gwirio i weld a ydynt mewn ardal am ddim i gael mynediad am ddim: www.togetherness.co.uk/learn.

Gall trigolion Sir Ddinbych ddefnyddio'r cod Mynediad Am Ddim: NWSOL

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol dros Addysg, Teuluoedd, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Gall teuluoedd ddewis dysgu sy’n gweddu i bob cam o’r broses magu plant, o feichiogrwydd i lecyndod.

Gall y cyrsiau hyn helpu rhieni a gofalwyr i ddeall datblygiad ac ymddygiad plant.

Mae’r bartneriaeth hon yn cefnogi ymrwymiad y Cyngor i gefnogi Sir Ddinbych sy'n dysgu a thyfu ac i greu cymunedau mwy hapus, iach a chryf.”

Rhowch fywyd gwyrdd i’ch pwmpen ar ôl Noson Calan Gaeaf

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn atgoffa trigolion i ailgylchu eu heitemau Calan Gaeaf eleni.

Bydd nifer o aelwydydd yn cerfio pwmpenni cyn bo hir yn barod at Noson Calan Gaeaf.

Ar ôl Noson Calan Gaeaf, rhowch eich pwmpen yn eich cadi gwastraff bwyd, ac nid y bin gwastraff cyffredinol. Tynnwch unrhyw ganhwyllau ac addurniadau’n gyntaf. Peidiwch â gadael pwmpenni yn yr ardd neu du allan ar ôl 31 Hydref, oherwydd gallant fod yn niweidiol i anifeiliaid megis draenogod.

Ailddefnyddiwch eich addurniadau Calan Gaeaf bob blwyddyn er mwyn arbed arian a deunyddiau. Os nad oes arnoch eu hangen mwyach, rhowch nhw i siop elusen leol.

Os nad oes modd ailddefnyddio’r addurniadau, rhowch nhw yn y cynhwysydd cywir gartref, neu cymerwch nhw i Ganolfan Ailgylchu a Gwastraff.

Ailddefnyddiwch wisgoedd Calan Gaeaf bob blwyddyn. Os nad oes arnoch eu hangen mwyach, rhowch nhw i siop elusen leol.

Cofiwch nid oes posib’ ailgylchu papurau siocled, fferins a melysion.

Gellir ailgylchu batris a ddefnyddir mewn addurniadau yn y cynhwysydd cywir ar gyfer eich gwasanaeth casglu deunydd ailgylchu a gwastraff neu mewn Parc Ailgylchu a Gwastraff. Defnyddiwch fatris ailwefru lle bo modd.

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:  “Mae Noson Calan Gaeaf yn amser cyffrous i breswylwyr o bob oedran. Mae sawl cartref a digwyddiadau yn arddangos gwisgoedd ac addurniadau. Cofiwch ailgylchu yn gywir. Gall ein gwasanaeth ailgylchu helpu pawb i fwynhau Calan Gaeaf ofnus a gwyrddach.”

Am gymorth gydag ailgylchu, ewch i ganllaw A i Z Ailgylchu y Cyngor.

Prosiect Cysylltiadau Calchfaen Clwyd yn dechrau’r gwaith o gael gwared ar rywogaeth anfrodorol ymledol

Mae’r gwaith o fynd i’r afael â rhywogaeth anfrodorol ymledol o greigafal o Lechweddau Prestatyn, Graig Fawr a Moel Hiraddug wedi symud ymlaen i’r cam nesaf.

Yn dilyn gwaith arolygu a mapio yn gynharach eleni, mae’r gwaith wedi dechrau i gael gwared ar y rhywogaeth anfrodorol ymledol o greigafal mewn tri Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) penodol yn Sir Ddinbych.

Er bod creigafal yn blanhigyn poblogaidd ar gyfer yr ardd, wrth i’r blodau ddenu gwenyn ac wrth i’r aeron ddenu’r adar, mae'n hynod niweidiol i'n hardaloedd gwyllt, yn enwedig cynefinoedd prin fel glaswelltiroedd calchfaen oherwydd ei fod yn tyfu mor gyflym, a gall ddominyddu llechweddau cyfan yn gyflym iawn. 

Mae’n tyfu mewn lleoedd sy’n anodd eu cyrraedd yn aml, felly bydd y rhywogaeth anfrodorol yn cael ei dynnu’n ofalus a’i reoli gan dimau mynediad arbenigol BODDACC ar Lechweddau Prestatyn a Moel Hiraddug a chan Ground Works ar Graig Fawr, wrth osgoi niweidio cynefinoedd a rhywogaethau eraill. 

Mae Prosiect Cysylltiadau Calchfaen Clwyd wedi'i ariannu gan y Rhaglen Rhwydweithiau Natur sy'n cael ei chyflwyno gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ar ran Llywodraeth Cymru a'i nod yw gwella gwytnwch a chyflwr pum safle glaswelltir a choetir calchfaen SoDdGA yn Sir Ddinbych.

Gan weithio mewn partneriaeth â Chyngor Sir Ddinbych, Tirwedd Genedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy, Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a pherchnogion tir preifat, mae'r prosiect yn ceisio hwyluso rheolaeth a fydd yn gwella amrywiaeth nodweddion arbennig yn y safleoedd, cynyddu maint y cynefinoedd glaswelltir calchfaen a gwella cyflwr y cymunedau o blanhigion a'r ffawna cysylltiedig.

Meddai Shannon Garside, ceidwad rhwydweithiau natur y prosiect:

“Rydym yn ddiolchgar i’n perchnogion tir preifat a’n partneriaid ar y prosiect, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, am roi mynediad i ni at eu safleoedd ar gyfer y gwaith pwysig hwn. Mae hadau creigafal yn gallu lledaenu ar draws ardaloedd eang felly mae’n bwysig iawn cydweithio”

Meddai’r Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol yr Amgylchedd a Chludiant:

“Mae cefnogi a gwella ein bioamrywiaeth leol yn hanfodol bwysig ac yn flaenoriaeth i’r Cyngor. Bydd y prosiect yn gwella cysylltedd cynefinoedd o fewn a rhwng y safleoedd gwarchodedig drwy reoli coridorau natur drwy greu ac adfer cynefinoedd sy’n eu cysylltu nhw a chyfyngu ar yr effeithiau y mae’r rhywogaethau ymledol hyn yn eu cael”.

Symiau mawr o sigaréts anghyfreithlon wedi’u hatafaelu mewn ymgyrch ar y cyd

Yn ddiweddar bu tîm Safonau Masnach y Cyngor yn parhau â’u hymdrechion i fynd i’r afael â gwerthu sigaréts anghyfreithlon yn y Rhyl.

Gan weithio mewn partneriaeth gyda Thîm Tybaco Safonau Masnach Cymru Gyfan, fe ymwelwyd â dau eiddo yn y Rhyl yn yr ymgyrch ar y cyd, ar ôl cynnal dau brawf prynu yn y ddau leoliad. 

Ar ôl cynnal y profion prynu, fe aeth swyddogion yn ôl i’r ddau leoliad ac atafaelu swm sylweddol o sigaréts a thybaco anghyfreithlon o’r eiddo cyntaf, a chanfod cyfres o gypyrddau cudd oedd yn cael eu defnyddio i guddio nwyddau anghyfreithlon yn yr ail leoliad.  

Meddai’r Cynghorydd Will Price, Aelod Arweiniol Cynllunio, Cefn Gwlad a Chymunedau Mwy Diogel:

“Mae'r ymgyrch yn ffurfio rhan o waith parhaus y cyngor i fynd i'r afael â gwerthu tybaco anghyfreithlon a chynnyrch fêpio anghyfreithlon, amddiffyn busnesau cyfreithlon a helpu i leihau argaeledd y cynnyrch yma ar strydoedd mawr y Sir.

“Dyma enghraifft arall o’r gwaith gwych mae ein swyddogion Safonau Masnach yn ei wneud i dynnu cynnyrch anghyfreithlon fel y rhain oddi ar ein silffoedd. Roedd yr eitemau a atafaelwyd yn rhai ffug a allai fod yn beryglus i iechyd a diogelwch y bobl hynny fyddai’n eu prynu a’u defnyddio.

“Mae ein preswylwyr yn chwarae rhan hanfodol wrth amlygu ardaloedd neu unigolion o ddiddordeb, sy’n helpu ein swyddogion Safonau Masnach i ymchwilio a chael gwared ar dybaco, fêps a chynnyrch anghyfreithlon eraill yn ein cymuned.”

Gall busnesau gysylltu â Thîm Safonau Masnach Sir Ddinbych i gael cyngor ar sigaréts, tybaco a chynnyrch fêpio anghyfreithlon drwy wefan Sir Ddinbych.

Lleisiau o’r Archif

Mainc Sain Newydd yn Dod â Hanes Lleol yn Fyw ym Mharc Rhuthun

Gall ymwelwyr â Chae Ddol yn Rhuthun nawr wrando ar straeon o hanes Gogledd-Ddwyrain Cymru mewn ffordd unigryw, drwy fainc sain newydd sy’n cael ei phweru gan ynni’r haul, wedi’i hariannu gan Lywodraeth Cymru.

Wedi’i lleoli y tu ôl i’r ardal chwarae plant, mae’r fainc newydd yn cynnig cyfle i ddefnyddwyr y parc eistedd, ymlacio a gwrando ar straeon diddorol o gasgliadau Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru. Gyda phanel syml o fotymau a seinyddion wedi’u hymgorffori, mae’r fainc yn galluogi ymwelwyr o bob oed i wrando ar recordiadau a ysbrydolwyd gan ddogfennau hanesyddol go iawn a chyfrifon personol a gedwir yn yr archifau.

Crëwyd y recordiadau mewn partneriaeth â grŵp ysgrifennu Theatr Clwyd, Cwils. Ymwelodd aelodau’r grŵp ag Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru i archwilio’r casgliadau a chael ysbrydoliaeth o’r cofnodion a ddarganfuwyd. Gan ddefnyddio’r deunydd archif yma, datblygwyd cyfres o sgriptiau gwreiddiol yn seiliedig ar bobl a digwyddiadau go iawn o orffennol y rhanbarth.

Mae’r straeon sain yn archwilio themâu cariad a cholled, newid a gwydnwch, gan ddatgelu profiadau pobl gyffredin mewn cyfnodau anghyffredin mewn hanes. Trwy rannu’r lleisiau hyn mewn lleoliad cyhoeddus, mae’r prosiect yn annog trigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd i ddarganfod nad yw hanes yn rhywbeth pellennig; mae’n bersonol, yn berthnasol ac yn perthyn i bawb.

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol dros Addysg a Phlant, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Mae hwn yn enghraifft wych o sut y gallwn ddod â’n treftadaeth leol gyfoethog yn fyw mewn ffordd sy’n hygyrch, yn ddifyr ac yn bleserus i bawb.

“Mae’r fainc sain yn cynnig cyfle unigryw i bobl gymryd saib, ymlacio a gwrando ar straeon wedi’u hysbrydoli gan y bobl, y profiadau a’r digwyddiadau go iawn sydd yng nghasgliadau Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru. Mae’n arbennig o gyffrous gweld ein harchif yn cael eu rhannu mewn ffordd mor arloesol, y tu allan i leoliad archif traddodiadol.

“Mae prosiectau fel hyn yn ein helpu i gysylltu pobl â hanes ein cymunedau ac yn annog cynulleidfaoedd newydd i ddarganfod y straeon sydd wedi siapio ein rhanbarth. Gobeithio y bydd trigolion ac ymwelwyr â Chae Ddol yn manteisio ar y cyfle i aros, gwrando a mwynhau’r lleisiau diddorol hyn o’n gorffennol.”

Mae’r fainc yn adlewyrchu ymrwymiad parhaus Archif Gogledd-Ddwyrain Cymru i wneud treftadaeth y rhanbarth yn fwy hygyrch gan ennyn diddordeb cynulleidfa newydd mewn hanes lleol a sicrhau gellir mwynhau’r  casgliadau y tu hwnt i adeiladau archif traddodiadol.

Anogir ymwelwyr i alw heibio’r fainc sain, cymryd sedd a darganfod y straeon rhyfeddol sy’n cael eu cadw yn Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru.

Ynglŷn ag Archifau Gogledd-Ddwyrain Cymru

Mae Archifau Gogledd-ddwyrain Cymru yn cadw ac yn darparu mynediad at dreftadaeth ddogfennol y rhanbarth. Mae ei chasgliadau’n ymestyn dros bron i 900 mlynedd o hanes, o gofnodion canoloesol i archifau cyfoes, gan helpu pobl i archwilio’r bywydau, y cymunedau a’r digwyddiadau sydd wedi siapio Gogledd-Ddwyrain Cymru.

Ynglŷn â Cwils

Mae Cwils yn grŵp cymunedol Theatr Clwyd sy’n rhoi cyfle i bobl archwilio a datblygu eu sgiliau ysgrifennu creadigol. O ddramâu i farddoniaeth, straeon byrion i nofelau, mae’n fan lle gallwch ddysgu, datblygu a meithrin cariad at ysgrifennu. Mae ar gyfer y rhai sy’n cychwyn ar eu taith fel awduron, gyda chefnogaeth ac arbenigedd Theatr Clwyd. Mae manylion llawn ar gael ar wefan Theatr Clwyd o dan yr adran “Cymryd Rhan”.

Wythnos Gweithredu Llifogydd: Cyngor i drigolion

Mae hi’n Wythnos Gweithredu Llifogydd ac mae Cyngor Sir Ddinbych yn atgoffa trigolion i gadw'n wyliadwrus a chymryd camau ymarferol i ddiogelu eu hunain, eu cartrefi a'u cymunedau rhag effeithiau llifogydd yn ystod tymor y gaeaf.

Mae Llais y Sir wedi paratoi cyngor i gynorthwyo preswylwyr i fod ar y droed flaen yn erbyn effaith unrhyw lifogydd ar draws Sir Ddinbych. 

Wrth i fwy o stormydd daro’r sir, gall llifogydd ddigwydd yn gyflym a heb fawr o rybudd.  Mae bod yn barod cyn, yn ystod ac ar ôl llifogydd yn gallu gwneud gwahaniaeth mawr i ddiogelwch ac adferiad ar ôl llifogydd. 

Er mwyn paratoi ar gyfer y posibilrwydd o lifogydd gallwch: 

• Wirio eich risg llifogydd: Edrychwch ar fapiau risg llifogydd hirdymor Cyfoeth Naturiol Cymru i weld os yw eich eiddo mewn ardal risg llifogydd.
• Cofrestru i dderbyn rhybudd: Os ydych chi mewn perygl, cofrestrwch i dderbyn rhybuddion llifogydd awtomatig i dderbyn rhybudd cyn gynted â phosibl.
• Adolygu eich yswiriant:  Sicrhewch fod eich yswiriant tŷ ac yswiriant cynnwys yn cynnwys yswiriant llifogydd.  Mae menter y Llywodraeth ac yswirwyr Flood Re yn gallu cynorthwyo i sicrhau bod yswiriant llifogydd yn fwy fforddiadwy.
• Creu cynllun llifogydd personol:  Dylech gynnwys manylion cyswllt allweddol, gwybodaeth yswiriant, a rhestr wirio o gamau brys.  Dylid ei storio’n ddiogel mewn ffolder sy’n dal dŵr.
• Paratoi pecyn llifogydd:  Dylech gynnwys dillad cynnes sy’n dal dŵr, meddyginiaeth, tortsh, dogfennau pwysig, a chyflenwadau hanfodol rhag ofn bod rhaid i chi adael.
• Ystyried cynnyrch amddiffyn:  Prynu bagiau tywod neu fyrddau llifogydd i rwystro drysau a brics aer.

Os oes llifogydd yn dilyn tywydd garw a bod ffordd sydd wedi’i effeithio gan lifogydd neu ffos wedi’i rhwystro yn eich ardal, rhowch wybod i’r Cyngor a byddwn yn cymryd camau priodol i reoli’r broblem. 

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gyfrifol am faterion sy’n ymwneud ag arfordiroedd a phrif afonydd.  Mae Dŵr Cymru’n gyfrifol am garthffosydd.  Mae Cyngor Sir Ddinbych yn gyfrifol am ddŵr wyneb a chyrsiau dŵr bychain.

Ar gyfer materion sy’n effeithio ar y prif afonydd, cysylltwch â Chyfoeth Naturiol Cymru ar 0300 065 3000. Gweler y ddolen hon i weld manylion y prif afonydd.

Ar gyfer llifogydd sy’n effeithio ar garthffosydd,  gan gynnwys carthffosydd dŵr budr a dŵr wyneb cyfunol, cysylltwch â Dŵr Cymru ar 0800 085 3968 neu ar gyfer llifogydd mewn eiddo neu ar briffordd, cysylltwch â Chyngor Sir Ddinbych ar 01824 706000.

Mae modd cysylltu â Floodline ar 0345 988 1188 i rannu pryderon am lifogydd yn eich ardal. 

Os ydych yn byw mewn ardal â pherygl o lifogydd ac yn teimlo yr hoffech gadw ambell fag tywod yn eich cartref fel rhagofal i’w ddefnyddio os bydd llifogydd, gallwch brynu bagiau tywod o siopau nwyddau neu siopau DIY.  Mae systemau unigryw eraill ar gael i amddiffyn drysau a brics aer. Nid yw’r Cyngor yn darparu bagiau tywod i eiddo unigol pan fydd llifogydd.  Yn hytrach, rydym yn defnyddio bagiau tywod yn bennaf i amddiffyn grwpiau o breswylwyr, er enghraifft trwy ddargyfeirio llif y dŵr, a’i gyfeirio tuag at gwteri a thyllau archwilio.  Mae hyn yn ein galluogi i amddiffyn strydoedd cyfan, lle y byddai rhoi bagiau tywod i aelwydydd unigol ar stryd yn ddefnydd llai effeithiol o adnoddau.

Gall cymunedau gydweithio i gynorthwyo preswylwyr lleol i fod yn fwy gwydn i lifogydd. Sefydlwyd Grŵp Cymunedol ‘Dyserth Flood Support’ ar ôl llifogydd hanesyddol ar Ffordd y Rhaeadr.  Darparodd y Cyngor rwystrau llifogydd drwy gymorth grant Llywodraeth Cymru, gyda’r meini prawf yn nodi y gellir eu darparu i grŵp cymunedol yn unig.  Darparodd Cyngor Sir Ddinbych rwystrau ychwanegol yn 2025.

Mae cyngor ar gael i sefydlu grŵp gweithredu ar lifogydd cymunedol lleol gan Y Fforwm Llifogydd Cenedlaethol neu mae modd cysylltu â Paul Owen ar 01824 706872 / paul.owen@denbighshire.gov.uk.

Pan fydd llifogydd peidiwch â cheisio gyrru na cherdded trwy’r dŵr.  Gall chwe modfedd o ddŵr sy'n llifo'n gyflym eich taflu oddi ar eich traed, a bydd dwy droedfedd o ddŵr yn gwneud i’ch car arnofio. Mae nifer o bethau ymarferol y gallwch eu gwneud i helpu i rwystro difrod i'ch cartref, gan gynnwys:

• Diffodd eich cyflenwadau nwy, trydan a dŵr
• Plygio sinciau a rhoi pethau trwm arnynt i’w cadw i fewn; plygio pibelli dŵr gyda thywelion neu gadachau, a datgysylltu unrhyw offer sy’n defnyddio dŵr, fel eich peiriant golchi dillad.  Mi fydd y camau hyn yn helpu i rwystro dŵr rhag dod i fewn i’r eiddo.
• Ceisiwch osgoi dod i gyswllt â’r llifogydd lle bo modd, gan ei bod yn bosib’ y bydd wedi'i halogi
• Peidiwch â gadael eich cartref na mynd i mewn i’r dŵr oni bai bod aelod o’r gwasanaethau brys yn dweud wrthych am wneud hynny

Mae modd ein dilyn ar Facebook i dderbyn y wybodaeth ddiweddaraf pan fydd llifogydd. 

I gael rhagor o wybodaeth ewch i’n tudalen we cyngor llifogydd. 

Rhowch gyfle i'ch ailgylchu gael gyrfa ar y brig

Mae Cymru eisoes yn un o wledydd gorau'r byd am ailgylchu. Rydym yn falch iawn o fod yn yr 2il safle. Ond a ninnau mor agos at y brig, dim ond un lle sydd ar ôl i fynd.

Yr Wythnos Ailgylchu hon (14–20 Medi), mae  Cyngor Sir Ddinbych yn cefnogi Ymgyrch Wych Cymru yn Ailgylchu i helpu Cymru i gyrraedd y brig, gan roi cyfle i rai o'r pethau bob dydd rydyn ni'n eu defnyddio yn y gwaith gael gyrfa ddisglair hefyd.

Oherwydd pan fyddwch chi'n rhoi eitem yn y bin cywir, rydych chi'n helpu i roi swydd arall iddi. Ac mae gan rai o'r deunyddiau ailgylchadwy hyn ragolygon ardderchog.

1. Mae gan y can botensial mawr

Efallai bod y can diod gwag acw neu'r darn o ffoil brechdan wedi'i grychu yn edrych fel ei fod wedi gorffen am y diwrnod, ond mae ganddo lawer mwy o waith o'i flaen.

Gellir ailgylchu metel dro ar ôl tro heb i’w ansawdd ddirywio. Ac mae ailgylchu dim ond un can yn arbed digon o ynni i bweru teledu am tua phedair awr.

Felly rhowch ef yn y bin cywir a'i anfon ymlaen i'w rôl fawr nesaf.

2. Y bag te sy’n pweru'r rownd nesaf

Yn ôl i'r gwaith ar ôl gwyliau'r haf, mae tegell y swyddfa ar ddechrau ei dymor prysuraf. Y newyddion da yw bod gan eich bag te fwy i'w gynnig na'ch cynnal chi o un cyfarfod i’r llall.

Ailgylchwch chwe bag te a gellir cynhyrchu digon o ynni adnewyddadwy i ferwi tegell ar gyfer disgled arall. Nawr dyna beth yw tynnu eich pwysau.

Ac nid bagiau te yw'r unig wastraff bwyd sydd â dyfodol disglair. Gellir trawsnewid croen ffrwythau a gwastraff bwyd anfwytadwy arall yn ynni adnewyddadwy a gwrtaith llawn maetholion hefyd.

Felly, tra byddwch chi'n cymryd egwyl ginio haeddiannol, gallai eich gwastraff bwyd fod yn paratoi ar gyfer ei brosiect mawr nesaf.

3. Y botel blastig gyda gyrfa newydd sbon o'i blaen

Wedi gorffen eich diod? Efallai bod diwrnod gwaith y botel drosodd, ond gallai ei gyrfa fod ond megis dechrau.

Mae ailgylchu un botel blastig yn arbed digon o ynni i wefru gliniadur bron yn llawn. Dyna ofalu am alwadau Teams yr wythnos hon.

Poteli plastig, potiau iogwrt, tybiau bargen ar bryd a thybiau plastig… rinsiwch nhw’n sydyn a'u rhoi yn y bin cywir fel y gellir eu prosesu a'u trawsnewid yn gynhyrchion a phecynwaith newydd.

O danwydd i chi wrth y ddesg, i'w rôl fawr nesaf.

O weithle yng Nghymru i uchelderau’r byd

Mae'r ailgylchu rydych chi'n ei roi yn y bin cywir yn cychwyn ar ei daith nesaf. A dydy’r daith honno ddim yn bell o gartref. Mae mwy na 90% o’r ailgylchu a gesglir yng Nghymru yn cael ei brosesu o fewn y Deyrnas Unedig, ac mae mwy na’i hanner aros yma yng Nghymru.

Ar ôl eu casglu, caiff deunyddiau eu sortio a’u prosesu cyn cael eu troi’n rhywbeth newydd. Mae gwastraff bwyd yn mynd ar drywydd gwahanol, gan helpu i gynhyrchu ynni adnewyddadwy i bweru Cymru… a phweru eich diwrnod gwaith.

Lle bynnag rydych chi'n gweithio, ailgylchwch yno

P'un a ydych chi yn y swyddfa, yn gweithio o gartref, yn teithio i'r gwaith, yn cael tamaid i ginio neu'n mynd allan o amgylch y fro, does dim angen i ailgylchu fod yn rhywbeth ychwanegol ar eich rhestr tasgau. Ailgylchwch fel rhan o’ch diwrnod. Dewch o hyd i'r bin cywir a rhoi ei rôl nesaf i'ch ailgylchu.

 Oherwydd mae pob eitem sy'n cael ei hailgylchu'n gywir yn helpu i gadw deunyddiau gwerthfawr mewn cylchrediad, cynhyrchu ynni adnewyddadwy a mynd â Chymru un cam yn nes at y brig.

Rydyn ni eisoes yn Rif 2 yn y byd. Mae’n bryd i Gymru gael dyrchafiad haeddiannol. Amdani i Rif 1.

Dysgwch fwy am eich taith ailgylchu gyda Cymru yn Ailgylchu

Stori Mary

Mae Mary yn byw yng ngogledd Sir Ddinbych, ger Rhuallt, ac mae’n dioddef o fath ymosodol o glefyd Parkinson o'r enw Dirywiad Corticobasalaidd (Corticobasal Degeneration); mae hyn yn golygu bod angen iddi ddefnyddio amrywiaeth o offer yn ei chartref er mwyn byw mor gyfforddus â phosibl. Mae hi'n byw gyda'i gŵr Allan, ei phrif ofalwr, aelodau o'i theulu, a'i chi, Blaze.

Mary, Allan a Blaze y ci.

Er gwaethaf ei diagnosis, mae Mary yn llawn egni ac mae ganddi synnwyr digrifwch gwych. Mae hi wedi parhau i ymgymryd â nifer o’r diddordebau oedd ganddi cyn iddi gael y diagnosis, gan gynnwys gwneud celf a chrefft. Roedd Mary yn hyfforddwr cŵn llwyddiannus iawn yn y gorffennol, ac mae ei rhosetiau yn dal i hongian ar y wal. Cyn ymddeol, roedd Mary yn gweithio fel ffisiotherapydd yn ei hardal leol.

Mae Mary wedi bod yn byw gyda'r cyflwr hwn ers chwe blynedd, ac mae hi wedi dechrau derbyn cymorth gan Therapydd Galwedigaethol a chynrychiolwyr o'r Tîm Offer Cymunedol (CESI) yn ystod y blynyddoedd diwethaf, unwaith i'w diagnosis ddod yn gliriach ac i'w chyflwr waethygu.

Mae CESI yn bartneriaeth rhwng Cyngor Sir Ddinbych a Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr (BCUHB), sy'n darparu offer i bobl o bob oed i'w helpu i fyw eu bywydau i'r eithaf ac i gynnal eu hiechyd a'u hannibyniaeth. Mae hyn yn amrywio o gymhorthion syml ar gyfer bywyd bob dydd i gyfarpar mwy cymhleth sy'n helpu pobl i aros yn eu cartrefi yn hirach.

Drwy ddefnyddio'r offer hyn, nid oes angen i Alan a Mary ddibynnu ar ofalwyr ffurfiol sy'n ymweld bob dydd, gan eu galluogi i fyw mor gyfforddus â phosibl yn eu cartref.

Roedd gwely wedi'i addasu, a elwir yn 'wely annibyniaeth', yn un o'r darnau cyntaf o offer a osodwyd yn ei chartref, ac mae gan Mary hefyd declyn codi i'w helpu i fynd i mewn ac allan yn haws. Mae'r gwely hefyd yn symud yn fecanyddol, gan alluogi Mary i eistedd i fyny ac addasu'r uchder pan fo angen.

Gyda chymorth Therapydd Galwedigaethol, ac yn dilyn asesiad, cyflwynwyd cynfasau llithro arbennig sy'n helpu i symud a throsglwyddo.

Wrth siarad am y gwely Annibyniaeth, dywedodd Allan:

“Mae’r gwely wedi bod yn fendith wirioneddol o’r cychwyn cyntaf; mae’r ffaith ei fod yn gallu gostwng yr holl ffordd i lawr wedi gwneud gwahaniaeth enfawr o ran symudedd a’i gwneud yn haws i ‘w ddefnyddio.”

Gyda chymorth darn o offer o'r enw Standaid, gall Mary fynd i mewn ac allan o gadeiriau. Mae'r Standaid hefyd yn helpu gyda symudiadau i mewn ac allan o'i chadair olwyn.

Gosodwyd dyfeisiau mecanyddol i godi sedd y toiled, sy'n helpu Mary i symud i mewn ac allan o'r gadair olwyn a gwneud pethau'n haws iddi.

Wrth sôn am ei phrofiad gyda'r CESI, dywedodd Mary:

“Mae'r technegwyr yn wych, ac yn glên iawn bob amser pan fyddan nhw'n dod i gynorthwyo gyda'r offer. Maen nhw'n barod iawn i helpu.

Mae'r holl wasanaethau wedi bod yn dda iawn gyda ni, ac mae cydlyniant da iawn wedi bod rhwng y gwahanol adrannau.

Mae'r offer yno i helpu i gadw Mary mor annibynnol â phosibl, gan ei helpu i wneud pethau y gall eu gwneud ar y dyddiau pan mae hi'n teimlo'n well, a lliniaru effaith y dyddiau pan mae pethau’n teimlo’n anoddach.

Aeth Mary ymlaen i ddweud:

“Rwyf yn dal i wneud celf a chrefft; rwy’n gwneud math o wehyddu i greu patrymau ar gyfer modrwyau allweddi. Rwyf wedi gwneud rhai gyda grŵp crefftau Sant Cyndeyrn. Rwyf wedi bod yn gwneud crefftau gydol fy oes, ac rwy’n falch fod gennyf fodd o barhau i wneud hynny.”

Dywedodd Becky, Therapydd Galwedigaethol sydd wedi helpu Mary:

“Rydym yn gweithio ar y cyd â storfeydd CESI fel tîm, ac ni allem wneud ein gwaith heb eu harbenigedd a'u cefnogaeth. Maen nhw wastad mor barod i helpu ac yn gymwynasgar, ac rydyn ni'n ddiolchgar iawn amdanyn nhw.”

O bermaddiwylliant i gadwraeth: gyrfa â’i gwreiddiau mewn natur

Trwy lawer o’i fywyd gweithio, nid yw’r llwybr gyrfa wedi bod yn syml i Keegan Blazey. Mae ei fywyd wedi symud trwy stiwdios celf, ffermydd organig, ystafelloedd dosbarth, dylunio gemau, labordai prifysgolion ac, yn y pen draw, i waith ymarferol, mwdlyd, cadwraeth. Ond wrth edrych yn ôl, i’r Swyddog Planhigfa Goed ym Mhlanhigfa Goed y Cyngor yn Llanelwy, mae’r llinyn sy’n rhedeg trwy’r cyfan yn glir: awydd i ddeall y byd naturiol a gwneud rhywbeth defnyddiol ynddo. Mae Llais y Sir yn sgwrsio â Keegan i ddarganfod sut mae natur wedi bod gydag ef bob amser trwy ei fywyd gweithio.

Dechreuodd ei ddiddordeb yn ei ugeiniau, pan ddechreuodd ymwneud â phermaddiwylliant – ffordd o feddwl am fwyd, tir a chymuned sy’n mynd y tu hwnt i amaethyddiaeth gynaliadwy. I Keegan, fe’i helpodd i gysylltu â syniadau ehangach am ddiwylliant, ysbrydolrwydd, ymwybyddiaeth ofalgar a hunanddigonedd.

Eglurodd: “Mae gen i ddiddordeb mawr mewn bod yn gynaliadwy a hunangynhaliol. Rydych chi’n dysgu sut i dyfu eich bwyd eich hunain oherwydd mae’n eich cadw chi’n iach. Roedd Bwdhaeth, ymwybyddiaeth ofalgar a’r holl bethau tebyg yn rhan o’r hyn wnaeth ennyn fy niddordeb.”

Fe wnaeth tyfu i fyny yn Ne Affrica helpu i lunio ei feddwl hefyd. Oherwydd bryd hynny, roedd prinder dŵr, sychder a thywyllwch treigl yn rhan o fywyd bob dydd. Eglura Keegan fod Permaddiwylliant yn cynnig atebion ymarferol gan gynnwys casglu dŵr glaw, defnyddio dŵr mewn ffordd gynaliadwy a chynllunio systemau sy’n dibynnu llai ar brif gyflenwadau.

Ar ôl symud i’r DU, bu Keegan yn gweithio’n bennaf fel athro Saesneg wrth barhau i wirfoddoli ar brosiectau’n ymwneud â’r tir. Yn y pen draw, arweiniodd hynny at rôl fel rheolwr gardd organig, lle bu’n rhedeg gardd farchnad a oedd yn cyflenwi safle gwely a brecwast, rheoli tua 6 o wirfoddolwyr, addysgu Saesneg i wirfoddolwyr rhyngwladol o Ewrop a helpu i greu system dyfu fwy cylchol, oedd yn gyfeillgar i fywyd gwyllt.

Roedd y gwaith yn cynnwys pyllau, gwlyptiroedd, hwyaid, compostio a thyfu mewn dolen gaeedig. Daeth â sawl rhan o’i gefndir at ei gilydd: addysgu, garddio ymarferol, cynaliadwyedd a rheoli pobl.

Yn ddiweddarach, newidiodd llwybr ei yrfa eto. Daeth celf, a oedd wedi mynd law yn llaw â’i ddiddordebau amgylcheddol, yn broffesiwn iddo. Symudodd Keegan at gelf cysyniad digidol, gan weithio’n bennaf ym maes gemau am bum neu chwe blynedd. Yn ystod pandemig Covid, tyfodd y diwydiant gemau’n gyflym ac roedd y gwaith yno – ond roedd rhywbeth nad oedd yn teimlo’n iawn iddo bellach.

Dywedodd Keegan: “Roeddwn i’n eistedd yn paentio arfwisg ganoloesol ar gyfer gemau tra’r oedd y byd yn dioddef, doedd o ddim yn teimlo’n iawn.”

Fe wnaeth y sylweddoliad hwnnw ei wthio i brofi ei hun trwy Radd gwyddor yr amgylchedd ym Mhrifysgol Bangor. Mae’n cyfaddef iddo chwilio am rôl lle gallai ei sgiliau gyfrannu at ddatrysiadau, ac roedd y llwybr hwn yn rhoi’r sylfaen dechnegol iddo symud i faes ymchwil. Roedd gwyddor yr amgylchedd yn helpu i roi golwg ehangach iddo, gan ei fod yn canolbwyntio nid yn unig ar amddiffyn natur, ond ar sut gall pobl a’r amgylchedd weithio gyda’i gilydd.

Roedd lleoliad ym maes ymchwil coedwigaeth yn drobwynt mawr i Keegan. Bu’n gweithio fel technegydd ymchwil ar arbrofion newid hinsawdd gyda Birmingham Institute of Forest Research, gan helpu i gasglu a phrosesu data maes a labordy. Eglurodd fod y gwaith yn ‘fanwl’ iawn, roedd profion pridd, profion dŵr, mesur coed a gwreiddiau, casglu a dadansoddi data i gyd yn ei gadw’n brysur.

“Ar un adeg, treuliais fisoedd yn golchi pridd oddi ar wreiddiau derw, eu gwahanu gyda llaw, eu sganio a throsglwyddo'r canlyniadau i’w dadansoddi”, meddai gyda gwên.

Ond darparodd hyn sylfaen gadarn iddo mewn gwaith maes, data a phrosesau arbrofol, sydd wedi helpu gyda’i rôl bresennol fel Swyddog Planhigfa Goed.

Yn ystod ei radd, eglurodd Keegan ei fod wedi canolbwyntio ar wyddorau pridd hefyd a chwblhaodd draethawd hir ar ficroblastigau, gan ddefnyddio safleoedd dolydd blodau gwyllt lleol Sir Ddinbych ei hun fel rhan o’i ymchwil.

Roedd y prosiect yn edrych ar symudiad microblastigau mewn pridd, ochr yn ochr â charbon, lleithder a chywasgiad, mesurau a ddefnyddir i ddeall iechyd pridd a rheoli tir.

Wrth sgwrsio gyda Llais y Sir, mae Keegan yn cyfaddef ei fod yn dal i obeithio cwblhau PhD sy’n canolbwyntio ar ymchwil un diwrnod, ond am rŵan, mae’n credu mai profiad ymarferol yw’r cam nesaf gorau.

Wrth eistedd yn un o dwneli’r blanhigfa, mae’n amlwg bod cefndir gwyddonol Keegan yn helpu i wthio nod y safle i amddiffyn bioamrywiaeth leol, gyda chanlyniadau cadarnhaol ei arbrawf tyfu Aspen wrth ei ochr wrth i’r sgwrs barhau, gyda chelyn y môr yn tyfu yn y cefndir, a gwelyau blodau gwyllt newydd yn ail-lenwi stoc hadau ar stepen drws y blanhigfa.

“Mae wedi bod yn broses ddysgu enfawr,” meddai. “Ond rwyf wedi cael profiad o’r sgiliau oedd eu hangen arnaf. Mae’r manylion yn bwysig mewn ymchwil, ond rwyf hefyd wedi dysgu pa lefel o ddata sydd ei angen arnom yma mewn gwirionedd. Rwyf wedi fy amgylchynu gan dîm gwych sy'n fy arwain ac yn fy nghefnogi ar hyd y ffordd, ac ni fyddwn wedi gallu ymdopi hebddynt."

Cyn i Lais y Sir gloi’r sgwrs, gofynnwn sut mae’n teimlo am rôl y Swyddog Planhigfa Goed a gymerodd yn 2025, a daw gwên arall: “Hon yw’r swydd orau i mi ei chael erioed.  Mae’r rhagolygon o ran beth ydym ni’n ei wneud a beth ydym ni’n ceisio ei gyflawni yn y blanhigfa yn anhygoel. Mae pawb ydw i’n siarad gyda nhw yn genfigennus o’r hyn ydw i’n ei wneud.”

Nid yw mynd i’r afael ag effaith materion newid hinsawdd ar y tir yn lleol yn dod heb ei heriau, ond i Keegan, mae hynny’n rhan o’r pwynt.

Meddai: “Mae’r rhan fwyaf o waith newid hinsawdd a gwella natur yn teimlo’n amhosibl…Ond mae’n bwysig ein bod ni’n rhoi cynnig arni.”

Mae’r hyn a ddechreuodd gyda phermaddiwylliant a chwilio am hunanddigonedd wedi tyfu’n yrfa i Keegan, wedi’i adeiladu o gwmpas adferiad, gwytnwch a’r gred bod ceisio cwblhau gwaith amgylcheddol anodd hyd yn oed yn werth ei wneud, ac mae hyn i’w weld yn yr egin gwyrdd cynnydd niferus sy’n ymddangos yn y Blanhigfa Goed.

Prosiectau’r adain eiddo yn cefnogi cymunedau ar draws Sir Ddinbych

Dros y 12 mis diwethaf, mae adain Eiddo Cyngor Sir Ddinbych wedi parhau i chwarae rôl hanfodol wrth gefnogi gwasanaethau, cymunedau a phreswylwyr ar draws y sir.

O wneud gwaith gwella a chynnal a chadw adeiladau cyhoeddus, i gefnogi prosiectau mawr a sicrhau bod asedau’r Cyngor yn ddiogel, effeithlon ac addas i’r diben, mae’r timau yn yr adain wedi bod yn rhan o amrywiaeth eang o waith pwysig.

Mae Llais y Sir yn edrych yn ôl ar rai o’r prosiectau allweddol a gwblhawyd yn ystod y flwyddyn, gan amlygu’r ymroddiad, yr arbenigedd a’r cydweithio a fu rhwng y gwahanol dimau sy’n helpu i reoli a gwella ystâd eiddo Sir Ddinbych.

Ers y llynedd, mae’r tîm Cynnal a Chadw Adeiladau wedi cefnogi gwaith gwella mawr yn Ysgol Dewi Sant, y Rhyl, gan helpu i foderneiddio a thrawsnewid ardal neuadd yr ysgol.

Roedd y prosiect hwn yn cynnwys ailadeiladu’r to, gwella inswleiddiad, gosod ffenestri gwydr dwbl perfformiad uchel, uwchraddio trefniadau mynediad a moderneiddio’r cyntedd a’r fynedfa, gan gynnwys gosod lifft i wella hygyrchedd.

Fe wnaeth y gwaith helpu i wella effeithlonrwydd ynni, lleihau ôl-troed carbon yr ysgol a chreu lle mwy diogel, mwy hygyrch a mwy modern i ddisgyblion, staff a’r gymuned ehangach.

Buont yn ymateb i ddifrod storm ym Mharc Dŵr SC2 hefyd, gan sicrhau bod yr adeilad yn ddiogel cyn rheoli gwaith disodli’r to a oedd yn beryglus.

Gan nad oedd y cyflenwr gwreiddiol yn masnachu bellach, cafodd to newydd ei ddylunio’n arbennig a’i wirio’n annibynnol gan ddefnyddio modelu llwyth gwynt sy’n benodol i’r safle.

Roedd angen datrysiad sgaffaldiau pwrpasol ar gyfer y prosiect oherwydd bod gwaith amddiffyn rhag llifogydd gerllaw yn atal mynediad traddodiadol, ac roedd cyflymder y gwynt yn cael ei fonitro bob dydd i gadw gweithwyr yn ddiogel.

Cafodd dalenni to crwm wedi’u creu’n bwrpasol, rhai’n fwy na 24 metr o hyd, eu cludo i’r safle dan drwyddedau llwyth anarferol. Bu gweithwyr cynnal a chadw yn cydlynu’r prosiect cymhleth gyda’r tenant, yswirwyr, ymgynghorwyr, peirianwyr, syrfewyr, addaswyr colled a thimau’r Cyngor sy’n rheoli’r gwaith amddiffynfeydd môr.

Y tîm cynnal a chadw fu’n rheoli’r prosiect, gan gysylltu â’n Tenant, ymgynghorwyr arbenigol, peirianwyr, yswirwyr, syrfewyr fforensig ac addaswyr colled, yn ogystal â chydweithwyr yn y Cyngor, gan gynnwys rhai sy’n rheoli’r gwaith amddiffynfeydd môr.

Dros y 12 mis diwethaf, mae’r tîm Dylunio ac Adeiladu wedi darparu a chefnogi amrywiaeth eang o brosiectau proffil uchel ar draws y sir, gan helpu i wella tai, darpariaeth addysg, hygyrchedd ac adfywio.

Mae cyflawniadau allweddol yn cynnwys cwblhau 22 o dai Cyngor newydd effeithlon o ran ynni yn Llwyn Eirin yn Ninbych, a adeiladwyd i safon Passivhaus ac sydd â phaneli solar a phympiau gwres o’r ddaear er mwyn helpu i leihau costau ynni’r cartref ac allyriadau carbon.

Mae’r tîm wedi dylunio a datblygu’r pwll hydrotherapi cyntaf o’i fath yn Sir Ddinbych hefyd, yn Ysgol Tir Morfa yn y Rhyl. Mae’n cefnogi datblygiad corfforol a lles disgyblion trwy gyfleuster newydd arbenigol sydd ar dir yr ysgol.

Ynghyd â hyn, mae’r tîm wedi cefnogi cam nesaf y gwaith ar safle hen Ysbyty Gogledd Cymru yn Ninbych, lle mae gwaith adfer a dymchwel yn helpu i ddatgloi cyfle i adfywio’r safle 53 erw yn y dyfodol ar gyfer tai, gofod masnachol ac ardaloedd cymunedol gwyrdd.

Mae gwaith yr adain wedi’i gydnabod trwy gynlluniau tai arobryn hefyd, gan gynnwys Llys Elizabeth yn y Rhyl, a enillodd wobr Datblygiad Tai Cymdeithasol Bach Gorau yng Ngwobrau LABC Cymru am ei gartrefi o ansawdd uchel, sy’n effeithlon o ran ynni, i breswylwyr 55 oed a hŷn.

Ers yr haf diwethaf, mae’r Tîm Ynni wedi parhau i arwain prosiectau sy’n gwella effeithlonrwydd o ran ynni, lleihau costau rhedeg a lleihau allyriadau carbon ar draws adeiladau a gwasanaethau’r Cyngor.

Yng nghartref gofal Cysgod y Gaer yng Nghorwen, mae’r tîm wedi gosod system storio ynni batri 40kWh ynghyd ag arae solar 21.36kWp, gan adeiladu ar waith blaenorol i ychwanegu paneli ffotofoltäig, goleuadau LED a gwelliannau i’r system wresogi.

Mae’r gwaith cyfun hwn wedi helpu i leihau defnydd nwy a thrydan yn sylweddol, lleihau allyriadau carbon a chefnogi gwefru dau gerbyd trydan sy’n gweithredu o’r safle er mwyn darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn y gymuned leol.

Mae’r tîm wedi darparu prosiect storio batris arloesol yng ngorsaf Gwastraff ac Ailgylchu Dinbych hefyd, gan osod 600kWh o gapasiti batri i wneud defnydd gwell o ynni solar a gynhyrchir ar y safle a chefnogi cerbydau gwastraff ac ailgylchu trydan.

Mae canlyniadau cynnar yn dangos bod defnydd ynni o’r grid yn y safle wedi gostwng fwy na hanner, a disgwylir i’r system arbed mwy na 76,000kWh y flwyddyn, lleihau costau o tua £16,000 a lleihau allyriadau carbon o tua 22 tunnell y flwyddyn.

Mae enghraifft arall o’r dull cydweithredol hwn i’w gweld yn Ysgol y Santes Ffraid, lle mae timau wedi bod yn cydweithio yn ystod ail hanner 2025 i wella effeithlonrwydd a pherfformiad prif adeilad y safle.

Daeth y prosiect â chefnogaeth at ei gilydd o’r rhaglen Hinsawdd a Natur, Cynnal a Chadw Adeiladau a’r Tîm Ynni, i ddarparu pecyn o welliannau o ran gwresogi, rheolyddion, goleuadau ac inswleiddiad.

Roedd gwaith yn cynnwys tynnu hen foeleri aneffeithlon wedi’u tanio ag olew a’u disodli â boeleri modern wedi’u tanio â LPG ar draws y ddwy brif ystafell beiriannau, gyda phum boeler wedi’u disodli a’r hen danc olew wedi’i symud.

Gosodwyd rheolyddion rheoli adeiladau modern hefyd, gan greu pum ardal ar wahân ar gyfer y prif adeilad a helpu’r safle i weithredu’n fwy effeithlon.

Yn ogystal, gosodwyd mwy na 140 o osodiadau golau LED, y disgwylir iddynt arbed tua 24,260kWh o drydan a thua £5,579 y flwyddyn.

Ychwanegwyd tua 240 metr sgwâr o inswleiddiad 300mm hefyd, gan gefnogi gwaith ehangach y Cyngor ymhellach o ran lleihau defnydd ynni, lleihau allyriadau a gwella cynaliadwyedd hirdymor ei adeiladau.

Meddai’r Cynghorydd Julie Matthews, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol Polisi, Cydraddoldeb a Strategaeth Gorfforaethol ac Asedau Strategol:  “Mae’r gwaith a wnaed gan ein timau Eiddo dros y 12 mis diwethaf yn dangos y rôl bwysig maen nhw’n ei chwarae wrth gefnogi preswylwyr, cymunedau a gwasanaethau’r Cyngor ar draws Sir Ddinbych. O wella ysgolion a lleoliadau gofal i ddarparu cartrefi effeithlon o ran ynni, lleihau allyriadau carbon a chefnogi prosiectau adfywio mawr, mae eu gwaith yn cael effaith uniongyrchol a pharhaus ar fywydau bob dydd pobl.

“Hoffwn ddiolch i’r holl dimau am eu hymroddiad, eu harbenigedd a’u hymrwymiad. Mae eu hymdrechion yn helpu i wneud ein hadeiladau’n fwy diogel, mwy hygyrch, mwy cynaliadwy a mwy parod i ddiwallu anghenion preswylwyr rŵan ac yn y dyfodol.”

♻️ Cymorth ailgylchu yn eich llyfrgell leol yn ystod Wythnos Llyfrgelloedd Gwyrdd 📚💚

Bydd ein cynghorwyr ailgylchu yn ymweld â llyfrgelloedd ledled Sir Ddinbych yn ystod Wythnos Llyfrgelloedd Gwyrdd.

Galwch heibio am awgrymiadau ailgylchu defnyddiol, cyngor ymarferol a digon o wybodaeth i'ch helpu i ailgylchu mwy a gwastraffu llai. 🙌♻️

📍 Dewch o hyd iddyn nhw yn:

• 🗓️ 21 Hydref — Llyfrgell Llanelwy, 10am–1pm
• 🗓️ 22 Hydref — Llyfrgell y Rhyl, 10am–1pm
• 🗓️ 23 Hydref — Llyfrgell Rhuddlan, 10am–1pm
• 🗓️ 26 Hydref — Llyfrgell Rhuthun yn y bore a Llyfrgell Dinbych yn y prynhawn
• 🗓️ 27 Hydref — Llyfrgell Prestatyn, 10am–1pm
• 🗓️ 28 Hydref — Llyfrgell Corwen yn y bore a Llyfrgell Llangollen yn y prynhawn

Dewch draw i ddweud helo — mae'r tîm yn edrych ymlaen at helpu trigolion gydag awgrymiadau, cyngor ac arweiniad ar ailgylchu. 👋✨
#WythnosLlyfrgelloeddGwyrdd #AilgylchuMwy #GwastraffuLlai #LlyfrgelloeddSirDdinbych

Profi’r cerbydau graeanu i baratoi ar gyfer y gaeaf

Mae timau’r Cyngor yn paratoi ar gyfer tymor Cynnal a Chadw’r Gaeaf sydd ar ei ffordd i Sir Ddinbych.

Fel rhan o’r paratoadau hyn, bydd cerbydau graeanu’r Cyngor yn mynd allan ar draws gogledd a de Sir Ddinbych ar 15 ac 16 Hydref ar gyfer taith brawf. Bydd y gyrwyr yn dilyn y llwybrau graeanu arferol i sicrhau bod popeth yn barod ar gyfer y gaeaf, a bydd eu hadborth yn helpu i lywio cynlluniau cynnal a chadw’r Cyngor.

Mae rhwydwaith ffyrdd amrywiol Sir Ddinbych yn ymestyn o ffyrdd gwledig tawelach a lonydd cul sy’n gwasanaethu eiddo anghysbell i’r ffordd ddosbarth A uchaf yng Nghymru a llwybrau rhanbarthol allweddol fel yr A55.

I gael rhagor o wybodaeth am lwybrau graeanu’r Cyngor, ewch i https://www.denbighshire.gov.uk/cy/parcio-ffyrdd-a-theithio/graeanu-yn-y-gaeaf.aspx

Llyr Gruffydd AS yn dysgu am waith rheoli llifogydd naturiol Sir Ddinbych yn Llysfasi

Bu’r Gweinidog Cabinet y Senedd dros Wydnwch Gwledig a Chynaliadwyedd, Llyr Gruffydd AS, yn ymweld â Choleg Cambria Llysfasi ddydd Iau, 8 Hydref, i ddysgu mwy am y gwaith arloesol o reoli llifogydd naturiol sy’n cael ei gyflawni ledled dalgylch Clwyd gan Gyngor Sir Ddinbych.

Yn ystod yr ymweliad, clywodd y Gweinidog sut mae’r Cyngor wedi datblygu rhaglen uchelgeisiol o fwy na 15 o brosiectau rheoli llifogydd naturiol drwy gyllid Llywodraeth Cymru, gyda chwe chynllun eisoes wedi’u cwblhau. Mae’r ymyriadau wedi’u cynllunio i arafu llif dŵr a’i gadw yn y dirwedd am gyfnod hirach, gan helpu i leihau’r risg o lifogydd i gymunedau i lawr yr afon, tra hefyd yn gwella ansawdd dŵr, creu cynefinoedd a chryfhau gwydnwch amgylcheddol.

Roedd yr ymweliad yn arddangos y cynllun yn Llysfasi, sydd wedi’i ddatblygu mewn partneriaeth â staff Coleg Cambria, ac sy’n dangos sut y gall rheoli tir cynaliadwy gyfrannu at wydnwch rhag llifogydd wrth gefnogi ffermio cynhyrchiol. Mae’r prosiect hefyd yn darparu cyfleoedd dysgu gwerthfawr i fyfyrwyr, gan helpu i arfogi ffermwyr a rheolwyr tir y dyfodol â’r sgiliau sydd eu hangen i sicrhau cydbwysedd wrth gynhyrchu bwyd, gwella’r amgylchedd a chryfhau gwydnwch cymunedol.

Dywedodd Cathryn Hughes, Swyddog Lliniaru Llifogydd yn Sir Ddinbych: “Mae gweithio’n agos gyda ffermwyr, tirfeddianwyr, sefydliadau addysgol a Llywodraeth Cymru yn hanfodol os ydym am ddatblygu atebion ymarferol a chynaliadwy i’r risgiau llifogydd cynyddol sy’n gysylltiedig â newid yn yr hinsawdd. Mae ymweliadau fel hyn yn gyfle ardderchog i ddangos sut mae rheoli llifogydd naturiol yn dod yn rhan bwysig o’n dull ehangach o leihau’r risg o lifogydd ar draws Sir Ddinbych a dalgylch Clwyd, gan hefyd sicrhau manteision i’r amgylchedd a chymunedau lleol.”

Dywedodd y Cynghorydd James Elson, Aelod Arweiniol Sir Ddinbych dros yr Amgylchedd a Thrafnidiaeth: “Rydym yn croesawu’r cyfle gwych hwn i dynnu sylw at y gwaith lliniaru llifogydd sy’n cael ei gyflawni drwy gyllid Rheoli Risg Llifogydd ac Erydu Arfordirol (FCERM) Llywodraeth Cymru. Mae safleoedd Rheoli Llifogydd Naturiol, fel yr un yn Llysfasi, wedi bod yn rhan allweddol o uchelgais Sir Ddinbych ar gyfer rheoli risg llifogydd. Maent yn cynnig amddiffyniad i gymunedau a gwydnwch yn erbyn mwy o lifogydd, tra hefyd yn helpu’r Cyngor i gyflawni ei nodau ar gyfer Sir Ddinbych fwy Gwyrdd.”

Cafodd y cynllun rheoli llifogydd naturiol ei ddylunio gan WaterCo, a oedd hefyd yn cefnogi swyddogion Sir Ddinbych yn ystod yr ymweliad.

Codi dros £500 i elusen Maggie's yng Ngwasanaeth Dinesig y Cadeirydd

Ddydd Sul, 20 Medi, cynhaliwyd Gwasanaeth Dinesig Sir Ddinbych yn Eglwys Sant Pedr, Rhuthun.

Dan arweiniad Cadeirydd y Cyngor ar y pryd, y Cynghorydd Bobby Feeley, roedd y gwasanaeth yn cynnwys cyfraniadau gan y Parchedig Luke Bristowe, Caplan y Cadeirydd, Lady Sue Hudson, a Mr David Jones OBE, Uchel Siryf Clwyd, yn ogystal â pherfformiad gan Gôr Cymunedol Rhuthun sy'n Gyfeillgar i Dementia.

Cododd y gynulleidfa swm gwych o £510.25 ar gyfer elusen ddewisol y Cynghorydd Feeley, Maggie’s, sy'n darparu cymorth canser o'i chanolfan yng Ngogledd Cymru yn Ysbyty Glan Clwyd, Bodelwyddan.

Dywedodd y Cynghorydd Feeley (gydag Emma Shuttleworth o Maggie's, isod): “Diolch i bawb a ddaeth draw, a gefnogodd Maggie’s ac a helpodd i wneud y Gwasanaeth Dinesig mor arbennig. Gwerthfawrogir eich haelioni a'ch cyfraniadau yn fawr.”

Ers y gwasanaeth, mae'r Cynghorydd Feeley wedi camu i lawr o'i rôl fel Cadeirydd yn dilyn ei phenodiad i Gabinet Cyngor Sir Ddinbych. Bydd Is-gadeirydd y Cyngor, y Cynghorydd Peter Scott, bellach yn ei olynu fel Cadeirydd.

Cwrs SKITTLES yr Haf yn helpu pobl ifanc i ddatblygu eu sgiliau

Cymerodd grŵp o 10 o bobl ifanc o gefndiroedd amrywiol ledled Sir Ddinbych ran mewn cwrs datblygiad personol SKITTLES yr Haf, a ddarparwyd gan Wasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych.

Roedd y cwrs yn llawn hwyl a gweithgareddau, gan roi cyfle i’r bobl ifanc ddatblygu sgiliau newydd, ennill cymwysterau a rhoi cynnig ar brofiadau newydd.

Fel rhan o’r cwrs, enillodd y 10 person ifanc gymwysterau mewn Hylendid Bwyd, Cymorth Cyntaf a chwrs Agored Phoenix. Cafodd y cwrs ei ddarparu mewn partneriaeth â Swyddogion Cymorth Cymunedol yr Heddlu yng Ngogledd Cymru, Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru, Ambiwlans Sant Ioan a Sir Ddinbych yn Gweithio.

Cymerodd y bobl ifanc ran mewn arhosiad preswyl ym Mryn Tysilio yn Llangollen, yn ogystal â chwblhau prosiect gardd gymunedol yng Ngorsaf VIBE yn y Rhyl. Bydd y gymuned ehangach yn gallu mwynhau a chael budd o’r lle cymunedol.

Mae’r cwrs wedi helpu pob un o’r bobl ifanc i fagu hyder, datblygu eu sgiliau a chael profiad gwerthfawr i’w helpu gyda chyfleoedd cyflogaeth neu goleg yn y dyfodol.

Gall pobl ifanc rhwng 16 a 25 oed sydd â diddordeb mewn cymryd rhan mewn cyrsiau yn y dyfodol gysylltu â James Salisbury drwy james.salisbury@sirddinbych.gov.uk.

Planhigfa’n meithrin gwely newydd i gefnogi blodau gwyllt

Mae gwely newydd yn llawn cefnogaeth i flodau gwyllt lleol yn dod yn ei flaen yn ein Planhigfa Goed yn Llanelwy.

Diolch i gymuned o wirfoddolwyr y Blanhigfa Goed, mae lle newydd wedi'i greu y tu allan i'r twneli tyfu i helpu gyda gwaith coed brodorol y safle.

Mae gwirfoddolwyr wedi plannu planhigion dros ben sydd wedi'u tyfu o hadau a gasglwyd ar hyd a lled Sir Ddinbych mewn gwely newydd ei baratoi.

Unwaith y bydd y planhigion yn hadu, bydd yr hadau'n cael eu casglu a'u storio'n briodol yn barod i'w plannu'r tymor canlynol.

Dywedodd Keegan Blazey, Swyddog yn y Blanhigfa Goed: “Mae gennym gymuned wych o wirfoddolwyr yma yn y blanhigfa goed, mae’n wych eu helpu i ddysgu sgiliau newydd ac rydym hefyd yn dysgu drwyddyn nhw diolch i’r profiadau bywyd gwahanol maen nhw’n eu cynnig bob wythnos.

“Bu Francesca, un o’n myfyrwyr sy’n gwirfoddoli, yn ymdrechu’n galed i helpu i greu’r gwely hwn a fydd yn rhoi ffynhonnell hadau wych i ni ar y safle i’n helpu i barhau i ddiogelu a meithrin ein natur leol yn y dyfodol.”

Awydd dod yn Lysgennad Twristiaeth Sir Ddinbych?

Mae’r cynllun Llysgennad Twristiaeth Sir Ddinbych, yn gwrs hyfforddiant ar-lein am ddim i wella eich gwybodaeth am y sector twristiaeth yn Sir Ddinbych.

Mae 14 modiwl i ddewis ohonynt ar amrywiaeth o themâu gan gynnwys cerdded, becio. bwyd, celfyddydau, arfordir, hanes a thwristiaeth gynaliadwy.

Gwyliwch ein ffilm fer sy’n sôn am y cwrs.

Ewch i www.llysgennad.cymru a chychwyn arni heddiw.

Cofrestru Llety Ymwelwyr yng Nghymru

Deddf newydd i gofrestru llety ymwelwyr yng Nghymru: Cyhoeddi gweminarau i helpu darparwyr i baratoi

Bydd gofyn i unrhyw un sy'n derbyn archebion ar gyfer llety dros nos yng Nghymru — o westeion achlysurol i weithredwyr gwestai mawr — gofrestru eu llety gydag Awdurdod Cyllid Cymru (ACC) pan fydd y gofrestr yn lansio'r hydref hwn.

Mae deddfwriaeth Llywodraeth Cymru yn golygu y bydd angen i bob darparwr sy'n cynnig llety i ymwelwyr, boed yn ystafell sbâr sengl, bwthyn gwyliau, gwely a brecwast, neu westy gwasanaeth llawn, gwblhau proses gofrestru ffurfiol. Mae'r gofyniad yn berthnasol p'un a yw gwesteion yn aros am un noson neu sawl wythnos.

Bydd y cynllun cofrestru llety ymwelwyr newydd yn lansio yn hydref 2026. Cyn hyn, mae'r ACC yn annog gwesteiwyr a busnesau i gofrestru am ddiweddariadau fel y gallant dderbyn nodyn atgoffa, canllawiau, a'r wybodaeth ddiweddaraf wrth i'r dyddiad cofrestru agosáu. Mae’r broses gofrestru’n rhad ac am ddim ac mae’n orfodol i bob darparwr llety gofrestru hyd yn oed os na chaiff yr Ardoll Ymwelwyr ei chyflwyno yn y pen draw yn y sir. Gallai gall darparwyr sy'n methu â chofrestru wynebu cosbau.

Gweminarau i Gefnogi Gwesteiwyr a Llwyfannau Archebu

Er mwyn helpu i baratoi'r sector, mae Awdurdod Cyllid Cymru yn cynnig cyfres o weminarau am ddim wedi'u hanelu at ddarparwyr llety ymwelwyr, llwyfannau archebu a chyrff twristiaeth. Bydd y sesiynau hyn yn darparu diweddariadau diweddaraf ar y gofynion cofrestru newydd a chanllawiau clir, ymarferol ar sut y gall darparwyr llety gydymffurfio. Bydd hefyd sesiwn holi ac ateb gydag arbenigwyr ACC.

Dyddiadau'r Gweminarau

Sesiynau Saesneg:

• Dydd Mawrth 24 Mawrth 2026, 11am–12pm
• Dydd Mawrth 24 Mawrth 2026, 6pm–7pm

Sesiwn Cymraeg:

• Dydd Iau 26 Mawrth 2026, 11am–12pm

Sut i Gofrestru ar gyfer Gweminar

Gallwch gofrestru ar gyfer gweminar ar y ddolen ganlynol - https://www.llyw.cymru/awdurdod-cyllid-cymru/hyfforddiant-digwyddiadau

Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru ar gyfer hysbysiadau am y cynllun cofrestru newydd, ewch i https://registervisitoraccommodation.service.gov.wales/email-signup

Darganfod Sir Ddinbych...

Eisiau darganfod mwy o Sir Ddinbych?

Beth am gael ysbrydoliaeth o'n mapiau cerdded a beicio am syniadau newydd o leoedd i ymweld â nhw.

Am fwy o ysbrydoliaeth ar weithgareddau yn Sir Ddinbych a'r cyffiniau ewch i - https://www.northeastwales.wales/cy/ 

Newidiadau i brawf traffig Prestatyn

Caiff trefniant newydd ei gyflwyno i brawf traffig Prestatyn fel rhan o ymdrechion parhaus y cyngor i wella llif y traffig a lleihau tagfeydd yng nghanol y dref.

O ddydd Sadwrn 15 Awst, bydd cerbydau yn gallu troi i'r dde o'r B5120 Ffordd Pendyffryn, Prestatyn (wrth deithio o gyfeiriad yr orsaf fysiau/Lidl) i lawr Ffordd y Bont tuag at y gylchfan fach, er mwyn cyrraedd busnesau ar waelod y Stryd Fawr a Pharc Manwerthu Parc Prestatyn.

Bwriad y drofa ychwanegol i’r dde yw lleihau nifer y cerbydau sy'n teithio drwy Barc Manwerthu Parc Prestatyn i gyrraedd busnesau ar ben isaf y Stryd Fawr. Drwy ddarparu llwybr mwy uniongyrchol i yrwyr, mae'r cyngor yn gobeithio gallu lleddfu'r pwysau ar ffyrdd lleol a gwella mynediad i drigolion, ymwelwyr a busnesau.

Awgrymodd gwaith modelu traffig blaenorol ar gyfer yr ardal na fyddai troi i'r dde yn y lleoliad yma yn bosib oherwydd lled y ffordd a chyfyngiadau cysylltiedig y briffordd. Fodd bynnag, yn dilyn gwaith manwl ac adolygiad o'r gofod sydd ar gael ar y ffyrdd, nodwyd datrysiad sy'n caniatáu i'r drofa i’r dde ddigwydd yn ddiogel.

Anogir modurwyr i gymryd gofal ychwanegol wrth deithio drwy'r ardal wrth i ddefnyddwyr y ffyrdd ymgyfarwyddo â'r trefniant newydd. Bydd arwyddion priodol mewn lle i gyfeirio gyrwyr.

Bydd y cyngor yn monitro symudiadau traffig a lefelau tagfeydd yn ystod y cyfnod prawf er mwyn asesu effeithiolrwydd y newidiadau a phenderfynu unrhyw welliannau yn y dyfodol a allai fod eu hangen.

Cymorth ariannol tuag at gost gwisg ysgol a phrydau ysgol am ddim

Mae cymorth ariannol ar gael tuag at gost gwisg ysgol a phrydau ysgol am ddim.

Mae rhagor o wybodaeth ynghylch a ydych chi'n gymwys ar gael ar y poster isod.

I wneud cais ewch i www.sirddinbych.gov.uk/budd-daliadau neu sganiwch y cod QR.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol: Ebrill 2025 i Mawrth 2026: Tai o ansawdd sy'n bodloni anghenion pobl

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol: Ebrill 2025 i Mawrth 2026: Sir Ddinbych ffyniannus

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol: Ebrill 2025 i Mawrth 2026: Sir Ddinbych iachach, hapusach a gofalgar

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol: Ebrill 2025 i Mawrth 2026: Sir Ddinbych wyrddach

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol: Ebrill 2025 i Mawrth 2026: Sir Ddinbych yn dysgu ac yn tyfu

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

Uchafbwyntiau'r Cynllun Corfforaethol: Ebrill 2025 i Mawrth 2026: Cyngor sy'n cael ei gynnal yn dda ac sy'n uchel ei berfformiad

Bob blwyddyn, rydym yn adolygu perfformiad y Cyngor ar gyflawni'r Cynllun Corfforaethol 2022 i 2027: Y Sir Ddinbych a Garem. Mae ein Cynllun Corfforaethol yn nodi'r hyn yr ydym am ei gyflawni ar gyfer pobl a chymunedau Sir Ddinbych dros y 5 mlynedd nesaf. Mae'r Cynllun yn cynnwys chwe thema.

2026 Dyddiadau ar gyfer gwiriad pwysau carafanau am ddim a chyngor ar ddiogelwch

Mae Safonau Masnach Sir Ddinbych a Chonwy yn cynnig sesiynau pwyso a chyngor am ddim ar gyfer carafanau a faniau gwersylla.

Gall preswylwyr sy’n mynd ar wyliau mewn carafán neu fan wersylla wneud yn siŵr nad ydynt yn gorlwytho eu carafán a rhoi eu hunain mewn perygl.

Mae’r sesiynau pwyso a chyngor am ddim ar gyfer carafanau ar gael i drigolion Sir Ddinbych a Chonwy, ac i’r rheini mewn ardaloedd awdurdodau lleol eraill os gallant deithio i’r lleoliad.

Sesiwn gyngor yw hwn, ac ni chymerir unrhyw gamau os canfyddir gorlwytho neu faterion eraill, ond byddwn yn gweithio gyda chi i leihau'r llwyth. Bydd swyddogion y cyngor yng nghwmni swyddog o adran Diogelwch Cymunedol Heddlu Gogledd Cymru a fydd yn rhoi cyngor diogelwch ymarferol i gadw'ch car a'ch carafan yn ddiogel.

Bydd y gwiriadau pwysau rhad ac am ddim yn cael eu cynnal ar y bont bwyso ar yr A525 rhwng Rhuddlan a Llanelwy ar y dyddiadau a’r amseroedd canlynol:

• Dydd Gwener 17/07 – 10am-3pm
• Dydd Gwener 28/08 – 10am-3pm

Nid oes angen apwyntiad ar gyfer y sesiynau yma ac mae croeso i breswylwyr fynychu unrhyw un o’r sesiynau a restrir a darganfod a ydynt o fewn y pwysau cyfreithlon ar gyfer eu cerbydau.

Gellir dod o hyd i'r bont bwyso ar ffordd yr A525 rhwng Rhuddlan a Llanelwy, tua thri chwarter milltir o Ruddlan, a leolir yn y gilfan, bydd arwyddion yn nodi bod y bont bwyso ar waith.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau am yr uchod, cysylltwch ag adran Safonau Masnach Sir Ddinbych ar tradingstandards@denbighshire.gov.uk ewch i'w tudalen Facebook, yn yr un modd cysylltwch â Safonau Masnach Conwy ar trading.standards@conwy.gov.uk

Annog trigolion ac ymwelwyr i leihau'r risg o danau gwyllt yng nghefn gwlad

Mae ymwelwyr â chefn gwlad Sir Ddinbych yn cael eu hannog i ymddwyn yn gyfrifol yr haf hwn er mwyn helpu i leihau'r risg o danau gwyllt.

Mae Cyngor Sir Ddinbych a Thirwedd Cenedlaethol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy yn rhannu’r cyngor hwn yn dilyn tywydd poeth a sych ac achosion diweddar o danau gwyllt ar draws Gogledd Cymru.

Mae Ceidwaid Cefn Gwlad yn barod i ymateb i adroddiadau am danau gwyllt, a gofynnir i ymwelwyr ddilyn cyngor ar atal tanau mewn gwarchodfeydd natur, parciau gwledig ac ardaloedd cyhoeddus agored eraill:

• Peidiwch â chynnau tanau na barbeciw; dewch â phicnic yn lle
• Diffoddwch sigaréts yn llwyr
• Os gwelwch dân gwyllt neu os ydych yn arogli mwg trwm, ewch i le diogel ar unwaith.
• Ffoniwch 999 a gofynnwch am y gwasanaeth tân. Byddwch yn barod i roi lleoliad manwl gywir neu nodwedd amlwg yn yr ardal.

Anogir ymwelwyr hefyd i ddefnyddio safleoedd gwersylla sefydledig sydd â chyfleusterau, er mwyn helpu i leihau'r pwysau ar y timau sy'n monitro safleoedd poblogaidd cefn gwlad.

Dywedodd y Cynghorydd Alan James, yr Aelod Arweiniol dros Ddatblygu Lleol a Chynllunio yng Nghyngor Sir Ddinbych: "Gyda'r tywydd sych hirfaith, rydym yn arbennig o bryderus ynghylch y risgiau o danau gwyllt sy'n gysylltiedig â gwersylla mewn ardaloedd anghysbell.

"Gall tanau mewn glaswellt, rhedyn a grug ledaenu'n gyflym mewn amodau sych a gwyntog. Os gwelwch yn dda, ceisiwch osgoi tanau agored a diffodd deunyddiau ysmygu yn llwyr."

"Rydym yn annog pobl i ddefnyddio safleoedd gwersylla swyddogol a dilyn rheolau'r safle. Bydd ymddwyn yn synhwyrol yn ystod y tywydd poeth hwn yn helpu i gadw ymwelwyr yn ddiogel, cefnogi ein timau a lleihau'r pwysau ar adnoddau.

Ychwanegodd, "Mae'n arbennig o bwysig ein bod oll yn dilyn y canllawiau hyn o ystyried y pwysau presennol ar Wasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru, sy'n delio â thanau gwyllt ar draws y rhanbarth ar hyn o bryd."

Galw ar drigolion Sir Ddinbych helpu dod o hyd i gyn-filwyr sydd â hawl i gyfiawnder

Mae Cyngor Sir Ddinbych yn cefnogi ymgyrch #BattleForLostVeterans2026  sy’n cael ei redeg gan Ymladd gyda Balchder (Fighting with Pride) ac yn annog trigolion lleol, grwpiau cyn-filwyr a sefydliadau cymunedol i helpu i gyrraedd pobl gafodd eu heffeithio gan y gwaharddiad hanesyddol ar bersonél LGBTQ+ oedd yn gwasanaethu'n agored yn y Lluoedd Arfog cyn 2000.

Cafodd miloedd eu diswyddo, eu rhyddhau neu eu gorfodi i guddio eu hunaniaeth yn ystod eu gyrfaoedd milwrol. Erbyn hyn, gall cyn-filwyr cymwys fod â hawl i iawndal ariannol o hyd at £70,000, yn ogystal â mesurau adferol eraill.

Er bod llawer o gyn-filwyr eisoes wedi dod ymlaen, mae Ymladd Gyda Balchder yn amcangyfrif bod tua 1,000 o gyn-filwyr cymwys yn dal i fod yn anymwybodol o'r cynllun, neu heb wneud cais amdano eto. Y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau yw 12 Rhagfyr 2026.

Mae'r cyngor yn annog unrhyw un allai fod yn gymwys, neu sy'n adnabod rhywun a allai gael ei effeithio, i rannu gwybodaeth am yr ymgyrch a helpu i sicrhau bod cyn-filwyr yn derbyn y gydnabyddiaeth a'r gefnogaeth y maent yn ei haeddu.

Dywedodd y Cynghorydd Julie Matthews, Dirprwy Arweinydd y cyngor, a Chefnogwr y Lluoedd Arfog dros Sir Ddinbych, "Mae cyn-filwyr wedi aberthu’n sylweddol wrth wasanaethu eu gwlad ac mae'n bwysig bod y rhai a wynebodd driniaeth annheg oherwydd eu cyfeiriadedd rhywiol neu eu hunaniaeth yn cael y gefnogaeth a'r gydnabyddiaeth y maent yn ei haeddu.

"Rydym yn annog trigolion, grwpiau cymunedol a sefydliadau cyn-filwyr ledled Sir Ddinbych i helpu i ledaenu ymwybyddiaeth o'r ymgyrch hon. Drwy rannu'r wybodaeth, gallwn helpu i sicrhau bod unrhyw un a allai fod yn gymwys i gael iawndal yn ymwybodol o'r gefnogaeth sydd ar gael iddynt cyn y dyddiad cau."

Efallai nad yw rhai unigolion bellach yn uniaethu fel LGBTQ+, efallai nad ydynt yn ystyried eu hunain yn rhan o'r gymuned cyn-filwyr, neu efallai y byddant yn ei chael hi'n anodd ailymweld â'u profiadau. Felly mae ymwybyddiaeth gymunedol yn hanfodol wrth helpu i gyrraedd y rhai allai fod yn gymwys am iawndal.

Am ragor o wybodaeth a chefnogaeth, ewch i dudalen we iawndal Ymladd Gyda Balchder - https://www.fightingwithpride.org.uk/reparations/

Neu, i wneud cais ewch i www.gov.uk/lgbt-veterans

Buchod wedi dychwelyd i Foel Famau

Mae’r gweithwyr cadwraeth cynefinoedd gorau yn y busnes yn ôl ar frig brysuraf y Bryniau Clwyd.

Nid oes gan y gwartheg gwych yma gradd Gwyddoniaeth Amgylcheddol ond yr hyn sydd ar goll o ran addysg maen nhw’n wneud iawn amdano gyda brwdfrydedd bywiog amdan gadwraeth ein cynefin rhostir. 

Mae’r buchod yma yn rhan o’r gwaith partneriaeth rhwng Cyfoeth Naturiol Cymru a’r Dirwedd Genedlaethol, yn defnyddio dulliau traddodiadol i reoli’r dirwedd rydym yn gofalu amdano.

I ddarllen fwy am y prosiect, cliciwch y ddolen isod:

https://www.clwydianrangeanddeevalleyaonb.org.uk/cy/buchod-wedi-dychwelyd-i-foel-famau/ 

Sut ydych chi'n cofio'r Frenhines Elizabeth?

Gwahoddir pobl ledled y DU, y Gymanwlad a thu hwnt i fapio eu hatgofion o'r frenhines a deyrnasodd hiraf ar Brydain.

Rhannwch eich atgofion amdani a dod yn rhan o archif hanes byw. Cyflwynwch eich rhai chi yn www.queenelizabeth.com/cy

Credydau'r holl luniau: PA Images

Cael problemau gyda’ch rhyngrwyd? Efallai y gallwn helpu!

Ydy unrhyw un o’r rhain yn broblem i chi? 

🔹 Mae eich rhyngrwyd yn araf neu’n annibynadwy

🔹 Rydych chi’n pendroni pryd y byddwch yn cael Ffibr Llawn

🔹 Nid ydych yn siŵr pa opsiynau eraill sydd ar gael, megis band eang 4G, 5G neu loeren

🔹 Rydych chi’n pendroni a allech chi elwa o gynllun band eang neu gysylltedd gan y llywodraeth

🔹 Rydych chi’n poeni am newidiadau i’r rhwydwaith ffôn copr traddodiadol

🔹 Rydych chi’n poeni am sut y bydd eich llinell dir yn gweithio yn ystod toriad pŵer

Oeddech chi’n gwybod bod gan Sir Ddinbych Swyddog Digidol a all helpu? 💻

Gall ein Swyddog Digidol, Philip Burrows, gynnig cyngor ac arweiniad, eich helpu i ddeall eich opsiynau cysylltedd, rhoi gwybod i chi am gynlluniau y gallech fod yn gymwys ar eu cyfer a’ch diweddaru am unrhyw gyllid neu gymorth a allai fod ar gael yn eich ardal.

Os oes gennych gwestiwn neu bryder am eich rhyngrwyd neu gysylltedd digidol, cysylltwch â philip.burrows@sirddinbych.gov.uk

Rydyn ni yma i’ch helpu i gadw mewn cysylltiad! 🌐

A wyddoch chi y gallwch wylio cyfarfodydd y Cyngor arlein?

Gallwch weld gweddarllediadau byw ac wedi eu recordio o gyfarfodydd pwyllgorau’r Cyngor ar unrhyw adeg.

Mae'r holl bapurau hefyd i'w gweld gan gynnwys yr agenda a phenderfyniadau.

Os hoffech chi ddarganfod mwy am beth syn digwydd yn y Cyngor, edrychwch ar y calendr cyfarfodydd i weld beth sy’n mynd ymlaen.

A wyddoch chi sut i rhoi eich enw i lawr ar gyfer y Gofrestr Tai?

Ydych chi'n gwybod beth mae SARTH yn ei olygu? Mae SARTH yn sefyll am ‘Single Access Route to Housing’ sef 'Llwybr Mynediad Sengl i Dai’. Dyma lle, os ydych chi am gael eich cynnwys ar y Gofrestr Tai, dim ond un cais y bydd yn rhaid i chi ei wneud. Yn lle gwneud cais i wahanol gymdeithasau tai ar wahân, rydych chi'n cwblhau un cais sy'n cael ei rannu ar draws yr holl landlordiaid hynny sy'n rhan o'r cynllun. Mae ‘Llwybr Mynediad Sengl i Dai’ (SARTH) yn cael ei rannu gan bob darparwr tai cymdeithasol yn Sir Ddinbych. Ar ôl i chi wneud cais i fynd ar y Gofrestr Tai, yna caiff eich angen chi am dy gael ei asesu a'ch bod chi'n cael eich rhoi mewn band blaenoriaeth, gan helpu i sicrhau bod tai'n cael eu dyrannu mewn ffordd deg a thryloyw i'r rhai sydd eu hangen fwyaf.

Mae'r holl wybodaeth sydd angen i chi ei gwybod am y cynllun, a sut i wneud cais, ar ein gwefan.

Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych

Mae Gwasanaeth Ieuenctid Sir Ddinbych yn agored i bawb 11 i 25 oed. Mae nhw yn cynnig gweithgareddau a chyfleoedd cymdeithasol i ddatblygu diddordebau yn ogystal â helpu a chefnogi unrhyw un sydd ei angen. I ddod o hyd i glwb ieuenctid lleol neu i gael cymorth a chefnogaeth i blant a phobl ifanc, ewch i’n gwefan.

Prydau ysgol am ddim

Mae pob plentyn oed cynradd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim drwy'r cynllun Prydau Ysgol Cynradd Cynradd Cyffredinol. Mae hon yn fenter gan Lywodraeth Cymru sydd wedi'i sefydlu i helpu gyda'r costau byw cynyddol. Gallwch ddarganfod rhagor o wybodaeth ar wefan y Cyngor.

A wyddoch chi fod 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd?

Mae 1.9% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at Warchod y Cyhoedd ac Iechyd yr Amgylchedd ac fel rhan o hyn, mae'r Cyngor yn archwilio oddeutu 720 o fwytai, caffis a lleoliadau pryd ar glud bob blwyddyn i sicrhau eu bod yn gweithredu'n ddiogel ar gyfer trigolioin Sir Ddinbych.

Yn ogystal, mae'r Cyngor yn ymateb i dros 1,200 o geisiadau bob blwyddyn sy'n berthnasol i dai a llygredd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Wyddoch chi mai 1.8% o wariant Treth Cyngor sy’n mynd ar wagu biniau ac ailgylchu?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd ar wagio biniau ac ailgylchu sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar eiddo Band D).

Am hyn, mae’r Cyngor yn casglu oddeutu 73,000 o finiau o fwy na 47,000 o gartrefi bob wythnos ar draws y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi fod 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd?

Mae 0.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at oleuadau stryd.

Am hyn, mae’r Cyngor yn cynnal 11,763 o oleuadau stryd a 1,547 o arwyddion a physt wedi’u goleuo

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol?

Mae 2.9% o wariant Treth Cyngor yn mynd ar drafnidiaeth ysgol.

Am hyn, mae'r Cyngor yn cludo oddeutu 2,871 o ddisgyblion yn ddiogel i 75 ysgol ledled y sir.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi bod 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion?

Mae 29.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ofal cymdeithasol i blant ac oedolion.

A gyda 36.7% yn mynd i ysgolion ac addysg, mae hyn yn golygu bod dros 66% o’ch Treth Cyngor yn mynd i warchod y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi fod 1.8% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd?

Mae 1.8% o wariant eich Treth Cyngor yn mynd tuag at ffyrdd ac isadeiledd.

O fewn hyn mae’r gwasanaeth yn gyfrifol am 1,419km o briffyrdd (ag eithrio cefnffyrdd), 601 o bontydd priffyrdd a cheuffosydd, 302 o waliau cynnal a 26,000 o geunentydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

A wyddoch chi fod gan Sir Ddinbych yn Gweithio tudalennau ar ein gwefan?

Mae gan Sir Ddinbych yn Gweithio dudalennau ar wefan y Cyngor.

Mae Sir Ddinbych yn Gweithio yma i helpu preswylwyr 16 oed a hŷn a allai fod yn ei chael yn anodd neu sy’n poeni am arian. P’un ai a ydych chi’n chwilio am waith neu angen cefnogaeth i godi eich hun yn ôl ar eich traed, mae nhw yma i’ch arwain chi tuag at ddyfodol gwell. Ewch i'n gwefan i gael gweld beth sydd gennyn nhw i gynnig.

A wyddoch chi?

Mae 36.7% o'ch Treth Cyngor yn cael ei wario ar ysgolion ac addysg, a 29.8% yn cael ei wario ar ofal cymdeithasol, sy'n golygu bod dros 66% o'ch Treth Cyngor yn mynd ar amddiffyn y mwyaf bregus yn ein cymdeithas.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

A wyddoch chi bod 64% o gyllideb y Cyngor yn mynd ar addysg, ysgolion a gofal cymdeithasol?

Mae 64% o gyllideb y Cyngor yn mynd ar addysg, ysgolion a gofal cymdeithasol? Mae 14% arall wedi'i neilltuo i bethau fel cynllun cenedlaethol Cymru gyfan ar gyfer budd-dal y Dreth Gyngor a'r ardoll y mae'n rhaid i ni ei thalu i Awdurdod Tân ac Achub Gogledd Cymru, sydd wedyn ond yn gadael 22% ar ôl ar gyfer holl wasanaethau eraill y Cyngor gan gynnwys gwagio biniau ac ailgylchu, cynllunio a diogelu'r cyhoedd, diogelu atyniadau treftadaeth, cludo disgyblion i'r ysgol.

Gallwch ddysgu mwy am ble mae'r gyllideb yn mynd ar y tudalennau newyddion.

A wyddoch chi bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Oeddech chi'n gwybod bod rhan o'ch Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân?

Nid yw'r holl Dreth Cyngor a gesglir yn talu am ddim ond gwasanaethau'r cyngor, mae 2.5% yn mynd tuag at y Gwasanaeth Tân. I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan.

Mae Treth y Cyngor yn cynrychioli dim ond 25% o arian y Cyngor

Mae Treth y Cyngor ond yn cyfrif am 25% o gyfanswm cyllid y Cyngor. Pan fyddwch yn talu eich bil Treth y Cyngor blynyddol, mae 1.8% o hwnnw’n talu am gasgliadau gwastraff ac ailgylchu – sy’n cyfateb i £32.89 y flwyddyn (yn seiliedig ar dreth gyngor eiddo Band D o £1,799.48 y flwyddyn). Mae'r rhan fwyaf o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y rhai mwyaf agored i niwed mewn cymdeithas - ysgolion ac addysg yw'r gwariant mwyaf sy'n cyfrif am 36.7% tra bod gofal oedolion a gofal cymdeithasol yn cyfrif am 29.8%. Darganfyddwch fwy ar ein gwefan.

A wyddoch chi fod 1.1% o wariant Treth y Cyngor yn mynd tuag at y gwasanaeth Cefn Gwlad?

Mae 1.1% o wariant Treth Cyngor yn mynd tuag at y Gwasanaeth Cefn Gwlad sy'n rheoli dros 80 o safleoedd cefn gwlad, dros 1,200 hectar o fannau gwyrdd ar gyfer hamdden a chadwraeth.

Mae'r rhain yn amrywio o Barc Gwledig Loggerheads a Moel Fammau, Planhigfa Goed y Sir yn Llanelwy, Pwll Brickfield yn y Rhyl, Prestatyn Dyserth Way, Llantysilio Green yn Nyffryn Dyfrdwy a nifer o safleoedd cymunedol llai ar draws y Sir.

Mae gan y Gwasanaeth dîm arbenigol yn y maes Ecoleg a Choed ledled y Sir,  y dynodiad Tirwedd Genedlaethol, hamdden a hawliau tramwy, sy'n trefnu teithiau cerdded natur ar gyfer iechyd ac yn rheoli'r Ganolfan Cefn Gwlad yn Loggerheads ac arlwyo ym Mhlas Newydd.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant yn wythnosol

Fod Sir Ddinbych yn Gweithio yn cynnig sesiynau llesiant wythnosol am ddim ledled y sir – gan gynnwys galwadau heibio, teithiau cerdded llesiant, cefnogaeth i bobl ifanc, a gweithgareddau i hybu hyder. Maen nhw ar agor i holl drigolion Sir Ddinbych 16+ oed, ac yn hollol rhad ac am ddim! Edrychwch ar yr amserlen a’r digwyddiadau diweddaraf yma. 

A wyddoch chi bod Tîm Trwyddedu’r Cyngor wedi lansio eu safonau gwasanaeth newydd.

Bod Tîm Trwyddedu’r Cyngor wedi lansio eu safonau gwasanaeth newydd. Mae’n egluro beth allwch chi ei ddisgwyl wrth wneud cais am drwyddedau, yn ystod archwiliadau a gorfodi, a sut i gysylltu neu roi adborth. Am ragor o wybodaeth ewch i’n gwefan.

A wyddoch chi mai 0.9% o wariant Treth y Cyngor sy'n mynd ar Wasanaeth Treftadaeth y sir?

Mae Gwasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych yn cyfrif am 0.9% o wariant Treth y Cyngor.

Am hyn, mae'n cadw ac yn hyrwyddo hanes unigryw'r sir, gan ofalu am safleoedd hanesyddol pwysig gan gynnwys Carchar Rhuthun, Plas Newydd, Nantclwyd Y Dre, Amgueddfa'r Rhyl (wedi'i lleoli yn y llyfrgell) a storfa gasgliadau fawr.

Drwy ddiogelu'r rhain mae'r gwasanaeth yn sicrhau bod hanes cyfoethog Sir Ddinbych yn parhau i fod yn hygyrch ar gyfer addysg, lles a mwynhad.

Trwy ein hatyniadau, digwyddiadau a rhaglenni dysgu, rydym yn cefnogi balchder lleol, twristiaeth ddiwylliannol a'r economi wrth amddiffyn treftadaeth ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

I ddarganfod mwy am sut caiff Treth y Cyngor ei wario ewch i'n gwefan

Llawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, papurau newydd ac yn y blaen

Gallwch chi lawrlwytho eLyfrau, llyfrau sain, cylchgronau digidol a phapurau newydd am ddim gan ddefnyddio ap Borrowbox? Y cyfan sydd ei angen arnoch chi yw eich cerdyn llyfrgell a'ch PIN. Ddim yn aelod o'r llyfrgell? Mae ymuno ar-lein am ddim www.sirddinbych.gov.uk/llyfrgelloedd.  

Gwenoliaid Duon

Wyddoch chi fod ein tîm Bioamrywiaeth hefyd yn gweithio i gefnogi gwenoliaid duon sy'n mudo i Sir Ddinbych yn ystod yr haf? Mae'r adar hyn ar Restr Goch yr DU o Adar sy'n Peri Pryder Cadwraethol. Dysgwch beth rydym yn ei wneud yn y sir a sut gallwch chi helpu drwy wylio'r clip hwn.

Grŵp Casglu Sbwriel Morol

Mae Tîm Perygl Llifogydd Cyngor Sir Ddinbych a gwirfoddolwyr wedi dod at ei gilydd i gasglu dros 30 bag o sbwriel ar hyd arfordir Prestatyn. 

Mae nifer o ddigwyddiadau wedi’u cynnal eleni i fynd i'r afael ag effaith sbwriel morol yn yr ardal a all greu rhwystrau mewn dyfrffyrdd a draeniau, gan atal llif y dŵr ac arwain at fwy o berygl o lifogydd yn lleol yn bellach i fyny’r afon.

Gall cael gwared ar y sbwriel oddi ar y traeth hefyd gefnogi amddiffynfeydd naturiol fel glannau, twyni a dolydd morwellt gan eu bod yn gallu cynnal eu swyddogaeth naturiol fel amddiffynfeydd yn erbyn y môr yn well.

Gwyliwch y clip yma am fwy o wybodaeth.

Cofrestru Llety Ymwelwyr yng Nghymru

Bydd gofyn i unrhyw un sy'n derbyn archebion ar gyfer llety dros nos yng Nghymru — o westeion achlysurol i weithredwyr gwestai mawr — gofrestru eu llety gydag Awdurdod Cyllid Cymru (ACC) pan fydd y gofrestr yn lansio'r hydref hwn.

Bydd y cynllun cofrestru llety ymwelwyr newydd yn lansio yn hydref 2026. Cyn hyn, mae'r ACC yn annog gwesteiwyr a busnesau i gofrestru am ddiweddariadau fel y gallant dderbyn nodyn atgoffa, canllawiau, a'r wybodaeth ddiweddaraf wrth i'r dyddiad cofrestru agosáu.

Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru ar gyfer hysbysiadau am y cynllun cofrestru newydd, ewch i wefan Awdurdod Cyllid Cymru.

Cnwysyddion Nwy

Yn cynllunio barbeciw yr haf hwn? Pan fydd y nwy yn dod i ben, gwnewch yn siŵr bod y silindr yn mynd i'r lle cywir. Ni ddylid byth roi poteli a silindrau nwy yn eich bin ailgylchu cartref na'ch bin gwastraff cyffredinol. Gwyliwch ein fideo byr i gael cyngor syml ar sut i gael gwared arnynt yn ddiogel.

Beth ddylwn i ei wneud â phapur brown?

Mae papur brown (sy’n cael ei ddefnyddio yn aml ar gyfer pecynnau danfon, bagiau bwyd i fynd neu i bacio o amgylch eitemau mewn bocsys) yn cynnwys ffeibrau fel cardfwrdd nad oes posib’ eu hailgylchu gyda phapur arall. Gwyliwch isod.

Ymweliadau i ysgolion gan y tîm Gwastraff ac Ailgylchu

Dydi hi byth rhy gynnar i ddysgu am ailgylchu! 🧃📦 Mae Tîm Gwastraff ac Ailgylchu Cyngor Sir Ddinbych yn ymweld ag ysgolion i helpu plant i ddeall beth ellir ei ailgylchu, i ble mae ailgylchu’n mynd, a sut gall pawb wneud eu rhan. ♻️ Gwyliwch ein fideo i ddarganfod mwy. 🎥

Sesiynau galw heibio i helpu gyda'ch biliau dŵr

Mae'r Cyngor yn gweithio mewn partneriaeth â Dŵr Cymru i helpu i wneud eich biliau dŵr yn fwy fforddiadwy. Mae gan Dŵr Cymru amrywiaeth o gynlluniau cymorth a thariffau ar gael, gyda rhai cwsmeriaid yn arbed hyd at £300 y flwyddyn. Mae cymorth hefyd ar gael i gwsmeriaid sy'n cael trafferth gydag ôl-ddyledion, ynghyd â chymorth ymarferol drwy'r Gofrestr Gwasanaethau Blaenoriaeth i'r rhai a allai fod angen help ychwanegol oherwydd oedran, salwch, anabledd neu amgylchiadau eraill.

Dewch i un o'r sesiynau galw heibio i gael gwybod pa gymorth allai fod ar gael i chi a derbyn help gyda cheisiadau.

Mae’r sesiynau am ddim ac nid oes angen apwyntiad.

• 29 Medi: Llyfrgell a Siop Un Alwad, Stryd yr Eglwys, Y Rhyl LL18 3AA (2pm - 4pm)
• 14 Hydref: Gorsaf VIBE, 40 Stryd Bodfor, Y Rhyl LL18 1AT (1pm - 4pm)
• 16 Hydref: Llyfrgell Prestatyn, 21 King's Avenue, Prestatyn LL19 9AA (10am - 1pm)
• 21 Hydref: HWB Dinbych, Ffordd Smithfield, Dinbych LL16 3RG (1pm - 2.30pm)
• 26 Hydref: Llyfrgell Prestatyn, 21 King's Avenue, Prestatyn LL19 9AA (10am - 1pm)
• 28 Hydref: Gorsaf VIBE, 40 Stryd Bodfor, Y Rhyl LL18 1AT (10am - 2pm)
• 30 Hydref: Llyfrgell a Siop Un Alwad, Stryd yr Eglwys, Y Rhyl LL18 3AA (11am - 2pm)
• 30 Hydref: Ystafell Siambr y Cyngor Tref, 7 Ffordd Nant Hall, Prestatyn LL19 9LR (3pm - 4.30pm)
• 3 Tachwedd: Ystafell Siambr y Cyngor Tref, 7 Ffordd Nant Hall, Prestatyn LL19 9LR (9am - 11.30am)
• 3 Tachwedd: Llyfrgell a Siop Un Alwad, Stryd yr Eglwys, Y Rhyl LL18 3AA (1pm - 4pm)
• 9 Tachwedd: HWB Dinbych, Ffordd Smithfield, Dinbych LL16 3RG (9.30am - 11am)
• 11 Tachwedd: Gorsaf VIBE, 40 Stryd Bodfor, Y Rhyl LL18 1AT (11am - 2pm)
• 12 Tachwedd: Canolfan ASK, 9 Stryd Water, Y Rhyl LL18 1SP (10.30am - 1.30pm)
• 20 Tachwedd: Llyfrgell Dinbych, Y Sgwâr, Dinbych LL16 3NU (12pm - 4pm)
• 23 Tachwedd: HWB Dinbych, Ffordd Smithfield, Dinbych LL16 3RG (10.30am - 12pm)
• 9 Rhagfyr: Gorsaf VIBE, 40 Stryd Bodfor, Y Rhyl LL18 1AT (11am - 2pm)

Mae gan Dŵr Cymru ardaloedd ffocws lle gallant gynnal gwaith allgymorth ychwanegol. Mae'r Rhyl, Prestatyn a Dinbych yn ardaloedd lle mae nhw yn canolbwyntio arnynt ar hyn o bryd, fodd bynnag, mae nhw yn edrych ar gynnal sesiynau ychwanegol yn Rhuddlan, Llanelwy a de Sir Ddinbych yn y flwyddyn newydd.

Gwahodd Busnesau Gogledd Cymru i Ddigwyddiad Sgiliau

Mae busnesau ledled Gogledd Cymru yn cael eu hannog i fynychu Sgiliau Gogledd Cymru: Cynllun Newydd, Atebion Ymarferol, digwyddiad rhanbarthol sydd wedi’i gynllunio i helpu cyflogwyr i fynd i’r afael â heriau’r gweithlu a chael mynediad at gymorth ymarferol.

Bydd y digwyddiad yn cael ei gynnal yn Venue Cymru, Llandudno, ddydd Iau 12 Tachwedd 2026 (9yb i 1.30yp), a bydd yn dod â chyflogwyr, darparwyr hyfforddiant a sefydliadau cymorth ynghyd i lansio Cynllun Sgiliau a Chyflogaeth newydd Gogledd Cymru.

Bydd y digwyddiad yn cynnig cyngor ac arweiniad i fusnesau ar recriwtio, cadw staff, datblygu sgiliau a chynllunio’r gweithlu, yn ogystal ag amlygu’r ystod o gyfleoedd cymorth, cyllid a hyfforddiant sydd ar gael ledled y rhanbarth.

Mae ffigurau o Gynllun Sgiliau a Chyflogaeth Gogledd Cymru yn amlygu maint yr her sy’n wynebu cyflogwyr, gyda 53% o fusnesau yn nodi recriwtio fel eu prif her a 56% yn adrodd eu bod yn wynebu prinder sgiliau yn eu gweithlu.

Bydd mynychwyr yn cael cyfle i gysylltu’n uniongyrchol â sefydliadau sy’n gallu cefnogi eu busnes, dysgu mwy am y ddarpariaeth sgiliau a hyfforddiant gyfredol, a chael atebion ymarferol i heriau datblygu’r gweithlu.

Mae’r digwyddiad yn cael ei drefnu gan Bartneriaeth Sgiliau Rhanbarthol Gogledd Cymru, sy’n gweithio gydag cyflogwyr, darparwyr addysg a phartneriaid yn y sector cyhoeddus i sicrhau bod y ddarpariaeth sgiliau yn diwallu anghenion economi’r rhanbarth.

Manylion y Digwyddiad

• Sgiliau Gogledd Cymru: Cynllun Newydd, Atebion Ymarferol
• Venue Cymru, Llandudno
• Dydd Iau 12 Tachwedd 2026
• 9yb i 1.30yp

Gall busnesau gofrestru am le am ddim drwy Eventbrite.

Am ragor o wybodaeth am gymorth sgiliau a chyflogaeth yng Ngogledd Cymru, ewch i wefan Partneriaeth Sgiliau Rhanbarthol Gogledd Cymru.

Camu’n ôl mewn amser i glywed straeon am Rhuthun mewn digwyddiad treftadaeth yr hanner tymor hwn

Cynhelir digwyddiad rhad ac am ddim dan ofal Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru (sydd wedi’u lleoli yn Amgueddfa Carchar Rhuthun) ar 27 Hydref, fydd yn cynnwys ffilm, gweithgareddau creadigol a chyfleoedd i archwilio hanes lleol fel rhan o Ddiwrnod Treftadaeth Clyweledol y Byd 2026.

Wedi’i ysbrydoli gan thema eleni, sef “Eich Ffenestr ar y Byd”, bydd y digwyddiad yn dangos sut y gall archifau helpu pobl i ddarganfod safbwyntiau newydd am eu cymuned a’i hanes.

Bydd cyfle i ymwelwyr wylio ffilm arbennig wedi’i churadu sy’n olrhain hanes Rhuthun dros y degawdau, creu cardiau post wedi’u hysbrydoli gan archifau, ac archwilio arddangosfa o ffotograffau hanesyddol, gan gynnwys portreadau Fictoraidd Carte de Visite.

Caiff ffilm fer newydd ei dangos am y tro cyntaf yn ystod y prynhawn, sef ffim a gomisiynwyd gan Archifau Cymru, sy’n tynnu sylw at y straeon a’r trysorau sy’n aros i gael eu darganfod mewn archifau lleol.

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Aelod Arweiniol Cyngor Sir Ddinbych dros Addysg a Phlant, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth, “Mae archifau’n helpu i ddod â’n hanes yn fyw, gan ein cysylltu â’r bobl, y lleoedd a’r straeon sydd wedi siapio ein cymunedau. Mae’r digwyddiad hwn yn gyfle gwych i drigolion ac ymwelwyr o bob oed archwilio treftadaeth Rhuthun, darganfod cofnodion hynod ddiddorol o’r gorffennol a hyd yn oed greu cysylltiadau â hanes lleol. Rwy’n annog pawb i ddod draw i weld trysorau ein harchifau.”

Mae’r digwyddiad yn rhad ac am ddim, yn addas i deuluoedd ac yn agored i bawb.

Manylion y digwyddiad

Beth: Diwrnod Treftadaeth Clyweledol y Byd 2026
Pryd: Dydd Mawrth, 27 Hydref, 1.30pm – 4.30pm
Ble: Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru yn Amgueddfa Carchar Rhuthun, Stryd Clwyd, Rhuthun, LL15 1HP

Glanhau Traeth y Rhyl ym mis Hydref

Mae sesiwn glanhau’r traeth wedi’i drefnu ar draeth y Rhyl, o faes parcio Theatr y Pafiliwn, LL18 3AQ ar Hydref 26 o 3pm tan 4pm.

Mae croeso i wirfoddolwyr ymuno â’r digwyddiad sydd wedi ei drefnu gan dîm Risg Llifogydd Cyngor Sir Ddinbych gydag offer yn cael ei ddarparu gan Gadwch Gymru’n Daclus.

Mae’r bartneriaeth yn gweithio i fynd i'r afael ag effaith sbwriel morol yn yr ardal a all greu rhwystrau mewn dyfrffyrdd a draeniau, gan atal llif y dŵr, ac arwain at fwy o berygl o lifogydd yn lleol yn bellach i fyny’r afon.

Gall cael gwared ar y sbwriel oddi ar y traeth hefyd gefnogi amddiffynfeydd naturiol fel glannau, twyni a dolydd morwellt gan eu bod yn gallu cynnal eu swyddogaeth naturiol fel amddiffynfeydd yn erbyn y môr yn well. Mae'r sesiwn casglu sbwriel, sydd wedi dod yn ddigwyddiad misol, hefyd yn helpu i wella'r amgylchedd i drigolion lleol ac ymwelwyr.

I gael mwy o wybodaeth am ymuno â’r digwyddiad, cysylltwch â floodrisk@denbighshire.gov.uk / 01824 708399am fwy o fanylion.

Wal derfyn well yn Ysgol Pentrecelyn

Mae wal derfyn newydd sbon wedi cael ei gosod mewn ysgol yn ne Sir Dinbych, gan roi edrychiad newydd i flaen yr ysgol.

Yn dilyn archwiliad a ddaeth i’r casgliad bod rhannau o’r strwythur gwreiddiol yn anniogel, tynnwyd y wal wreiddiol at Ysgol Pentrecelyn i lawr, tra bod y gwaith o adeiladu wal newydd yn digwydd.

Fe adeiladwyd y wal newydd yn defnyddio calchfaen a defnyddiwyd tua 50 tunnell o garreg.

Trefnwyd y gwaith ailadeiladu llawn er mwyn amharu cyn lleied â phosibl ar yr ysgol, ac roedd angen cau’r ffordd yn llwyr tra bod y gwaith yn cael ei wneud.  

Yn ystod y gwaith, tynnwyd rhan arall o’r wal i lawr, a gosodwyd tarmac yn yr ardal i ehangu’r maes parcio.

Meddai Andrew Evans, Pennaeth Ysgol Pentrecelyn:

“Mae’n bleser gennym weld y wal derfyn newydd yma wedi’i gorffen, ac mae wedi gwella ymddangosiad yr ysgol ac wedi cryfhau’r croeso rydym yn ei roi i ddisgyblion, teuluoedd ac ymwelwyr. Mae’r prosiect yn sicrhau bod y safle’n parhau’n ddiogel tra’n cadw cymeriad ein hysgol a’i lleoliad gwledig trwy ddefnyddio calchfaen traddodiadol.

Fe hoffwn ddiolch i Gyngor Sir Ddinbych a phawb sydd wedi bod yn rhan o gyflawni’r prosiect, yn enwedig am drefnu’r prif waith adeiladu yn ystod gwyliau’r haf i amharu cyn lleied â phosibl ar ein disgyblion a’r gymuned. Fe fydd y gwelliannau, yn cynnwys y ddarpariaeth parcio ychwanegol, o fudd enfawr i’r ysgol am sawl blwyddyn i ddod. Mae’r wal derfyn newydd wedi trawsnewid y fynedfa i Ysgol Pentrecelyn ac mae’n ased gwirioneddol i’n hysgol.”

Dywedodd y Cynghorydd Huw Hilditch-Roberts, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Arweiniol dros Addysg a Phlant, y Gymraeg, Diwylliant a Threftadaeth:

“Mae’n wych gweld y gwelliant pwysig yma wedi’i gwblhau yn Ysgol Pentrecelyn. Mae’r prosiect newydd yma wedi gwneud y safle’n fwy diogel, wedi gwella’r fynedfa i’r ysgol a chadw cymeriad ei lleoliad gwledig. 

Hoffwn ddiolch i bawb a fu’n rhan o gyflawni prosiect o safon uchel a fydd o fudd i’r ysgol am nifer o flynyddoedd i ddod.”

Rysáit ar gyfer gwaith tîm yn Ysgol Dinas Brân!

Yn ddiweddar, cafodd disgyblion TGAU Bwyd a Maeth Ysgol Dinas Brân, Llangollen her goginio gyffrous gan Dîm Cogyddion y Corfflu Logisteg Brenhinol!

Rhoddodd y sesiwn ryngweithiol eu sgiliau ar brawf wrth iddynt gydweithio dan bwysau, heb unrhyw gynhwysion ffres wrth law. Roedd yr her yn ymwneud â llawer mwy na choginio yn unig – roedd angen i’r disgyblion gyfathrebu, dangos sgiliau arwain, datrys problemau a meddwl yn greadigol, gan addasu i sefyllfaoedd oedd yn newid, mewn awyrgylch hwyliog a chystadleuol.

Aeth y ddau ddosbarth ati i wynebu’r her yn wych, gan ddangos gwaith tîm, gwydnwch a chreadigrwydd arbennig wrth baratoi eu seigiau yn erbyn y cloc.

Dywedodd Miss King, Pennaeth Bwyd a Maeth yr ysgol: “Roedd gwaith tîm a phroffesiynoldeb y disgyblion, yn ogystal ag ansawdd y seigiau y llwyddon nhw i’w creu dan bwysau amser a heb gynhwysion ffres, wedi creu argraff fawr arnaf. Roedd yn ddiwrnod gwych!”

Roedd y profiad yn gyfle gwych i’n disgyblion roi eu sgiliau ar waith, magu hyder a datblygu sgiliau bywyd gwerthfawr a fydd yn eu helpu yn eu hastudiaethau yn y dyfodol – wrth gael llawer o hwyl ar yr un pryd!

Disgyblion Ysgol Gymraeg Henllan yn rhannu neges bwysig am bresenoldeb yn yr ysgol

Mae disgyblion Ysgol Gymraeg Henllan wedi rhoi cynnig ar fod yn gyflwynwyr newyddion er mwyn helpu i ledaenu neges bwysig am werth dod i’r ysgol bob dydd.

Cyn gwyliau’r haf, bu Miss Glover yn gweithio gyda disgyblion Blwyddyn 6 i greu fideo ar ffurf rhaglen newyddion, gan atgoffa disgyblion a theuluoedd o bwysigrwydd mynychu’r ysgol yn rheolaidd, cyrraedd ar amser ac, lle bo modd, osgoi mynd ar wyliau yn ystod tymor yr ysgol.

Gwnaeth y disgyblion waith gwych ac mae’r ysgol yn hynod falch o’r fideo gorffenedig – ac o’r neges bwysig y maent wedi’i rhannu.

Yn Ysgol Gymraeg Henllan, mae presenoldeb da yn flaenoriaeth allweddol. Mae mynychu’r ysgol yn rheolaidd yn rhoi cyfle i blant ddysgu, datblygu cyfeillgarwch, magu hyder a chymryd rhan yn y llu o weithgareddau a phrofiadau sydd ar gael drwy gydol y flwyddyn ysgol.

Mae gwella presenoldeb hefyd yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru a Chyngor Sir Ddinbych, gyda’r ysgolion a’r partneriaid yn cydweithio i gefnogi plant a theuluoedd a helpu i sicrhau bod gan bob plentyn y cyfleoedd gorau posibl i lwyddo.

Mae’r ysgol yn deall bod gwyliau teuluol yn gyfle pwysig i dreulio amser gyda’n gilydd a chreu atgofion. Fodd bynnag, gall mynd ar wyliau yn ystod tymor yr ysgol olygu bod plant yn colli dysgu gwerthfawr a gall amharu ar eu trefn ddyddiol.

Mae pob diwrnod yn yr ysgol yn bwysig, ac mae’r ysgol yn annog teuluoedd i wneud y gorau o gyfnodau gwyliau’r ysgol lle bo modd, yn hytrach na gofyn am ganiatâd i gymryd gwyliau yn ystod tymor yr ysgol.

Diolch yn fawr i’r holl ddisgyblion, staff a rhieni a fu’n rhan o’r gwaith o greu’r fideo – rydyn ni’n meddwl eu bod wedi gwneud gwaith AMAZING!

Dywedodd Lynne Jones, Pennaeth Ysgol Gymraeg Henllan:

“Mae presenoldeb rheolaidd yn gwneud gwahaniaeth mawr. Rydym yn hynod falch o’n disgyblion Blwyddyn 6 am yr ymdrech y maent wedi’i rhoi i greu’r fideo hwn ac am rannu neges mor bwysig gyda’n cymuned ysgol.

“Gobeithio y bydd pawb yn mwynhau ei wylio gymaint ag y gwnaethom ni ei fwynhau wrth ei greu!”

Gallwch wylio'r fideo drwy glicio ar y ddolen yma, a fydd yn mynd a chi i dudalen Facebook yr ysgol.